De libertate apud Leibnitium ..

3쪽

FACULTATI LITTERARUM IN UNIVERSITATE ARISIENSI

4쪽

HOC OPUSCULUM

D. D. D.

AMICUS AUCTOR

5쪽

PRO EMIUM

Omnes inter quaestiones quas hominibus philosophi proposuero, nulla sorsan tanta Leibnitio curae fuit quantae quae de liboro arbitrio exsistit. 4'a sori sidit fur et tore simo matior de tu liberi depuis bion d 'annsies, scribitu illo ad ualebranchium, usqu' avo i compose la-dessusu uti dialogue en lati a Paris quo e sis voi a M. Arnauid i qui ne te si pris potnt, et depuis, 'a plus approlandiu es choses . , Adulescentem adhuc se ad illam introspiciendam rem totum animum intendisse profitetur: sicut dicit u depuis 'age de dix-sepi an et molns n. ec dubium quin ad eam illustrandam magnam operam haud si ustra

Ceterum omnino notandam Leibnitianam de libertate esse sententiam confitendum est. Primo nim talibus principiis acceptis, ad disti cultatem quae do libertate oritur Loibnitius accedit, ut nemini fortasse inter philosophos illa quaestio magis implicatum perplexamque se praebuerit. Nam et exsistero sine dubio admodum perfectum Deum qui omnia creaVerit, et, quodam sensu omnia in natura, ut Carte si placuit mechanico fieri, et libertatem lamen necessarium esse ut moralis illa philosophia defendatur quam veram philosophi chris.

6쪽

tiani putaverint, simul accipit. Porro rationem humanam esse divinam, alque quae metaphysice vera sint ita cognoscere posse profitetur, ut ad demonstrandum idonea sit quomodo libertas simul et cum Dei exsistentia, et cum universali mechanismo et cum moralis christianae philo sophiae fundamentis conciliari possit. Unde et psychologicam et metaphysicam ei theologicam et moralom do libertato difficultatem apud Loibnitium esse apparet, ut eam enodare non nisi permultis rationibus adhibitis queat. Deinde, postquam, ut ipse confitetur, juvenis adhuc Spi-noganis sententiis pellectus erat, ejus dogma propter hanc praecipue causam reiecisse videtur quod novam ipse delibertato sententiam concepit. Nec tamen in eo artesio assentitur qui cum et Deo et homini liberum tribuat arbitrium, libertatis tantummodo nomen, non rem OnServet.

Iluquo si quis Leibnitianam de libertate sententiam perscrutatur, unum inter ejus dogmata gravissimum introspicit, si quidem in eo simul et a SpinoZa et a Cartesio

discedere conatus St.

Quae cum ita sint atque nullum in philosophia nodum melius a se expeditum esse adeo conscius suerit Loibnilius ut ad Nicaisium haec scribere non dubi laveri de uou-st drais qu'il ut aussi aissi de Miure les ommes de lau evro maligne et de quotque autro grande maladio qu'il est ais do les silivre des difficulisis qu'il se figurontet sur a preMestination is, quid Leibnitius do libertate senserit perspicere nobis perutile visum est.

7쪽

DE LIBER' A TE

DE VOLUNTATE HUMANA

QUIBU RATION iBU DE HUMANI ARBITRII NATURA LEIBNITIANA SENTENTi PENITUS COGNOSC NON POSSIT NISI QUOMODO DIVINA OLUNTAS AGAT ANTEA PERCEPERis

Si quis unde disceptationis de humana libertat apud Loibnilium enodati pendeat plane intellegere velit, eum primo quomodo illam ad quaestionem Cartesius SpinoZaque aggressi sint meminisse decet. Hoc enim in Leibnitio notation dignum est quod, qua re tractandae via utitur, quasi modium inter illos philosophos locum obtinet. Cum separatam esse substantiam Deum Cariosius exis timet, separatim idcirco, an sit, prius homo, deinde Deus libero arbitrio praeditus perscrutari cogitur. Utrique autem liberum arbitrium tribuit idem Nam et Voluntatem humanam ab humano intellectu nullo modo pendere, et Deum non tantum proprio intellectu non constringi, sed etiam

8쪽

D LIBERTATE APUD LEIBMTIUM quae u Veritates aeternaeis atque u essonitae , dicantur eum

creavisso iudicavit. Sed do illis rebus longo alias eum potuisse sententias habere manifestum est exempli gratia, Deo liberum homini determinatum arbitrium sine repugnantia tribuere potuit. Homine enim a Deo sejuncto, non

divinae voluntatis natura naturam humanae Voluntatis involvit. Spinora contra non plures, sed unam tantum substantiam Oxsistere visum est quippe qui scripserit: modus

divinae extensionis, corpus humanum est, si modus divinae cogitationis is mens humana. Atque etiam intellectum et voluntatem humanam nullo distare intervallo arbitratur u unum et idem is esse diversis nominibus appellatum.

Quidquid igitur in corpore humano fiat, id e Deo sub specie

extensionis considerato manare, quidquid in monto et voluntate humana e serie idearum divini intellectus Illud enim quod in divina extensione corpus dicu tur, id in divina cogitatione mentem, scilicet intellectum aut voluntatem nominari. Ergo quicumque utrum humana voluntas libertate ornata sit necne dijudicare cupiat, eum spectare debere, utrum divina substantiae modi necessario ab illa necne profluant. Cum enim mens humana nihil aliud sit quam idsta corporis humani in intellectu divino, legem qua hominis regatur voluntas tantum inlullegi posse cum quae sit divina essentia plane cognoveris. Itaque rationibus eo deducitur Spinoga, cum quaestionem de humana libertate instituit, ut secum ipse quaerat utrum necesse sit divini modi e divina si essentia n, necne, profluant. Hoc autem Lethnitio proprium, quod, cum sicut Carte-sius divinam substantiam substantiasque creatas omnino sejunctas esse exiStimet, eam tamen de humani arbitrii natura sententiam concepit ut illam bene intellegere non

9쪽

D VOLUNTATE HUMANA possis, nisi antea, qualis divini arbitrii natura sit, et cur talis sit penitus compertum habueris. Quam rem primum demonstrare nos adoriemur.

Sententiam suam de natura humanae voluntatis ex negatione Carlesiana ac Spinoganae opinionis Leibnitius sibi crearisse videtur.

Cartesius, cum nos liberos esse sentiamus atque experiamur, homini u liberum arbitrium indisserentiae , tribuit. Inde terminatam is igitur voluntatis naturam esse si aluit. Apud Cartesium, inquit Leibnitius, liberum et delerminatum inter se pugnant . Nec dubitandum est quin duos sensus verbo u libertati Tartesius assignaverit. Namque Carlesiustum eum dicit liberum qui illam Macultatem positivam ad duo contraria sui determinandi habeat, tum hominem eo majore uti libertate existimat quo acilius ad agondum seratur. Nos lamen libero nostro arbitrio semper in agendo utimur, etiam cum illud quod agimus nobis maxime placeat u Mais eut-eire aii, que par ce mot d inditarence, iluo en a 'autres qui eniendent cette faculte positive queu nous avom de nous Glerminerta Pun ou a fature de deuae contraires, c'est-a-dire a oursuivre o a suir a assii mer ou a nierine mome chose. Sur quoi 'ai a diro que o, 'aiu amat nisi que celle laculisi positive se trouvat e lati volonisi tant4'en laut, 'estim qu 'elle,' renconire, non

10쪽

u seulement toutes les Mis qu'elle forasitormine ames sortesu 'actions o elle n'ostio in emporisse par leto id d'au-u cune raison vers uicol pluto que ver u aut re maisu meme qu'elle se trouvo meide dans toutes se aut res. i actions, en sorte qu'elle ne se deserminebamai qu'elle neu a meite en sage omnino igitur liberum hominis arbitrium artes ius esse existimat, nec, quodam SenSu,

minus id apud hominem quam apud Deum esse declarat, dum scribit u voluntas in una tantum re et tanquam inu indivisibili consistit' n. Quam vero Cartesianam commenliciam esse sententiam Leibnitius arbitratur: nam ambobus eam principiis quae rationis humanae quasi membra sint videri contrariam. Etenim ipsam primum liberi arbitrii indisserentia notionem repugnare contendit u Omnino statuo, ait, potentiam si se determinandi sine ulla causa, seu sine ulla radiceu determinationis implicare contradictionem, ut implicatu relatio sine fundamento . , Quo enim modo hujus generis potentiam animo concipere possimus Num, vim activam n amplitudine quadam et directione praeditam eam

esse dicturi simus Immo, necesse est aclionem, quae tali quadam vi oriatur, esse determinatam inam determinatam rius naturam esseclus quem efficiat praecipuam causam es Se .

Idcirco u facultatem nudam is vel si potentiam sine ulla praetensiono et sine ullo actu , liberum arbitrium, si quid sit, esse debere. At hujusmodi essentiae conceptum repugnare neminem fugit ut ait Leibnitius ne cause neu saurait agi san auoi une disposition a Paclion . , Et