장음표시 사용
31쪽
Dκ 0LUNTATE DIVINArum esse quicumque Deo liberum illud tribuat arbitrium quod, ut in homine, sic in Deo contradictilinem implicet atque rationis principio omnino contrarium sit.
Quibus autem rationibus Spinoranam se divina voluntatis necessitalo opinionem Leibnitius fastidiat, satis in Superiore capite diximus. Cum enim hominem a Deo Spi-nOZa non Secernat, Sed tantum divina substantia modum illum esse opinetur, argumenta quibus liberum esse hominem a Spinoga negatur, in hominem ideo lantum utent quod in Deum valoni Cum igitur mel a physica Sua neceS- si tale tollere Spinogam moralem philosophiam Loibnilius confirmat, simul cur Deum necessario agere nolit, utque contingentem esse humanam volitionem urbitretur satis declarat. Idcirco Deum nulla osso molaphysica necessitato
obrutum Loibnilius censet, quia si revera SSet, et ηθικα delerentur.
Uuae cum ita sint, quid de natura divinae voluntatis Leib-nilius senserit facillime intellegitur. Cum Deo voluntatem quamdam inesse prorsus indisserentem atque ab intellectu nullo modo pondentem absurdum Leibnitio osse vidoatur intollectum Deo tribuendum arbitratur.
Deo autem si quis intellectum tantum sine ulla voluntate adscripserit, Spinoganam seniori liam vix effugere poterit. Etenim omnia quae exsistant divini intellectus meras esse u dea n oum dijudicare necesse est. Unam igitur rerum seriem possibilo fuisse re ipsi suscipit. Si enim omnia quae sunt, divini intellectus, idea n sunt,
32쪽
D LIBERTAT APUD LEIBMTIUM nec inter cido agis suas quae si possibilia o creaturus sit, quae non Deus eligit, nulla idcirco res alia atque est esse poterit. Ergo aut Omnia necessario seri consilendum est, aut Deo voluntatem quamdam attribuas oportet. Deo igitur Loibnilius simul et intellectum sit voluntatem inesse censet Cartesianam autem sententiam, dum Deo iribuit intellectum, ut luo una SpinoZanam, dum Deum Voluntate vult esse ornatum, rejicit.
Qualia autem illum intellectum illam quo voluntatem esses latuerit ut divinorum atque inde humanorum naturam decretorum satis cognoscamus primum nobis perspicien
Omnino persectum intellectum divinum osse Leibnitius arbitratur. Quod quidem sine ullo dubio esse debet. Quidquid enim si persectio is dici pol est, in Deo perlaetum nosse necesse est. Illud autem ii persectio , dicitur quod, ut gallice Leibnitius scribit, si os susceptibi dia dornior degroi n. Quis porro dubitet quin Deus porsecto intellectu ornatus sit, cum scientium perfectam esse posse pateat ΤQuid autem iniselloctus, si ideas quibus agitatur detraxeris, vel quid intollectus qui nihil intollogo rota Si quis enim intellegit, aliquid ipso facio intellegit. Qui intellectum quemvis sine deis concipere putat, verba, ut ita dicam, pro rebus accipit. Cum igitur rebus quas intollogi divinus intellectus non separari nisi abstracte possit Deo, primum
33쪽
vacuum, postea dearum plenum as gignaro intolloclum perabsurdum esse videretur. Nam si Deus semper intellectu praeditus est, ideas omnes quae in eo sunt semper intellexit. Ergo quo sensu lal aeternas essem idea n, eodem ferme, Leibuit ius , cum Deo intellectum aeternum assignat, anteres et a parte rerum eum omnia possibilia simul semperque mente comprehendisse arbitratur. Ita deas Dei cum divino intellectu admodum assimilat . Indo non Deum suus ideas decreto quodam suae voluntatis formare, non igitur contingentes eas esse apparet. Immo e divina natura sunt Ut autem mel a physice necessario Deus exsistit, sic metaphysice necessario ea sunt possibilia quae possibilia sunt. Possibilia autem sunt quae non implicant
contradictionem. Quidquid igitur intellectu quolibet intollegi potest a Deo semper intellectum est. Neque quod si impossibile is est Deus si possibilo , efficere, nec quod nullo modo mento comprehendi potest comprehendere
potuit, utpote qui essentias aeternasque Veritates non creaverit, sed receperit. Non enim naturam suam e nihilo secit,
Sed e natura sua, quam commutare non valet, Omnia creata extraxit.
Itaque de Deo scribere Leibnitius non dubitavit u Lessi ve rilsis uernelles, o et de s Sagesso soni plus invio-u labies quo te Styx n.
Quae sint, apud Leibnilium, divini intolloctus idea jam
Salis patet. Quarum, ut consilium nostrum ad esseclum adducamus duae praecipue species nobis discernendo una ipsorum possibilium, altera quae in ipsa ossontis bona idua
l. Corr. avectuet Gerh. t. t. p, 1 I. u Doctrina Platonis metaphysica et moralis sancta est rectaque, et quae decideis aeternisque veri latibus habet, admiranda. Sans date. 2. Causa Dei asserta Gerh. t. VI, p. 10.3. Theou. Gerh. t. VI, p. 175.
34쪽
28 DE LIBERTATE APUD DBNITIUM Possibilium duas Loibnitianus Deus sponte sua formas concipere videtur quippe qui et et iidis abstracla atque uni Versalia, et individuorum idoas ut possibilia iii monio
teneat. Quam rem ut exemplo explanem ex omni aeternitate Deus et αυτο, ο αυθρωκου ut SpinoZae deam concipit.
Noe dubium quin multum inter illas possibilium species
intersit , cum allorii absolute, altera relativo tantum possibilis sit. Illud enim quod more abstractum est e veri salibus aeternis lanium pondet illud vero quod individuum est,iantum quod in univors quodam possibili versatur, possibile merito dici potest. Quod uno ut verbo complectar, individuum non nisi cum ii compossibilibus is certis possibilo existimari debet. Sic nullum creare vel olium intellegere Deus universum potuisset in quo quadratum eamdem quam circulus naturam aboret. Univorsum auto quoddam in quo Spinoga vita non possibilis is suisqui non tantuni intellegere, sed creare Deus potuit. In dividuam igitur quamlibet rem si possibilem n morito non dixeris, nisi rerum seriem quam dum ut possibilem alito conce
Quod autem ad boni deam attinet, tres bonitatis dormas Deum concipere Leit,nilius putare videtur Molaphysicum primum est bonum si quod in non intellegentium persectione consistit is physicum, secundum, quod si ad substantiarum intellegentium commoda is pertinet morale denique et quod de earum actionibus virtuosis o vitiosis quoi malum culpae pertino accipitur n. Quas boni specios Deum concipere simul atque sui ipse conscius sit nam ipsam Dei essentiam cum absoluti boni natura confundi, et, cum semet ipse persecto Deus cognoverit, diversas boni simul forma percipere.
l. corr. are Arnauit Geth. t. ll, p. 49 1i,86L2. Causa Dei asserta Gerti. t. VI, p. 3.
35쪽
Omnium igitur possibilium quasi geometricum locum
divinum esse intellectum eorum aulem scientiam ubere simplicis intellegentiae Pquam scientium nunquam augeri minuiVe OSse, cum Deus plene semper omnium quae exsistere possint uerit sui urusque sit conscius.
Ut persectum intellectum, sic et voluntatem prorsus persectam Deum habere Leibnilius asseverat quod esse necessarium patet. Nam et perfectum esse posse Voluntatem cum ad bonum persectum serri possit, et Deum, si omnino perfectus sit atque voluntatem habeat, admodum perfecta frui voluntate statuendum est. His autem rebus positis, duos divina voluntatis latus,
alterum voluntatis antecedentis , seu praeviae', alterum volunt alis u consequentis , seu u sinalis , Leibnitius esse contendit .
Cum enim perfeci divina voluntas sit, sua natura ad bonum absolutum ferri, omnia igitur quae vel melaphysica vel physica vel moralia bona sint voluntatem divinam velle. Quem voluntatis statum e voluntatem antecedentem , dicit Leibnitius. Illud autem notandum est quod, cum ipse Deus cum absoluto bono confundatur, semet ipsum sua antecedenti voluntate omnino velit. At semet ipsum Deum iterum creare non poSS Deum, alterum Deum a se ipso atque sui ipsius consimilem gensrantem non nisi absurde concipi. Ergo Deum id, quod antecedentis sua voluntatis verum objectum sit, omnino efficere non posse. Inde altorum illum voluntatis statum quem voluntalem consequentem Loibnitius dicit. Cum universum, non Deum, Deus tantum creare possit, impersectum velit aliquid
i. Causa Dei asserta Gerh. t. VI, p. 40. 2. Ibid. p. 442. Di jtia my
36쪽
DE LIBERTATE APUD LEIBMTIUM objectum esse necesse Diversas ergo possibilium universorum ideas quas mente concipiat, eum inspicere. Nec
dubium quin, si possibilia omnia simul compossibilia essent, omnia simul quae bona sunt crearet. Nam illum optimum esse mundum, per quem maxima fiat possibilium productio s. Cum autem non possibilia omnia compossibilia diei possint, Deus inter diversa possibilia universa quae concipiat delectum habeat oportere. Sed cum absolutum bonum an loco denti sua voluntate velit, optimum inter possibilia universa Deum seligere atque creare. Nec dubilandum quominus in illo universo ei molaphysica et physica et moralia mala plura versentur; quae non velle Deum, sed permitiere'. Bona enim, quia bona Sunt Deum, ut sint, decernere mala autem esse sinere, quia, si non
Si ab intelloctu divino simul atque a divina voluntate, divina decreta pendere Leibnitius putat Nec, ut Vera dicam, nisi abstracto divinum intellectum a voluntate divina separari posse contendit quippe qui germanice scripserit u Solchos alles istae Got ausis in mal im hoc liston Gradbeisam men is Attamen non immerito de iis separatim cogitat quila introspicit.
Illo autem voluntatis suae decreto unam rerum possibilem seriem sponte sua ad exsistentiam pervenire Deum lantummodo permittere affirmat Leibnitius. Illud enim possibilium esse proprium quod in intellectu divino haudquaquam
l. De rerum oristin radicati Gerh. t. VII, p. 304.2. . Unde homas de Aquino, post Augustinum, non incommode dixit Deum permittere quaedam mala fieri, ne multa bona impediantur is Causa Dei asserta Gerh. t. VI, p. 444. 3. Gerh. t. VII, p. 112.
37쪽
inertia jaceant sed, cum in eis vis quaedam sit, ad exsistentiam tendant u Agnoscere debemus, inquit Leibuitius, ou ipso quod uti quid potius exsistat quam uiliit, aliquam inu rebus possibilibus, seu in ipsa possibili lato vo essentiau esse exigentiam exsistentiae, vel ut sic dicam praetonsio-u nem ad exsistendum, ut, ut verbo complectar, essentiam, i per se tondere ad exsistentiam. Unde porro sequitur,u omnia possibilia seu essentiam, vel realitatem possibilo mi exprimentia pari jure ad exsistentiam tendere, pro quan- titate essentiae, seu reali tutis, vel pro gradu persectionisu quem involvunt est enim porsectio nihil aliud quam si essentiae quantilas . , Quod alio loco, Loibnilius sic demonstrare conatur u Haec propositio : omne possibilou exigit exsistere, probari potest a posteriori, posito aliquidu exsistere; nam, vel omnia exsistunt et tunc Omne possibileu adeo exiget exsistere ut exsistat, vel quaedam non dxsistunt, u tunc ratio reddi debet cur quaedam prae aliis exsistant. uinae autem aliter reddi non potest quam ex generali essentia seu possibilitatis ratione, posito possibilo exigerou sua natura exsistentiam, et quidem pro ratione possibiliu latis, seu pro ossentiae gradu Nisi in ipsa essentia naturau esset quaedam ad exsistendum inclinatio, nihil exsisteret; u nam, dicere quasdam essentias hunc inclinationem habere,u quasdam non habere est dicero aliquid sine ratione, cum ii generaliter videatur exsistentia referri ad omnem essenu iam eodem modo . v Ut igitur Dei essentia sponte sua ad exsistentiam inclinat, atque cum nihil impediat, necessario Deus exsistit, sic dici potest omne possibile exsisti si turire prout scilicet undatur in Ento necossatio actui exsis lenist, sine quo nulla est via qua possibile pervu-u iret ad actum n.
l. De rerum oris radicali Gerh. t. VII, p. 303. Gerh. t. VII, p. lso. 3. Ibid. t. VII, p. 28s.
38쪽
32 DE BERTATE PUl LEIBMTIUM Itaque Deum, cum quae possibilia actu exsistere debeant, quae non judicet, et universum unum ab ossentia in exsistentiam transire sinat, nihil aliud statuero quam ut jure compossibilium quardam series ad exsistendum conetur, immerito autem ceterae. Quod gallice Loibnii ius scribit Cotiou aison du choix domi ou ne peu se trouver que dans lau convenanco ou dans te degrsi de perisclion que cesu mondes contiennent, chaque possibi avant droit de prύ- lendro au'existenc a mesure deda persectio qu'il enue-u oppe . nNon igitur exsistere omnia quae possibilia sint ne omnia quidem exsistere quae, Si separatim inspexeris, bona vel etiam optima sint. Illa tantum seri quae compossibilia sint atque meliora in summa quam ulla quaevis alia compossibilium series. Nec tamen ipsis possibilibus illum
quem ad exsistendum conatum habeant Deum tribuere, cum, ut gravia ad terrestre centrum, sic possibilia sponte sua ad exsistentium tendunt. Idcirco, cum Deus unam rerum seriem creare decernat, impedimenta lantummodo tollere quae illi seriei obstarent .
Nunc itaque quomodo divina Voluntas agat paleiactum
Intellectum divinum ex deis possibilium compossibiliumque atque ipsius boni constare Leibnilius puta : quas
aeternas esse idea atque e natura divina, adeo ut, non modo eas Deus creare non potuisset, Verum etiam, si non essent, ipse non esset. Deum voluntate sua bonum absolutum natura velle, sed
39쪽
DE VOLUNTATE DIVINA cum Deum ultorum creare noli queat, Optimii rerum OSSibilium series sit, decernere.
Voluntatis autem divinae decretum nihil plus officere quam ut esse permittat quod ad exsislondum jam conetur. Etenim possibili sponte ad exsistentiam tendere. Ergo, ut qui unem quo grave aliquid suspendatur secet id cadere sinere, sic Deum possibili quod sacere jam conarentur tantum decreto Suo permittere. Quibus positis principiis, quo sensu Leibnilius et Deo et homini libertatem tribuat, rebus contra ceteris abnuat facile intellegem US.
40쪽
DE HUMANA Divi NAQUE LlBERTATE
cun ElBNITIUS DE ATQUE HOMINI LlBERTATEM TRIBUAT CETER l AUTEM REBUS NEGET
Nunquam fortasse clarius suam de humana divinaque libertato sententiam Loibnitius professus est quam cum haec proposita scripsit: 'Li'on oppos libro a n6cessatre,u ilis' est uiro hos que e qui est contingeni, ourvuti ii ii se lasso ensuit de la dedibstration. Si on oppos au a contra into libre ostisne fuit de la nature decla choseu utant qu'elle enserme une pulS8ance, et en e SenS, Onu os d'autant plus libro qu'on est plus si termino de sol-u me me a bien sui re Ie tiens que Die et nous ommesu libres, suo quisque modo, de outes ces detix laqons entie u rement fulvanida premiero, et u mesure de notre persec-u lion, vivant la seconde n. Quis autem illarum sensus enuntiationum sit explicare nunc nobis in promptu est. Τres, ut Vera dicam, e prioribus propositis sententiae extrahi posse videntur, inter quas prima ad similitudinem