Petri Pithoei I.C. Aduersariorum subseciuorum libri 2. Auctorum veterum loci qui in iis libris aut explicantur aut emendantur, proximo indice notati sunt

71쪽

NON adeto alienum est a veterum sacra mςnto , quod nuper in Gallia consigna

tionis nomine alivde inuectum inductumquq vidimus. De sacramento,Varro sic scribit lib. iiij. de ling. Lat. Ea pecunia quae in iudicium ,, venit in litibus, S cr mentum , a sacro. Qui ,, petebat& qui inficiabatur de aliis rebus,viri- ,, que. aeris ad Pontificem deponebat, de aliis

,, rebus ite cer o alio legitimo numero assium.

o Qes iudicio vicerat, suum sacramentum a s -

, ,, cro auferebati victi ad aerarium redibat. Sext.

,, Pompeiu . Sacramentum ars significat, quod ,, poenae nomine penditur, siue co quis interro- ,, gatur,siue contendit. Id in aliis quinquaginta ,, assium est , in aliis quingentoru inter eos qui ,, iudicio inter se contenderent Qua de relege,, I .Paptim Tribun. pl. san m esti is verbis.- ,, Qui cunque Praetor posthac factus erit, quiri inter ciues ius dicet, III. viros capitales p ,, pulum rogato,iiq; III Viri capitales quicu ii, que posthac facti erunt sacramenta exigunto, is iudicant6que,eodemque iure sunto,uti ex lo,, gibus plebςique scitis exigere, esse oporteti,, Sacrameti autem nomine, id aes dici coeptum ,, est,quud & propter aerarij inopiam,& sacro- ,, rum publicorum multitudinem cosumeretur

id in rebus diuinis. Igitur, Qui petere vult, id est, qui litem facit, ut FortunatianusW.j

72쪽

quitur, ante omnia sponsione prouoeatas uersarium, is unde petitur si contedit ex pr uocatione spondet: rursusque restipulatur a petitore, qui etiam vicissim respondere cogitur. Huius sponsionis pisnus legitimum est Sacramentum, ut recte Isidorus ex quopiam meliore auctore scribit libro v. Ethimolon QMmuis aute huiusmodi stipulationes sponsionesque mutiis sim: proprie tamen qui prouocat primum, sicramento rogare, percre vel quaererς dicituriqui prouocatur, secramento contendere quod ex euetu iudicij iustum i iustumue dicitur. Arnobius, Quis quaesitor, ciuis arbiter, ceruici, iatis erit, qui inter per-umas huiusmodi aut vindicias iustas dare, aut sacramenta conetur pronunciare non iusta' Sponsione facta, pignus utrinque deponitur, eu a prouocste petitur iudex, quo dato sum bt6ue nam eius ut plurimu optio electi6que fuit) iudicium agitatur. Asto. Pedianus: Cum in rem aliquam ageret litigatores, & pcena se sacramenti peteret, petebant iudice Loquitur autem de crimine repetudarum. Itaque in capitalibus etia causis sacrameto locus esse videtur.Et vero deponitur ex lege Papiria iussu Triumuiroriam capitalium,& ab eis exigitur.

Qid ego tame in omniis causis perpetuumssile non facild credideri Apud Potificem dependi deponique solitum sacramentum, emedatis v ronis verbis receptu est. Et vero

73쪽

in rebus diuinis sacrssque victi pignus M' diolitum Festi verba ostendunt. & illud Plauti in Rudente,non immerito aliquis pertinere arbitretur,ri meo Pontifex terium es 'Nam alioquin Cen riis animaduersionibus vindicari solitu periuriu Cicero auctor est. Ut autem sacramenti summa L. & D.assibus eroreta, de quibus contendebatur, modo statu mus, non dubito tame quin sp6siones maiore minorεue summa, siue legii taxatiori siue ς5- tendentium arbitrio fieret. Sane,ex Ciceronis verbis datur intelligi, cu pecunia certa pet batur,solita fieri ex lege,tertia parte sponsi Nnem.Nacu pro Comoedo dixisset,Pecunia tibi debebatur certa, quae nsic petitur per iudi- cem, in qua legitimae partis sponso facta est: ri Subiici Pecunia petita est cerea,cu tertia pam,i te sposib sacti est.1dem VerrN.facta est sponD sio H-s. quinque milib. Pro modo etiam litis spostolies huiusinodi fieri solitas Menedaemi' verba apud Plautum indicant,

Sic igitur Sacramentum pignus est publicumsp6sionis,& ad aerarium redit. Spόnsione ipsa . . aliae poenae legitimi comprehendi possunt,ut tertiae partis,&c. Hae non sunt pignora sponsionis,Nec enim deponuntur. Et licet inter

74쪽

dum deponi possint,& vero idexpeditissimuesse dicatur,ne quis in captionem verboru incidat, priuata tamen sunt pignora, quibus vi- ctoris indemnitati cosulitur,non publica,qiaqsacris impenduntur. Sacramentum utrunque

semper deponitur: Sponsionis poenas utrique semper promitti nolim scribere, cu & de decima parte initio litis solu auctorε repromittere solitum videam. Caeterum qui sposione prouocat,interrogat sere hac sormula,Ni hoc ita siet.Exempla sunt apud Cicerone Verr.v. Ni cs Apronius dictaret. lib. iij. ossi c.Ni vir bonus siet:Pro C ciri.optime sponsione facere pos- sent, Ni aduersus edictum Praetoris vis facta esset.Vbi sposionem facere de eo die videtur, qui sponsione prouocat.Valeri lib.ij.Valerius GLuctatium sponsione prouocauit, Ni suo du- ιιctu Punica classis esset oppressa. Ersique haec rosationis stipulationisque hac in re conceptio, cyius formula apud Macrobium, non adeo religiosὸ obseruaturi cum scribit.

Spontione prouocauit insumere se posse in

Vnam coenam H-s centies. Id mirum Antonio visum. Nec moratus, sponsione conten-

dit: dignus sculna Munaeio Planco. Sic ha- bet optimus liber meus, secte. Sculnam k- questreris & arbitrum diei Gellius notat. Sponsio autem serὸ ita fiebat. Si hoc ita non sit , vel . hoelia sit, quod idem valet. pud Ciceronem in oratipite pro Quintio,

75쪽

ri Si bona sua ex edicto Praetoris dies xxx. ponis sessa no essent. Apud Paulu lib. v. Sementiar. Ni iuste appellatum sit. Sic enim locus ille deformula intelligendus est. Plin. lib. vij. Si v qua inualidus ullo modo fuisset. QiFd prae-eedit in Plinij libris, ne medicus crederetur, sponsionis poena est: quam ego sacile adducor ut credam subditam supposititimq; esse, ut illam apud Valeri Max. non se petiturum

triumphum quae omnium veterum librorum

testimonio & auctoritate salsi penitus conuincitur.Apud Cicer.lib. vlys pistol. ita lego. is Nisi bonorum Turpiliae possessione. Cae- is pio Praetor ex edicto suo mihi dedit.aut certeis ita,Si bonorum Turpiliae poss. C.P.ex Ed. suo non dedit quod vi sit a vulgari scriptura magis diuersui magis placet. Acronis etiam verba ad illud Horati, ex sposionis sormula & veteris script. Catero

prolatae vestigiis ita emendanda arbitror ut , pro Ut Ni,reponatur.Hoc modo suit Xen is crates philosophus continentissimus, de quox, Lais meretrix sponsionem secerat, Ni eum ad suos sollicitaret concubitus. Illud ad extremum addatur quod ad sacramentum pertinet has notas apud Valer.Probum. N. T. S. Q P.tam rectὶ sic exponi, ndo negas te sacramento quinpenario prouoco, qu mseae sacrameto quinquagenario,& utrique

76쪽

saeramenti legitimae laxationi conuenire. Ex quibus etiam satis intelligitur, quae fuerit in omnibus causis sacrameto prouocadi sermula. Porro quam suerit a sposione de qua h1eagimus diuersum vadimoniu nemo non videt.

Vadimoniu quidem spolio est,sed ea propriὸ qua iudicio sisti, aut ni sistatur pecuniae summa promittitur: unde & ad vadimonium ire. occurrere & vadimonium ficere,obire, deserere & differre dicimus. De quo quando hiementio incidit, placet unum locum adscrib re equi mihi non omnino bene habere videtur.Sic autem in melioris notς libris scriptum est apud Florum in Epito. lib. lxxxvj. Histo- rariae Liuianae. Sulla cum Italicis populis, ne ti-

meretur ab iis velut erepturus civitatem & ia

suffragiis ius nuper datum, foedus percusiit, uitεmque ex fiducia iam certae victoriae, litiga- .etores a quibus adhibebatur vadimonium, sto remam deserre hisiit. At ego a L. Floro ita scriptum credo.Tumque ex fiducia iam certi vuctoriae litigatores, a quibus adibatur, vadimonium Romam differre iussit. Quod statim ita per se patere visum est ut aliunde quaesitis probationibus quae facilὸ ad manum fuerunt, opus esse non censuerim. Sed haec fortasse quibusdam ad ius nostrum magis pertinere videbuntur. Verlim quando eis iam pridem in subsecivis quasi ex absidanti, locum a me adsignatum inuenio diuturna possestione, non

77쪽

i . P I T H E I. temere exturbanda putaui meρα τα&λη autemata τασαπιανε α Graecorum quamuis ad sacramenti sermam proxime accedant et ea tamen

huius ego loci esse non censui.

A est omnium sere disciplinarum inter se coniunctio rerum & communicatio, ut alteri alterius hortos ingredi, & ex eis flores libare ius, fasque sit: dum ne quid contra La rentiu legem in armum legat, aut vetere consortis possessione temere n5 depascatur.Itaq; hec nos quidem iniurij fortasse videbimur, si ex his quae nuper χSereni librum medicinalem , apum more peruolitantes, & eius velut flosculis insidentes, leuiter decerpsimus, in

hunc communem alueum reponamus:Ita tamen ut vel penes sutorem de crepida sit iudicium.Serenus igitur de AEsculapio sic canit,

um colis Aegeas,qui Pergama,P'Me VH---οπι quodam placida rectus sid peste Draunis Tarpeias arrexatque indita templa petisti.

Vulgo male inclita tecta.Vindicianus Comes Archia trorum sub Valentiniano A.de eodem AE seulapio.

Et tamen Asculapij templum,cum reciperetur is deus, extra urbe & quidem in Ty berina insul factu constat.Solu vero eius simulachru

78쪽

a Nicerato exsculpti in saeCocordiet ad Tarpeiae arcis & Capitolij clivum fuisse positum

aliqui prodiderunt. Porro indita templa S renus dixit,ut & Tacitus lib. iiij. Indita rupibus castilla. Ad stomachum inter caetera pricipit serenus,

Sic habet vetus liber,ubi in impressis,Hiblaeo melli,&, Niliaco melli scriptum est. Ite mque post paulo cum de splene curando loquitur,

Nicolai tame vel ex Plinio noti sunt.Sed haec quam diuersa sint nemo non videt. Mihi s ne penξ ἀ--ρὶ - ην optare libet, cum in recapitali nostr , tam discrepantes a se inui cem unius sententiae tabellas scribi recitar1que audio. In aliorum auctorum scriptis qui quid perperam inuertit aut mutat, sals rius agn0scitur, in huiusmodi quae ad salutem hominis pertinent, qui hoc temςrc audet, quid minus quam sicarius& veneficus, atque etiam saepe parricida est' Et tamen iis statim creditur, cum sit periculum in nullo mendacio maius. Adeo blanda est spirandi

pro se cuique dulcedo. Sed non est hic illud mittend*-ybi vulgo legitur apud serenum,

79쪽

P. P I Υ Η Ε t Reiectioni cibi aut sanguinis abstinendae, laveteri & optimo exemplari ita scriptum. Ad med. reiectionem cibi & sanguinem sta candum, quod sortasse tam rectum est quam illud Cambire apud Priscianum quo & Apuleius utitur. Pauld post de hydropri

Vulgd acerbus, Aceruo, id est, obstructione vel tumore. Non patiar etiam elegans dicendi genus apud Serenu mea negligentia deperim ubi de conceptione & partu loquitur,

Multos dum dixit ut nihildu. ut paulo pdsu

ad ea quae oculos impediunt.

Infantibus dentibus vel strige inquietatis.'. teris libri scriptura est, Insantibus stridEtibus vel striga inquietatis. Emendatum est tamen a doctis viris, nec sine recti specie, infantibus dentietibus. Ad non illud tam sceliciter,qubdvulneribus ex re dubia curandis ab iisdem ropositum est, quo loco vulneribus & rei d biae curandis vulgo lefiebatur. Vetus sane imber sic habet, Vulneribus de rudubiae cura dis. unde coniicio proculdubio a Sereno seri pium, Vulneribus&reduviae. Reduuia seu

ruduuia est, quam HE paulo post viceris a

80쪽

nosi sinum appellat. Plinius lib. xxix. de lana succida, Reduvias sanat ex aqua frigida. Ase cinobius lib.j. Vt pustulam reduviam papulam Gaut vocis imperio aut manus contractatione comprimeret. Sext. Pomp. πι μώνυχίαν interpretatur, dum scribit. Reduviam quidam, alij reluuium appellant cum circa ungues cutis se soluit,quia luere est soluere. At mihi ut a lue- do reluuium,ita ab id uando Reduviae aut etiaRiduviae dici posse videntur. Iduare enim diuidere est, unde & viduam dictam Grammatici tradiderunt. Duere autem antiquo ucrbo dare potius quam soluere significat.Sane Iulius Solinus Reduvias dixisse videtur ut exuuias.Haec nos magna ex parte veteris & optiami exemplaris ope adiuti apud Serenum delibauimus,quo genere ante nos quoq; in hoc auctore ab Ant. Mollinio bona opera sedul5 nauata est.A quo sane quae sceliciter emendata sunt non attigimus: Sed nec ea quidem omnia,quae virum doctum & diligetem nescio ς quomodo effugerunt.

T Arquilius libros scripsit de Haetrusca di

sciplina,quorum spe in indice librorum tPlinius meminit. De iis ego accipiendum a bitror quod Amm. Marcellinus lib. xxv. in A b,