Petri Iacobi Montifalchii De cognominibus deorum opusculum

91쪽

- DE COGNOMINIBVS

Oratius illi tutelam finiu tradit. dicens Qua u neretur te Priape & te pater Silvane tutor finiar. νΑNEs ab Ouidiosic describuntur pinu praecinocti cornua panea. a Columella in hunc Ppe moddum Inter Iasciuos Satyros Panasq; biformes. Ouidius alibi Sic faueant Satyri montanam ninmina Panes. Statius auctore Lactantio Panas se mi deos appellauit. quia partem habent deoru partein hominii. Sic. n. Statius ait. Linquunt flentes dilecta locorum Ocia cana Pales. Siluantam

arbiter umbrae: Semideumi pecus. PALES , aut

quae a Statio cana dicta fuit dea est pabulo'. de hac Vergilius Ipsa pales agros atq; ipse relino quit Apollo. hanc ides inuocat in georgicis terauum exordiens librum.

C Dii maris sunt Neptunus. Oceanus.Tethys. Nereus. Doris. Nereides siue Dorides. Triton. Phorcus. Glaucus. Protheus. Thetis. Ino seu Leacothea. Palemon qui & Portunus. Cymothoe. Salacie. Amphitrite. De Neptuno dictum est suo pra. Sic & de Nereidibus ubi fimo de nymphis habitus fuit. niic intactos aggrediemur. Sed priisus pauca de diis marinis generatim attingantur scribit Donatus Terentii interpres enarrans ita lud o canum o terra o maria Neptuni scribit q6 Neptunus ga medius sit inter canum de inferost dum utriust regni particeps est i habes elemenotor 13 omnium potior. Ideoq; Tridentem habet pro numero elementos ut apud Vergiliu Idciri . co dicat Iam canum terramo meo sine numine

92쪽

d uenti Miscerer & tantas audetis tolIere moles. Valerius flaccus pares superis facit deos maris, dum ait Dii quibus undas tempestatis o sono/a xae Imperium & magno penitus par regia cano. a Seruius auctor est marinos deos senes essetasbea a rem illo pr capita spumis aqua inad q6 sene Nais ii sonis illud referri potest. Et ad canam deseendit in aequora Tethyn . Oceanum Senem. Sed haeci hactenus.Nunc ad priuata. OCEANVS maris est et deus caeli terraeq; filius & frater ac ides Tethyos a vir teste Hesiodo. de quo' auctoritate Oui. posti illai quae allegauimus modo: air, quoue reuerctiali mouit Saepe deos. na3 de Oceano & Tethy losta xquitar. Pro mari in qd uniuersam terram circuit usurpas. Plinius de mari nostro, origo inquit ab occasu solis & gaditano fretoi qua irrumpensat oceanus atlanticus in maria interiora diffunditi Camiliis Oceanumq; mari totum a amplectitur

a chia longo Margine terrahi porrexerat Amphis a triae. cum sit Amphitrite dea de qua infra. Ocea et nus aut dictus est ανή iis qd est uelox. Hesio a clus e mari nata omnia cecinit. q6 sciens Vergil. i dixit Oceanumq; patrem rerum. TETHΥS ct proi mari pariter ponitur. Mart. Et quem supremaei Tethyos unda ferit. grscii id nossi 'κ κρην τε i NE REVs ex Ponto siue mari & Terra nat'est gra3 damus & Senior uocatus. ut scribit Hesiodua. ι Huic Do Ris nupsit Oceani & Tethyos filia ut ii ab eodem Hesiodo tradit. Ex sibus maris nymos phae NEREIDEs &DORIDES appellatae fuerui. ut 1 diximus. Eos Oui. oes uno loco positos ira dest

: scribit Ipsum quos Nerea fama est Doridas S

93쪽

Φ DE COGNOMINIBVs

natas tepidis latuisse sub undis. TRITON. patrem Neptunum: matrem habuit Amphitriten Hesioo

rio auctore. Seruius matre Salacia natum ait exa

ponens illud vergilianum Cymothoe simul reariton adnixus acuto Detrudat naueis scopulo. Hic Neptuni tubicen caeruleusimurice tectus cocham pro tuba gerens. O supram plandit Eratantem ait humeros innato murice tectu Cama leum Tritona uocati concham sonanti Inspirare iubet. Et lubditi Caua buccina sumitur illi Torti, lisi in latu q turbine crescit ab imo Buccia: quae in inedio cocepit ubi aera ponto Litora uoce re/plet sub utroq; iacentia Phoebo. Sc. Sed de eius Oa Vergil. Hunc uehit inmanis Triton constchaq; sonanti Exterrens freta. cui laterum terius hispida nanti Frons homine praefert in pistria desinit aluus. Quod sane n5 fictu Ghsed uerum

Plinias ait. vi. a conchae sono CANORUM TRI/πONEM dixit Caeruleos habet unda deos. Tritorna canoN. Alibi equos huic caeruleos praebet di/cens Caeruleis Triton per mare currit equis. De huccina Tritonis aliqua Hyginius quem legas, PHORCVs de hoc ita Seruius enarrans illud mastronianu Tritonesi citi phorcus* exercitus om/nis: Phorcus inquit Thoosae nymphae filius . ut aut Varro tradit rex fuit Corsicae ac Sardiniae. qcum Atlante rege nauali certamine cum magna

exercitus parte fuisset uictus & obrutust finxerui socii eum in deum marinu fuisse rem uersum. De hoc alibi Vergili. Nereidum Phorcii chorus. CLAVCVS piscator hic fuit Anthedonis filius auctore Strabone. q ut canit Ouidius cum pisces

capto. sup herbam quaein litore erat recensendi

94쪽

grlina posuissenato illi statim tacto gramine exi

Iulissent dubius ne nutu alicuius dei an herbara gustu id factam esset. coepit gramen paulatim gustare. quo facto mente statim alienatus se in mare piecit. Sed eam dei maris miserati in marinum

transmutarunt deum. si postea Scyllam Phorci filiam adamavit. Papinius.Subitis si pdidit inν gaina monstris Glaucus adhuc quoties patriis, dabitur oris Litoream blanda feriens Antheduna cauda. Strabo Anthedonem patrem. hic pa triam ait. Vtrum costat. Siqde Anthedon Boeos rite urbs ab Anthedone Glauci patre nomen hastbet. Clati. Sic Glaucu3 series extrema biformem. qa pars eius inferior in pistem puersa est ut hoc sit q6 Statias a nobis modo citatus ait SubitiS cum perdidit inguina mostris. p ROTEUS ab Heosiodo filius Oceani a Tethyos tradi . marinus, hic belluarum marina φ pastor. Item uates S a se uarias in formas mutaret. Patriam habuit Pallenen in Thessalia.uera ea relictu in Carpatho ino Iaregnauit. de quo ita Vergi. Esto in carpathio Neptuni gurgite uates Caeruleus protheus: maognu q piscibus aequor Et iuncto bipedam ciura

metitur equo3t. Hic nunc Aemathiae portus paδtriami revisit Pallenen.hunc & nymphae uenestrane & ipse Graiadsuus Nereus. nouit namq3 Oia. uates Quae sint quae suerint quae mox uentura s quan .Quippe ita Neptuno uisam est. immania

cuius Armenta & turpes pascit sub gurgite Plioqchas. Et paulo post Turnuariae cludunt species at 3 ora ferarum.Fiet enim subito sus horridus. tral tygris Squamosust draco S fulua.ceruia

ce lema Aut acrem fiammae sonitu dabiti aes ita

95쪽

DE COGNOMINIBVs ,

vinclis Excidet. aut i aquas tenues delapsus abis ibit. Propterea Ouidius Protea ambiguu3 dixit.& Oratius Quo teneam vultus mutatem Protea nodo e in eos et facile sententia uertunt. Itena ali hi Effugiet tia naec sceleratus Vincula Proteus. Hinc apud graecus adagiu- ταMMκο τερο

Proteo mutabilior in uanu & uersipellem. THEsTrs. hoc nomine dicta fuit supra uxor Oceani. Sed disserunt literat; positura S syllabar quanti/tate. Haec Nerei & Doridis filia fuit ac Pelei uxor teste Hesiodo. Vnde Achilles natus est graeco; fortissimus. q6qdem futurii Proteus significauit ita loquens apud Ovidi una Concipe. mater eris

iuuenis . si fortibus armis Acta patris uincet hoc Iupiter audiens canit eam uxorem ducere. Idem

S Ouidius tetigit Iupiter sequoreae Thetidis Mnubia uitat. Eadem Nereis a patre uocat. Ouid. Nereis ingreditur consueta cubilia fluctu a N OCadmo & Hermione fata est nutrix & matertera Bacchi. ei' dei uires atq; laudes cu supra modii supbiens ubiq; terrarum extolleret. necnon hincalumni hinc mariti. nupserat. n. Athamati Aeoli filio. hinc felicitate filiou tumesceret in Iunonis odium incidit & qdem tantum Dea furorem in Athamanta iniecerit.q ille filia Learchum occi odit. Ino aut viri furorem fugics e Scyronis saxoq6 est in Attica cu Melicerte altero filio se in masre praecipitauit.q Veneris p cibus a Neptuno in deos marinos conuersi fuere. ato illa a Graecis LEUCOTHEA hoc est alba dea. a nobis MATUTA idest bona ut Festus docet. Filius uero graece P A LEMON latine poRTvNus dictus fuit. Fabulam

scribit Ouidius in metamorphosi. sed in Fastis

96쪽

etiam ait Laeta canam gaude desuncta laboribus Ino Dixit S huic populo prospera semp ades.

Numen eris pelagi.natu quoq; pontus habebit. In nostris aliud fumite nomen aquis. Leucothoe gratis. Matuta uocabere nostriscin pomi nato ius crit omne tuo. Quem nos Portunum sua lingua Palamona dicet. Este precor nostris sequs uteri locis. CΥMOTHOE nympha est maris stupra a nobis dicta curi de nymphis ex Hesiodi tententia loqueremur. De hac Vergi.Cymothoe simul &Triton adnixus acuto Detrudui naues scopulo. lati ne interptari queat uelox fluctus . nam filiactus &Mib. uelox est. sALACIA. haec Tritonis mater ut supra diximus) fuit ab aqua salsa sic apopellitta Sermo auctore. A MPHITRITE. CH dimus Amphitriten in titulo de nymphis Hesiodi testimonio marinam esse deam Nerei filiam. Vnde NEREIA a Claudiano uocat sic. n. ait Nereia Glauco Neptunum gremio coplectis Amphitrite. que sane locum interpres ridicule exponit. Ouidius in metamorphosi regia Solis describes Arcro NA etiam ponit inter deos marinCS. I

DE DIIS INFERIS φ

C INFEROS DEOS explicaturus unde Potius ordiar q ab Ouidio apud que Orpheus

ita loquatur O positi sub terra numina mucli In quem decidimus qcsid mortale creamur. uel ab illo Claudiani de raptu Proserpinae Dii quibus innumeru uacui famulans averni vulgus iners topibus quo' donatur auaris Quicquid in orbe perit. quos stTx liu tibus ambit Interfusa vadis.

97쪽

:&quos laniantia torquens Aequora gurgitibus .Phlegeton plustrat anhelis. Vergilius eos, ita inis .u 3 cat Dii qbus impium est anima')umbraei sio lentes Et chaos & Phlegeton. Scribit Plinius in inphrica populos esse nomine Augylas il latum Inferos colunt. Apud Latinos Soracte mons iii uia flaminia Manibus consecratus fuit teste Serat uio Namq; Inferi cui idem ait).MANEs uocant per antiphrasin qa boni non sunt. Manum. D. Vnde Manes dicune bonum significat. Sed Nonius Marcellus Manes dici tradit q5 sint boni ac pro speri. qa melior mors sapietibus qua uita pberi Uergi. Uogo mihi Manes Este boni qui superis auersa uoluntas. Iu .Esse aliquo Manes S sub/terranea regna Et contum S stygio ranas in gurgite nigras Atm una transire uadii tot millia cini ba Nec pueri credunt. Vergi. Illa qdem nimium Manes expia seueros Ora. Iam te premet nox fas bulaeq; & Manes. Et domus exilis plutonia. Dei inseri sunt Pluto & Proserpina de quibus supra ΑLECΤΟ. TISIPHONE & MEGER A furiae esse deas uel maro demonstrat q de Alecto loquens ait AtDeua e speculis ips dea nacta nocedi. Sed & S neca etsillis intelleges inqt Adeste sceleris ultri ces deae. Luctatius Papinii interps Furias noctis

& Herebi filias esse pdit.Ei Vergilius suffragas

inquiens Dicune geminae pestes cognomine Di/rae: Quas & tartaream Nox intepesta Megeram Tio eodemq; tulit partu.Quae sane uerba et hoc docet furias DIRAs cognominari. Sic alibi alas eisdem attribuens At procul ut Dirae stridorem agnouit & alas. de Iuturna loqtur quae suria ceraneret. Alibi AYEs ohaco ENAs appellauit dicenε

98쪽

Nec me terrete timente obscoenae uolucres ala' uerbera nosco. Eaedem EVMENIDES nuncupanes antiphrasim qo inmites atq; implacabiles sint

eruio auctore. enim mitem bene Iulsignificat. Vergi.Eumenides tenuere faces a fune Terraptas. Sta. enicoS. i. singulariter. Eumenis in furias animum. redire priorem Impulit. Item ERINNΥDES . Oui. Ferte faces in me quas fertis Erinnydes atrae. Et in singulari nuero ERINNΥs

Vergili.tot Erinnys sibilat hydris. Oui. At mihi nec Iuno nec hymen sed tristis Erinnys Praetulit infaustas sanguinolenta faces. Properta Erinnystcles tragicas dixit hoc est: terribiles & quales tragici poetae ut est apud Senecam ex nostris legereb describunt.Sic. n. ait. Tume uel tragicae ue Fris Erinnydes. ALECTO Vergi. ita describit Luctificaue Alecto dirarum a sede soropi Infernas a ciet tenebras & tristia bella. Irael insidiael & crimiona noxia cordi. Odit & ipse pater Pluton. odere

Sorores Tartareum monstrum. tot sese uertit in ora Tam saeuae facies tot pullulat hydra colitobris. TIs IpAONEN sic. tinuo sontes ultrix a cincta flagello Tisiphone quatit insultanS. tori Mosi sinistra Inictans angues uocat agmina λιν ua Sor R. Oui. Nec mora. Tisiphone madefecta sanguine sumit Importuna facem. fiuidol cruCo Te rubentem Induitur pallam. tortoq; incingitur zngue Egrediturque domo.luctus comitae cutem Et met' re terror trepidoque insania uultu. De MFρ

CERA. Claudianus Improba mox surgit tristi de sede Megera Qua Penes insani fremitus animio profanus Error & undates spumis furialib' irae. Non nisi quaesitum cognata caede cruorem Illici

99쪽

tumo bibiti patrius quem fuderit ensis Quem

dederint fratres. Est prcterea apud Inferos Chaoron. Cerberas. Minos. Aeacus. Rhadamantus.c AARON seia ex e squallore terribili, cana barba, oculis igneis, sordida ueste, et defunctoτ animas ad ripam alteram uehit dicente vergit Portitor has horrendus aquas & numina seruat Terribisti squallore Charon. Cui plurima meto Canicies inculta iacet. stant lumina flamma. Sordidus ex humeris nodo dependet amictus. Ipse rate3 cooto subigit ueli a ministrat Et ferruginea suburactat corpora citriba Iam senior. Sed cruda deo uiridis'; senectas. Iuvenalis quem latini portitorem graece PORTHMΞΑ nominauit dices tetrum nouitius horret Porthmea. nec sperat coenosi

gurgitis alnum Infelix nec habet quem porrigatore trientem. sane hic ille triens siue obolus est quem charon a sinplis colligit priussi naues in

grediane ut scribit Lucianus. CE RBERYs graeco est nomen.graecis. n. dicis. Servius in exi stimans cerbera terram essis dictum tradit quasi idest carnem costimetem. Hic triceps. hic tergeminus. hic mediiseus canis .hic ianitor Orci appellas. TRICIps pper tria capita & totidem colla quopi medium cathenas portet teste Oui. τERGE M IN Vs hoc est ternus.id namo significat tergeminus ternu3 Stres uno partu editos. quo sensu tergeminos oratios & Curiatios iustoria enarrat. MEDUS EVs a Medusa auia. si quidem ex

Medusae sanguine Chrystor. ex illo Gerion. Ex Gerione& Echidna Cerberus auctore Hesiodo natus est. I ANITOR qa inferni regni sit custos stuo

pendae quidem immanitatis: dc iubas colubris

100쪽

lambetibus horrendus.hare omnia Poetae osten' clunt. Vergil.tenuit 3 inhians tria Cerberus ora.* Icle; Cerberus haec ingens latratu regna trifauci Personat aduerso recubans immanis i 'antro.&R alibi ad Herculem Te stygii tremuere lacus te Ia nitor Orci Oisa sup recubans antro semesa crueni to. Sene.hic saeuus umbras territat stygius canis. i Qui tema uasto capita coeutiens sono Regnum: tua .sordido tabo caput Lambunt colubratauipea ris horrent iubae. Longusi torta sibilat caudar draco. Par ira formae. sensit ut motus pedum Ad a tollit hirtas angue vibrante comas.6 illo Tibulos ius eo uersiculo loqtur Cui tres sunt linguae tero 3 Mininum caput. Apud Ovidiu Orpheus sic ait. ii Tartara descendi nec uti uillosa colubris Ternae meduset uincirem guttura monstri. MINOS. AEAδ

Cus &RRAOAMANTvs. filii Iouis&Europae fuea runt teste Diodoro etsi alibi id scribit Aeacumii ex Ioue & Aegina Asopi filia natu.hi Servio hoν. norato auctore tanta i terris uixere iustitia ut anili mas apud Inferos traditi sint a Plutone deIectii iudices i atq; ita incuti Plato scribto ut Aeaeus i europeos Rhadamantus asiaticos iudicet. Mior nos uero tanta diiudicet si qd aliis ambiguum i fuerit ut iudiciu iuste procedat rectet fiat transol missio animas.De Minoe Vergil. Quaesitor Mioi nos urnam mouet. ille silentum Cociliumq3 uoε cat uitasq; & crimina discit. Clamquaesitor in alato Conspicuus solio pertentat crimina Minos Et iustis dirimit sontes. De Aeaco Properi& me

Inferno damnes Aeace iudicio.hic tormetis utis, tur ad ueritatem eruendam. Propterea Iuvenalis

dixit quas torqueat umbras Aeacus.Id qo etia;