장음표시 사용
31쪽
Dialogus in Prooemij locum suffectus Pag. I. Progymnasma I. De Ratione Philo Phan
Prog. II. De Rerum Initi js. Prog. III. De Universitate. Prog. IV. De Sole. y3
Prog. V. De Generatione Hominis. 6o Prog. VI. De Nutricatione. TTProg. VI I. De Vita. IOIEpistola De Platonica Circumpulsione. IIJ Epistola De Cognatione Aeris & Aquae. Issa, Epistola M. Aurelij Seuerint nomine conscripta. Is ISteb
32쪽
ENE habet. Praeclara quotidie hominumque generi
maxime salutaria proseruntur inuenta : nous ac Prae- gratular plurimum debet seculo nostro, quod --- tales habeat viros, qui industria virtute & felicitate, maioribus nostris longe multumque prqcellere videantur. Equidem ingenti voluptate perfundor, i titiaque gestio, quotiescunque inecum ipse reputo optimam nunc demum initam esse ph losophandi rationem. quando quidem veritas in ipsa potius rerum natura, quam in monimen iis scriptorum perquiritur. Hinc enim obscure plurimarum rerum intelligentiae passiin enodantur, novique recluduntur obseruationum thesa ri. Et nisi me animus fallit, haud longe tempus aberit, quo discussa elarorum caligine firmiora Philosophiae fundamenta locabuntur. Tum vero seliciori conatu commentabimur praecepta ad perficiendam consummandamque medendi artem, quae tristissimis hactenus constitit is, perimenti s , & omni aeuo Quod utique nobis ex sententia obtinget, si nec industriae labori u parcamus, nec nostra mancipantes ingenia maiorum placitis temere asssentiamur: quin potius undique circinia spiciamus, libremus singula, nihilque non examinemus, & seu intelligentiae viribus, seu obseruatione,
rationeque si liceat sensibus capta, pensemus. Tua hic Trusiane opus est opera: quippe cum medicinam in celeberrimo gymnasio magna au A dito-
33쪽
ditorum sequentia magnoque plausu profitearis, merito de illius imstauratione in bes esse solicum: Nam vires tibi opesque suppetunt,otium quoque abunde iussitat ; nec deest studiosorum iuuenum coerus, qui vel stimulos addat, vel etiam suam locando operam, laborem leuet. Porio magnum sciuntiarum incremcntum expectari potest a plurium comsipiratione atque consense; si nimirum omnes omnia sua consilia & cogi
tationes conferant, unaque communicent.
I R. Me miseruin quid audio e Tune etiam Stelliola teterrima huius seculi labe pollu us, nouum doctrinae genus aduersus venerandae ant,quitatis placita meditaris P Ego sane consilium lioc tuum a me prorsus amotum este volo, ut pote qui stultum tem neglectis messibus in spi .cilegio occupari. Ecquis vero ignorat ita omnem scientetrum frugem in Dierum commentarijs esse congestam, ut nihil serme ultro supersit praeter quisquilias e Cum igitur optima quqque inuenta iam sint, quidr oua quaerimus de deteriorae De nuperis experimentis nouisque obl&uationitas, quas pi edicati audio, vix dum quicquam ediploratum habeo; tot enim occupationibus medendo docendoque distineor, ut nihil
plane temporis ad res alias agendas mihi sit reliquum . Atqui certo scio in ijs sucum esse: Novi enim quae sibi soliania fingat haec aetas. Scilicet dum inuentotes haberi volunt, dum plausum coi antur, vel inania commenta iacuetant, vel pro nouis vetera nobili obtrudunt. Sed breui tandem haec exolescent, technisque detectis, veritas triumpha- 'ST. Nae tu nimium Trusiane morosus es, qui ut vetera extollas, ut sepultis ingeniis plaudas, pr sientia deprimis, & amico immerenter ira.scci is . Nunquid hoc tibi negotium legauit antiquitas, ut sui esses proepugnator At velo laudari vetera satis digne possunt, etiam si noua uu-nime despiciantur. Ego sane is sum qui pauca ex aetate, multa vero ex usu atque I xstantia, a stimare soleo: at nihil interea authoritati glorieque veterum detrahor quippe illorum monimenta libenter per Iego, laudo, immo etiam sqpissime admiror . Atqui non sum antiquitatis usq;
adeo venerator, vi aliquid iunioribus acceptum referre erubelaam: sunt enim complura recens inuenta, quae mihi mirifice ari ident. Quor iam vero cx meo aliorum ingenia plerunque metior, te quoque in hach sa albitrabar csse sententia; ac proinde tecum paulo inconsultius mi , ea tibi etiam atque citam commendans, quae tu plurimum fastidis . Caeterum vehementer doleo quod illa tibi nequaquam probentur ,
cuae ab omnibus seie doctissimis viris sumnopiae laudantur: qua . quam
34쪽
quam non est coeth cur doleam quod ea tibi minime placeant, quae necdum perspecta habuisti. Irascar potius occupationibus, quae tibi impedimento Heic quominus in his rebus operam studiumque collo
TR. Dispeream ni sertrio iste tuus me cogat ineptile; quippe ne vestra isthaec inuenta in contcmptionem veteris sapientiae, atque adeo in perniciem mortalium uberius succrescant, enitar propediem horas aliquot utilioribus ereptas functionibus, in eorum considen tionem atque
BR, Agesis Trusiane onus hoc laboris pro veritate suscipito; quod si feceris summam profecto cum literatis omnibus inibis gratiam . V rum nisi molestum est dic obsecro, an iuniorum ingenia usque adeo ieiuna tibi videntur, ut nihil ab ijs laude dignum inueniri excogitariu posse existimes e TR. Quorsum tandem aut cur ista Brune quetris p Mirum ni tu atque Stelliola una coniurastis , ut ambo aduersus me hodie velitare. mini. BR. Non, ita me Deus amet, id mihi unquam consilium fuit: semper enim grauiter ac moleste tuli cum doctis viris altercari, & ab honestis disceptationibus ad verborum contumelias descendere. Verum Poniam meum iudicium semper fuit multa iuniores inuenille per se ie-licius & magnificentius, quam priscos , idcirco mirari satis non postum quid causae sit, quare tu seculo nostro tantopere inuideas, ut Stellio eouod eidem plauderet, acriter succensueris, Quod si noua omnia Trumne tibi sordent, libenter audirem quid habeas argumenti aut rationis, quamobrem ita sentias. Proinde optarem ut quaestionem hanc, de qua tanta est inter nos dissensio, perpensis hinc & illinc rationura momentis ad liquidum perduceremus. Quocirca, si vobis libet, resideamus; & omissis contentiosis altercationibus ad disserendum leni pacato- 'ue animo aggrediamur: id enim potissimum habent disputationes, ut
in utramque partem dicendo & audiendo, veritatem eliciant, & tanquam exprimant. Porro quod rem cavs Iamque nostram in ixitne continet, est utrum ad scientias ingenuasque artes veterum diligentia conquis as, aliqua iuniorum studio atque industria faeta sit accessio. Ne Stelliola noster, tu Trusiane negas. Age nunc utriusque argumenta
TR. Me Blune, quoniam in hanc disputationem vocas, quocunque voles modo paratim habebis: Nam etsi maximis occupationibus imp A et ditus
35쪽
ditus vix satis otium disputationibus iuppeditare possum, quia tamen iis
de rebus agimus, quas etiam negotijs libenter praefero, considam vobiscuin, dum vestrae opinionis leuitatem consutauero, & vos a tanto err re solutos ad rem veritatemque traduxero. Ego igitur sic statuo,priscos
illos silentiarum principes in excolendis disciplinis eo processisse,ut nihil
plane , quod ad earumdem absolutionem amplificationemque sit comducibile, posteris excogitandum reliquerint. Nec vero desunt argumenta , quibus id probem . primum enim promptum suerat antiquitati . . cum cuneia etiam tum forent intentata , amplissimasn inuentionum segetem plena manu demetere, & omnem spem comparandae lata is, ex nouis rebus nobis praecidere. Deinde omnia pene scientiarum incrementa grq eis debentur; hi enim ingenii viribus mentisque acie longe csteris gentibus antecelluerunt: siue id patris soli proprietas, siue cert a csti siderumque positio tulerit. Atqui nihil semper floret: iam enim eruditi sima illa giccorum natio, a qua nedicinam bonasque artes habuimus, a barbaris uoueta& innumeris v ata cladibus pene perijt, ct cum ea disciplinae pariter omnes extabuerunt. Demum habuit vetustas eminen- tissima ingenia, qualia nunc minime fert nostra aetas: quippe consenuitiam mundus, torpentque in eas Stae vires, & solum nimia pi horis aeui ubertate defatigatum, nequit pristina benignitate praebere mortalibus alimenta. Hinc breuiora vivendi curricula, infirmiora corpora,& hebetiora etiam nos quam prisci sortiti sumus ingenia. Vtinam vero tunc nobis obtigistet vivere, cum vigebant prinantissimi illi sapientiae proceres, quorum veram solid unq; doctrinam suspicei e potius ac venerari, quam aemulari datum est nobis. Nunc autein plerique omnes in summa inanitate versia latur, & conquisitas ab antiquitate scientias non modo cognoscere negligunt, sed improbant quoque, immo etiam, si Dijs placet, desiniere conantur. BR. Prisca iuuent aleos; ego cunc me devique natum
Gratular: haec aetas moribus apta me s.
At vero illuc adduci Trusiane nullo modo possum, ut credam te mallo cum Pythagora olim vixisse, quam aetatem hanc nobiscum degere. Ego sane minime doleo quod Platone, Aristotele, immo Graecia uniuers desuncta, sisperstes tecum villam: malo enim cum vitiis insipientibus, quam cum sapientibus mortuis adnumerari. Seu haec iocat is reuertor ad seria. Quid tu virtutem aestimas annis,quid ingeniorum pi S stantiam vetustate metiris 8 An vero Trusiane non intelligis omnja quae nunc an-
liquissima habentur, noua olim fuisse , nostra haec aliquando etiam
36쪽
vetera sole Prosecto si in exquirendis his quae ubique terrarum gerumtur paulo midiosior esses, si celeberrimas Europe Academias antino &ratione lustrares, agnosceres utique nihil esse cur antiquis inuideas: Vigent enim etiam num florentissima ingenia, quorum industria effectum est ne pii scorum scientia vinceremur. TR. Hem quam magnifice de se ipsissentiunt nostri homines: ut sibi placent,ut se docti inain veterum non attigisse modo,sed superasse etiam gloriantur. Scilicet ipsa sibi imbecillitas indulget, & in altum prouehitur imprudentia. Sed non erat id Brune disputationis nosti ae consilium, ut argumentis & rationibus posthabitis, ioco ac importuna dicacitate rem ageres. Quid e quod suscepti muneris oblitus tuo quasi iure arripis id ipsum, quod in disceptatione versatur. At nihil interea ad rationes a me productas, quas sane perpendere debuisti, ut illas, si sutiles tibi viderentur , refelleres ; secus velo resipisceres, ac sententiae meae veritatei fatercriS.I R. Recte loqueris Trusiane,& uti decet acerrimum disputatorem:aD qui ego qui disciplinas leuiter tantum attigiaemel itatis merito arguerer,n cum scientiarum consultissimo qualis es tu, congredi auderem. Ita vero ad hanc disputationem accessi, ut mihi non tam dicendi ratio haben . da sol et, quam audiendi. Quapropter Stelliolam rogatum volo, ut si ipsi commodum est, caussam meam atq; adeo suam defendat. At enim cum is fuerit disputationis nostrae aut hor, quid est cur modo conticescat, perinde ac si sua hic res minime ageretur e ST. Molestam inter nos hodie comparatam video certationem, qui , quantum coniectura auguror, maius nobis facessct negotium, quam serat pretium operae: quippe ad pacem inter discrepantia hominum iudi, cia conciliandam altero foret opus Prometheo, qui de integro ipsorum praecordia ex consimili luto fingeret, paralemque omnibus mentem inisipiraret. Sed enim id vitium ex ipsa mortalitate contrahitur: nimirum
quoniam animus naturae temperatione viget, sentit, & ratiocinatur,
unusquilibet suo quodam peculiari iudicio ac sententia pro corporis constitutionc & habitudine ducitur, atque adeo
Mille homitium species, O rerumdiscolor usus et
Uelle suum cuique est, nee uoto Pluitur Puo.
Ita me hercule non semper meliora quae sunt, sed quae sius magis consentanea censet, quisque consectatur, aliorumque ingenia, mores, doctrii nam
37쪽
nam suo metitur modulo: Trusianus veteribus tantum delectatur, haec amat, in his delicias facit; noua omnia despicit, immo caussa etiam incignita condemn at. Per me struatur licet sententia sua: ecquis enim hominum libidini modum ponere ausit 8 Verumtamen si mihi detur libertas dicendi, ostendam Trusiane rationes a te propositas non esse tam exploratas ad id quod vis confirmandum, quam tibi videntur: Nam conscrquaeso humanae intelligentiae tenuitatem cum incomprensa rerum uniuersitate, tecumque Ic puta quam magnum & arduum opus sit ea omnia complecti animo,quae in suis penetralibus natura recondidit, ultro enim fatebeiis pleraque abstrusa omnino esse altiorisque indaginis, quam ut ab acie humani ingenij percipi queant; at eorum quae in nostiam intelligentiam cadere possunt vix aut ne vix quidem millesimam partem adhuc exploratam haberi.Sed enim multum egerunt,ut ait Seneca,qui ante nos suerunt,sed non peregerunt. Multum adhuc restat operae, multumque restabit: neque ulli nato post mille secula praecidetur occasio aliquid aliud adi tendi. Ad summam cogita naturam arcana sua non simuIed cere, sed hei uare semper quod ostendat exquirentibus: inexhaustos e illius thesauros, nec unquam fore, ut eiusdem mysteria penitus recludantur:& si plui a ex interiore deprompta sacrario in lucem dies extrahat, &longioris aut diligentia. De sapientia Graecorum multa iactasti magnificentius fortasse, quam verius. Plurimum illos doctrina disciplinarumque cognitione caeteris gentibus praestitisse confiteor : id vero non tam ex regionis situ&qualitate, quam ex patims legibus & institutis euenisse putandum. Nam honos alit artes, atque aemulatio exacuit ingenia, & nunc inuidia nunc emolumentum incitationem acce
diuidckco ubi principes viri philosophabaritur, ibi plurima ingenia in
sapientiae studium congi egauit tum laudis gloriaeque I bido, tum etiam lacri atque opum cupiditas. Adde quod discipuli a sapientissimis praeceptos ibus optime instituti pari studio atque conatu in exornandis, & coI- locupletandis scientiis elaborabant. Quod si regionis proprietas, & solieonditio ad ingeniorum magnitudinem conscrat, nobis quoque licet in hoc gloriari quodammodo, qui norimus Pythagoraeos municipes nistros princi in in philosophia ingenuisque distipi nis locum tenuissic , tum cum erat in hac gente magna illa Graecia nostra parens & altrix Tamei fi vero censeam ad ingeniorum praestantiam non parum conducere legionis caeliue naturam, iamen persuasum habeo munus hoc procreandi ingenia ad comparandas disciplinas idonea, harumi quam uni
Graeciae filiae concessum Auod vel hinc satis liquido constat, quod olim
38쪽
Asbi ii atque hy ptii, nam mi alle hinc Craeci, deincla I 'ini, postea
Arabes, tum inde rursus Itali, coqnitione scientiarumsole ro ..e i niorum antetellucrint. Qua quidem ratione lucrae bonaquc altas te ram peragrare, ac Lurge latc e perini inari videntur; tan scin enim a nobis, ut ita dicam, transfugae ad Gallos Germanos Batauot, tum o ad
Britannos, Cimbros aliosque populos, summae quondam barbati i adique stupiditatis nota insigneribunt proleste. Postremo quod de mundi senio ex vulgi sententia dixisti,id totum est nugatorium; sempei eninta, ham rerum uniuei sitas uniusmodi,& sui similis extitit. At omnis de tuo tempore aetas conquesta est: fueruntque seinper vetera in laude, pi stemtia autem in sestidio. Verum unde Trusiane habes Graios aliasue gentes literarum studio dedi tas desuturniorem olim degisIe aetatem, quam nrine demum nostri seculi homines transigant 8 An non illos qui au octogesi
tram vel nonagesimum annum vitam perduxerunt, longa uos aps llauit antiquitas lana vero ne te ablegem ad remotissimas regiones,in qui bus annosi homines vivere perhibentur, nonne tibi quotidie occurrunt senes, qui centesimum annum attingentes dum de tussi aut grauedine, conqueruntur, coeli potius inclementiam, quam aetatis vitium caussam
tur Quae cum ita sint, quid obstat quo minus nos cum antiquioribus i genio doctrinaque pares esse queamus, quando eisdem aequo iure in cetteris respondemuse Sed quid ego te multis morer:tua quidem argumemta es ipsa conlutat: quippe enim
Murta dies, variusque labor mutabiliti aut
Nam quot quantas quam a dmirabiles reconditarum atque ante ac in auditarum rerum notitias, iuniores seu consilio & industria, seu etiam . casu atque selicitate sibi compararunt e Quam pulchra quam incredibilia,cum in Mathematicis disciplinis, tum in Physiologia, & Medicina caeterisque artibus pervestigauit atque in lucem vetitatis protulit nostri seculi diligentia e Quanta ex illis utilitas,quanta voluptast At vero in
mali caligine, quantaue rerum ignoratione versebantur maiores nostri,quibus haec erant incognita e Haec quisquis secum agitauerit, facile intelliget naturae rerumque cognitionem ex ipsis rebus assidua medita.tione to .igaq te obseruatione ei se comparandam, & periculosissimum .esse eamdem ex libris lectitando colligere. Audendum igitur omniquo conatu nobis enitendum. v2 praeter ea, quae a maioribus nostris comper-
39쪽
ta honaque fide tradita accepimus, ad illa quae nondum explorata sunt
inuestiganda animum adijciamus.Namque,ut monet Hippocrates,inv
iure aliquid ex his, quae etiam nunc habentur incomperta , quod ipsum. nosse magis. quam ignorasse expediat,id quidem scientiae institutum, ac opus esse videriue quemadmodum etiam inchoata ablatuere & ad finem
TR. Longum sane foret illa omnia persequi, in quibus tua peccatoratio: nam vel ea sumis, quae non concedantur, vel ea quae etiam concessa tibi minime suffragentur. Sed multa tibi nunc do; at illud tamen
praeterire non queo, quod argumentorum meorum vim eluseris potius, quam infirmaueris: etenim cum te grauiter urgeri sensisses, huc atqu illuc tergiversans, ad noua tandem inuenta confugisti; & maluisti gloriosa quadam verborum iactatione, studia conatusque iuniorum in re. hus nouandis exaggcrare, quam rationum mearum pondus fideliter eo pendete . Atqui ego constantissime assero noua haec inuenta impruden.
ita & temere commendari, vel ob hanc maxime causam, quia noua sunt: videlicet nec diuturnitate temporis confirmata, nec vea cum lac
lis aetatibusque hominum inueterata. Sed enim in his duntaxat acquiescendum, quae longa dies stabiliuit, & tempus certa rataq; effecit. Quippe vidcuius pleraque commenta fictasque opiniones diuturnitate exta- Desere. N cc vero te quicquam adiuuat exemplum Hippocratis; turissimum enim censco, & plenum temeritatis, cavi ipsam inueniendi li-ertatem, quam diuinus ille veritatis inuentor, & incomparabilis Medicinae architectus sibi conuenire putauit, nobis pariter arrogare. Nam quis cst hodie qui de se ipso tam magnifice sentiat, ut illius scietitiam ausit an ulari e Si quisquam vero est , qui cornicum oculos confixerit , hic saltem meminerit talem virum fuisse Hippocratem , qui illud meruerit elogium, tam fallere, quam filii nescit. Nutn- quid de homine dici magnificentius poteste At quis non miretur at- Sue ei iam stomachetur id genus homines , qui cum nouissime viserant lumitas oras, sese cum sapientissimis priscae aetatis senibus nulla
vcicnes antiquitatis hab: ta ratione cxsquant: immo illorum quoque seutcntias nouis tr uentis obscurare conantur e Ecquisnam ignorat veteres ad omnes scicntias nobis duccs esse ac pi qmonstratores e illos esse veluti gigantes, quorum humeris nos homunciones elati veritatem propius aspicimus , quam humi hqrentes minime cerneremus . Quotus quisque nunc est , qui ad illorum doctrinam perciapiendam, ne dicam amplificandam , iussiciat e Ecquid tandem in disci.
40쪽
dictismis eximium habemus, quod ab eorum scriptis,& commentaribnon omnino sit ei inum e S T. At mihi Dii dignum exitium duioriquando hoc genus dilioutationis i xcitaui, in quo quacunque ratior es utrinque promuntur ex coniectura & opinione pendent , atque adeo luis & illuc dis ei tationi bus trahuntur,nec uti it n. adhibent pei suaderi si necessitalcm: quippe v ii momenta rationum dciliaurantur, ibi passim obrepunt verbolae contemtiones , qu is sapiissime consi. quunt ut dissereni tum inter se reprchensorps,& quandoque etiam malaa: ctacontumc liaeque, a quibus ego ucti nienter abhorreo, Nec me rorro grauius iratum Trusiane putri, Inciabs te fuer in sub c ontumeliose represtensos. in hoc ardori studioque , ruoci gabaibatos ill S siteles, quCrum in nomina, mimori nisque a guste veneraris. Sc d videt: ita rea ne nimium i illare,dum sapientiain ibsun at illioritatemque, quam mactat ibi S liabet lcnectus, antiquitati deserendam arbitraris. Num tibi illud excidit, quod paulo ante diaerias, consenuisse lain mundum, atque adco ipsiu5 granda V: tatem nostro P tius se illo, quam priscis temporibus Hie tribuendam 8 At ucro quem ad modum sencs&ret uincog titione,& malui itate indicii. natu ininoribus sepenuincio prae stant,quia nimirum plura illis experiri, & usi cognost re meditatiqtie l cu t, ita nostra haec aetas, ut Pote antegressis grandior, & permulta experientiaruin varicta e cumulatior, plurima co ripti rata, habet atque per: pecta quae ab antiquioribus ignorabantur. Qiocirca cum Don pauca nos a vetc ribus vci literiS consignata, vel per manus v dira' lini e an quasi iure transmissa accepcrimus, rerum illam ampliorem puritiam, qua aetate prouectiores minoribus plerumque praece,
iuem, iobis non iniuria vcndicabimus. Ita profi cto se res habet: Nihils lai c inucii uni sin ut, ct perfectum est. Rudis quidein fuerat, ac peno; critis Pyth igorae temporibus philosophia, quae magnum d incit iccidis loqucimbos nacta est incrementum;& medicina sub Hire crate felici lima hibuit incunabula, postea vero una cum aetatibus etiam
I R. Ita lane puerilis plane fuerat ante Aristotelem Philosophim, tandem vero tanti viri auspicus ad summum est euecta fastigium, & Medicina cuius firmissima landamenta olim iecerat Hippocrates, plene &cumulate periecit consummauitque Galenus. Videtur enim diuina qua- 'dam prouidentia Deilam, ut in quibuscumque artibus esset singulare alb. quod ex plar, Quod earumdem studiosi ad imitandum sibi propon rent a & sicuti in 'ilosephia Aristoteles, ita in Medicina luere Hippo crates Galenus. Hinc optimo quidem iure Alinander Massae ias AthB sto clem