De Macrobio Ciceronis interprete philosopho, thesim proponebat ...

131쪽

α est, nam qua Cumque in natura iritelligatur linea, quore cumque fine, Sive dubio, terminatur Si ergo per ia

tur; nam cum ad rinem enitur, et inde Hyraus in exor dium reditur, neceSSe S interstitium lotus sior ij ipsa permutatione redeutidi Sed nec in Orbena rotari potest, quia omnis sphiae a circa aliquid immobile quod con re tron OcamuS, Oseetur Si ergo et anima Sic mouetur, o ut intra se habet quod mitio bile est, et ita fit ut non re tota Oseeatur, aut, Si Hon irat a Se Sequetur aliud non minus abSiardiam, ut centrora foris Sit, quod SSe nonu sterit ConStat erys, ex his, ait, quod ii loco se non si mos eat. Sed Si PSa e Parit, equitiar, t eamdem et i Sse et non Sse dicam Π Si ero Se PS conSumit, non erit immortali quod Si se ut cir et aut minuit, ea dem Simul et major Se et mi/ror reperietur. Et ex hisi talem colligit syllogismum : Si anima se mos et aliquo

Platonicorum aduerSus Aristotelem ar umenta I . . Contra has tam Subtiles, et argutas et verisimiles argumentationeS, accingendum Si Secundum Sectatores Platonis, qui incoeptum, quo AriStoteles tam Veram tam-ὰ quo validam definitionem magiStri Sauciare tentaverat, subruerunt. NeqU Ver tam immemor mei, aut ita male animatus Sum Ut ex ira genio meo, vel Aristoteli resistam, vo adsimilatoni : Sed ut quiSque magnorum Virorum, is qui se Platonicos dici gloriabantur, aut singula aut biitati defensa ad ostentationem SuΟΓUm operiam reliquerunt, is collecta haec in unum continuae defensionis Corpus coa-- cervavi; adjecto, Si quid poS illos aut sentire fas erat, is aut audere in intellectum licebat. Et quia duo uiit, quae asserere conatuSeSt, Unum quo dicit nihil esse quod est se

1 Macr. Comm. lib. I, c. XV et XVI.

132쪽

s18 M CROBII, DE SPONTANE ANIMAE MOTU, Inopeatur, alterum quo animam hoc esse non POSSe con-

si stimat, utrique re Sistendum est, ut et constet posse ali quid ex se moVeri, et animam hoc esse clarescat.

In primis igitur, illius divisionis oportet nos caverere praestigias, in qua, enumeran Sali illa quae e Se OVentUr, si et ostendens illa quoque ab alio moveri, id est a causa in-ὰ terius latente, videtur ibi probasse omnia quae ΟVen- tur, etiamsi ex se moveri dicantur, ab alio tamen moveri. - Hujus enim rei pars vera est, Sed est falsa conclusio. Nam si e SSe aliqua quae, Una ex Se moveri videntur, ab aliore tamen con Stat moveri, ne nos diffitemur; non tamen i omnia quae e Seho CntUr hoc sustinent, ut ab alio ea moveri necesse Sit Plato enim cum dixit animam ex se moveri, id Si cum αυτοκευητικο Vocat Ι , non vult eam inter illa numerari quae ex se quidem Videntur moveri, sed re a causa quae intra Se latet OVentum ut moventur ani malia, auctore quidem alio, Sed occulto, nam ab anima moventUr Ut Ut moVentur arboreS, quarum etsi non videtur agitator, a natura tamen eas interius latente

constat agitarici sed Plato ita animam dicit ex se moveri, re ut non aliam Causam Vel extrinsecus accidentem vel in-ὰ terius latentem hujus motu dicat auctorem. Hoc quem re admodum accipiendum Sit, instruemUS. Ignem cali dum vocamus, Sed et ferrum calidum dicimus Dei ni- vem frigidam et saxum frigidum nuncupamus: me dulti e sed et mulsum dulce Vocitamus : horum tamen sinu gula de diversis diversa significant. Aliter enim de igne, is aliter de ferro, calidi nomen accipimus quia ignis per se

ii calet, non ab alio fit calidus contra serrum non nisi ex alio calescit ut nix frigida, ut me dulce sit non

tonem non invenitur Plutarctius, de lac phil. IV, 2, Thalet eam tribuit, idomque ibi dicit Plat0nem statuere animam Ουσια vοητη εξ εαυτης κι-

133쪽

ADVERSUS PERIPATETICOS. DIAPUTATIO. 19

aliundo contingit saxo tamen rigus, vel mulso dul- cedo, a nive vel melle proveniunt. Sic et stare et moveriis tam de his dicitur quae ab se, Vel stant Vel moVentur, is quam de illis, quae Vel sistuntur Vel agitantur ex alio Psed is quibus moveri ab alio vel stare contingit, haec et stareis desinimi et moverici quibus autem item est et esse et

ii OVeri, nunqUIm a motu CeSSant, quia Sine essentia vi sua SS non possunt : Sicut serrum amittit calorem,

is ignis vero calere non desinit. Ab se ergo movetur ani- ma licet et animalia vel arbores per Se videantur mo- veri sed illis, quamvis interius latens alia tamen cau-υ sa, id est anima vel natura, motum ministrat ; ideo et amittunt hoc quod aliunde sumpserunt : anima Vero per se ita movetur, ut ignis I per se calet, nulla adven- titia causa vel illum calefaciente Vel hanc movente. Nam cum ignem calidum dicimus, non duo diversa concipimus, Unum quod calefacit, alterum quod calefit,

sed totum calidum Secundum Suam uturum vocamus

ti cum nivem frigidam, Cum me dulce appellamus, non aliud quod hanc qualitatem praestat, aliud cui praestaturre accipimus. Ita et, cum animam per Se moveri dicimus, non gemina consideratio Sequitur moVentis et moti, sed in ipso motu essentiam ejus agnoScimus, quia quod estis in igne nomen calidi, in nive vocabulum frigidi, appel- latio dulcis in melle, hoc necesse Si de unim αυτο- α ιυητο Comen intelligi, quod latina conversio significat per se OUETi. Nec te confundat quod moveri passi re viam Verbum est OVeri licet passiVUm sonet, re quando tamen nihil inest a Ciens, patiens inesse non poterit .... Ergo et moveri idem in significatione ost quod calere et cum ferrum calere dicimus vel stylum . moveri, quia utrinque hoc aliunde proVenit, passionem

1 Quid sit ignis, qiuid sit anima pariter ambigitur. De caloris sontibus quam distant Platonici a recentioribus phrsicis l

134쪽

u esse fateamur : Cum vero aut ignis calere, aut moveri, anima dicitur, quia illius in calore et hujus in motu S- Sentia est, nullus hic locus relinquitur passioni, sed ille sic. calere sicut moveri ista dicetur. Hoc loco Aristoteles, argutam de verbis calumniam i sarciens,llatonem quoque ipsum duo, id est quod movet et quod mΟVetur, Significasse contendit, dicendo Solumst igitur quod se ipsum movet, quia nunquam deseritur n Se nunquam ne moVeri quidem desinit I); et aperte 4 duo illum expressisse proclamat his verbis: quod mooetu et mo Oeri. Sed videtur mihi vir tantus di nihil ignorareu potuisse, sed in exercitio argutiarum talium connivenu tem sibi operam sponte lusisse Ceterum quis non adveru tat, cum quid dicitur se ipsum movere, non duo intelli genda Θ Sicut et cum dicitur αυτο τιμιωρουμιευος, id Stii se puniens, non alter qui punit, alter Si qUi Unitur ...., Sic et de αυτοκευ, et is cum dicitur Se ipsum moveri, ad hocis dicitur ut aestimationem alterius moventis excludat. Quam volensitato de cogitatione legentis eximere, his re quae praemiSit expreSSit. Nam quod Semper, ait, movetur aeternum eS quod autom motum affert alicui quodque si ipsum movetur aliunde, quando finem habet motus, vi-- vendi finem habeat necesse est. Quid his verbis invere nietur Xpressius, clara significatione testantibus nonis aliunde moveri quod se ipsum movet, cum animam ob re hoc dicat aeternam quia se ipsam moVet et non moVeturri aliunde Θ Ergo semovere hoc solum significat non ab alio moveriri nec putes, quod idem moVeat idemque moveare tur, sed moveri sine alio movente e movere est Aperteu ergo constitit, quia non omne quod movetur ab alio mo-

2 Quanti Aristotelem secerit inde patet, sicut et postea patebit.

135쪽

u Vetur. Ergo αυτοκινητο potest non ab alio moveri sed ne a se quidem sic movetur, ut in ipso aliud sit quod movet, ii aliud quod moVetur nec ea toto, nec Pr parte, tu ille proponit, Sed hoc Solum se ipsum opere dici- . tur I), ne ab alio moveri existimetur. sed et illa de motibus Aristotelica divisio, quam Supra retulimus, Subripienti magis apta Si quam probanti in

qua ait : Sicut Si quod Oseetur et non mos et ita estu quod OGet et non o Metur. Constat enim, quod omne quicquid movetur moVet alia : ut dicitur aut gubernacui tum navim, aut navis circumfusum sibi aerem vel undas is movere. Quid autem est quod non possit aliud, uni p- sum movetur, impellere 3 Ergo, Si verum non e St ea quaea OVentur lia non movere, non constat illud ut aliquid quod moveat nec tamen moVeatur invenias. Illa igitur

magis probanda est in decimo de legibus a Platone more tuum prolata divisio. Omnis motus, inquit u), aut et

ii se movet et alia, aut ab alio movetur et alia movet. Et in prior ad animam, ad omnia Vero Corpora SecUD JUS re-u fertur. Hi ergo duo motus et disserentia separatitur et societate junguntur commune hoc habent, quod et prior et secundus movent alia hoc autem disserunt, is quod ille a se hic ab alio movetur. Ex his omnibus quae eruta de Platonicorum sensuum secunditate Collegimus.

con Stitit non SSe Verum omnia quae moVentur ab alio moverici ergo nec principium motus ad deprecandam alterius moVenti necessitatem Stare dicetur, quia poteSt Se ipsum, ut diximus, OVere, alio non moVente Ener- Vatus est igitur Syllogismus, quem praemiSS Varia et

1 Id quidei reclissime a Platonicis affirmatur, quod intimo sensu et Observatione comprobatur; solvuntur ideo pleraque quae a Peripateticis subtilius nimis objiciuntur.

136쪽

multiplici divisione collegerat, id est animae principium

i motu est principilam autem motus non movetur igitur u anima non moVetur. ReStat, Ut quia constitit aliquid posse per Semo Veri, alio non ΟVente, animam hoc esse docea-ὰ tur quod facile docebitur, si de manifestis et indubita bilibus argumenta sumamus Homini motum aut animare praeStat aut corpuS, Ut de utroque permixtio Et quia triai sunt de quibus inquisitio ista procedit, Cum neque a corii ore neque a permiXtione praeStari hoc posse constiterit, restat ut ab anima moveri hominem nulla dubitatio sit. Nunc de singulis, ac primum de corpore, loquamur. . Nullum inanimum corpus Suo motu moveri manifestius est quam ut adserendum sit nihil autem est quod, dum immobile sit, aliud possit movere igitur corpus homi

. Videndum ne sorte animae et corpori ipsa peris mixtio hunc sibi motum ministret. Sed quia constat se motum Corpori non inesse, si nec animae inest, ex dua- bus rebus motu carentibus nullus motus efficitur 1 sicut nec ex duobus dulcibus amaritudo, nec duobusu amaris dulcedo proveniet, nec ex gemino frigore Calor aut frigus ex gemino calore naScetur omnis enim qua litas geminata creScit, nunquam ex duplicatis similibus contrarietas emergit ergo nec ex duabus immobilibus motus erit hominem igitur permixtio non movebit. Hinc inexpugnabilis Syllogismus, ex confeSSarum rerum indubitabili luce, cos igitur Animal movetur: motum RU-- tem animali aut anima praeStat, aut Corpus, Ut eXUtro

que permiXti : Sed neque corpus, neque permixtiost motum praestat igitur anima motum praestat Echis ap- paret animam initium motus esse rinitium autem motus tractatus Superior docuit per Se moveri animam ergo

1 Multa nunc a physicis asserri possunt, quae dem0nstrant, ex du3bus rebus, motu carentibus, motum effici posse, et ex gemino frigore nasci calorem, etc... Unde omnis haec Subvertitur argumentatio.

137쪽

Hic ille rursus obloquitur 1 , et alia, de initiis, disii putatione confligit eadem enim hic solvendo repetere mus quae supra in ordinem objecta digessimus. Nonpos-u rint, inquit, eadem initii sui esSestim inde nascuratur,4 et ideo animam, quin initium motus St, non OUEVi, Eis idom sit initium et quod de initio nascitur, id est ne motu ex motu ProceSSisse videatur. Ad haec facilis etu absoluta responsio eSt, quia, ut principia, et haec quae de principiis prodeunt, in aliquo nonnunquam differre sa- teamur, nunquam tamen ita sibi possunt esse contraria, ut ad Versa sibi sunt stare et moveri. Nam si albicini-n tium nigrum Vocaretur, et Siccum Sset humoris exor- 4 dium, bonum de malo, ex amaro initio dulce procede- ret. Sed non ita est, quia, usque ad contrarietatem, initia 6 et Sequentia dissidere natura non patitur invenitur ta- men inter ipsa nonnunquam talis disserentia, qualis inter si se origini progressionique conveniat ut est hic quoque si inter motum quo movetur anima et quo moVet Caetera. 4 Non enim animam Plato simpliciter motum dixit, sed

motum SemoVentem. Inter motum ergo se moVentem et

si motum quo moVet caetera quid intersit, in aperto est; st si quidem ille sine auctore est, hic alii motu auctorn St. Constitit ergo neque adeo posse initia ac de initiisu procreata posse differre, ut contraria sibi sint, nec tau men hic mode1atam disserentiam defuisse ; non igitur stabit principium motus, quod ille artifici conclusione collegit. Hi tertia, ut meminimus, successit objectio : Unire rei Simul contraria accidere non OSS et quia οHis raria sibi sunt O Uere et O Ueri, O POSSE Gnimam SE OVEVE, E eadem et o Mentur et opeat. Sed hoc

re superiuS SSerta dissolvunt, siquidem constitit in animae motu duo non intelligenda, quod OVeat et quod mo-

1 Macr. Comm. lib. II c. XVI.

138쪽

H eatur, quia nillil Si aliud ab se moveri, quam moveri alio non movente. Nulla est Contrarietas ubi quod sit re unum est, quia sit non ab alio circa alium, quippe cum

si ipse motus animae Sit essentia. . Ex hoc ei, ut Supra retulimus, Data Si occasio quartati certaminis Si animia ESSentia motus St, inquit, cur in terdiam quiescit, cum nulla alia re Contrarietatem Pro prim admittat SSentices I) Ignis cujus essentio calor re inest, calere non desinit, et quia frigidum nivis in es- Sentia ejus est, non nisi SemPer et frigida et anima igi- re tur eadem ratione nunquam a motu cessare deberet. Sed dicat velim quando animam cessare suspicatur j Si mo re pendo se, inquit, O Meat et OVPMS, HECESSE Si utique, quando non mos et i O PHS UidemuS, animam quoque intelligamus Hon Osee i.

Contra hoc in promptu est gemina defensio. Pri- mum quia non in hoc deprehenditur motus animae, si corpus agitetur; nam et cum nulla pars corporis is moveri videtur in homine, tamen ipsa Cogitatio, aut in quocumque animali auditus, Visus, odoratus et si milia, sed et in quiete ipsa, SpirIre, Somniare, omnia re a te motus animae sunt. Deinde qui ipsum corpus di- cat immobile, etiam dum non videtur agitari, cum in crementa in embrorum aut, Si jam crescendi aetas etu tempus eXcessit. Cum Saltu cordis cessationis impatiens, cum cibi ordinata digeries, naturali dispensatione, inter vena et iSCera SueCum mini Strans, Cum ipsa collectio fluentorum perpetuum corpori testatur agitatum P et anima igitur aeterna et Suo motu, Sed et corpuS, quamdiu ab initio et Causa motu animatur, Semper ΟVCtUr. Hinc eidem fomes quintae ortus quaestionis: Si anima, inquit, alii cauSa motu est, ipsa Sibi causa motia ESSE re non poterit, quia nihil est quod ejusdem rei et sibi et alii cariSa Sit. Ego vero, licet acile possim probare

1 Mobilem simul et imm0bilem esse animam declarat Proclus. Vid. Bergeret Proclus et Sa doctrine, p. 7.

139쪽

ADVERSUS PERIPATETIC0S, DISPUTATIO. 25

plurima esse quae ejusdem rei et sibi et aliis causa sint,

ne tamen studio videar omnibus quae adserit obviare, si hoc Verum esse Concedam : quod, et pro vero habitum,. ad adserendum motum animae non nocebit Etenim anire mam initium motus et causam OCamus. De cauSI POStu videbimus. Interim constat omne initium inesse rei cujus est initium ; et ideo, quicquid in quamcumque rem ab initio suo proficiscitur, hoc in ipso initio reperitur. Sic initium caloris non potest non calere. Ignem ipsum, deu quo calor in alia transit, quis neget calidum P Sed ignis,

, inquit, Or Se PS calefacit, quia natura totus est cali- dus Teneo quod volebam, nam nec anima ita Se mo-α et, ut Sit inter motum moventemque discretio, sed tota ι ita Suo motu moVetur, ut nihil possis separare quod moveat. Haec de initio dicta sufficient. De CaUS Vero, quoniam pontanea conniventia Con cessimus, ne quid ejusdem rei et sibi et aliis causa sit, libenter adquiescimus, ne anima, quae alii causa motuS est, sibi causa motus esse ideatur. His enim causa motus est, quae non moVerentur nisi ipsa praestaret illa vero ut moveatur non sibi ipsa largitur, sed essentiae suae est quod movetur EX hoc quaestio quae sequitur jam soluta est. 6 Tunc enim forte concedam, ut ad motus exercitium in- , Strumenta quaerantur, quando aliud est quod movet, re aliud quod movetur. In anima vero hoc nec similis ociis , Sine damno, Verecundiae audebit eXpetere, cujus motuSu est in essentia : cum ignis, licet ex causa intra se a si tente moveatur, nulli tamen instrumentis ad superna ConScendat, multoque minus haec in anima quaerenda

In his etiam quae sequuntur vir tantus, et alia Ultra caeterOS Serius, similis cavillanti est. Si ooetur, inquit,

α reditur, et in hoc exercitio some versatur, quod sieri

140쪽

Ilon idemus non ςitur moseetur. Contra hoc nullus est qui non, Sine haeSitatione, respondeat non omnia quaere moventur etiam de loco in locum moveri. . Aptius denique in eum similis interrogatio retoro quenda est. Moveri arbores dici. Quod cum, ut opi-α nor, annuerit, pari dicacite serietur Si moventur arbore res, Sine dubio, ut tu dicere Soles, inter alios motus re etiam de loco in locum moventur hoc autem videmusu per se eas sacere non OSS igitur arbores non rno si ventur. Sed ut hunc Syllogismum additamento serium si sacere posSimUS, OStquam diXerimus, ergo arboressi non moVentur, adjiciemUM: Sed moventur arbores nonu igitur omnia quae moventur etiam de loco in locum mo-u ventur. Et ita finis in exitum sanae conclusionis evadet . Si ergo arbores fatebimur moveri quidem, sed apto sibi

si motu, Cur hoc animae negemus, ut motu essentiae Uae conveniente moVeatur 3 Haec et alia valide dicerentur, etiamsi hoc motus genere moveri anima non OSSet si Cum vero et Corpia animet uCCESSU, et corpore, Certare constituti temporis lege discedat, quis eam neget etiamst in locum, ut ita dicam, moveri Quod autem Non saepere Vbin tempore acceSSum artat et recessum facit hoc u dispositio arcana et consuli naturae, quae ad animalisu Vitam certis Vinculis continendam tantum animae injecit xx corporis amorem, ut amet ultro quo deVincta St, raro- que contingat, ne finita quoque lege temporiSSUi moest rens et invita discedat. Hac quoque objectione, ut arbi- si tror, dissoluta, ad ea interrogationes quibus nos vide tur urgere VeniamuS. 6 Si spei, inquit, Se anima, aliquo motu genere Seu mo Mel. Dicendumne est igitur animam se in locum OH ero 'Ergo ille locus aut orbis ut linea est. An e Pare iendo De Se conStimendo Ooetur ' Sene auget an si minuit Aut proferatur, ait, in medium, aliud genusu motu quo eam dicamus mos eri. Sed omnis haec in-