De Macrobio Ciceronis interprete philosopho, thesim proponebat ...

121쪽

Integram hanc disputationem referre, quae a Phaedro Platonis originem ducit, quaeque omnia eripateticorum et latonicorum argumenta, de animae Spontaneo motu et immortalitate, continet, utile arbitrati sumus illam enim neque praetermittere Voluimus 1 , neque Scindere aut coarctare potUimVS, ne tota corrueret, si alia sorma, alio tenore repraeSentaretur, quae scilicet tenore ipso et sorma commendatur; ideo enim legenda est quod Scholasticarum disputationum originem quamdam et exemplar praebet, sicut et totus Commentarius Platonicae theologiae corpus quoddam praebere nobis visus est. In ipsa

1 Vid supra P. 59.

122쪽

autem argumentorum Serie, non illam inesso vim et auctoritatem agnoscimus, quibus omnino devinci videtur Macrobius. Animadvertimus enim 0mnes istius disputationis syll0gismos, in hoc niti, quod attentius observari, et pressius desiniri deberet, ut argumentationis velut certum et inconcuSSum undamentum Staret Multa praeterea, pro Veris et compertis asse

runtur quae longe a Ver Sunt, et quae recente mathematicorum, physicorum aut medicorum labores novo lumine illustraverunt. Ista igitur, utcUmque se dabit occasio, brevibus notis indicabimus, adjectis etiam quibusdam quae Ianus illigenter investigavit ut, quantum fieri potest, Graeci disputationis hujusce sontes indicarentur.

123쪽

De tribus ratiocinandi modis quibu immortalitatem animiam aSSeruere Platonici i).4 Quod semper moxotur aeternum St quod autem si motum asser alicui, quodque ipsum agitatur aliunde, , quando habet finem motus, vivendi finem habeat ne si cesse est. Solum igitur quod se ipsum movet, quia si nunquam deSeritur a Se nunquam ne moVeri quidem 4 desinit quin etiam caeteriS, quae moVentur, hic sons, si hoc principium est movendi Principii autern nulla est si origo. Nam e principio oriuntur omnia: ipsum autem nulla ex re alia nasci potest. Nec enim esset principium H quod gigneretur aliunde quod Si non oritur, nec occidit quidem unquam iam principium exstinctum, nec ip-α Sum ab alio renascetur, nec X se aliud creabit, siquidem si necesse est a principio oriri omnia. Ita fit, ut motus principium ex eo Sit, quod ipSum arae movetur. Id au-u tem nec naSci potest, nec mori vel concidat omne si coelum, omniSque natura conSistat 9 necesse est, nec si vim ullam nanciscatur, qua a Primo impulS moVentur.

Cum pateat igitur , aeternum id esse, quod ipSum Se

1 Macr. Comm. in Somn. Scip. Lib. ΙΙ, c. XIII. 2 Quibus legibus moveatur celum recentiores athematici Κήpleret Newton docuerunt; quibus et legibus multa OVeantur in natura recentes physici docent quarum legum auctorem et principium Deum Christiani profitentur, de cujus essentia multa apud philosophos agitantum sed quam longe simus ab hoc motus principio quod ipsum a SemoVeatur, et a Platonica, de anima mundi, docti ina, quis non animadvert3t p

124쪽

110 AcROBII, DE SPONTANEO ANIMAE MOTU,

INOVent, qui eS qui hanc naturam animis esse tribu- tam neget 3 Inanimum est enim omne, quod pulsuu agitatur externo. Quod autem est anima, id motu ciere tur interiore et Suo. Nam haec est propria natura animae i) atque Vis. Quae Si est una e omnibus, quae Se pS mΟ-

Omnis hic locus de Phaedro latonis ad verbum usi Cicerone u translatus est, in quo validissimis argu-

si mentis, animae immortalitas adserituri et haec est arguo mentorum Summa , SSe animam mortis immunem, si quoniam ex Se OVetur. Ciendum est autem quod

si duobus modis immortalitas intelligitur. Aut enim ideo si est immortale quid, quia per Se non Si capax mortiS, si aut quia procuratione alterius 3 a morte defenditur. . Ex his prior modus ad animae, secundus ad mundi immortalitatem 4 resertur. Illa enim, Suapte natUra,

si a conditione mortis aliena eS mundus ero animae beneficio in hac vitae perpetuitate retinetur. RurSUS Semper moveri dupliciter accipitur. Hoc enim dicitur, si et de eo quod ex quo eSt Semper movetur, et de eo quod Semper et eS et OVetur Det Secundus modus est quore animam dicimus Semper OVeri.

si is praemissis, jam quibus syllogismis de immori talitate animae diversi latonis sectatores ratiocinati

1 Ab animae vi et natura omnis quidem pendet quaestio, quae non amr- mari sed comprobari deberet, ut certo fundamento stabiliretur argumen- latio Animam essentiam se moventem desinivit Plato, sed de animae desinitione, quam multa et Varia ab antiquis allata suerint ipse nos docuit,acrobius. De animae desinitione et de spontaneo animalium motu longe inter se diversa recentes medici et philosophi docuerunt; multum igitur abest ut fides adhiberi possit argumentationi quae iam incertis et tam disputatis nititur. Vid apud Chariesisivsique Eludes de Philosophie grecque et latine, aris, 1864), ea quae nunc de hac quaestione agitantur. 2 Verba ea Platonis cum Cicerone consertistit. Muretu Var. VIII, 3. Gron. ὶ 3 Non immortale id dici p0test quod non per se immortale est. 4 Resertur quidem, Sed salSo.

125쪽

si sint oportet apeFiri Sunt enim qui per gradus Syllogis-re morum, ad unum finem probationis evadunt, certam ii sibi propositionem Sequentis, ex antecedenti conclu- . Sione, sacientes Apud quo hic prior est Anima ex seu movetur quidquid autem e Se movetur Semper more Vetur igitur anima Semper movetur. Secundus ita, si qui nascitur e priori sine : Anima Semper movetur α quod autem Semper movetur immortale est igitur

si anima immortalis est. Et ita, in duobus syllogismis, duae, re probantur, id St et Semper moveri animam, ut inu priore, et esse immortalem, ut colligitur de secundo. - ΑΓ vero usque ad tertium gradum ita argumentando

si procedunt si Anima ex SemoVetur quod autem e Se OVetur,

si principium est motus: igitur anima principium est motuS. si nima principium est motus quod autem principium

si motUS St, natum non St igitur nata noti est. nisi a nata non est quod natum non St, immortale est

4 igitur anima immortalis est. Tertii omnem ratiocina, tionem suam in unius Syllogismi compendium redere gerunt : Anima e Se moVetur; quod ex Se movetur, principium motus Si quod principium motu est, na-κ tum non est quod natum non est, immortale est igitui re anima immortalis St. Quibus rationtibus 1 Aristote S, contra Platonem, monstrare voluerit animam a Se φSa Operi non orae a). Sed harum omnium ratiocinationum apud eum potestre postrema concluSio, de animae immortalitate, constare, H qui primam propositionem, id St, animam e Se mo- veri, non refellit. Hac enim in fide non recepta, debilia

1 Peripateticorum argumenta italicis litteris, in hac disputatione, de

126쪽

si fiunt Omnia quae sequuntur. Sed huic Stoicorum quidem accedit assentio oristoteles I vero adeo

si non acquiescit, Ut animam non Solum non e Se moVeri,

si sed ne moveri quidem penitus conetur asserere u) u Si enim anima, inquit, principium motum eSt, Ceon non pOSSe principium motu mo Deri Ρostquam Mis-- toteles docuit aliquid esse immobile, hoc esse animam si vult dicere; et incipit asserere Nihil esse quod ex se mo- veri possit; sed omnia quae moventur ab alio mo-

veri 3 . Quod si vere probasset, nihil ad patrocinium

si Platonicae sectae relinqueretur; quemadmodum enim si credi posset ex Se moveri animam, si constaret nihil e SSe, quod ex Se poSSit moveri In hac autem aristote- lica argumentatione hujusmodi divisionis ordo conis texitur u Ex Omnibus, quin mos entur, inquit, alia per Se mouentur, alia e accidenti 4); et ex accidenti inquit,

Dios erit m quin, cum PS non Oseeantur, in eo tamensi Sunt, quod OVetur ut tu nasi arcina, Seu vector

1 A. Stalirius, in libro qui inscriptus est Iristoteles beiden Romern, ait pleraque quae pr0seruntur in hoc et sequentibus duobus capitibus, videri desumpta ex Aristotelis libris, qui sunt de rebus naturalibus et de anima. Plurima Sane invenias in φυσικ' ἀκροασεως, libris VI et VIII, et in libro prim TCρι νυχης, at non omnia, neque eodem Ordine pertractata, ut videatur Macrobius non ipsius Aristotelis libros ante oculos habuisse, sed secutus eSSe Platonicos, quorum placita defendit. 2 Aristoteles in principio capitis 3 de anima 'Επισκεπτεο δε πρωτου

Sequuntur comparari possunt Phy8. VIII, c. 4 5, 6 sed ipsa Aristotelis argumentatio nusquam invenitur. 3 Cons. Phys. ΙΙΙ, c. 4. Ἀπαυτα ἁ τα κιVOυγιεvα πο τι ος ι GTO, quae sententia tractatur sustu3, c. 5. 4 Cons. hys. VIII, c. 4 init et de an I, 3, init.

127쪽

u littegritate ut si qui Stan Pedem nGIliam e Vel cati ut agitet Per Se autem OUetur, quod, neque ei accisi denti, neque ex arte, Sed et totum simul ODetur titi cum ad Superiora igni adscendit I), et de his quidem,

si iam ex accidenti mouentur, nulla dubitatio est quinis ab alio moueantur. Probabo autem, inquit, etiam ea, quia Per Se OVentur, ab alio moueri. Ex omnibus; enim, ait, um Per Se Oseentur, alia CauSam motu inii tra SE POSSidsent , ut animalia, ut arbores u), quo Sine dubio ab alio intelliguntur mos eri, a cauSa Scilicet, quin, in ipsis latet; nam causam motu ab eo, quod OUetur, si ratio equestrat alia vero verte ab alio mo Ventur, id si St, ut Di, aut natura. Et Ni dicimus moueri omne ja- culum 3), quod, cum de manu jaculanti receSSerit, Sussi quidem motu ferri idetur; sed origo motus ad imo refertur . Natura Nero Oseentur et gras/ia, cum ρEru SE EOrSum, mel Via, cum Sur Sum feruntur. Sed et hinc dicendum est ab alio operi, licet, a quo habeatur H incertum Ratio enim, ait, deserehendit esse nescio quid, quod hinc moueat. Nam Si Ponte mos erentur, Ponteu etiam starent Sed nec unam iam semper agerent imo Per dioersa veto Merentur, si Fontaneo ferrentur agitatu. Cum ero hoc facere non ossint, sed leVibus semperu Scensu et grapibus deScensu Sit GPutatuS, almaret

eorum motum ad certam et OnStitutam naturin necessi- tatem referri.

Haec sunt et his similia, quibus Aristoteles omne quod moVetur, ab alio moveri probasse se credidit. Sed Pla- si tonici, ut paulo post demonStrabitur , argumenta haec,

Et de an I, 5 et ΙΙ, . De spontane animalium motu Vid. P. Petit Paris,

3 Hoc exemplum non invenitis apud Aristotelem.

128쪽

arguta magiS, quam Vera Sse docuerunt. Nunc Sequens ejusdem jungenda est diVisio, qua non poSse animam e Se moVeri, etiamsi hoc alia res sacere posset, laborat ostendere. Et hujus rei primam propositionem ab aliisu mutuatur, quae sibi aestimat constitisse. Sic enim ait u Cum igitur omne, quod mos etiar, constet ab alio mo-- /eri sine dubio id quod primum Oseet, quia non ab alio mouetur neque enim haberetur fam Primum, si abn alio mouereturi, necesse est, inquit, ut aut stare diu Catur, aut Se ipsum o Mere. Nam Si ab alio moueri D catur, illud quoque, quod ψSum Oseet, dicetur ab aliore moueri et illud rursus ab alio et in infinitum ista inquisitio casura est nunquam exordia Prima meu ries I , Si semper aliud ea, quin PutaVeriSPrima, Γω-u cedit. Restat igitur, inquit, ut Si quod Primum Oseet, non dicatur Stare, PSus Se OUEre dicatur et sic erit, in uno eodemque, aliud, quod Osiet, aliud, quod

si mo petur I); si quidem in omni, ait, motu, tria hinc sinti necesse est 3 id quod Oseet, et quo Oseet, et quod

re ooetur ex his quod Oseetur, autum Oseetur, non re etiam Dios et cum illud, quo sit motus, et moueaturre et moueat, illud vero, quod OVet, non etiam Oseeati tur ut ex tribus Sit commune quod medium, duo se Nero sibi contraria intest antur Nam sicut est quod vis Detur et non mos et ita St, inquit, quod mouet etsi non Oseetur Pter quod diximus, quia, cum omnere quod Oseetur ab alio spea, si quod mos et et ip

st quam in Meniamu eiordium, Deinde, Si quid se Oseere

129쪽

diciatur, neceSSe St, inquit, ut totum a toto ut Partem a par te, Ut a tem a toto, aut totum a Partere existimemus Oseerit et tamen motumilia Seia a toto, Seu si a parte Procedat, alterum Sui postulabit auctorem.

. Ex his omnibus, in imum Aristotelica ratiocinatio tota colligitur hoc modo : Omne quod mos etiar ab alio mouere tur quod igitur Primum Osist aut Stat, aut ab alio et re ipsum Oseetur sed si ab alio, jam non Otest hoc ri- mum scari, et SemPer quod Primum m Oseeat requirere muc restat ut Stare dicatur ista igitur quod primum, mooet I). Contra Platonem ergo, qui dicit animam si motus esse principium, in hunc modum componituris syllogismus : Anima Principium motu eSt principium

c autem motu non Oseetur igitur anima non mos etiar.

. Et hoc est quod primo loco Violenter objecit, nec eou usque perSuadere contentu animam non moveri, aliisu quoque rationibus, non minu violentis, periirget muru lum, inquit, initium idem poteSt esse ei cujus est inia tium. Nam apti l eometra PrinciPium linem unctum esse dicitur, non linea P apud arithmeticos principium

re numeri non est numeruS. Item Causa nascendi ipsa non re naScitur . et PS et ς motu causa et initium non si mo Vetur er omnima, quia iraitium motu eSt, non mo-

- oetur 3 . Additur hoc quoque 'unquam, inquit,

re fieri potest, iat circa unam eamdemque rem, H ΕΟ- si denique tempore, ContrarietateS, ad unum idemque Pomu tinentes, Veniant; Cimu autem, quia OVere facere

est, et o Meri pati St ei igitur quod se oost simul euenient duo ibi contraria, et facere et pati 4 quod impossibile est anima igitur OH OtES SE Oseere.

130쪽

116 MACR0BII, DE SP0NTANEO ANIMAE MOTU,

cito in dicit: Si animo essentia motu esset, ΠΠquam quiesceret motu I); nihil si enim quod recipiat es-

Sentio Sum contrarietatem ; nam ignis nunquam frigi- dus erit, nec nix monte unquam caleScet anima autem re noraniatiquam a motu ceSSat, nou enim semper COVPus Q idemus agitarie non igitur animin essentia motu ESt, cujuS contrarietatem receptat. Ait etiam : Anima, si aliisu CG HS motum t USa Sibi causa motu eSSe non poterit

si nihil est etiam, inquit, quod ejusdem rei Sibi causa sit,st cuius est alii ut medicus, ut exercitor cor Porum, anisi talem mel et alentia n, quam ille omnis, hic luctatoribus PrinStat, Hon utique, hoc etiam sibi rinstant. Item. dicit Omnis motus ud eXercitium Sui iHStrumctuto eget, u ut Singularum artium usu docet ery widendum, ne et animn id Se mouendum instrumento opus Sit quod si impossibile Iudicatur, et illud impossibile erit, utu anima ipsa se ooeat. Item dicit : Si mos etur anima, o Sine dubio, cum reliquis motibus, et de loco et in locum si mo Detur. Quod si est, modo corpus ingreditur, modo rursus egreditur a , et hoc frequenter exercet; sed hoc re et idemus feri non POSS non igitur mouetur. His quoque addit Si anima Se OUet, ECESSE St, ut si aliquo motu genero 3 se inopeat e ergo aut in loco Se mouet, aut e PSam ariendo se vis Vet, aut se Usam COHSumendo, aut Se augendo aut se minuendo hinc Sunt enim, ait, motu genera tiorum, inquit, iugula. quemadmodum OSSint feri, requiramus. Si in loco sed Opet, aut in rectam licleam se Oseet, aut Phoericon motu in orbem rotatur. Sed recta linea inflnita nulla

πεῖ, Caelera non inVeniuntur apud Aristotelem. 2 C0ns. De an. I, 3. 3 Cons. De an. I, 3 et Pitys VII, 2.