Valentini Naibodae Astronomicarum institutionum libri 3. Quibus doctrinae sphaericae elementa methodo noua, facili, & ad captum Tyronum aptissima traduntur

181쪽

porro Accessuris seculis ilicet omnibus aetatibus

conferat ad hoc,ut ad ιnsaro exemplum ipsa-

di prudentiam cuilibet aetatisimiliter coclunentur. Ad quam rem prestandam,ρrimuin aspicere vetulerit, quata fuerit tempore Ptolemaei aquinoctiorum troparumque preces, io, seu quod tae ualet,quanta fuerit signorum in coelo Uὴ orum' ab initiu dodecatemoriorum disiunctio,et quales sella fixa tunc fuerint cum dodecatemoriorum initiis,medietatibus, inibus,in partibus septentrionalibus ct australibus. Quibus ita ob oculos positis,stellaru ao arum proprietates seu naturas,ad Catholica sibi connexorum dodecate riorum facultatem coparantes, conabimur assequi rationes seu causas,ob quas ex talι fixarum cum adiunctorum sibi dodecatemoriorum facultatibus συγκρά. ΥΘ seu conte peratione, tributa sint a Ptolemao logitudinis pariter ac latitudinis dodecatemoriorum partibus, temporaria illaidiom.ita, ut βομculo seruirent. His ita prob8 meditatis, tum demu,que admodum periti medici in diiudicatione morboru ad .clesculapii scientia conceperandi,quam proxime fieri ρotest acced . re nituntur:ita hic quo ; ad exempla Ptolemaei respicietes,pro uirili definire et recte co ituere, id ad proposita aetatem concinnare stud bimus parric. lares dodecat emoriora faculi

182쪽

res,ubi utrils diligErer conleptabimur re quaeitate pracepionis aequinoctiorum troparumq;, erclualibus stetris Dis quales successerant ad O-

catemoriorum initia,media, extrema,Borealia

o Australia, ut ex huiusmodi stellaru ad adiu-ctu dodecatemoria collatione αναλογικως quam proximὸ eoniiciamus particulares dodecate m9riom facultates, ad propositu aliquod μculum congruetes. Vt exempli gratia,aequinoctiu uer-nu precedit nostra state primam stellati Arietis sella partibus et . addito dodrate partis unius, quel erat prscesionem aequinoctiorum sescuto Ttolemsi congruεte, integris fere partibus a I. Erat itaq; tempore Ptolemyi ad ungue in Arietini dodecatemoris initio lum Septentrionale Tilicium,ubi sunt fleste de natura ex cd isne Saturni o Iouis exoriente, simul qμoq; a erant alis qua sunt apud extrema lini meridionalis de natura Saturni et aliquatvlii Mercur . Vnde priores partes Arietini do catemor , quod per se totu estgradinosium ct tonitruosum, cum insuper a memorat is stellis fixis Saturni

Ioue mercuriumq; referentibus ascerentur, euadebant imbriu uentorunique concitatrices, trans medietate aute, ubi erant stellae Veneria caudam stellati Arietis intexentes, efficiebatμr partes temperatae, extremae deni ue palles.ckm proximi contingerent pleiades oe alias

183쪽

Restas Martiales, ediciebantur dolitosso pssuentes . di eque ei nim uerisimile est Ptole- .inaeum per antecedentes medias ct extremas partes,intellexisse dodecuemoriorum deCurias, ut putabat Hali: id enim neque uerba Ttole- mei habent neque res ipsa obtinet ,cum dodeca te moriorum alia quidem continenti serie fixarum occupari inueniantur , alia uero ualde υ- '

ris edi dispariliter positissellisset insignia. Vas

ab Arietini dodecatemoris initio, quod ut dice- . bamus afficiebatur a lino piscium septentrionali,nulla inueniebatur alia stelis prope uiam Solis ad gradum ferὰ ai. ubi cauda Arietis sellati propius ad Eclipticam admouebatur, ad gradum fortἐ 26. protensa, toto reliquo corpore ad Septentrionem deuiante. Et μιliter inde, scitu et ά stellis Vener s caudam Arietis stella ti habentibus ad finem dodecatemorij,nulla erat stelis prater Pleiades O alias inde sequentes Martiales stellas, qua principio Taurini O extremitatibus Arietini dodecatemoriorum diuidebantu Mur clarum sit,haec quae Ptolemaeus de partibus doderatemoriorum antecedEtibus,m diis et sequentibus enunciauit, πλατει ma gnaque cum latitudine debere intelligi,neq: ad

cerrtim numerum graduum referri. Porro pamtes Septentrionales cur astuantes morbo.

fas esse prοὶ clauerit, causa in prιmptu est,

184쪽

eilm tota eonstellatio Arietis, ubi vis Nartialis tonsequitur praestantiam,ad boream inclianetur. Sic Australes partes glaciosas ct friaridiusculas esse ratiocinatus est, quod ab ea pamre dodecatemorio Arietino, adiuncta esset ceu

constellatio tota Saturηia; humidum si qui dem copiosium et gradinosum,si iungatur Saturianiollaciosum euadit O frigidum Oe. Videamus nunc, quatenus ha particulares dodecate- morti Arietini facultates consentiant aut dissentiant nostro seculo, quo apud aequinoctium uernum percipitur linum Piscium meridionale,2 quo exporrigitur ad Boream medietas imaginis piscium, quae est humida, quo enicitur, ut priores Arietini dodecatemoris partes similiter evadant pluvisse O uentosae o quidem plus

quam tempore Ptolemaei. Indidem messis partes non amplius temperars , sed similiter, licet mi- nus quam anteriores,pluuiosa statuoJ euadunt,propter facultatem piscium humidam pes mutatam ad locum cauo Arieris tempera . Sie extrema non amplius dici possunt κα- hi Q λο μικὰ propter martialium stellarum adeonsequentia translationem, sed potius adbue militer pluuiosa o uento fat,sed tamen minitisquὰm sint antecedentia O media, eὸ quod filum piscium boreum minusque humidum quod nate Ptolemsi intemestionem uernam habe-. basi

185쪽

bat,nunc ad postremas partes Arietini docte temori cesiisse cernamus. Sic τα)-ipsius non amplius καυματωδεε κίκ φρα τινα sed p rius εἱο Υ -ηκ 3 ανερ. v iudicabimus, eo quod in locum berealis constellationis Ari tinae ct comburentis successerit constellatio P scis Septentrionalis,ubi sunt stella Mercuris Oaliquantulum Veneris naturam spirantes , nisi quod has ibi aηtecedunt Ala cum umbilico P gaside natura Martis ct mercurii, propter qua: priores Septentrionis partes perinde ut prius

tuosas ct pestilentes fortὰ quis rectὰ iudica-tierit . Similiter denique partes Meridionales frigida Oglaciose ut prius permanent,propter constellationis citi apud Austrum per istentia.

Ad hunc modum atque adeo longe maiore so . rasse diligentia iudicioque multo acriori,in re inliqiiis quoque dodecatemori' partium idiomata exquiri concinnarique desiderat μή ut fiat,vrq; dodecatemoriorum facultas ab adinvcto rum signorum uiribus sic disereatur, es naturalium actionum consen lum o verba Ptolemai. simulsuadere, manifestum est. Reliquum es, ut ostendamus, o quod Ptolemaeus bene sciuerat, sellas in coelo infixas propter aequinoctiorum

flanser custodire, O quod utrunq; genus S di

uersii

186쪽

uersis principiis O limitibus inter se plurimum

Quae uerba idem uatiet, ac si latin8 fuisset locutus Ptolemaeus in hunc fortὰ modum: 'tuas inanes nugonum, cum in infinitum pateant, merito iam transimus in nostro breui σ de rebus titilibus sermone. Id uero quod cognitu digni imum est, hie non omittemus, uidelicet O O- decalemoriorum O terminorum seu Finium initia,ut ea ab aequinoctiorum troparumque acci piantur supputenturque notis, ualdὰ esse rationi consentaneum, presseribu uero, cum id stim

187쪽

Dmininaz qus squinoctialia , Cardinalia aut soldicialia,qus mobilia, fixa aut communia: qugauersa aut disiuncta quς obliqua O recta, quprscipientia ct obedientia,que aliena ct nco iuncta, quς foecunda ct sterilia: qua muta, que 'pulchra ct deformia:atque imprimis qMe ignea, aerea,aquea O terrea. etque hyeest ipsorum de facultate siderum dictio , cuius tenore satis produnt suos quoque morbos si non totius animi , at uel circa λανοκτικοὶ, uel τὰ πιι ητικο . Vtiquest consonantia doctrine Pto-

Iemsi se dicere sibi persuadent v πης

sin conscii sibi doctrine Ptolemei, eiusdem titulo subiectam oLm Ἀσιν, in uulgum spargunt,

quod haud facile dicere posis foedius appetentis animi partis uitium, quam lis imponere omnibus legentibus sperans audacia. Sane, qui aliquid huius philosophiae detinarunt, factu per-lpiciunt, proprietates quas hie sideribus astagnat, non magis iisdem inesse posse, quam mugitus Leonibus aut rugitus tauris inest,estque ρ rinde ac si quis succino ferri, magnetι uero palearum attraction 1 nasignet. Honne uidetis sexum siderum , quem Ptolemaeus primum ab eorundem propria crassi, inde ab habitudine ad

Solem, denique i respectu caeli cardinum sumit,

188쪽

si is, plurimum distare a doderatemoriorll sexu, que uo amplius ab his sed ab alsis causis accipit .

Ac Arietinu quide ac huic oppositu Libra δε- , decalemoria, quod per mediam tumentis mundi celsitudinem ualidissima Vniuer iratis agitatione ferantur, masculescere conditionique diurnae eontionantia fieri docet: hincque per consequetia dodecatemoriorum continenter O alternatim

masculinis Demini subiicit, eo quod coniungi desideret semperque sit quaedam contiguitas diei

et noctis marisq; et foemine,qua causae seu rati nes sexus,no plus signis congruunt quam ueriatati mendacium. Idem error colicitur Osimialiter dijudicatur in cardinati,solsticiali, aequinoctiali nobilisvi,communi recto, obliquo de Malente seu compotente praecipiente, obediente, diametro, hexagono,quadrato, ct triquetro similibus affectionibus,quas omnes Ptolemaus diserιe docet dodecalamori s aut per se inesse aut ex ipsorummet mutua inter se collatione absque ulla siderum permiissione exoriri .Lubens transeo hic illud, quod Ptolemaeus significanter dixit id es inconiunctum,' u- perflua uerborum profusione obsecurasse tque in auersum disiunctum,alienu et inconiunctu distraxisse inueniuntur, ita uι rudiori lectori his uocibus non res una sed plures significari uideanrur. Mulum uero ct pulchrum deformes

189쪽

forme,etsi rectὰ Signis Uignem rame ea dodec temoriorum proprietatibus perpera irimiscuis se deprehenduntur. P ec dicemus iam quidquaue igneo,aereo,aqheo, terres,qua etsi praeci-, pua esse tradunt:tamen nulla sit eorum mentio apud Ptolemaeum,de cuius semientia dodecate morioru substantia et prims qualitates, sequuntur naturam non elementoram sensui patentium, sed potiκs quattuor anni naturalis temporum.

Arabes alite igneo,aereo,aqueo, terreo,cholerico,saguineosegmatico, mel cholico et id genus alijs medicor A notis, no Sidera sed dodecatemoria distinxerat. Ex his, quomodo nominibus decaremorioru respectu signorum abutantu r, et facultates eorundem ineptZ misceant, es perspicuum. Dicamus breviter de planetis, quorum naturales facultates similiter obscurant O confundunt, societatum rationes, quibus planetas dode temoriis consiona conciliarique docuit Ptolemaeus,ὰ coeli sideribus petendas esse praecipientes. scribunt enim in contextu suo ad hune modum. Fixis perquisitis, considerentur errantes, post exploratas planetarum uires ac naturas,quas annotata funerui obseruationes. Trima in ea consideratione cura sit videre, in quo coeli spatio uolutentur,an cardinibus inhaereant an uero extra cardines ἡπαν of ας habeant aut a Iroin ατα Oc. Secunda qua sidera Zo-

190쪽

diaci postideant,an suis cognata naturis aptaque viribus,an uero dissentietia a sese et aliena. Cu-que προηρι ἰκώεασοτικρὶ quinque ex obseruari

quas facies uulgo uocant oec. Quid ais e quo sum tandem euades garrule ' P unqμid ytaneis cociliatur Zodiaci sideribus τρὶς Ἐπιτε τ, orro ςοι Roria ιτι ς; e cin nefieri potest,ut sidera in extimo coelo infixa tales focietatum rationes cui planetis admittante An Ptolemiclus aut aliquis alius dignior Ptolemo, artem sic constituen amesse putauit c Ab quo modo quiηque planetis sex gradus patens terminorum domin4tus in mruis coelo Udixis inuem retur, cis supra monstrauerimus,Arietem stellatu in mundi longitudine cosequi gradus nondum uiginti unis, ut iam de alsis signis Ariete multo minoribus nihil diacatur. Itaque si Arietinorum terminoru nume- Tationem exordiamur,non ut Ptolem us pracepit.ab intersectione uernali, qua praestat primo decalemorio principium, sed a prima stella Arietis, ut ipsi uolunt, demusque sex priore gradus Ioui, inde sequentes octo Veneri, sine succedentes septem Mercurio, iam limite tostellationis Arietinae egressiauercurii quideri terminarum tui in angustio cUt bςrc:Satur