장음표시 사용
41쪽
sostomI unico iIIo sermone convertendo tur , quattuor menta in Iabore non nisi 1eIititer esse verJatum, ita paucissimi caput illud uti imum hominem conse- Corunt, catecbismi ct breviarii nomi- cisse, credemus, qui, qua facultate iaxibus quicqvcm ipsius studiis dr labori- latine scribendo ac facilitate fuit, se-bus deberi. quamobrem , pro tua in mi horae spatio totum negocium illud eum pietate , quam ergo defuncti mones transigere potuisset Dicamus ergo , re retinere non dubito , pro singula- Possevinium , cum Pogiani opus esseri Mea in te observantia , etiam atque uItimum catechfisi caput dixit, eapitis etiam rogo Ei' obtestor , ut eam cogi- appellatione, non partis illius quartae tutionem suscipere velis , quomodo in particulam ii Iam ultimam , sed ultieulatis emitti ii libri possαι ore. Ita mam universi operis , in quattuor par-
Trivius . te 2 ae tamquam rerum capita distri-At Carolus a Basilica-Petri bre- buti, partitionem atque materiam in
storii quidem historias c hoc est eas , telligi voluisse . . quas sanctorum Iectipnes vocant) ab uno Iam, quum Grat Ianus Triviusque
P.,giano latinas faetas concedit; eate- totum caleobismi opus Poeiani stilo, o mi vero non niti partem ab eo lati- Carolus autem a Basilica-Petri ac P ianitate donata n confirmat . ait enim sevinius non nisi totius operis partem loco, quem supra integrum attulimus, adjudicent, utris tandem credendum
se , Fadium est, ut concilii mediola- est iis , opinor , quibus Pogianus ipse ne is p imi decreta, O romani bre- testimonio suo suffragetur . Pregia nutriviarii historiae , quae in manibus ha- Igitur de se ipsu tri testifcantem audia-ι extur, ejus stiis, in no puritatis ct mus . mense decembri anni r 16 . ad faci itatis laude conscriberentur , ct Hannibalem Vinalem scribens , post
fraeterea elisis catecbifini romani para. illa, jam semel a nobis recitata , Da- Antonius autem Post evinius in Appse tum est negotiuis a stoxtime inax. tribus Motu 1arao ctona. II. pag. Ios. edit. Ven. episcopis , ut ex decreto tridentini con-an. 16c6. : guIius, inquit, Fogianus cilii commentarios componerent ebri-
S.Ioanni, chimos o mi librum de Z7 μ stianae disciplinae , ex quibus paratamaritate e graeco bene Iatinum reddidit ; er ρrowptain Fabere postsent sacerdotes
quais versionem Plantinas intuerpiae materiam ac rationem instituendi eos,
protulit iv mois . Feruntur cutem qui 'sorum fidei prudentiaeque comini utis lacti ηes historicae breviarii rom essent, ita pergit scribere et Ad haeeκi sub Pio V. pontifice max. Dus etiam conferibenda sum east etiam adhibitus. fili opus est uItimum caput ro Mari eo- qua in scr0tione quatuor inos mensert ecbismi. Hoc quidem quemadmodum putii: tix ab ea intinere mihi nihil reI Posse uiuius dicat, antequam ad reli- quum fuerit vacui te aris. Ait, I equa pergamus , conside randum est . etiam ad illa conscribenda filisse adhi- In quattuor omnino partes tribu- bitum . non igitur unus Pogianus fuitius ea catechismi romani liber; qua- adhibitus, neque uno ipsius stilo caterum prima est de Imb Io , altera de Ia- ehismi liber conscriptus aut est, aut cramentis , tertia de decauto , quarta certe, tum cum illa ad Minalem seride oratione dominica . tum sngulae hebat, adhuc fuerat. nam postea quid partes in plura vel pauciora capita di- acciderit, mox videbimus stributae sunt; quorum ultimum in Quaeramus nune , quam potissis parte quarta , prope omnium brevissi- mum ejus partem conscribendam suscem vim , in dictionis Amen explicatione perit . quartam opinor, quae est de versetur. constat autem, Pogianum oratione dominica; eam nempe ipsam , menses omnino quattuor in catechisma quam uItimuis catecbismi eaput a Pota conscribendo impendisse : idque illum sevinio esse appellatam vidimus . con testificantem mox audiemus . num is i- sentit cuta Pon evitaci firmani illius,
42쪽
AD CARD. COMMENDO NUM EPIST. xxx.
de quo supra dictum est, codicis adii Otator ; cujus haec sunt: stilus Manutius dixit, quod Mu-
τiur Catinus scripsit 'per articulis mei
De Catinio idem paullo ante ab
alio anonymo audieramus et nisi quod firmanus hic, scriptione dumtaxat ac
stilo, non etiam compositione ac materia , Ca l in i i in ea techismo provinciam circumscribere videtur et ille alter nihil proprie ae nominatim definierat. De Gale sinio , quem caeteroqui virum doctum & latinis graecisque litteris eruditum fuisse sciebam , nisi me hicanonymus monuisset , ne suspicari quidem mihi in mentem veni siet . De Paullo autem Manutio vides, ne heicquidem, ubi Aldi filii testimonium a sertur , ullam mentionem fieri. At de Poplanci mirifice opinio nostra , Posse- vinii teli imonio illo nixa , firmano hoc
monumento confirmatur . Potuit, qui
illa seripsit, sive talli, sive etiam fallere lecturos voluisse . nos , qui ea legimus , siquidem hominist sive errorem , sive mendacium coarguere non
post uinus , temere A iniuste faciamus, si alterutrum in ejus testimonio inesse suspicemur: quum praesertim pleri que ab eo dictis fidem tam multi alii, minime suspecti, telles faciant. Verum , sive non illos , in hocsrmano monumento nominatos , sed
alios , aut non eos solos , sed plures , in latiua eateebifwι explicatione collegas Pogianus habuit, sive alia ei qua dam , non pol rema illa de oratione dominica operis pars ac ta inquam pro vincia primum obtigerat , se tamen
natuo , fuisse quidem initio a pluribus in illa scriptione elaboratum, S suam
quemque in universum opua tamquam symbolam contulisse , verum deinde , Instaurata rursum re atque opera , ad unum illam totam procurationem rediisse, sic , ut reliquorum scriptionis recognitio ae retraelatio S in unam eamdemque singularum partium speciem consormatio uni , hoc est Pogiano, suerit demandata . id eum totius operis unus sonus atque idem stilus, S mira cum reliquis ejus scriptis ac
plane gemina similitudo declarat a tum ipse suis quibusdam ad Commendo
in Poloniam datis , non obscure significat : Mn excusabo, inquit, mula Hicer occupatio1 es tum titerarum .
quae mihi quotidie I cribendae μοι
quos sibi ponti ex in confium adhibuit
ad explicandam, ubi opus fit, tride rini concilii sententiam , tum rationis etijusdais ex concuti auctoritate eruia diendi christianos homines ad falutare is disciplinam , romanique breviarii : σε quod tangaain aediscium , Me , quasi abrum , magna ex parte 'si operia σrchitecti adhibendum puta erunt . nais, etsi concurrit, ut proximis cardinalium comitiis π haec edi alia a ine inaxime scriberentur , potui tamen ex ea operarantum eripere temporis , praejert in in hae mea subita quodammodo ac necessarἰa in scribendo negligentia , tibItit lutid debittiis opsciuis c gratulationiae de cardina lata persolverem . Quae
proxiisa cardinalium comitia vocat,
cardinalium creationem intellige, quos Pius IV. proxime , hoc est die superioris mensis martii duodecimo , renunciarat . quo ipso comitiorum si vacreationis tempore, ait, se, praeter illa alia multa , in eatechisino etiam scribendo occupatum fuisse . Atqui mense decembri superioris anni I 164.
absolvisse jam se eam catechismi partem , ad quam conscribendam a tribus illis episcopis adhibitus fuerat, Hannibali Minali scripserat . ait enim e Sua scriptione quattuor ipsos inenses ρν- fui, sie, ut ab eo retinere mihi Athareliquum fuerit vacui temporis. quare, etsi , ILLA CONFECTA RE , premor praeterea onere feruendarum epistoIa rum octo cardinalis in nomine , quibus pontifex max. tridentisi eoneuia eue tionem dedit, Isinen diutius hoc ad te e 1 Iitem
43쪽
narrantes saepe audivi quatuor illos viros 3s , nullam unquam rem tu ille tam dissicilem ad explicandum cui seisia multa sunt
Iiterarum ossicio supersedere nox potui. ii mea se decembri anni I 36 . rem uiam, hoc est catechismi eam partem, ad quam conscribenda is a tribus illis episcopis adhibitus fuerat, a se esse consset Iam ad Minalem scribit, idemque rursiis mense aprili insequentis anni ad Commendonum scribit, fuisse se in catechfuso scribes do , cardinaliciorum comitiorum tempore , quae in supe-xiotis mensis duodecimum diem inci
derant, Occlipatum , nonne is novum
se eatechisisi foribendi laborem suscepisse tellificatur , & , siquidem suum Pensum anno superiore confecerat, iualiorum opere sive reficiendo sive perficiendo fuisse hoe ipso anno Versatum λ Potuit enim hoc fieri c neque , qui rei eventum considerarit , aliter
factum esse judicabit , ut Pogiani in
catechismo conscribendo collegae minus vel sibi ipsi vel caeteris in iis, in quibus quisque elaborarat, totius ope- ais partibus satisfecerint; ad eumque propterea aditum sit, ab eoque impetratum , ut , quae ab illis scripta essent, recognosceret, & eumdem universo operi, veluti cuidam aedificio , Iatinitatis suae tamquam colorem allianeret . Ita Se ii, qui hominem eo ecbθωι partem conscripsisse assirmarunt, Carolus a Basilica-Petri & Possevinius , vera dixerunt, neque ii , qui totam ejus conscripti laudent illi tribuerunt, Gratianus & Τrivsus , mentiti sunt . vere enim S non omnia conscripsit, qui scriptionis collegas anno Is 64. habuerat , ct non partem modo conscripsit, qui collegarum quoque scripta postea recognovit, eaque ad scriptorum suorum elegantiam splendorem
cas) Quattuor illos viros , theologiae laude praestantes , quos Pius IV. ad cateιh mi opus componendum de- Iegerat , fuisse Catinium , F usta rarium,
Nar Inium , ac Fureirium supra vidimus . num ab his omnibus audire Gratianus potuit , quod ab iis audisse se, ac saepe quidem audisse , dicit certe
non potuit . nam mense Octobri anni choe est antequam de cate-ιὼθ no conscribendo cogitare aut adeo
suspicari Pogianus potuisset J ipse in
Poloniam cum Commendono, pontificis max. ad Sigismundum Augustum nuncio , proseeius , inde non nisi mense item octobri anni is 66. in Italiam tedierat : cum S Funa rarius mense decembri an . Is 64. diem supremum suum obiisset, S Fure irius mense a prili an .is 61. in Lusitaniam revertisset.
ab his igitur duobus id audire non potuit . quid ergo est y num mentitum dicemus minime id quidem , sed hoc
dumtaxat, parum eum diligenter in hac tota catecbiImi componendi conscribendique narratione esse versatum , &, actorum ac temporum ratione non satis animadversa atque notata, imalias personas , quam quas rerum sc-xies atque ordo postia labat, narrantem
incurrisse. Narrandi ejusmodi initium stam sit, ut, cum de Pii V. pontificata agere coepisset, tum demum catechism mentionem intulerit, ea omnia silen- io praeteriens, quae tam multa vidimus in eo negocio sub Pio IV. contigisse. Immutata vero est sub Pio U.
rerum ratio, achumque non de componendo conscribendove, sed de edendo , qui jam compositus conscriptu que erat, eatechbmo . visum est tame facie naiam , ut, antequam liber ad excudendum Paullo Manutio traderetur, aliqui eum theologi atqua eruditi viri , quemadmodum in reliquis edendis libris seri consuevit, publica auctoritate recognoscerent , diligenter expenderent, &, sicubi opus e stet, emendarent ac perpolirent. id vel ante
Pii U. pontificatum coepisse jam agi, parti-
44쪽
AD CARD. COMMENDO NUM EPIST. inuri in sacrorum disciplina , quin facilis Iulio fuerit, & quam ille
particula quaedam eard. Borromael IItterarum , die 17. dee. anni r 164. ad eard. Hosiuin in Poloniam Roma datarum , docet. ea eli huiusmodi : Catechismum habemus jam abso tum , doctissimorumque ho Minuis ingenia industria elaboratuis : quein nunc perpo liunt, ut, cum mantis extrewa accest ferit , opus concinnius atque perfectius evulaetur . Quod quidem Borro maei testimonium , caeteraque tum ejusdem , tum aliorum, quae tam multa a nobis insuperioribus allata sunt, tae qui x infirmari atque infringi iis litteris posse putet, quae Pii U. nomine ipsius ea- techisini volumini, quod anno I 166. a Paullo Manutio excusiam prodiit, praefixae visuntur, paullisper heie mihi, antequam ad reliqua , quae dicere institueram, pergam, insistendum es . hoc autem est earum litterarum initium : Pastorali Ulaio cupientes, quam
diligentissime passumtis, divina adjuvgn- te gratia , fungi , ct ea , quae sacro tridentino concilia statuta er decreta
fuerunt, exequi, curavimus , ut a deIectis aliquot theologis in hae alma urbe companeretur cutechismus , quo Christi fideles de iis rebus, quas eas nosse , prosteri fervore oporteret, ρ och ruis fuisti in dialtentia edocerentur. Quid illa , eumvlinat, ut coinyovere-νur eatechismus non id Pius IV. proxime ante Pium V. eurooerat λ non etiam ante Pii V. pontificatum abfoI rus iam , Borro maeo teste , docti morumque hominum ingenio est iudustrio eIcboratus catech Uinus fuerat 3 an alium catechi'uis Pius IV. alium Pius V. componendum curavIt 3 quid igitur illo Delum est , quem Pius IV. curarat λqui potuit autem is, qui tum prodiit,
quemque nunc habemus , tanta doctrina ae tam multiplici eruditione resertus, ut multorum theologicorum v Iuminum unus instar habere videatur ,
tanta industria elaboratus , tantaque Iat Ini sermonis elegant a perfecitas , qui potuit, inquam, primis Pii U. pontificatus septem mensibus a quibusvis vel eleelissimis theologis componitum ab Alexio Figliueeio in italicam linguam converti, denique a Paullo Manut o tam diligenter excudi, latine quidem bis, semel in folio, ut
ajunt, iterum in quarto , ita lice vero semel in octavo p quas omnes editiones mense septembri ejusdem annii s66- persectas , infra videbimus . omnino dicendum est, vocem illam componeretur aut minus considerate ab eo , qui
illas litteras Pii U. nomine scripsit,
fuisse adhibitam , aut non omnem immpensam eatechisio operam , sed aliquam eamque extremam, significare, aut non tam Pii U. pontificis proprie , quam universe pontificatus ac sedis apostolicae nomine esse usurpatam
denique quidvis dicendum est potius ,
quam ut Borro maeum , caeter Ructillius temporis aequales , qui catechi iamum ante Pii V. pomificatum & compositum & absolutum seriptis suis tam multis prodiderunt , esse mentito suspicemur. Nihilne igitur a PIO V. prosectum est , quod ad catechisini opus pertineret immo operis perpolitio atque perseelio , editio ae promulgatio , summa deiaque dignitas atque auctoritas Pici V. debetur . Is enim , hon ita multo post initum pontificatum, doctissimorum hominum quemdam coetum
c id quod dicere exorsi eramus instituit , iisque operis cognitionem , judicium castigationemque permisit. de quo coetu sunt illa ab anonymo firmani exemplaris adnotatore perscripta IFr. Franciscus Forerius Lusit urDominicanus Leonardus Marinut Ianuensis, A
ahiviscopus Lσneiane sis Aegidius Fuscararius Bononiensis , Mutinensis episcopu
45쪽
xxvvali ANTONII MARIAE GRATI AN 1
non aliquo lumine eloquentiae 36 illustrarit . Liber edi-
Post concilium , mandante pontifice catechismum confecerunt. Gul. Drletus CardinaIis utrique operi a juncius, adhibitis fratribus uisa Maaerique sacri palatii ma-inistro
Rachio Lucatello ord. praed. pro-ιuratore,inco Iuribus docti His .i- is , dictam catechismum expolivit . Ita testatur Fr. Felix de cisteUraneo in ronico Generalium ordinis S. Domi-κici, constitutionibus dicti ordinis ad juncto. Rursusque infra tCongregatio ad eunde in eatechiPsittis componendum , recu noscendum ,
perficiendum a Pio V. pontifice deIecta , teste Don Sancte, cardinalis Pa Ieoiti Iecretaris, Cardinalis Sirletus, praeses congre- rationis et Mutius Coianus, arehiepiscopus Padrensis et Leonardus Marinus , arcbiepiscopus Lancianensis: in iditis Fuscararius, episcopus Mutinensis et Iulius Putantis, cardinalis Siruti
feeret aritis Curtius Francus, S. Petri eanonicus. Ex tris quoque monumentis multa . prius ignorata , discuntur . verum adnotator, minime suis quidque temporibus tribuens , in Fusca rario peccavit, qui, mense decembri anni I 164. Pio IV. pontifice , catecbomst, ut supra die um est, composito , mortuus , eidem recognoscendo , anno I s66. sub Pio V. interesse non potuit . peccavit etiam, sed levius, in Franchio; quitum canonicus S. Petri non erat; id sacerdotium non nisi anno Is 68. con sequutus , cuius possessionem die I9. septembris c id quod ex aedis vatica' uae tabulario didici adivit. caetera partim verissima esse constat, partim falsa esse constare non potest ἔ ut pro pterea causa nulla sit, cur non, ver
tus ea quoque esse , credere debeamus . de Sir leto, de Marinio , deque sacri palatii magistro eadem sunt ab Ioanne Francisco Lombardio prodita in suis ad Hosium litteris , die r. apri lisan. 366. datis: Faulas, inquit, Manutius diu aegrotavit . nunc vero e morbo condialescit, γ' dominationem
ornamentum , qui modo incumbit negotio mἰ κου χι*ῖ cum archiepiscopo Lax-
Dei est , illum cito editam iri opis aI-dinis. Quod vero SDIeti fecretarius
in secundo monumento Pogianus dicatur , quem nemo alius eo munere aput Sir letum esse umquam functum dixit ;id neminem movere debet. cum enim illius theologorum coetus princeps ac moderator Sirletus esset, cumque Po-gianus ad ea scribenda, quae omnes
illi communi consilio mutanda in catechisino sive addenda censuissent, ab illo adhiberetur , recte Siristi secretσ-ritis in ea quidem re dici potuit.
Iam vero, ut ad Gratianum reUertamur, a quibus ille quatuor diris ea otidisse se dicit . quae de Pogiano com
memorat, eos, remotis etiam Fusca-
rario S Fureirio quorum alter obierat, alter aberat, quosque propterea Gratianus significare non potuit , iure liquorum, qui a nostro a nonymo
nominati sunt, theologorum numer possumus reperire . qui nam autem Esex illis reliquis , Sirleto videli cet , Catinio , Marinio, Franchio, Mantiquio, Lucatellio, quattuor illi potissimum fuerint , divinare quia
possit λ ι6J Eloquentiae liuiusmodi luminibus passim totus catechismi liber illustratur . an non tale videtur illud , quod mihi nunc ipsum , aperto sorte
V lumine , parte III. cap. g. in oculos
incurrit λ Eodeis, inquit, se aIlθσηι fairre c similiter Cicero pro Flacco
46쪽
AD CARD. COM MEN DONUM EPIST. xxx ratius 3 est ea doctrinae integritate, ea vero dignitate orati nis , nihil ut videatur scribi potuisse ab Iulius. ac, dicendi quidem
cap. 4 I. Metuit , ne L. Hsecus nunc fescelere alliget , qui in emendis Pendendisque rebus fraudes adhibent, o vanitatem orationis c Cicero lib.III. deos c. 38.de vendendo item agens, Duodsi vituperandi sunt, inquit, qui reticuerunt, quid de iis existimandum est, qui orationis vanitatem adhibuerunt . . . e vero distinguuntur a furibus ferri dominorum, rerumque custodes insi M. quinetia in eo sunt detestabiliorer, quam re- Iiqui fures, qui clauibus excluduntur, uad furacI servo nibu domi o gnatum otii oecIufum esse potest . Illud quiolavibus excluduntur lumen eloquentiae aut certe elegantiae est; nec minus reliquae . quae si talia non sunt, ne
quidquam quidem est eloquens aut et ganx in illis apud Ciceronem libro II. de Orat. cap. 248. Ridiculum est utres Arronianum vetus in furace fervo, ,, Solum esse , cui domi nibu fit nee obsitvatum , aec occlusuis . ,, c ν Prodiit in lucem catecti'us, eodem tempore in folio, ut ajunt , &in quarto impressus, atque ita inscriptus : catechismus , ex decreto conciti tridentini , ad parochas , Pii quintip nt. max.jussu ectus. Rowae in aedibus populi romani , apud Patilum Ma-Witium, ΜDLXVI. cum privilegio Pii ripant. max. Privilegii autem formula , quae in altera pagina exhibetur, es
hujusmodi :Pii V. poni. wax. privilegium. Motu proprio G e. Pastorali officio Ostienter, quam diriereti me posum'r,dssina adjuvante trestia fu i , ct es, quae sacro tridentino eσηιilio statuta ct decreto fuerunt, exequi , euravimus , ut a desectis aIiquot theologis in
smus : quo Christi fide et de iis rebus, quas eos κο se , profiteri 9 serpare
oporteret. st racbarum sistruis dilitensis edorerentur. 2 et Iiber euis Deo ju-
Ponte perfectar, in Iacem edendus sit: prevIdendum duximus , ut quamdiIi-geηti me , or fidelisine imprimatur . Itaque in hae alma urbe euis potissimum imprimi di, Iulistis dilecti filii pauli as nutii diligentia, qui alios ecclesiasticor libros hic imprimere f=Iet. ciuia vero si alibi ivprimeretur , evenire posset,
ut non pari fide ac diligentia talis argu mentI liber imprimeretur : os bone ea jam , quia etiam indemnitoI , ut aequum est, eo ultum voluistis tuus Manutii, qui in eo imprimendo magnos
fumptus fecit , inultum Iaboris 1 cepit : universis sintulis librorum imprestribui ct bibliopoci tam extra ,
quam intra Italiam , sub excommunIcationis Iarae Iententiae hoena , nostris vero sanctae romanae ecessce temporati ditisat imwediate mediatere subjectis, etiam sub paena quingentorum ducatorum auri, Deo nostro applicandorum , ct omi Ox is Librorum , inofacto, etiais fixe declaratione cujusquσm judicis incurrenda , inhibemus oe interdicimus , ne quis praedictum catechf-mum Iatinum, aut in vulgarem sermonem tro1Iatum intra quinquennium
proximum ρυμ imprimere , vel ab aliis impressum vendere, ac ne post quinquennium quidem absque licentia nastra Ofedis apostolicae . . . Dat. Romae apud sanctum missis septimo MIend. Octobr.
anno 'rimo . Extremam autem catechismo manum jam ante mensem tulium anni hujus is 66. qui fuit idem pontificatus Pii U. primus , adhibitam fuisse , partieula illa ipsius Pii litterarum, Kalendis quintilibus ejusdem anni ad Ia-eobum Ukangium , archiepiscopum,gnesnensem datarum , docet e Caιe-ehismus, inquit, absolutus fuit, 'T,
Deo iuvante, propediem edetur. Impressiim autem aeneis formis mense septembri iam suisse , ex altera ej iisdem Pii litterarum, die x g. eius mensis ad Hosium datarum, particula discimus rcite-
47쪽
,1 ANTONII MARIAE GRATIANIdem genus si spectes, di ieriam illam veterum aetatem sic redolet , ut de divinis rebus equidem putem christianorum neminem ante cum cmendatius splendidiusque scripsisse 38 . Quum
otectisHum , inquit, jussu nostro πα- per imprerum, ad te mittimus . Sed
die tamen Octobris octavo nondum eum
Romae divulgari coepisse , ad eumdem Hosium Lombardius illo ipso die scel-pst his verbis r Catech fmi impressia jais absoluta est tam itaIuo , quam ι tina sermone ; sed nandum tradita est,ibrivolis , ut venundetur . In Italicum sermonem quis eat ecbssimum ex Iatino converterit, docet hic ipsius libelli, a Manutio item editi , titulus: catechisino , clop si ultione secondo ii decreto deI concilio di Trento , publicato per eomandamento det fantisi. S. N. Papa Pio V. tradotio per ordine distia fantild in lingua volgare deI Rev. P. Frate Ales is Firitatei de I' ordine
de ' Preditatori . In Roma, Μ DLXVI. De ejusdem autem eatechimi in alias aliquot linguas versione haec Sacciri-uius iii parte HI. Hi t. foc. Iesu lib. 2.
num. 6. ad annum Is 66. memoriae pro
didit et Catecbismum ad paroeoos , ex concilii tridentini sententis o cammendatione e x itum , variis linguis edituras c Pius V. ), gallice vertendum , germanice edi ροDnice , Societati dedis . Non Pium V. sed card. Hosium techismi polonice vertendi negocium Societati dedisse , crediderim . Pius certe in iis ad Hostum, quarum particulam paullo ante recitavi, litteris, die a g. sept. an. I 166. datis , Cate-ebismum, inquit, insu nostro nuper impressum , ad te mittimus , qui ut ab istius aeotionis bominibus, paroebis, aliis, qui lintuae latinae ininus peritis tint, tetelligi posit, ejus in sermonem
poIoηIcum vertendi negotium a te dari volumus uni plurib ve palaxis , quos 1 e deIexeris . Eas porro litteras , iremque superiores ad ULangium , Iacobus de Laderchio In tomo x XII. δε-naI. eccles. pag. 226.& a s. ex vaticano. multabulario , quemadmodum Ipse ait, depromtas , integras affert: tu quibus quidem ad ULangium litteris, die r. jul. ejusdem anni Is 66. datis , ita Piua de polonica catecbifini versione loquitur, ut cogitationem modo de ea re tum a se susceptam , nihil autem certi de interpretum genere deliberatum sui me sani ficet . ait enim : Cura erit nobis, ut in fermanem etiam poIonicum transferatur, si homines ad eum tranf- ferendum Idaneos hic reperiemus. Og) Par laus breviarii romani historiis tribuenda est . miror, Gratianum de iis in hac praefatione dicere praetermisisse . atqui eas a Pogiano conscriptas , non modo Trivii, Carolia Basilica-Petri , ae Potavinii , sed etiam Poriani ipsius , in suis ad eard.
Commendo num litteris , testimonio supra cognovimus . Nunc faciendum nobis est , ut, quum romanum , quodlioc tempore circumfertur , breνων tuis, non, quale Pogiani opera perpolitum Pio V. pontifice prodiit, sed
S multis accessionibus auctum , ct variis recognitionibus sub ClementeUIII. εἰ Urbano item VIII. ponti. ma xx. interpolatum habeamus, eas historias, quae in eo a Pogiano conscriptae sunt, indicemus . at id quidem facere non possumus , nisi breviarium , quod Po-giani aetate , ante Pii V. pontificatum , in manibus hominum erat , cum eo , quod idem Pius pontifex creatus restitutum edidit, rursusque illud ipsum Pii pontificis cum hoc, quo nunc vulgo homines utuntur, comparemus.
Jam , ante Pii U. pontificatum , Ia usu erat breviarium quoddam , a card. Francisco Ruignonio concinnatum . ejus apud me sunt duae lugdunerises editiones , allela in s. a Theobaldo Pagano anno ς 46. altera in 16. a Petro Fradinio anno Isso. curat λιquae
48쪽
AD CARD. COMMENDO NUM EPIST. xximuItae in concilio leges conditae sint, quibus ecclesiasticae di
quae quidem haud paullo est , quam
illa , emendatior . operis sui rationem Qui guonius Paullo III. ponti f. max. praefatione hac , sane luculenta , reddit r
-- nostrum Patituis tertἰum , pontNycem isaxtinuis Francisci Suignonii tit. sanctae crucis in Ierusalem presisteri sardinatis in breviarium proxime con
fectum ae denuo recognitum praefatio . Breviarium romanum , nuper a
nobis Diae. reeor. Gementis VII. pontif mox. hortatu confectuis , ac potius in ampliorem facν arum feripturarum Iectionem ad veterem Ianctorum patrumor conciliorum antiquaru in Iormam revocatum , tusque voluntate , sanctif-sime pater , editum, graves plerosiqnstac doctos viros ita probasse ct recepisse
nIellexi, ut nihil in eo mutandum ex stimarent. Alios item animadverti graves etiam ct prudentes homines, qui , ejus ratisveis inagnastere probantes, nonnihil tamen in eo desiderari a marent . IIIud vero nunquam dubitavi, fore In tanta multitudine nynnullos ,
ex iis videlicet, qui in diverso precandi ritu consenuissent, quibus labor Hienaster non e fet perinde gratus, exiς Mantibus , ab inveterata ius consuetudine precandi nulla ratione Hericis esse discedendum . mo vero nobis striinam editionem breviarii non tanquam pro mustationeis legis esse placuerat , I ed quoi publicam quandam deliberationein , ut sic, proposita nostra sententis, judicia Multoruis exquireremur , ct , quod omnivis commodissimum er religioni ae pietati convenienti uis plerinque prudentibus gravibusque viris visum effet , sequeremur . . . . Itaque inultorum sententiis collatis, quae nobis partim vocibus, partim scriptis innotuerunt, judicitiis eorum secuti, qui Oinnium prudentisine sentire visi sunt , Iibenter
quaeda in addidimus , sita mutavimus, er omnia diligenter recognoviinus, retenta tamen fumina forina breviarii. sed , quoniam sic fert natura rerum aut nihil sit tam rectuis, nihil tanta ratione in vitam Quisque hominum inductum, cujus novitas non sit aliquibur ingrata , non temere factur esse vide mur , si rationem totiut i ituis nostrι a nobis prius fiammatim redditam, nune accuratius recognito Freviario , patiis Iotius explicabiisur . Mihi enim , ut
fave sum professus, cogitanti atque ani mo repetenti initia veteris instituti , quo sancitum est, ut clerici, sacris insetiati , vel sacerdotiis praesidentes , sin tulis diebus perlegant horarias preces ,
quas canonicas etiam appellamus, trest
praecipue c-jbe spectatae Duse vider,
Iolent . quam is ea priina est, quod .eu in caeteri homines in quaque civitate autDuin quisque negotium agant . aut in republica adisinistranda sint occvt ii , clericis , ex eo vocatis, quod jortis domini sint, quique bonis eccisasticis aluntur, hoc poti uis negotium divinis Buisanis legibus est injunctum , ut Detiis habere propitium in
commissuis sibi popatuis, ac de se bene
merentem cunctis rationibus enitantur .
quod non Diuis Der His incitur , fesetia is precibus, quae a pio eorde prosi ci cantur .... intera causa est , ut ,
qui reliquo populo exemplo debcnt esse virtutis sanctimoniae , Udua precatione Deum aIloquentes inin I opportuni reddantur tentatori diabola, si eos invenerit, ut Hieron inus ait, occupa tos, ct a cogitationibus caducaruis r rum subinde avocati , contemplationi divinarum susscant . Ter ιia , ut religionis quoque futuri magistri quotidiana Dei ae fcripturae er ecclesiasticaruis historiaruis Iectione erudiantur , NIectauturque , ut Paulus ait, eum,
qui secundum doctrinam est, metim fermonem, dr potentes sint exhortari in doctrina Igna, er eos , qui contradicunt , arguere. edi profecto , si quis μο- duis precandi, oliis a majoribtis tradatum a
49쪽
sciplinae ratio constituitur , Iis
tum , diligenter eonfideret , plane ἐκ- resistat, horum omnivis praecipuam ab iisti bab tam esse rationem . Sed D-ctum est , nucio quo ρacto, precantium nexurextis , ut paulatim a jώηctissimis illii veterum patruis instittitis diycederetur . Nam Iibri scripturae sacrae, qui statis anni temporibus legendi erant More motorum c ut est in monumentis Gelo sit papae , ω' conciIii romani LXX.viIc purum vixduis sncoepti omittuntur in alio breviario . Tuis historiae sanctorum quaedam tam iacultae dream sta e deIectu fer0tae babentur in e
dem , ut nec auctoritatem habere videantur , nec gravitatem . Accedit tam
perplexus ordo , tamque di cilis precandi ratio , ut interdum paulo minor opera in requirendo ponatur , quam , cum inveneris, ta legendo . Gibus rebus animadversis, felicis recordatio nis Clemens V in poni. mox. cum intelli seret , incii fui esto cum a Iorum chi μsianorum coinmoditatibus provicere, tuin is primis clericorum , quiyus mi-
aristris uteretur in commisso sibi grege
admin rando , me hortatus est, ne gotiumque dedit, tit, q5sntfim curaer diligentia niti possem , preces hora-xios ita disponerem, odi ad veterem Π- Iain formain , quoad fieri posset , redigere is , ut , di cultatibus dispendiisque sublatis, nec a furativa rationis, o 'imab antiquis farctis iae patribus institutae , dijiederetur , nee rursum clerici ob ineio precandi deterrerentur laboris magnitudine . Gam o propinciam Ii
ria , hane Issina praecipienti, pare-σe in , simul ut bono mkIico pro mea virili parte seroirem . Adhibitis igitur
quihus sis meorum domestuarum prudentibus Bais nibus , ac facν aruis literarum Er stantificii iuris doctrina praeditis , equemque graece or latine erudit i , dedi operam , quam max me sto tui , ut ea inmode ac ex utilitate pti blicarim coocerem . Ac illud ante omnia
tuendis interpretandisque cardi
Ut in nobis est in eo uetuditem re vocare , ut scriptura facra maxime omnitiis toto anno , ct omnes Ualiniflvulis septiwanis perlegerentur . um truxque enim veteribus patribus sum ma ratione placuisse videbamus . . . Ied , ui supra dixtistis, precantitiis negligentia factum erat , tit minima pars Icri
diebus repeterentur . quod eis cecidit,
que a majoribus instituti, Iongitudianem est Iaborem refugereat et ad quem
vitandum , varia eo endia excogitanter , consuetudinem induxerunt , ow0M feriis, toto fere anno sanctorum festa
celebrandi , etiam in quadragesima . quod quantuin f contra veterum inst tuta declarat concilitiis Iso dicentiis, quo cautum est, ne in quadragesima martyruis natalitia celebrentur ; edi itemtolatanum decimuis, in quo traditur,
nihil esse in quadragesima de sanctorum
Iolennitatibns celebrandum , idque evantiquitate reguIari cautuis esse . Ruod ipsi animadvertenter , conditionemque temporum est infirmitatem clericorum spectantes , rationem ineundam putavimus , ut pari propemodum Iabore , titeum festiam celebrabatur, sed minore , qu sis cum ogebatur de feria , veι eris testamenti magna er utili a surrs, di totum novum , praeter partem Apoca
uis , naimi omnes perIegerentur, terni singulis baris, unius Iovitudine minaueritis bresitate sic compe aia , ut Iabor Ietendi diurnus par propemodum
fit omnibus diebus , sise feria sit , Defestum eelebretur .... Versiculos, renouoriσ eapitula omittere idcirco νδιτ in est . non quod haec supervacanea aut inutilia viderentur c autent enim pietatem , or sunt scripturae sacrae particulae , sed quoniam , cuin introductae sint ad cantus potisinum isodulandos , Hr legentessaepe morentur cum
50쪽
AD CARD. COMMENDO NUM EPIST. xxiii
Molagia quaerit ah i, Ioenis retiaequi rolis oscii , is eam curam incumhiretis, voltitistis continenti Iectioni seripturae ut oma es, quontum Deo adjutore ferifacrae , quae magis facit ad pietatem poterit, facri concilii triisentixι decreatque doctrinam privatim tegentium ; tu exequautur. ac muIto id etiam iα- quorum hae quideis in parte in orem ponsius faciendum inteιIuimur, cum ea, rationem baberi voluimus , quam con- quae in mores isducenda sunt, maxime cinentium . nee e iis ad precandum cun Dei Iloriam ac debitum ecclesiast carumcta utilia est falabria eo eri debent , perfavorum incium coulectuntur . quo ne clarici graventur iniqui ri ponde- in genere existimamus imprimis num re . Ex sanctoruin historiis, diligen- ron.tas es sacras preces , lauder carter eonferatis , quasiam deIegimus, gratii r Deo perffvendas, quae romana ex probatis auctoribus graecis dr lati- breviarist continentur . quae dioiui Unis fere decerptas, or has cultiore o- sicii formula pie olim ac suis ter o o, non tamen fucato, Ied ρotius ex in- summis pontificibus , praesertim Gelosiodustria , dr jussu Gementis ponti is , ac Gregorio primis, constituta, a Gre-
attemperato , di postiimus per σπηυμ gorio cutem septimo reso3 mota , cum, totum . nam , licet veteribus in qua diuturnitate temparis, ab a/tiquis in-drare a nulla , ut docuimtas , sancto stitutione destexisset, necefario piso retruiis festa celebrari placueris , tamen est, quae ad pristinam orcndi rerut nisa junioribus tam .dae iη ea quoque confarmota re Pocaretur. a ii enim ρroe-eeIebrantur , ut a nobis ne tum quidem claraω veteris breolarii ισο tuti=
simus , illis nee probahilitate nec tra- tit. S. Crucis in HIerusaleis pressestero vitate pares, temeritate videlicet pri- cardinese composti, confute uni. quin vota qu rundam introductas , quiduis Glom in provincios paulatim irrepseraef erent Geti ferialis longitudineis, prous illa consuetudo , ut episcopi infesta fanctorum studiose e xquirenter , ecclesis, quae ab initio commuηiter cuis
quasdam in breviario , prceter publi- ceteris, Peter romano more , horos cacam auctoritatem , inconsultis pontifi- nonicos dicere σc UaIlere conjueν se ηt,bus, inserendas curaverunt, quos ρρη- privatum sibi quisque brevioritim es η-
timet ipsi haud dubie in Wisis ecclesiae fereι , or illain communionem , uni non admiri texi . . . Habes, pater fon- Dco, πηο er eodem formus, preces orsissime , instituti nostri rationeis a ba- Iaudes adhibenIi , dii Aumo inter febes formulam breviarii. superest, ut , oc penc coj que viso sius yryprio OP quemadmodum coepisti , Upires coeptis sirio discerherent. Hinc illa in in rustis nostris, Iabori faveas, publicae commo- in Iocis divini cultus perturbatia : h ne ditatis ea a suscepto . Vale . funetina in claro ignoratio caerimoniais Hanc ipiam qui gnoniani breviarii ruis ac rituum ecclesiasticornm ; ut i
sormulam , quae triginta serme anno- numerabiles ecclesiarum ininistri in forum spatio vulgo passimque obtinue- munere indecore, nan fine marns yiorat, Pius U. sustulit atque abrogavit, rum olfersione, versarentur . nove n novamque ex concilii tridentini decre- mirum orandi νarietatem xrστIstine fe-io conditam substituit, & hoc diploin rens se. re. PiauIus papa IIII. em ntare mate praemisso vulgavit e constituerat . itaque, prodim e adhi-