장음표시 사용
61쪽
co munere non multo post vitam finivit, anno salutis is 68.
actatis suae quarto i di quadragesimo, vehementi febri extinctus;
que praefecerat. Premor , inquit ipsemet in sua ad Hannibalem Minalem
epistola, mense dec . an. Is 6 . data, praeterea onere scribendarum epistola-νtim octo cardinalitiis nomine, quibus pantifex mox. trideaet lai concuti cogni-rioteis dedit . S in altera ad card. Cominendonti in die s. apr. an. 363. data, non excusabo , inquit, inult plices occupationes tum literarum, guse
dem undecimque cardinalium nomine,
cd explicandam , ubi opus sit, tridentini concilii Iententiam . Cum autem mense septembri ejusdem anni r 16s. Mediolanum , ut supra dictum est,
eum Borro mae , provincialem conventum illuni acturo , Roma prosectus est et , ne quis alius idem illud scri-hendarum epistolarum munus per ejus
absentiam interciperet, sed ut illi , ubi ad urbem revertisset , integrum
rcservaretur , idem Borro maeus litteris ad eard. Alci .itum Romam Mediolano datis curavit ae cavit; quibus litteris Alciatus die a 3. Octobr. ejusdem anni ita rescripsit : Circa altar-ricolere des Marineola , Introdotio De la congregatione deI conciID , haperd
Ia mi commanda. Haec anno I sε s. vivente adhue
Pio IV. acta sunt. Creatus vero insequentis anni initio pontifex max. Pius V. reversu in jam in urbem POgianum in eodem illo scribendarum , cardinalium , concilii tridentini interpre
tum, nomitte, epistolarum munere
Versari , ut ante, voluit: id, quod ipsemet Pogianus Octaviano Ferrario litteris, die 2 r. ivl. an. sεε. datis, significavit his verbis e Sed, dum pars
prosecti, ne is c Roma Mediolanum ) . ecce tibi significatio pri/cipum volantatis, me tat revoceis ad pristinum munus scribendi ineuis et ejusque laborit , quae biennio nulla fuerat, satis ampla, ut in his rerum angustiis , Merces constituta. Harum ipsarum litterarum exempla in tabulario ejus , quam Congregationem concilii dicunt, adservantur . inde mihi ego apographum , ad hanc a Pogiano scriptarum epistolarum editionem locupletandam , paravi , amplissimi praesulis , virique doctissimi , Iosephi Alexandri Furiettit, ejusdem congregationis a secretis, singulati beneficio , interprete autem apud eum ipsum amplissimo item praesule S humanissimo, Francisco Xaverto Zeladio , a utilioris camerae lo
43b Immo sexto. Vide elogium in ejus sepulcro inscrIptum , quod supra
num. I. retulimus . Mirum est , potuisse id seribere Gratianum, qui in Commendoni vita ita scribat: Famili riser usus est Hannibale Caro .... GulieImo Siruto .... Octavio praeterea Pantagatho , Iacobo Marinita , Basilio Zexchio , Paulo Monditio , Iulio P/xiano, viris romarce elaquentiae priη-cipibus : qui omnes cum etim aetate anteirent cDe. Natum autem Commen- donum die I 8. mari. an. Is 14. libro I.
62쪽
cap. . dixerat. Qui igitur , quum haec de Potiani aetate Ariberet, non vidit, eum Commendono aetate anteire c nisi forte uno ut altero mense non potuisse, si annus Is 68. quo mortuus alle est, ei non nisi quartus A quadragesimus aetatis tuisset Sed fortasse non Gratiani, sed librarii mendum est.
Pogianum mortem suam muli ante , quam ea contingeret. in extremo, quod Romae habuit cum Gratiano, in Germaniam proiecturo, colloquio praesensisse , aut certe impavido animo quandocumque venturam
exspectasse , prodidit Gratianus ipse in suis hisce ad nobilem adolescentem polonum, Nicolaum Thomicium , Patavii tum studiorum causa commorantem, litteris, die a. dec. an. is 68
hoc est non toto post illius obitum mense, datis rPogiani mors me ' a 'ixit, sic, iη- quam , ut relevari 1ne posse nyn sperem , antequam te videro, ct in tuo complexu, ferinone , benevolantia hise dolorem animi , quem incredibilem fustiner , deposuero , sitque lacumas, quas tenere non possum, quoties mihi illius penit in Meutem, omnes DuI erudero . quoties venit in mentem dico erini mihi ita obversatur ossidue ante ocuIos imago , ot ne aberrare quideis animum ab ejus cogitatione patiatur . haeret infixus menti sermo , quem illis ipsis diebus, quibus ego Roma profe&us sum, cum in vaticani horti ambulatione quod fere facere consueveramur spatiaremYr , Mecum habuit de morte ; cujus initium erat ortum ab ipso discessu meo, cum ille mortis quaddam simulacrum esse di-rressum ab amicis diceret: ist quo accu eate admodum de discessu animi a cor pore , de contemptioηe ouae; quam ejus brevis usura , quam 'uxa conditis ; de spe futurae Er aeternae ferieitatis , quae manet bonas, or qui caste innoeenterque vixerunt, Gripuis Deum se
deesinantes; de pernicie , quam et ristia- orae reipublicae intulissent nostri temporis haereses; de vanitote, de lubricaer periculasa iIIσrum tractatione fuit enim in illo viro eum singulare Iumea ingenii , tum mirificum pietatis studium J ; praeterea, qua in illa ipsa gloria , ut nostri nominis fama tradatur posteris, 'r monumentis literarum ab interitu vindicetur , non inuni facienda sit, cum ejus omnis fructus, quantum ad nos attinet , i o vitae spatio terminetur ; postremo, quo in christians homini, spretis humanis rebus, in unam
tuam beatorum sedem coriiciendi sint oculi , ilia spectanda , Hlo contendendum , tuo side or recte factis iter aperiendum, diseruit : isque omni illa dif-ptitatione ita diligens , itaque multus , praeter ejus conjuetudinem, fuit, ut nunc mihi videatur , se inuis , quo instans praesagiens fatum , coormare ius oratione voluisse . st, quae cym--οtio in digressu nostro i quae adhortatio ad parentis ccard. Jo. Francisci Commendo ni a bHus mei c sic enim appellare Iibet cer licet vitam custodiendam i quae de ipsa Iaudes t quae praedictiones t quid multa λ ita me ab se dimisit c nain domi cotidieneram quemadmodum si nunquam postea visurus 6-fet . ιν quidem postremum ejus mcndatum fuit, quod inibi nuuquam excidet . tit tibi ab se salutem dicerem , ρ emunice diligi a me, probe norat . haec tum ego tantum amoris significationem putavi, quae nunc caelesti quadam mente percitus vicinum vitae occa1, in praefentiens dixisse mihi divinus Dir iidetur . qualem ego , Thomici, in hoc viro amicum a inisi i in ejus mihi amicistia ornamentum , consuetudine fractus , conjunctione praesidium fati . eumne in 'so Dre aetatis repentina ei morbi absumptum in tanta ρIoriae cursu i fed quid ego λ non resisto huic dolori . ita enim insedit, ut tempus ipsum, quod mollire omnes acerbitates, or absteriere ρσulatim recordationes
solet, quid mihi subsidii allaturum sit ,
nesciam . adhue quidem nibit pro itnan solum inintienda , sed ne militandoquidem doIori . inibi illius ineruaria novperpetust pigeat 3 ejus eas Morte in luctu
63쪽
σι IIs nec litas nobis imposita est, non , n si exsit.1 actute, moreretur et mei cem te ita amantis, ut ego , in illim adω ratione virtutum, nou admirari singu- Iarem eius erga me animum non potueriin . Suid igitur, inquis, aut tibi autilii pilo erit constitiario tua 3 quid λhohet dolor , qui juste percipitur, executione ino officii, quoddam levamen .
Me quideis nunc magis , quam gemitus, recreat nihil. tum amicus, tuis vir bonus , tum gratus mihi in illum mor- euum esse videor, cuis lacrγμῖs eum ex
tinctum prosequor . hoc quoque fero comis odi , quod disco haec despicere , quae flabuitatem nullam habent. quid mihi nunc Pogiani morte inopinatius poterataecidere , de illius honore nuntior quotidie expectanti λ eum enim Horebellus episcopus , pontificis ab epistolis , jam gravis sexto , ab urbe in ρstriam atque
otium Iecessisset, ei pontifex Porianum substituebat; quem locum, si ad ius
fuisset, quantuin ei muneri gravi modis nitatis o olendoris sua νirtute at lusi seri quanta ex Ulo loco ejus illuxosset Ious t si tam praeesaram facuItatem aulari illius industriae invidit fortuna, Mers proer uit . er nos quid spei invita collocamus p ejus cupiditate ducinos patimur λ in hisce rebus defigimus
nostras evitationes λ quam imbecillit tem rastram ignoramus i quibus interitus quotidie ita imminet, pr ter incertoι casus , ut ab e longe , pr/pter vitae brevitateis, nunqtiam possit, mi Thomici , quis tibi meum ad te reditum praestot λ pr axe dum tibi animo evndem de me c um , hune de me nuntium
tibi a ferrί, euita c quo quid facilius,
in tanta tenuitate taletudinis , eveη
meus fit de illius acerbo interitu dolor, intelliges. at ego etiam eo mirifice crucier , quod tibi illum incommodi meere ρtuis esse video , in quo tantam veruinchoatae tuae, Iaudis perficiendae coIIscazezσμ2s ; qui quidem te ita dilige-
λον , ut Inibi boc ipso esset ejus io me amor Miauo jucundior . si ejus itiseri bus , mi Namici, i s maxime ducente , ire potui ser , mihi crede , quae tuas ingenii vis, non eodem solum perve
nisses , I ed , si ulterius progredi quis-
qua, hominum potuit, tu esses progreDIus . nunc tibi per te conandum atque enitendum erit; quod certe facies: neque ego tibi voIenti difficile quicquam puto et sed tσmen Pogiano meo , IIIo, μ- quam , quein tibi cantare tantopere solebam , carebis . quos ego , euis tu Roma in venisser, studioru in , quos confve
tudinis , quos domestici usus fructui mihi cum Πιο fingebam i o Duaces euitationes nostrari sed vale , mi Thomici . neque enim te tam tristi ferino xe detinere diutius volo . Vale. Vienna, postridie XoI. decembr. 1 6s. Sed mortis huius nuncium iam ante superiore mense Gratiano Viennam allatum fuisse, ex hac ad eumdem
Thomicium , plenissi ina item doloris epistola, d Ie as. novembris indidem data , intelligimus e Mi Thomici, quem aeωρῖ nuxtium lPVlanti in nostrum diem suum obiis 1 MihI fcito nibu neque minus eve
tuis, neque magis acerbum cecidere
potuisse . plane sum dolore conturbatus. in storenti aetate, in medio cur j, gloriae ereptus est nobis. quaatuis tu es tamen omnis liberalis doctrinae extinctu in si quanta Thamicio meo facultat excolendi ad veram Hoquentiae laudem praestantis ingenii ade ta l beu nos
Mijeroil quid fumus 3 quae nostrae spes Z
expectanti inui Dotidie, ut scribratas pontificiis mersi in Horebeui lacuis
succederet, atque ejus rei antino jam gaudium praecipienti, martuus repente ofertur . quantus ad eam gloriam , ad
quam eniteris, tibi dux detesti quais ego gravi teste mei amoris erga te privatus Isin i quam vero te i e diligebat , que is nunquam viderat i quam faciebat ingenio tuo quam te sibi doricup ebat, tu quem dioitias singularis doctrinae suae o innes effudi Ieret i xoa fero , mi Lbowici, hunc dolorem . cur ἔν ποο ades λ is cujus me a lexuri rejice-
64쪽
ejicerem , in cujus Dum has Deo nasprosunderem, qui ineuis Itivum aut con- DIando , aut aeque dolando levoles . Mi amici, vale . non enim posuis plura : ita oecupor duore 9 Iac mis . erant adhue multa , de quibus ad te fruerem et sed fletu intercludor . tuast Iiteras expecto. te oro, ut valaas. Mais ego eoncidi hoc nuntio . Sed Sc S. Carolo BOrromaeo acer-hum accidi ste de Fogiani interitu allatum ad se nuncium , brevis haec ejus epistola , ad Som marivam , quo sua-Tum , lioc est archiepiscopatus sui , rerum , procuratore Romae utebatur , mense item novemb. ejusdem anni I s68. Mediolano data , docet ἔSominarisa . μ λ displaetata Ionuo a deIla morte deI nostro me ser Gi
Ioannes autem Carga, vir aeque pius atque eruditus, & Ρogiani ami etiata imis, flebili quidem, at admodum suavi elegia ejus obitum prosequutus est a quam , inter illustrium poetarum Dalamis earinina ab Ioanne Μatthaeo Tostanio Lutetiae parisiorum anno 1s 76. vulgatam , heic , ex tomo ejus operis primo pag.6. descriptam, subiniicios
liui Foe Potianus init suo νεσr more somnum sia eis labor ante diem , n 'xque D prema tulit , Tulius, Iusubriae texuit quem dire,
Foscite , perpetuae rodia pacis
agat. Dignus erat caeIo. nam quis pietatis
Romano asuevit grandius ore loqui IID per immensos tractus terraeque main
Monstrarit sensur, ct viis fer inanis D
Saepe Pii dixit priscipis ante pedes. Iruine verborum sacri juga montis,
Atria , or aeratae contremuere fores et
Purpureu1que suo stupuit eum rege δε-
Atque σIiquis , Majus nil habet oria his , ait .
yam n s , o comiter, ad cari funus finiet Tertius ex alta eonvocat aede sonui: ereaque extructum collustrat stamino sepulcrum sucipit π maestos Dbilis ara modos .erocedant, quibus lina terit vestigia palla, Et Mit Ines is qualida vitta colam ordine deinde suo, lacrPisis quos ora rigare Djuoaι ιυwaxos tueretissse puer. . Me vaticanae regnuor in ximus areis inridens tales edidit ore fondis :is Noster eris , Puiane. tibi sit maxima
Posthac nostraruis tempus in omne et . Eloquii candore tui fidei illa nitescae Sumina , t ridentini quam petiere ' tres e rcincti loque super quis euis dubitaverita te Interpres no 'rae Iittera mentis eat. At pos muneribus juvenem decorate, nepoter ;
65쪽
tinctus; cum illis ipsis diebus eum Pius in Florebelli et I cum pontificiis epistolis scribendis destinallet 43 : quod quidem proprium ejus curriculum videbatur futurum . His vitaeo pares dicto , ct cadis bae sub ponde
re , yuli, Astra veI hinc potius, regnaque furenia petis: Et topis hia justo tibi praemia para I
Praemia non uIIa diruinuenda die . Felix sorte tua, neque in bor servate tumuItus, Zbs quibus exanimat vindicis ira Dei. Ecce palam bellis iteruis civilibus ardet Hae Rhenus discors , hae furialis
Nee fatis est vacuasse fuit cultoribus
urbes,owηioque immiti coUcnerasse manu ris Divos ipsumque Deum per tecta , peragros Omne nefas scelerum turba ministra fucit . Diruta te-Ia eadunt e a eu mine victa
resedis Relliflio: pietas proca fidesque jacet. λcquid ad bone reruis facie in superesse
putemus stauo ininus extremam iam ferat hora
Huie saecla caeIum praeposuisse velit Quid Carga in undecimo illo versiculo Iulius , Insubriae tenuit queis dives
sequutus sit, nescio. laoc constat, funensem , non aronensem , patria fuisse Poetianum . recole superiora
id Antonius Florebellus mutinens s , primum card. Marcelli Crescentii et is , qui concilio tridentino sub Julio III. a sessione XI. quae prima sub
Iulio fuit Lal. maii an . Is s r. celebrata , ad sessionem XPI. quae die 28. apr. anno 3ss1. pcistrema sub eodem Iulio habita est, cui tamen ob morbum, ex
quo deinde kalendis iuniis ejusdem an ni Veronae interiit, interesse non potuit , legatus pontificius praefuit , tum eard. Reginaldi Poli, deinde a Pii IV. denique Pii U. ab epistolis latinis fuit . Lavellensi uim in Calabria
Opiscopatu, quo eum Paullus IV. die 28. augusti an . 3 118. auxerat, se tribus poli annis abdicavit. tertio vero Pii U. pontificatus anno ab urbe In patriam aetate laboribusque conlectus atque iaocium secessit: vir prudens ac doctus, S latine scribendi admodum peritus . id quod ejus epistolaru in volumen , Pii V. nomine scriptarum, a Franci Aco Goubau anno 16 o. An tu er piae vulgatum , i de Iacobi Sadoleti cardinalis Vita commentarius declarat . atque illius quidem studio ac diligentiae . magnam partem debemus ejusde in Sa- doleti epistolarum libros decem Scseptem ; quas cum Paullus , Iacobi fratris patruelis filius , ejusque in carinpentora eiens episcopatu successor, primum editas ad card. Alexandrum Farnesium una cum suis litteris an . 1 p. mitteret, Ctiis osscii, inquit, mei ratio , or tua , quam fauctilpinae patrui
memoriae debeo , pietas, hac praeterea a me postulare videretur , ut illius fer pia 9 luobrationes , quae penes me essent, ederem , ad eas me legendas securate considerandas, focio hae in re adjutore tisus Antonio Vorebello , dedἰ: eum Is , ut fumine gratus Gelos que est, tinam ob causem hanc, quo bowinI de se optime merito , euique jurei di ebarissimus er probatissimus fuit ,
Mecu in una fidem suam ossiciumque praestaret , accersitu meo fe ad me in GaDIiam contulistiet. An Pogianus Flore bello re vera successerit, saltemque initium talium epistolarum scribendarum post hane destinationem secerit , nescio . hoc scio, plurimas ab eo Pii U. nomine
66쪽
AD CARD. COMMENDO NUM EPIST. Liae
ac studiorum impedimentis , tamen enituit Pogianus , ct tantum ingenio praestitit, ut dicendi fac itate ex multorum saeculorum scriptoribus , quos cum illo conseras , paucos invenias, quem praeferas , plane dicas estis neminem . nam plerique, licentia elati , dum se copia verborum collocupletare student , sine ullo delectu omnia simul colligentes , rudem , impolitam , indecoram ellinxere orationem . alii , dum se uni Ciceroni addicunt, nimia religione constricti, jejuni, inopes, fuco tantum illiti, semper in angustiis haerent . procul liis vitiis Julius . in 'summa ubertate sumina castitas, mira varietas simul verborum, simul sententiarum . imitatur ac sisquitur Ciceronem, &, ut quisque Ciceroni proximus, non tamen ita, ut ipsis eorum vestigiis penitus insistat; non eadem, quae illi, sed eodem modo dicere studen , liber solutusque incedit, suus , non alienus, nec ab inopia restrictus & parcus, sed abundantia plenus largusque, quicquid vult, quantum & quousque vult , explicat. non illi res, non
m Ine sui se scriptas ad reges ae princi
pes viros epistolas , verum omnes integro anno, antequam moreretur, hoc est Isεν. datas : quo quidem anno car
dinalis Μichaelis Bonelli , qui fuit
Pii U. sororis nepos, ab eoque in reipublieae administrandae societate no adscitus , litteris scribendis operam dabat . quas igitur Pii nomine scripsit , eas Pogianus , non ut Pii, sed ut card. Bonelli, cui earum suo ipsius nomine scribendatum negocium Pius dederat , minister , scripsisse dicendus
est . utriusque autem generis epistolae , tum eae , quae Pii , tum eae , quae card. Bonelli nomine a Pogiano scriptae sunt, e barberinianae bibli thecae codice m s. diligenter descriptae, in hac nostra editione comparebunt.
44J Quantum Pogiani ingenio&ia
latine scribendo facultati Gratianus , bonus certe aestimator , tribueret , non solum ex hoc , verum etiam ex ejus epistolarum , quae apud me mss. adservantur , post harum Pogiani editionem , Deo adjuvante , a nobis edendae , plurimis locis intelligi
tur . unam nunc ejus generis affe
ram , ad Nicolaum eumdem illum Thomicium , de quo supra dicὶ uni est, die , ut opinor , tertio mensis martii
Antonius Maria Gratis usNic Iaa Thom cis S. D. R Irro tibi: cum Porioni ad te I terat Mitto , i e ascribendo deterrear por, qui doctissimi viri erudita atque incorrupto genere ferinonis scui tuam Industriam , teque ad hanc Iaudem ince
di , π ingressum tua Donte praesent
exemplo veteris eloquentice incituri cupio , nescio quomodo tardari ine meum studium fentio, admiratione prae Jaηtis ejus faιultatis . obtineat antiquitos sucis dignitateis ; tribuatur ciceroni o mutam, qui Ictine fers erunt, principatus; fit in manibus Caesar , legatur Terentius, Salustius , Livius iis, qui hoc iugenii ecus fib; comparare pudeat . ego Po-gianum aut cum his confero , aut , ab his cum di cessii , qui illam Iocut anhintvritatem cum Iase Dxerunt, buxehobro proxiwum . is mihi antisnain 1μIam feribendi ratioηem re tu i se , hu
jus , non rerum ac verborum Marci Tul
lii putida atque inepta estxquisitiane constructa , or tanqua in intempest vis fluculis conspersa , sed suo inηίxa pondere , suo illustris xit re , non ducta
quasi pluotis aquis , I ed proprio fonte
67쪽
ille rebus unquam deest, nitidus semper mundusque, & , ubi res postulat, splendidus ac magnificus ; ut succo ac sanguine veteris romani sermonis imbutum eum , non specie modo illa ruboris perfusum, elle fateare . Huic tantae facultati prope par scribendi sacilitas . inspectante me, ac saepe interpellante, inter spatiandum epistolas dictavit; in quibus ita ambitiosiis non fuit, ut magnae partis exempla , negligentia eius, interierint: nec nisi
annum , antequam mortuus est, ut referret in volumen , quae inveniri apud eum potuerunt, a me exoratus est; dicere 1 olitus,
nullum csse genus scriptionis, quod minus aetatem strat s) .
fluens, videtur oratio. , eum IatiPAMa fit ac varia latiηae linguae cognitio , Potantis ejus omnes partes sic complexus est, ut, quantum pauci in pngulis excinuerunt, tantum ipse in uni-
mersis omnes praestitisse videatur , ct aeuti me invexiendo , ct ornati me
exHiccndo, eo verae laudis gloria dignior , quo ab ostentatione alienior: quippe doctus , eIoquens, eruditus esse, quam dici, maluit, doctrinas ipsa-σum fructu , non praedicatione unui, Metitur . quae scribit , ut absolutissima sint, tamen comprimere , nec, nisi ne- cerario , proferre folet I impotentem quorundam ambitionem Iaepe ride s ct pomocho r, qui , ut quidque fuerint elucubrati , ita properant edere , drt 'eritatis De decepti , cfus memoriam aucupantur , non tam Detiant ,
quid olferant , quam quid attulis sibi
videntur , ut foras cent. σt istos erro-
euoque item in ianis studio singulari; axime I et enim hoc apud te gloriari ) cum fuerim ipse praeclarae huius hexedolextiae conglutinator . mittollisur tibi ob eo epistolam, similem eaeierarum , scriptam eieranti me; ct
Deum precor , ut pulcherri ince istius tabulae , cui tarem ortificem desiderat,
picior ipse oliquando cxulat, inque coexornanda artificii fui , quam habet ,
reconditam scientiam promat. nae eo
nihil fingi aut cogitσri posset opere sis
mirabilius . c. Ne extrema sere illa depictore ac de tabuIa non intelIigere lueior pollit, locum ex Pogiani ad ipsum Tlio inicium epistola , quo Gratianus , qui eam , cum sua conjunctam , illi mittebat, respexit, producam ἔ Te Per , inquit, cui, pro tuo er in me anim γ
di praestanti ingenio , faveo quam qui maxime, ferre non possum Ddamisto de facuDate mea opinionem habere ;praesertivi ctim in eodem me aliquam tu studii spem rep6bisse videaris . quid igitur faciam diuitiam ne te ad aliquem istius discipliκae magistrum , quite ea , quae ad eIoquentiam proxima sit , via dedueat 3 Itinam babere in , ριι isto in texere docendi arte excellaret lnae ego illi monopere auctor es in , ut in uno tuo ingenio excolando summo
tabula , artificium suum iis mortalitati
41 Atqui ego nihil magis peren
nare censeo, quam clarorum hominum
epistolas . certe nulla eorum scripta magis ab eruditis expeti, nulla diligentius conquiri , nulla libentius legi consueverunt . videmur enim cum iis ipsis , quos suspicimus atque admiramur , versari S colloqui; nec tam e rum intimos sensus cognoscere , qu manimi essisiem, tamquam in quodam specu-
68쪽
AD CARD. COMMENDO NUM EPIST. xxi
Orationes scripsit multas 46 variis de rebus, habuitque omnes alieno semper justu aut rogatu . maXime probantur , quam, post Pauli quarti mortem , de pontifice eligendo apud amplis limum ordinem habuit, paulo ante , quam comitiorum conclavia patres ingrederentur, & , qua Franci1cum Loth ingum , regulum gallum , ab Ugonoviis , per summam impietatem scelusque , inte sectum νspeeulo verissimis lineament Is atque adeo suis expressam , intueri . equidem , ut de me confitear , aequiore animo non modo Petrarcae , Bembi ,
Sadoleti , Manutii, Posiani , caeterorum et .sde in ordinis , sed etiam Ciceronis ipsius reliquis scriptis, quam
46 Posiani orationes , quas quidem , diu multumque undique conquisitas , adhuc reperire potuerim , hute no trae ejus epit olarum editioni accessuras , decem omnino sunt . earum
partim ipse habuit, partim ab aliis habendas scripsit. Prima est In funere Marcelli fecundi poni. max. II. De eligendo summo pontifice . III. Ad Pitiis
quartuis noni. Max. Lusitaniae regis nomine . IV. Ad euin dem , equitum rhodi νν um nomine . U. In funere Francisci
VII. Eiusdem Pii nomine ad eosdem .
si domini adscensione in Deris ponti'
eiis . De lingulis suo cujusque loco plura dicemus . nunc tantum de ratione quadam nostra earum edendarum breviter a nobis , ne qua forte sit tamquam novi consilii atque inusitatae rei admiratio, dicendum est . non enim eas , quemadmodum , qui orationes simul S epistolas sive suas sive aliorum edunt, facere solent , in proprium volumen aut certe in unum unius & ejusdem voluminis locum separatim ab
epistolis conjiciemus , sed ipsis deinceps epistolis, ut cuiusque orationis tempus, quo habita est , postulabit , Uterjiciemus . probatur autem haec nobis potissmum ratio ob eam rem , quod plerumque de illis ipsis orati nibus in epistolis c quas quidem , non ,
ut a Gratiano accepimus , perturbatas atque consulas , sed temporum seriem
sequuti ordine suo digestas exilibebimus agitur: ut propterea possit, si quis velit, de aliqua inter legendum
aliquam epistola in oratione commoni tus , eam ipsam sine ulla aut mora aut molestia cognoscere , nec aut legendi cupiditatem differre , aut ad aliud v lumen confugere ae transire cogatur . Accedit, quod epistolarum materies saepe cum rebus , quae in orationibus tractantur, magnam partem conjuncta. eii atque cohaeret . quo fit, ut epistolae Orationibus , orationes epistolis illustrentur . Denique non video quid tantopere orationes ab epistolis natura ac genere differant, ut simul esse non possint. epitholarum sermo est ser- me ad unum , orationum ad plures . quid igitur vetat, exilii mare nos, nihil aliud orationes esse , quam epistolas quasdam , ad plures scriptas , epistolas autem non nisi orationes qua dam , ad unum habitas λ quid λ hoe fieri non potest y novum quiddam, inauditum , inusitatum est an non Ciceronis illae pro Marcello , pro Ligario , pro Deiotaro sane luculentae Orationes ad unum C. Caesarem habitae sunt aliquot autem eiusden epistolae , quas ad consules, ad praei res, ad tribunos plebis , ad Tenatum denique populumque romanum datas legimus , nonne ad plures Rciptae sunt 3 At aliud orationum , aliud epistolarum artificium est. Mihi vero ali ter videtur ; atque ita sentio, idone
69쪽
fectu in , in funere laudavit . nullas tamen dari foras passus est 8 ; ct haud scio, an eadem negligentia pleraeque interierint . Unum omnino librum inie edidit, conversum a s e in
Idoneos bonarum orationum artificessore, itemque contra. Sed lac, esse; liud hoc, atque illud. quid tam non idem , tamque diversum , quam gravis epiliolae atque iocosae artificium λnum igitur ipsae inter se dissident λnum coire S simul esse non possunt num aliud volumen gravibus , aliud joccisis epistolis quaerendum est Liceat igitur mihi res minus fortasse
diversas conjungere , ct uno eodemque volumine Pogiani epistolas atque orationes complecti . Quod quidem consilium atque institutuna si cui uondum satis probatur, licebit ipse eas ,
me non invito ncc repugnante , sejungat . id facile nulloque negocio assequetur , si aut talas epistolas, praeteritis orationibus, aut solas orationes , praeteritis epistolis, legerit . curabo
autem , accuratis utriusque generis
indicibus coniectis , statim ut unicuique , quod maluerit, obvium atque in proin tu esse possit. Probandae certe , ac valde pro bandae illae orationes sunt. utrum autem omnium Maxime ρrob Iae sint, equidem non ausim dicere . a Pogiani quidem aequalibus duobus , viris doriissimis, alias duas miris laudibus celebrari video , alteram in funere Marcelli II. alteram pro equitibus rhodiis . de priore Latinus Latinius litteris ad Andream Masium die a I. maj. I s . datis , Folietiae , inquit, oratione is ἐκ Marcelli comitiis habitam opinor ti-hi a me miscis esse . is nunc iterum de eadem re dixit; quem tamen dieenteis vitidire mihi non contigit . Audieram
pridie ante IuIiuis Pontonum nostruis nosti , opinor , bowinem ) graviter ornateque Iaudes Marcelli pontificis
comine morantem, subituwque viri ininteritum echloronteis : rejus inibi culo orotiaque ita probata est, ut nullius vcnosior achuc visa Mihi RaMae sic.
ea eum eris in vulaus erita , diligenter a me tibi curabittir . de posterio re autem Paullus Manutius libris V. epist. . ad ipsum mei Pogianum , diuam Iibenter , inquit, quam saepe ce te cogitem , Potiane docti sine , constaurine inibi Din. Mea vero quae puerit semper , tibi te oris ratio tulit , de tuis virtutibus oraιio , cum honestos graves viros, iis, quibus ipse excellis,
doctrinis excultos, habeom testes , non conabor stibi literis expone, e . nec tamen amori erga te meo , quem fateor impetrare a me polyte o Maia , tribuere quidqua in in te Iaudando pelim ex si-mes . tua me scripta , in quibus exce Ientem quandam eloquentiae praestantiam elucet e didi , maxime vero prae-ιIora illa pro illustri rMIiorum equitum societate ad poni cem habita ora-sio , quam efferre Iaud bus nunquavide si o , in hanc sententiam facile perduxit . Pogiani vero doctrinae atque eloquentiae quantum Manutius tribueret , etiam ad alios doctos Se eloquentes viros scribens declaravit. Lib. II.
epist. 33. ad Octavianum Magium , Ss- Iutem die , inquit , meo nymire exquitiae eloquentiae viro Iulio Pulano ;cujus tibi amicitiam edi consuetudinem valde gratulor . & lib.v. epith. Io. stalloratium Lyrsin uin, Iulium Poriaxum, inquit, familiarem tuum , praestantem
omni laude virum ... salutes, rogo, meis et his dilitenter .
43b Latinius in suis ad Masium litteris , die a . augusti an. Is s s. datis .
Vulii PonIoni, inquit, orationem, quam tibi sue/ ioribus litteris eram ρoIuc
tus, curapi tibi cum hiae epistola reddendam . Significat autem litteras , die
a I. maj. a se ad eumdem datas, in
quibus illa, paullo ante a nobis rectistata , suerant : oratio in funere Mareelli II. eum eris in vulgus edito , diligenter a me tibi curabitur . Ne Gratiani
70쪽
AD CARD. COMMENDO NUM EPIST. Lxm
Iatinum e graeco , Joannis Chrysostomi de Virginitate 49), ea
quidem si de , ea utriusque linguae intelligentia, ea vero gravitate , atque iis ornamentis , ut scriptus , non factus latinus videatur sM . Ereptus est prope in limine ipso honoris & gloriae . nam ante quidem ejus industria paene in obscuro versata erat , prae novi illius muneris luce, ad quam, pontificis magister
tiani dictum , qui Pogianum negatu lar fuas oras lora dari foras passu in , a Latinio, qui orationem illam in funere Marcelli in vultus editam commemorat , salutatis coargui ac refelli credere debeamus , necesse est , illa ejus verba in vulgus edita ita interpretemur, ut iis non editionem typographorum opera , sed librariorum mini sterio perfectam, significari arbitremur. neque enim ea solum, quae typis excuduntur , sed etiam , quae calamo descripta vulgantur, in vulgus edi, valde latine dici consueverunt . Prodiit deinde typorum quoque ope in lucem eadem oratio , quattuor & viginti post Prigiani obitum annis , hoc est a tr. y92. Romae per Ascanium cir Hiero I Mum
49) Liber editus est an. 161. primum Romae per Paullum Manutium , deinde Di lingae per Sebaldum Nayer, Othoni Truch sesio cardinali , augustanorum episcopo , ab ipso Pogiano nun
so Verissimum est hoe Gratiani de illa Pogiani e graeco in latinum interpretatione judicium ; contra verra Au-hetti Miraei, in Eloiliis besticis, An
euer piae an. I 6 s. editis, pag. ys. est
iniquissimum . ait enim , Chrysostomi de vivi state librum a Pogiano et gonitur , qua in fidelius fui se eonversum; ob eamque causam Ioannem Livineium novam deinde eiusdem libri magisque fidelem interpretationem aggressu speriscisse . Retulit id ipsum Miraei judicium Bailletius in tomi II. partem tertiam operis inscripti Putemens des Saoans , Amstae lodami an .r x s. editi, pag. 37 . his verbis : Pylianus Cinulas a t/a luit que sues ouorages de Salut
n. n e . Verum , qui recte de graecia ae latinis litteris judicare possunt, nousolum miram elegantiam , sed etiam
summam fidem a Poriano in illa Chrysostomi interpretatione fuisse adhibi
tam , agnoscunt & profitentur . Aeschinis praeterea πηὶ πις παρ πρεσβύ- orationem latine vertisse se ,
tellificatur ipse in quadam ad anonymum epistola his verbis : Interea tu Aeschinis nobilissimam orctionem de fa Ia Iegatione , quam te eonoertere feribis, si minus adhue ad finem per duxisti .
quampriis uis absolves , mihique mittet. nam iuius verba omnia , quando ita vis, dirigenter pei pendam, ac totam eam ineis ponderibus examinabo . quod autem promissum meum expetis, ct eaη-
deis orationem, abhinc tres annos a me
conversam , requiris , obsequar studio tuo . sed , in ea an optimis verbis, atque Ilius oratoris virtutibus usus stino innibus, nescio: ego , ut id osequerer, profecto eIabstravi . Quo magis dolendum est, doctissimi hominis tantopere elaboratam lucublationem aut periisse, aut ignotam alicubi delitescere. At ejusdem graeci oratoris epistola , quam ad senatu ri populumque
atheniensem Rhodi , illius ipsius legationis causa , exsulans scripsit, in latinum se rincinem a Postiano eleganter conversa , in meis manibus est : quam , una cum tribus aliis brevissimis epistolis , quae Artaxerxis , Instanis &Hippocratis nominibus inscriptae circum Ieruntur, ab eo itum Iatinitate doua