Lex Frisionum sive Antiquae Frisiorum leges, a reliquis veterum Germanorum legibus separatim editae et notis illustratae a Sibrando Siccama ICto

141쪽

ves servi alieni suppresso, Me pro venilitione in

exteras provincias accipitur. quod crimen apud veteres Gefmanos sequentissimum fuisse ex te. sibu Seoniam apparet. Vissi leges Sal titui. xlii: de Αjeman 'it. xlvo v& xli rit. Ulainus Brements istor. Ecclesiast. cap. xxiit de S. An ano: Hammoburgum rever)ω Nordalbogos de visitione Cibractiamraim corrent: &de Normannorum in Friqsios plagio etiamnunc extant vestigia in Frisico

TIT. XXII. DOLO Meteribus Germanis, Mahsque vulnus nifieat, & Dolch pugionem. glossae Veteres

Dol exitialis. olfridus Euarg. lib. III. cap. 25.

emianianes Doulit id est, ut per mortem seu exitium unius viri salvetur populus, Continet vero hic tir. qui ex antiquissimo jure Frisico, antequam Christianam fide susciperemus, desumptus videtur: ) accuratam vulnerum cqmpositionis dbstinstionem , quam in aliarum gentium legibus ViX reperias, totamque hanc legem cum additio. nibus,quae sequuntur,eadem cura & diligetia maiores nostri in vulnerum copositionibus observarunt, ut ex iure nostro patrio idiomate conscripto, quod multorum manibus teritur, manifestum est. ς Imo &

142쪽

Imb & statutis nostris anno MDCII. in publicis.

Comitiis reformatis lib Ir.tit I r. totus penε paucis mutatis insertus est. Nos pauca ad eum nota.

est: ubi aliquis in capite vel ad caput suum vulne retur, si caput ex eo surdum reddatur, poena erit

adeo percussus est, ut intra aurem ei tinniat, &caput ex ictu quasi obstupescat, poena sive mulcta est xyi .grossorum.

si tota auris abscissa vel truncata sit. poena est quatuor solidoriam. Tit. de muletis cap.de auribus. Rugam fronim de rusis frontalibus hodie in jure nostro nihil eXtat. LGranonend insta in Addit. Sap. tit. Ira. 4 'I . Uanones praeis huerint. ter rari solid.componat. Gra. nones ut notat doctissimus Κilianus, barbare ap. pellantur pili selis, sive et uri supra os inter nasum, .supremum labium, quibus abscissis scrociam

143쪽

ponit. Hinc vetus proverbium : De ops Mellitiit id est, exclamare, fremere,ferocire. Hic vero pro mystare vel supremo labro cum pilis infra nares sumitur. Iure Frisico tit. de poenis seu mulctis lueerbrrut appellatur,id est, labri ruptura, a m ra. quod labrum nobis significat, quod den

si labrum a dentinus levatum delabscisitim suerit, mulctam habeat, vulneris oris rupti . vel abscissi . labij, & vhtmiuiritalid est, cicatricis,&cujusque. . poena est xv I. grossorum . De Cicatrice dicam Addit. Sapient. Tit. III h. IVI. , ' i I li Miltim incideris i Frisicet ambieetia id . est genae ruptura. , is interuri bis) leg auterio ibus qui & incisores,' gelasini dicuntur, Belgicu buttirtans i

quod angulos or is occupent. MOlares , baPutatii it in quia cibum adi anterioribus dentibus inctii sum porro molant. . Si iugulum non ipium jugulum sed, speram arteriam intelligit , spiritus coceptaculum, ut appellat Plinius, in quo vox & loquela forma. tur, Frisice 2grotb ille dicitur. Iure Frisico Tit. ide poeni&cap. de collo. . tote olen man in dioi

144쪽

iniri dia da helita arat ser pond. sint da mitra dilan a toep tiatia pond allentili otii to bringenmip tensonderunsi ethat id est, ubi aliquis in a

spera alteria vulneratus est,si loquela ipsius quarta parte deterior facta sit, quatuor libras, si dimidio deterior,sex libras, si tribus partibus deterior,dcce libras habebit, & singulas deteriorationes singulis juramentis confirmabit. Manin abscissufuerit)-Frisii appellant,quasi in gramen decidetit. Liduvetu leg. lidinater. Infra Addit. Sap. Tit. II Si quis in iunctura cuiusῖber leg. quodlibet. ita percusserit,ut humor ex vulnera decumras, quem Lidwagi dicut,ier IIII oliricomponat. litas mater est Ichor, serum sanguinis, & humor aquosus ex nervosis articulorum partibus iasis e

manans.

Praecordia, id est, horiamos leg. herlatin veliadent ubi vitae spiritus prope cor continetur,quae intestina&interanea vitalia adpellantur,& corde, ubi vitae sedes est,quasi praetenta. Quin & cor heri dici putant docti,quasi focum, quod in eo, per-.petua spiritus vitalis motione, vita conse etur.

qua exta ab intestinis inferioribus separatur,quam di praecordioru adpellatione contineri docet Pli-.nius lib.XI. cap. 37. Exta homini ab inferiori viscerum parte,separantur membranis, qua praecordia adpellant, quod cordipraetenduntur, aci διαφραγμα.

Si botellum vulnerave tu infra g. Sibotelial de

vulsere

145쪽

et uisere processerit, o iterum interius rem1thur. &Addit. Sap. Tit. III. h. 3I. A Pomachm vel botellis perforatwserit,ita ut Erecur per et ulnm exierit: Bo- tellus inferius intestinum de dari ii significat. L. Anglic.Tit v I. q. r6. Si intestina vel botelli peio. raii claudi non polaerint cimiliter faciant id est,roilium foliris apertionem vulnerum componat, quot pro in. et uisere composivit. Vereιrum av*ideris I Iure Frisico Tit. de poenis.

Marso enodi rati sina attinga beluinpti dis bota is viis mirchiid est. Qui alteii veretrum vel

mentulam absciderit, pinna erit quinque marcae. Gyria vocatur, quoa sit instrumentum generationis a verbo teliniquod procreare, generat e signincat.

Per capillos comp. quod Frisii saxsatig appellanta fax vel vallis quod crines & capillos significat. Hinc vetus proverbium ; melcandere inde vallisssitient id est, mutuo se laedere, VeXare, Vellere. Inter nec pollicem dele nee Spannum Spannum vocamus mensuram longi tudinis seu crassitudinis eius, quod inter pollicem di indicem extensum comprehenditur, ab eXtenis dendo ita dictum. Nos hodie integrum spannum metimur spatio a pollice ad minimum digitum de . ductum. Lactum in sicutum trans viam publicam Hic hi& duo sequentes ita explicantur in jure nostro. Tit. de

146쪽

est : Tria otia a cranio vulnerato exeuntia componi debent. Primi ossis exitus sunt XXXII. grossi, sc-cundi exitus xvI. grossi, tertii exitus vii I. grossi. Tunc jurabit uno jutamen o, quod in scuto tinnire auditi potuit: ni senu impositum in scut uni, 'aereum scilicet, caderet, alioquin componere non tenemur. Infra. Addit. Sap. Tit. iii. q. Si ossa de vulnere exierint tam a magnitudinis, ut insiculum iactu duodecim ps mPatium distante hominet is audiri, unum ter III I i auud ter duobus , linium ter uno solido.. L. Ripuar. Titi lxx. q. I r. Si quis io capite vel in quocunque memimo plagatus ferit, ctos 'exinde exierit quodsiuper viam x II .ρedum in scuto ia cum siclaverit xxxvi.sol factus ei culpabilis IudiceIur.

Si autem plura Ese exierim, pro laycu'qae osse sinante sol. addatur. Pruo barbarum illum ritum ex Danica Tyrannide reliquum e sse, quorum reges postqua Franciam Frisiam.& finitimas regiones sub iugum misissent, per judices tale tributum, quod ex sono nummi in a neum scutum iacti MI recipi v et rc ieim OS erat,eXigebant, quod clipschild adphllabant. Huic tributo exigendo domum cictruxerint in

Frisia occidentali prope Κinsem Fluvium, in quae inius quaestor.praesidebat, cujus . formam. modumque exigendi describit Sin F etammdlicue

147쪽

'His . Dan lib. ix. in sine .eoque nos , Carolo Mρ- gno liberatos testatur ibidem Saxo,& jus Frisi cum Κest. vi t. & ix.ac inferdpinnighm ct linustam mutatum, quod Carolo Magno ex jure foederis su b eadem probationiSformatbluimus, de quibus

Manus ιniecerit st innoc. leg.) Crimen veteribus Germanis familiare. L. Ripuar. I in xliii. β. I. Si quis ingenuvi ingenuum ivavcriti, eius ulpam cum 'ae tentibus in ara' non adproba eri xx Ioc culpa- bila iudicetur. L. Bojar cap. m. Tit. YD. .I. Siquualterum funibus Maverat contra legem vi I. sol. c--

dum impinxerit, ut pedibin terram tangere non postis, sed Iare Ebeat, traxi I. sol camponat. IurὰFrisico

'nishoaria. id est: Si quis in aquam mittatur profundam h0n vadbsant,ut coelum,nec terram Osulis tueri . nec vadum manibus 'pellibusve tentare possit, judicum sententia ter eum componat, aut duodecima manu iuret. Hoc mapeidianili voca bant, hodieque lavatrinae aquas sordidas diapi

quia appellamus: ' se . .

148쪽

dicimus. L. Ri uaria.7u.xli. j. I. Si quis ingena Mi heri manum strinxerit xv. solid. culpabilis judice. tur. Atque haec ad tit. de Dolg .sufficiant.

re hisce Additionibus,atque ipsis Sapientibus

parum habeo.quod dicam. Non esse priscar, o genuinae Frisionum legi adcensendas tam ceriuest,quam utique incertum, quando editae, & qui Sapientes illi fuerint. Vt veteres Franci leges sibi a suis Sapientibus msegasto, Salogasto, Bosogasto, & Uindreasto diitari curarunt,aut certe corrigi, dc in ordinem redigi, ita Sax mundum & olemarii Sapientes Frisiorum , Saxonum & Anglioru nariti in illorum legibus reperiuntur2 leges veteres in terpretatos,& novis additionibus auxisse, atque in hoc corpus redegisse mihi plane persuadeo. H Ioldus eorum aetatem circa 6ω. annum sub Francorum rege Theodorico ponit: ut conjicere liceat

μει Theodorici Regis fuisse additas. Nam dcis in praefatione legum Salicatum populis sibi subjectis leges dictasse dicitur. Sed hia cunctanter, &ὶ speissa manu scribimus,& sententiam nostram ampliamus,onec certius iliquid occurrat. Longius h

149쪽

vcro recedit doctissimus suffridus Pelli libro desciiptoribus Frisiar de de v I I .cap.X. qui ad annum ,

Christi MCCLXIV. nullo argumento rejicit: nam longe antiquiores esse certo certita, est. Illud lu-henter ipsi adsentior, quod ex Orientali Frisia, Saxonibus finitima oriundi fuerint, quod nomina , eorum Saxon ibus, finitimisque Frisiis peculiaria indicare videntur. Iudicent docti. Ad ipsas additiones pauca notabimus, quod plaeraque proXImo titulo interpretati simns. DE P 3CE FAIDOSI) Faidam vocabant Veteres Germani privatas inimicitias, quos ob propinquos interfectos,vel quamcunque injuriam illatam unuversem familiam suscipere jus crat, ut supra ex Ta' cito probavimus: ab antiquo verbo Deed quod capitales inimicitias, & apertas simultates significat: hinc Doriaede apud superioresGermanos te natio seu juramentum, quo quis inimiciti js & ultionibus renuntiat. L. SaX. Tit. II. h. s. Litin siperconsilium vellusium Domini sui hominem occiderit, ut puta nobilem, domin compositionem solvat, velfridi portet. L. Longobard. Dit.xxx. β. 8. Viseida quod es,

inimicitia post acceptam Fupra scriptam compositionem, - postponatur: Hinc homo seidosus, qui in privatis inimicitiis constitutis, .ut histe legibus Tit. i. dc

II, frequenter occurrit, inimicitias propinquorum

portat. Recte igitur sapientes homini faidola pace in domo sua,Ecclesia, placito, eundo, & redeundo concessere: quod si contra factum , gravi poena mulctabatur.Vid. leges obstabl. ArhxVI I.

150쪽

Sereonem egregetis 4 legi Scrinium. Solebant

.majores nostri praesertim in pagis unicum & inges ascrinium habere, in quo aurum, argentum,Vestes,& utensilia omnia convasabant eratque quasi apotheca universae rei familiaris, qualia & nostro si culo extant,& me vidisse memini, illud qui effringebat furandi animo capital.com mittebat,extat &in aliarum gentium legibus. αuod istisilvam dicist) latine Cicatricem designat,sed mulitivam rescribend. L.SaXon. Tit. I k. s. Si os fregerit vel kriuium fecerit vel coxam, .mel brachium perforaverit ccxL fol. vel cum x I. Iuret.

cum sanguinis emistione sub vultu cum cicatrice ,

stipra interpretati sumus ubi degrimonib.Cgim US.'

elidol lege Gefm let. .eXtenuatum, contractum, . Iracilius redditum. . attavreu quod est ungitibus cutem Ia dcrede qlia si cancellare a Graeco-αilia. id est, induco, cancello Hoc in tostamento B. Remigii cara tura . . pro inductione . & canc dilatione. Huic autem tecta. men o dorus malin abeΗ; abeνitirrae.. in quo si qua litura, i mel rara turasserit,inventa facta est me praesente: &alibi sapius. Hi lac cladddisy quod sequitur vulnus , .