Laurentii Pignorii Patavini De servis, & eorum apud veteres ministeriis, commentarius : in quo familia, tum urbana, tum rustica, ordine producitur & illustratur

581쪽

DE SERVI S. so1 Et varios fabricare lacus, ct fumianas ta: Et peregrinantes domibus f pende

re rivos,

Neque verb lectori nostro injucu dum fore arbitramur, si ad levandum taedium diuturnae lectionis, ad amoenos illum fonticulos deduxerimus , ut ardeat tantisper, & parva interjecta mora Vegetior eXurgat. a Martialis ;Fons domina , regina loci quo gaudet mantis, Gloria conspicua , deliciumque, domus: Cum tua niveis ornetur ripa minia

si saEt Ganymedeo luceat unda cho

Diid facit Alcides silva sacratus in ista' &c.

582쪽

is idem alibi: Iouis puer hic nitidis absistis mantidos undis,

Et fugit ad dominam 2 fata 'numquid Hylas 'O bene quod silva colitur Tyrinthiussa

Et quod amatrices tam propes vat aquasi Securus licet hos fontes , Agrine, ministres. &c. En ministros FONTANOS , annumerandos gregi non magis Aquariorum , quam Pocillatorum turbae. Jurisconsulti autem nostri vasa haec recensent salientibus aquis accommodata ; plumbeum Castellum, Fistulas sub terra missas , Ahenum lateribus circum triatum , Fistulas sctiles, Epistomia, Canales , Automata, Cantharos CPersonas, crateres, Vasa aenea. Expressiones porro aquarum Silani vocabantur. Earumdem moduli aut ad

a Lib. 7. IS.

583쪽

DE SERVI S. so 3 ad unciarum, aut ad digitorum rationem instituti erant. unde fit, ut apud ' Paulum in epistola nescio cujus legamus, του δακτυλον,

aquae fluentis digitum , apposite ad veterem inscriptionem Suessanam, in qua ordo Decurionum Coloniae Suessae, C. Titio cuidam Chresimo Permittit

Aquariorum privatorum munera CX

eorundem familia publica satis pa

nabant, uti & nunc faciunt, & id quidem Hedera , Myrto, Lauru, Buxo, Chamaedaphne , Adiantho, Acantho, & ejusdem generis aliis. Plinius de Cupresse loquens: trahiturque etiam in picturas opere historiali, venatus classe Oe , ct imagines rerum tenui folio, brevique 2 virente

584쪽

so LAVR. PIGNOR Ius supervellens. junior ' Plinius; alibi ipsa buxus intervenit, in formas mille des ripta, litteris interdum quae modo

nomen Domini dicunt, modo artifcis. Et: Acanthus hinc inde lu-

ct flexuosus , deinde plures fg rae pluraque nomina. legebatur olim Neapoli,

LUCRIO AUG.

IN sv LARII Insulas custodiebant. erant autem ρ Insulae sedes grandiores, quae non jungebantur communibus parietibus cum domibus vicianis. quales Sex. Rufus, & P. Victor

olim Romae non paucaS recensu runt. Veteres autem , domos vel portus, vel insulas dixerunt, ut notant si Donatus & Festus. His videtur praefuisse nonnumquam PRO C V R A Τ Ο R. PetroniuS : cum Procurator Infulae Bargates, a Coena excitatus, a duobus Letiticariis in mediam rixam

585쪽

DE SERVIS sos rixam perfertur. I etigit haec ' Ρli- inius in Domitianum invehens : ergo in vestigia ferisque nobilium immigrant pares domini, nec jam clarissimorum virorum receptacula habitatore fervo teruntur, aut foeda vastitate procumbunt. datur intueri pulcherrimas ades , deterso situ auctas ac vigentes. magnum hoc tuum, non erga homines modo, sed erga tecta i a meritum, mstere ruinas Ofolitudinempellere, ingentia opera eodem, quo extructa sunt animo ab interitu vindicare. muta quidem illa 2 anima carentia, sentire tamen oetitari videntur, quod niteant, quod frequententur , quod aliquando coeperint

esse domini non servientis. Et quia in Horreis & Insulis preciosissimam plerumque partem fortunarum suarum homines Opulenti reponebant, ideo servi Cus ToDEs apposit1 sunt, ut praeter si Paulum Jurisconsululum indicavit ' Juvenalis,

586쪽

Dispo sitis pradives amis vllitare

cohortem

Servorum noctu Licinus jubet, a tonitus pro

Electro , signisque fuis, Phrygiaque

columna,

Atque ebore, ct Iata testudine -- ubi antiquus interpres; per transi tionem,inquit,di siplina militaris Sparteolorum Roma , quorum cohortes in tutelam Vrbis cum amis, ct cum aqua vigilias curare consueverunt vicinis.

'Paulus: erat autem familia publica circa portas ct muros dispoisita undesiopus esset evocabatur. fuerunt 2 priavata familia , qua incendia vel mercede vel gratia extinguerent. Neque verbfrustra circa portas & muros disposita fuit familia publica : ut enim notat Donatus ad illa Terentii in

. Adelphis,

587쪽

-- priusquam ad portam venias, apud ipsum lacum. Varro docet, semper lacum portis additum : scilicet ob usum jumentorum exeuntium ct introeuntium: praterea ut adversum hostilem ignem portis is proximosubveniretur. idem ' Paulus ejiciendum est autem Fraefestum vigialum per totam noctem vigilare debere, ct coerrare calceatum cum amis stdolabris. Ad quem locum legendus est magnus h cv IACI us , cujuSobservationem possunt nonnihil locupletare verba Petri Chrysologi in Serm. cui lemma est de servo Vi

gili : sint lumbi vestripraecincti, ct lu

cernae ardentes in manibus vestris. nil de vestitu , nil de ipsius occursus apparatu fervi vigiles admonentur, sed tota iupraecingendis lumbis mantatur cura. De privatis nostris η Appuleius enec secius ThrasPeon, examussim capto nostis latrocinali momento , prorepit Y et ca

588쪽

so8 LΑvR. PIGNOR Ius cavea: statimque custodes, qui prope sopiti quies rebant omnes ad unum mox etiam ianitorem ipsum gladio conscit.

Juvencus etiam ;Si sciret certum furis insistere tempus

'auisque domus custos vigilaret, ctoboia ferret

Arma procul, ruptas ne quis pen traret in aedes.

Nec non&D. h Zeno : tu ad haec sine dubio respondebis, omnia simul reposita, ac recondita claustris vabius is, ct signaculis tutissimis communivi. nulli quidquam tribuir quinimo ct ad custodienda ea Oigilias addidie meas curra impenda e solicitudines tribui. Hucusque urbanum hunc gregem calamo lustravimus; si non totum , sumina saltem ejus capita. Superest autem , ut & rusticam plebem in unum locum ante oculos philologi spectatoris

a lib. 4, histori h Serm. de dupliei tentat.

589쪽

DE SERVI S. so Ptoris cogamus. Qui convenerunt spectatum, dent operam, & aequo animo adsint. auferent enim secum

Exodiarii nostri quidquid fastidii

non ferendi , superbissima urbana mancipia , in hanc temporariam

scenam inveXCrunt.

Rustica familia non fuit illa quidem quod ad immensitatem attinet

urbans Par; numerosia tamen & ipsit, dignaque ob ministeriorum aptam inter se rationem , quae a nobis seorsum recenseatur. Et sane de numero testis nobis esse poterit Caecilius is, qui testamento suo apud ' Plinium edixit, relinquere seservorum quatuor millia centum XVI. juga boum tria millia sexcenta: reliqui pecoris ducenta quinquaginta septem millia. Quod enim hominum capita tot bobus, tot pecoribus praeposita fuisne arbitrabimur λ diligenti sane ratiocinatori , illa quatuor millia servorum, quae ipse expressit , vix huic

a lib. 33. cap. IO.

590쪽

11o L A v R. PIGNOR Ius summae videantur sussicere. φ Valerianus Imperator aluit in villa privata Vaccarum duo millia , ovium decem millia, caprarum quindecim

millia, equas mille : ad quas sane copias quingenti servi rustici, quos notat Vopiscus , pauci & infrequentes omnino timi. Jam vero arationeSillas & latis iudia, quae provincias occupabant , & maria sui inquit ρ Seneca ) cingebant ; num credimus vastitatem & inanitatem fuisse λminime vero. Vnius Siciliae ergastula, bello servili, centum & amplius millia fugitivorum effuderunt. Probus ille praefectus Praetorio, qui per universum orbem Romanum patrimonia sparsa possedit, eam multitudinem rusticorum mancipiorum possederit necesse est, ut illam pro dignitate rei , diuturna vix possit assequi cogitatio. Age Senecam ad-Vocemus, qui definivit; - Vnum pu-