Laurentii Pignorii Patavini De servis, & eorum apud veteres ministeriis, commentarius : in quo familia, tum urbana, tum rustica, ordine producitur & illustratur

601쪽

DE SERVI S. ya1stulorum. At quindecim vincti ZMastulum constituebant , si Appuleio

credimus. His praeerat ERGASTVLus ut apellat h Nonius , quem

lumella. Eunus sane dux ille nobilis fugitivorum in Sicilia , Ergastul rius servus fuit, teste Ammiano; licet Florus videatur dissentire. Horum opus erat fodere , unde dicti sunt Fosso RES. Ideoque invisam terram Fosiori canit i Horatius ;ubi Porphyrio. Hujusmodi S Eutyches, Victorinus, & Maro marty

res. Nerei & Achillei ni fallor

conservi , quos Aurelianus a Nerva Caesare sibi donatos, tamquam ser-VOS suos , per sua praedia divisit, justique eos tota die terram fodere , ct

cantabrum edere ad vesperam. Cantabrum porro , ut olim docuit Vir m grai nominiS 'HADR. TVRNEBUS,

furfur

602쪽

dem Apicius lib. VII. eap. I. &UIT. cantabri meminit: at nusquam quid

illud rei esset quod ego quidem

animadverterim plicavit. ' Coelius Aurelianus de acutis morbis ad Hippocratem de pleuriticis juvandis ; utendum inquit etiam bordeo, vel orobo in aceto miti ct calefacto , ct celeritersaccello incluso, iuuec anUtsi, sive cantabro eodem liquore ferUe- facto &c. Apud quem notandum est, quod ubi in Hippocrate lib. 11. devictu in morbis acutis, non longe a principio , furfur est, in translatione apud Aurelianum ad eumdem Hippocratis locum , est cantabrum. Idem auctor meminit cantabri etiam ρ alibi. Accedunt Turnebo medici Omnes , Barbari praesertim, apud quos nihil est tritius. Galenus ipse in Dynamidiis , & Vegetius in veterinaria , succi cantabri mentionem

faciunt,

603쪽

DE SERVI S. sayfaciunt, cremorem furfuris intelligentes, qui ut disserebat PHILTP-

golstadiensis , cujus eruditioni hanc disquisitionem universam debet philologus lector, ita exprimi solet e In pugillos aliquot furfuris, seu canintabri , infunditur aqua, post horas aliquot refusa superflua aqua, fu fures exprimuntur: furfuris siuccus albidus seu cremor sic est usui. In

furfure enim, praesertim triticeo aut farreo , multum est farinae, vel farinaceae materiae , quae partim macer tione illa, partim expressione, cremorem conficit. Confirmantur haec

ex catholico F. Johannis de Balbis, edito Augustae anno MDLXIX. in quo di serte legitur: cantabrum pumgamentum est 'umenti vel farinae , vel

cibus caninus , quo caues pascunt r.. Itaque cantabrum ad vesperam edere , non erit herba cantabrica vesci,

ut opinatus est Surius, sed furfuraceo isthoe pane, & canino more tractari, nedum

604쪽

a LAvR. PIGNO RIVS nedum servili. Voci vero originatio lduplex affertur; altera , furfuraceo de contemptibili pane, captivis &servilibus dato cantabris , ex odio majore gentis, quae duritie siua tot annos Romanos exercitus fatigarit; altera ab elementaria subtractione, quod videlicet cantabrum dictum sit quasi canabrum, a Caninis pultibuS, quae fere fiunt e furfuribus , & frumenti variis purgamentiS. Haec omnia quae nos in epitomen redegimus , diserte & copiose dominus

M ENEELIUS, in gratiam M. V E L-sER1 Clarissimi viri, cujus laudes supra omnem laudationem sunt Ego vero si lucernam licet mero meridie accendere addo illa ' Juvenalis : cum possis bonestius illic Et tremere, es sordes farris mordere

Canini 'cantabrum designare , ut etiam censuit antiquus glossator, qui adjecit,

605쪽

Ds SERVI s. panem sordidum, canum esse. Nec aliud sibi voluit Phaedrus ;Canes legatos olim miserire ad Iovem,l Melioris vira tempus oratum sese, Uti sese abriperet hominum contumeliis,

Furfuribus sibi consparsum quod pa

nem darent. &c.

Nec alio forsan respexit 4 Suetonius Nerone ; panem quidem fordidum oblatum aspernatus est. Imo & quoad etymon, videndum est , an huic pani dederit nomen Cantaber, cujus hoc elogium expressit Silius Italicus ;Cantaber ante omnes fremis quo astusque famisque Invactus, parmamque ex omni ferre

Iabore.

Nimirum bellicosum & asperum populum , non alia videtur decuisse panis ratio, quam expedita haec &parvo parabilis. Fossoris imago cernitur

a lib. q. sabniar. I . b east. S. c Lib. 3.

610쪽

128 LAVR. PIGNOR Ius nitur in antiqua aerea icuncula, cu- ljus hoc exemplar est. Caput cetera glabrum , nisii qua a vertico in occiput, capilli in geminum nodum constricti dependere videntur, in memoriam revocat illa D. Cypriani ad martyres in metallo constitutos : semitonsi capitis capillus horrescit , sed cum sit caput Chri

situs, oualecumpue illud caput deceat

necesse est, quod ob Domini insigne est.

Jam vero ι cuculli sagati forma quae hic cernitur, habitum indicat operariorum rusticorum , qui alioqui tunica induebantur. Et hi quidem semirasi fuerant, velut etiam Ustores, S pistrinarii. At fugitivi omnino rasi. Et quia redituS agrorum non raro lapidicinis, creti fodini9, arenariis , auri, argenti, sulphuris venis constabat, ideo adhibebantur huic operae homines vincti , qui caede

rent,