장음표시 사용
371쪽
sacto decedat, licet suus heres ei non sit, seu intestato, et suus here ei Sit, quamquam non naturalis, sed uxor puta quae in manu sui vel adoptivus filius, ex patrolio nihil praestat. sed ex edicto Praetoris, seu testa men to libertus moriatur, ut aut nihil aut minus quam partem dimidiam bonorum patrono relinquat, contra tabulas testamenti partis dimidiae honorum possessio illi datur, nisi libertus aliquem ex naturalibus liberis successorem sibi relinquat sive intestat decedat, et uxorem sorte in manu vel adoptivum silium
relinquat, aeque partis mediae bonorum possessio contra suos herede patrono 3tUr.
2. In bonis libertae patrono nihil iuris ex edicto datur itaque Seu intestata moriatur liberta, semper ad eum hereditas pertinet, licet liberi sint
libertae, quoniam non sunt sui heredes matri seu testamentum iure fecerit, heres
scriptus obstat patrono. 3. Lex Papia oppaea postea libertas quattuor
liber0rum iure tutela patronorum liberavit; et cum intulerit iam posSe eas Sine auctoritate patronorum testari, prospexit ut pro numero liberorum libertae Superstitum Virilis pars patrono debeatur. D4. Liberi patroni virilis sexus eadem iura in bonis libertorum parentum suorum habent, quae et ipSepatronus. φ . seminae vero ex loge quidem duodecim tabularum perinde ius habent atque masculi patronorum liberi contra tabul8s autem testamenti liberti aut ab intestato contra suos heredes non naturale bonorum possessio eis non cornpetit; sed si ius trium liberorum habuerunt, etiam
haec iura ex lege Papia Poppaea nanciscuntur. 6. Pat,onae in bonis libertorum illud ius tantum habebant quod lex duodecim tabularum introduxit; sed postea lex Papia patro uae ingenuae duobus liberis honoratae, libertinae tribus, id iuris dedit quod patronus habet ex edicto. I. Item ingenuae trium liberorum iure honoratae eadem lex id ius dedit quod ipsi
1 hau vel similia intercidisse ex argument loci applaret eaque h. l. inSerui e coniectura Arndisii. rueger qui cum Lachmanno jam initio huius commatis lacunam statuit post itaque locum ita componere mavult itaque seu te8tari voluerit liberta, in patroni potestate erat, ne testamento auctor fieret, in quo ipse heres institutus non esset seu intestata moriatur liberta semper ad eum hereditas
pertinet, licet liberi sint libertae, quoniam non sunt sui heredes matri, ut obstent Cod. obstith patrono. ra Ηuschke idem 3 Cod eae, et habeant cf. Gai III. 49. 4 Mutilatum esse . titulum inde apparet, quod nihil habet de patronae liberorum iuro Gai III 53. , nihil de successionibus quae ad bona Latinorum et dediticiorum pertinent Gai III 55-87.), nec de bonorum emptionibu et ,alterius generis successionibus Gai III. 77-87. Denique omne ius quod ad obligationes et ad actiones pertinet desideratur de quibus videsis Praefationem nostram tabulasque systema Gai et Ulpiani illustrantes Collatio quidem ΙΙ, 2 divisionem aectionum ex Ulpiani libro singulari regularum his verbis reddit:
1. Actionum genera sunt duo, in rem, quae dicitur vindicatio, et in personam, quae condictio appellatur. 9 2. In remincti est, per quam rem nostram, quae ob alio possidetur, petimus et semper adversus eum est qui rem possidet. 3. In personam actio est qua cum eo agimus, qui obligatus est nobis
372쪽
Rd facisendum aliquid vel dandum sit semper adversus eundem locum habet. go. Actionum autem quaedam ex contractu, quaedam ex tacto, quaedam in factum sunt. φ . Ex contractu actio est, quotiens quia sui lucri causa cum aliquo contrahit, velut emendo vendendo locando conducendi et ceteris similibus. φ . Ex facto actio est, quotiens ex eo teneri quis incipit, quod ipse admisit, veluti furtum vel iniuriam commisit vel damnum odit 7. In factum actio dicitur, qualis est exempli gratia actio, quae datur patrono d- versus libertum, a quo contra edictum praetoris in jus vocatus est. 6 8. Omnes autem aetiones aut civile dicuntur aut honorariae.
373쪽
375쪽
1. De his rebus pacisci possumus de quibus transigere licet ex his nim pacti obligatio solummodo nascitur. 2. In bonae dei contractibus pactum c0nventum alio pacto dissolvitur: licet exceptionem pariat, replicatione lamen excluditur. 3. Pacto convenio Aquiliana stipulatio subiici solet: sed consultius estui poenam qu0que Subiungere, quia rescisso qu0quo modo pacto poenax stipulatu repeti potest. vi Neque contra leges, neque contra bonos mores paci ci 0SSumUS. 4 a Paclum contra ius aut constitutiones aut senatusconsulta interpo-itum nihil momenti habet.'5. De rebus litigiosis et convenire et transigere posSumus: 08 remidicatam pactum, nisi donationis causa interponatur, Servari n0n poteSt. 6. unctio dotis pacto mutari non potest, qui privata conventio iuriublico nihil derostat. ε7 De oriminibus propter infamiam nemo cum adversario pacisci potest. β
l. mnes infames qui postulare prohibentur cognitores eri n0n possunt, tiam volentibus adversariis. 2. Femina in rem suam cognitoriam operam Suscipere non prohibetur.3. In rem suam cognit0r procuratorve ille steri potest, qui pro omnibus
4. otio iudicali non solum in dominum aut domino, sed etiam heredit in heredem datur.
1. Mandari potest procuratio praesenti et nudis verbis et per litteras eter nuntium et apud acta raesidis et magistratus.1 cf. IIIp. h. . . . de pactis. 2. 14 2 liis 2 ab epitomator Visi-othico ita mutilata omne saetum posteriore pacto dissolvitur, licet pariat .xceptio-em , si Supplenda est e Consultatione IV. De re f. Gai IV. 126. 3 cf. r. 15. . de transact. 2. 15. 4 ex Consuli. VII. i ex Consuli. IV. 6 cf. r. 1. sqq. De postulando. 3. 1. D. 1. . de his qui, not. insam. . . D. 1. . de procur. 3. :)22 ε
376쪽
340 PAULI SENTENTIAE T. 4 - 7. 2. Prochirator alit ad litem aut ad mite negotium aut ad partem negotii aut ad res administrandas dati tr. 3. Voluntarius procurator qui se motira alienis offert rem ratam dominum habiturum cavere petes. δ4. Actoris procurator non solum absentem defendere, sed et rem rotam dominum habiturum satisdare cogitur. 5. Petitoris procurator rem ratam dominum habiturum, desiderante adversario, satis re ostendus est; quia nemo in re aliena idoneus est sine sutis latione λ6. Si sotis non det procurator absentis, actio ei sesentis nomine
non datur. Tit. IV. DE NEGOTIIS GESΤIS.
1. Qui neg0tia aliena gerit et bonam fidem et exactam diligentiam rebus
eius pro quo intervenit praestare debet. 2. utor post sinitam lutelam si in administratione duret, action negotiorum gestorum pupillo vel curatori eius tenebitiir. 3. Si pecuniae quis negotium gerat, usuras quoque totius temporis praestare cogetur, et periculum eorum nominum, quibus coll0cavit agnoscere, si litis contestulet tempore solvendo non sit hoc enim in bonae dei negotiis servari convenit. β4. Mater quae illorum suorum rebus intervenit, actione negotiorum gestorum et ipsis et eorum tutoribus tenebitur. 5. Filius familias aut ser iis si negotium alicuius gerant, in patrem d0- minii nave peculi tenus actio dabitur. 6. Si pater vel dominus servo vel silio familias negotia aliena agenda commiserit, in solidum tenebitur. 7. Pater si emancipati filii res sine ulla exceptione a se donatas administraverit, silio actione negotiorum gestorum tenebitur. ε8. ui cum tutor curatorve lion esset, pro tutore curatore ve res pupilli adultive administravit, actione neg0liorum gestorum pro tutore cur3toreve tenebitur.
1. Calumniosus est qui sciens prudensque per si audem negotium alicui
2. Et in privatis et in publicis iudiciis omnes calumniosi extra ordinem pro qualitate admissi plectuntur.
1. Integri restitutio est redintegrandae rei vel causae actio. 2. Integri restitutionem Praetor tribuit ex his alisis quae per metum,
377쪽
PAULI SENTENTIAE I. I. s. 341dolum, et Status permulationem, et iustum errorem, et absentiam necessariam, et infirmitatem aetatis gesta esse dicuntur. λ3. Integri e Stitutio plus quam semel non est decernenda ideoque causa c0gnita decernitur. 4. Integri restitutio metus causa aut in rem competit aut in perSunam. in rem actio competit, ut res ipsa qua de agitur revocetur in personam
aut quadrupli poena intra annum vel simpli post annum peti potest. 5. Si aliquis, ut se de vi latronum vel tostium vel populi liberar9t, aliquid maiicipavit vel promisit, ad metum non Dertinet mercedem enim depulis metus tris,uit. 6. Servus per metum mancipatus iiii quid quaesierit vel tipulatus sit, ei adquirit, qui vim 3SSu est. T. Vis est maior rei impetus, qui repelli non potest.'8. ut quem in dum inclusit, ut ibi rem manciparet aut promitteret,
extorsisse mancipatiotium ridetur.
9. Qui quem erro vinxit, ut sibi aliquid traderet vel venderet, vim
10. ut in carcerem quem detrusit, ut aliquid ei extorqueret, quidquid
l. Dolii est, cum aliud agitur, aliud Simulatur. 2. vi doluit aut metum adhibuit, ut re ad alium transiret, uterque te vi et dolo actione tenebitur.
1. Minor viginti et quinque annorum si aliquod flagitium admiserit, quod id publicam coercitionem spectet, ob hoc in integrum restitui non potest.2. Qui minori mandavit, ut negotia sua agat ex ita persona in inte-3rum restitui non potest, nisi minor Sua sponte negotiis ius intervenerit. β3. Si maior essecius rem, quam minor egit, pacto e siletitio c0mpro-3avit, adverSus hoc quoque in integrum restitui frustra desiderat. 4. Si tuo min0r heres exsistat, ex sua persona non ex destincti in utegrum restitui potest. 5. ' Minor se in bis quae fideiussit vel 1idepromisit vel 90pondit vel nandavit, in integrum restituendo reum principalem non ibi rat. 6. ut scien prudensque se pro nitu0re obligavit, si id consulto con-ilio secit, licet minori succurratur, ipsi tamen non SuccUrretur. 7. Minor adversus emplarem in integrum restitutus preti , restitui sun-lum recipere potest Ductus enim in compensationem Surarum pene emitorem remanere placuit.
8. Minor adversus distractiones e0rum pignorum et fiduciarum quas pater bligaverat, si non ita ui oportui a creditore distraetae sint, restitui in
378쪽
342 PAULI SENTENLIAE ID 10-13ῖν. Tit. X. DD PLUS PETENDO.Plus petendo causa adimus aut 0co aut summa aut tempore aut quali late loco alibi, summa plus tempore peterid ante tempus, qualitate eiuS-dem rei speciem meliorem postulantes 'Tit. XI. DE AEATISDANDO.1. Quoties hereditas petitur, satisdatio iure desideratur: t si satis non detur, in petit0rem tereditas transfertur si petitor satisdare noluerit, penes posseSsorem posseSSi remanet in pari enim Causa potior est possessor. 2. UsusDuctuarius de utei do usui ructu Satis lare debet se perinde usurum ac Si ipse paterfamilias uteretur. sit. ML in IVD1cIis OMNIBisS ad ius crim. Spectan .
Τit. XIIIa DE IUDICATO.J1. Qui exlahiturum se aliquem iudicio caverat, mortuo eo pro quo caverat periculo cautionis liberatur. 2. Filius familias iussu patris manumittere pote St, matri non poteSt. 3. Is qui album raserit corruperit sustulerit mutaverit quidve aliud propositum edicendi causa turbaverit, extra ordinem punitur. 4. Si id quod emptum est neque tradatur neque mancipe tur, venditor cogi 0test, ut tradat aut mancipe t. 5. Deteriorem servum facit, qui fugam suaserit et qui surtum, et qui
more eius corpusve corruperit.
6. iii ancillam alienam virginem immaturam corruperit, p0etia legi8Αquiliae tenebitur. Titi IIIIb SI HEREBITAS VEL 1 PII ALILD PETATUR 1. In petitione hereditatis ea veniunt quae de iunctus m0rtis tempore reliquit, vel ea quae po8 mortem ante dilain hereditatem ex ea acquisita sunt 2. Possessor hereditatis pretia earum rerum quas dolo alienavit cum usuris praestare cogendu est. 3. Re= ex hereditate alienatarum aratimulio in arbitrio petitoris consistit. 4. Petilio hereditatis cuius de semctus litem non erat contestatus, ad heredem non transmittitur. 5. Hereditus pro ea parte peti debet pro qua ad nos pertinet alioquin plus petendi periculum incurrimus et causam perdimus. β6. 9ui petit hereditatem ipse probare debet o se massis, quam ad eum qui possidet, sive eae testamento sive ab intestato pertinere.'7. Ea res, quas quis iuris sui esse putat, petere potest, it tamen ut ipsi incumbat necessitas probandi eas ad se pertinere. 8. Possess0r hereditatis qui ex ea fructus capere Vel 0ssidere neglexit duplam eorum aeStimati0nem praestare cogitur. 1 o congnit. V. 4. Lma IV. 53. Inst. IV. 6. I 33. 2 csma IV. 89 sqq. 3 cf. r. 1. 2 3. - 12. D. de hered pet. 5 4. u Consuli. I. Ii,. h. 20. . de hered. M. 5. a. I ex consulti si ex consuli. VI.
379쪽
PAULI SENTENTIAE I 14-19. 3439. I fructus in restitutione praestandi sunt petit0ri quos unusquisque diligens paterfamilias et honestus colligere potuisset.
Qui viam publicam exaravit, ad munitionem eius solus compellitur. λTit. XV. SI QUADRUPES DAMNUM INTULERIT.
1. Si quadrupes pauperiem secerit damnumve dederit quidve depasta sit, in dominum actio datur, ut aut damni aestimationem subeat aut quadrupedem dedat, qu0d etiam lege egulania de cane cavetur. 2 Feram bestiam in ea parte, qua populo iter est, c0lligari praetor pr0llibet et ide0, sive ab ipsa sive propter eam ab alio alteri damnum datum sit, pro modo admissi extra ordinem actio in dominum vel custodem
datur, maxime si ex eo homo perierit. 3. i, qui iuritatu suo seram bestiam vel quamcumque aliam quadrupe deni in se proritaverit eaque damnum dederit, neque in eius dominum neque in custodem actio datur. Tit. XVI. FINIUM REGUNDORUM. In eum, qui per vim terminos deiecit vel amovit, extra ordinem animadvertitur. Tit. XVII. DR SERVITUTIBUS. 1. Viam iter, actum, quaeductum, qui biennio usus non est, amisisse videtur; nec enim ea usucapi possunt quae non utendo amittuntur. 2. Servitus hauriendae aquae vel ducendae hiennio omissa intercidit, et biennio usurpat recipitur. Tit XVIII. DE FAΜILI, HERCISCIT A.
1. Arbiter familiae herciscundae plus quam semel dari non poteSt et ideo de his quae divisa eo iudicio non sunt communi dividundo arbiter postulatus partietur. 2. De omnibus rebus herediteriis iudex cognoseere debet et celebrata divisione in semel de omnibus pronuntiet. 3. Iudici familiae herciscundae convenit, ut ea, quae qui ex communi accepit, aut ipsa aut aestimati0nem eorum repraesentet, ut inter coheredes dividi possint. 4. Iudex familiae herciscundae nec inter paucos coheredes, sed inter omnes dandus est alioquin inutiliter datur. 5. Omnes res quae sociorum sunt communi dividundo iudicio inter eos
separantur. Tit. XIX. QUEMADMODUM ΑΠΥIONES PER INFITIATIONEM DUPLENTUR.
380쪽
pensi legati per damnationem relicti, damni iniuria lagis quiliae, item de
modo agri, cum a Venditore emptor deeeptus est. 2. Ex his causis quae infitiati0ne duplantur pacto decidi non potest. Tit. XX. DE FIDEIUSSOR ET SPONSORT. Inter fideiussores ex edicto praetoris, si solvendo sint, licet singuli iusolidum teneantur, obligatio indetur. Τit. IXI on ἘEPLLcBI; ET LUGENDIS . 1. Ob incursi m numinis vel metum ruinae corpia iam perpetuae sepulturae traditum, sollennibus redditis sacrificiis pes noctem in alium transferri locum poteSt. 2 f. 8 9. 12 ad ius publicum spectant. 7. Vendit fundo religiosa loca ad emptorem non transeunt nec in his ius in serre mortuum aliet.
10. Qui alienum mortuum sepelierit, Si in unu eius aliquid impenderit, recipere id ab herede vel a patre vel a domui potest. 11. Maritus id quod in unus uxoris impendit ex dote retinere potest. 13. arentes et filii maiore sex annis anno lugeri possunt min0re mense: maritus decem mensibus; et cognati proximioris gradus octo. Qui contra fecit, in lamium numero habetur. 14. ui luget abstinere debet a conviviis, ornamenti8, purpura et iba VeSte. 15. Quidquid in unus erogatur inter aes alienum primo loco deducitur.
1. In pecuniariis causis si alter ex litigatoribus iusiurandum deferat, audiendus est hoc enim et compendio litium et aequitatis ratione provisum est.2. Deserre iusiurandum prior actor potest contrarium autem de calumnia iusiurandum reo competit. 3. Si reus cum iurare velit, actor illi necessitatem iurisiurandi remisit, et hoc liquido appareat, actio in eum non datur. 4. Heredi eius cum quo contractum est iusiurandum deserri non potest. quoniam contractum ign0rare iotest. 5. Si qui de debito quocumque modo consessu dccetur, ex ea re actio creditori non datur, sed ad solutionem e0mpellitur.
Si id quod mihi Lucius itius debet soluturum e constituas, ueneris
acti0ne pecuniae constitutae.1 cf. 0M III. 21. 2 cs. Vat. Lagm. ς 322. Lugendi autem inrit parent
mino, item liberi X annorum aeque αφὶ I. tum annum decem umbiune FS POD.-p0ritu ait nec leve argumentum S unnim, S me dum 88e, cum minori S liberito meMsibus eli eantur quot annorum decesserint, Sque ad rimatum minor trir non Iustetur, sed Sublugetur Minor nnieuio neque lugetur neque Sublusi fur. cf. r. 1. . do est conFt. 13. 5.