장음표시 사용
341쪽
torem vel rempublicam aliqti id moliti sunt suum
vigorem extendit cuius poena animae misSionem u8tinet, et memoria rei et post mortem
damnatur. φ . Item lex Iulia de adultei iis
coercendis, quBe 0n solum temerat0res alienarum nuptiarum gladio punit, sed etiam e0s qui cum masculis ius and9m libidinem exercere audent. Sed eadem lege Iulia timi stupri agitium punitur, cum quis sine vi vel virginem vel viduam
honeste viventem lupra Verit poenam utem eadem lex irrogat peccatoribus, Si honesti Sunt, publicationem partis dimidiae bon0rum si humiles, corporis coercitionem cum relegatione. si . )Item ex Cornelia de sicariis, quae homicidas ultore erro persequitur, vel eos qui hominis occidendi causa cum telo ambulant telum autem, ut Gaius noster in interpretatione legis du0decim tabularum Scriptum reliquit vulg0 quidem id appellatur quod ab arcu mittitur, sed et omne significatur quod manu cuiusdam mittitur sequitur ergo, ut et lapis et lignum et serrum hoc nomine contineatur dictumque ab eo, quod in longinquum mittitur, a Graeca voce figuratum απο ου τηλου , et hanc significationem invenire possumus et in Graeco nomine: nam quod nos telum appellamus, illi βελος appellant ἀπ του βαλλεσθαι, admonet nos Xenophon. nam ita Scribit καὶ τα βέλη μου ἐφερετο, λογχαι, τοξευροματα, σφενδοναι, πλεῖστοι δε καὶ λίθοι sicarii autem appellantur a sica, quod significat seri eum cultrum. Eadem lege et venefici capite damnantur, qui artibus odiosis, tam venenis vel susurris magicis, homines occiderunt, vel mala medica
menta publice vendiderunt. si .h filia deinde
lex asperiimum crimen nova poen pei Sequitur, quae Pompeia de parricidiis vocatur. Qua cavetur, ut si quis parentis aut silii, aut omnino Diactioni eius quae nuncupatione parricidii continetur, sal properaverit, sive clam sive palam id ausu fuerit, nec non is cuius dolo malo id sactum est, vel eonscius criminis existit, licet extraneus ii poena patricidii punietur, et neque gladi neque ignibus neque ulla alia sollemni poena subiicietur, sed insutus culeo cum cane et gallo M limace et vipera et simia, et inter eius ei lites angustias comprehensuS, Secundii quod regionis qualita tulerit, vel in vicinum mare vel in amnem proiicietur, ut omni elementorum 20
342쪽
306 GAI V. UST. V. 18. I - 1 2. usu vivus carere incipiat, ut ei caelum superstiti, terra mortuo auferatur. Si quis autem alias cognatione vel simittate coniunctas persona necaverit, l0enam legis Cornelia, de sica-1 Collatio L. Nos tit. 8. ix sustinebit I. yy Item dec Cornsilii de salsis, quae etiam testamentaria Vocatur, poenam irrogat ei qui testamentum vel aliud instrumentum salsum scripserit, signaverit, recitaverit, Subiecerit, quive Signum adulterinum secerit, sculpserit, expreSSerit Sciens dolo malo. iusque Iegis poena in servos ultimum supplicium est qu0det in lege de sicariis et euesicis servatur), in
ir. I. b. ad L. Iul. de vi priV. de Vi publica Seu privata adversus eos exoritur
qui vim et armatam, vel in armis commiSerint. Sed si quidem armata vis arguatur, deportati ei ex lege Iulia de vi publica irrogatur; si vero sine armis, in tertiam partem bonorum publicatio imponitur. Sin autem per vim 3ptus Virginis, et viduae, vel sanctimonialis, vel aliae suerit perpetratus, tunc et peccatores, et ei qui 0pem at operum flagitio dedei'unt capite puni-3 est . . . de raptu Virg. untur, Secundum nostrae' constitutionis desinition m ex qua haec apertius p0ssibile est scire. 4 cfr. 1 4. i ad L. Iul. pecul 9.ε Lex Iulia peculatu eos punit qui pecuniam vel rem publicam vel sacram vel religiosam furati fuerint. Sed si quidem ipsi iudices tempore administrationis publicas pecunias Subtraxerunt, capitali animadversione puniuntur, et n0nsulum hi, Sed etiam qui ministerium is ad hoc adhibuerunt, vel qui subtraetas ab his scientes susceperunt; alii vero qui tu hanc legem inci-
, ore. 1. 3. 4 D. de ego Fabia derint poena deportationis subiungentur. φ 10. )Est et inter publica iudicia lex Fabia de plagiariis quae interdum capiti poenam ex acri con-s ct Mure. i. i. D. depnbI iud. Stitutis milius irrogat, interdum leviorem. 11. q)Sunt praeterea publica iudicia lex fulta ambitus, et lex Iulia repetundarum, et lex Iulia de an iiona, et lex Iulia de residuis, quae de certis capitulis l0quuntur, et animae quidem miS,10nem non irrogant, aliis autem poenis eos subiiciunt qui praecepta earum neglexerint. 12. Sed de publicis iudiciis haec exposuimus, ut vobis possibile sit summo digito et quasi per iudicem ea tetigisse alioquin diligentior eorum scientia vobis ex latioribus digest0rum sive pandeclarum liliris. De propitio, adventura est.
345쪽
L si libertiS. II. De stati liberas. III D Latinis. IV De his qui sui iuris sunt. V. De his qui in poteState Sunt. VI. De dotibus. De iure donationum inter virum
De adoptionibus. IX. De his qui in manu Sunt. X. Qui in potestate mαm mancipio vesunt quemadmodum eo iure libe
De tuteliS. De curatoribUS. De caelibe orbo et solitario pa
0ui habeant ius antiquum in caduciS. xIX. De dominiis et adquisitionibus
Quemadmodum heres institui debeat.
1XIV. De legati S. XXV. De fideic0mmiSSiS. XXVI. De legitimis heredibus. xXVII. D libertorum succesSionibUS.
De possessionibus dandis. XXIX. Dd bonis libertorum. 1. Imperfecta leae est, veluti Cincia, quae Τιpra certum modum onari prohibet, exceptis quibusdam cognatis, et si plus donatum sit, non rescindit. φ 2. Minus quam persecta lex est quae vetat aliquid fieri, et si actum sit, non rescindit, sed poenam iniungit ei qui contra legem secit qualis est lex Furia testamentaria, quae plus quam mille assium legatu ui mortisve causa prohibet capere praeter exceptas personas, et adversu cum qui plus ceperit quadrupli poenam constituit. 3. Lex aut rogatur, id est sertur aut abrogatur, id est prior lex tol-
ita lacunam supplevit Cuiacius, probante etiam Savinio. Alio loco uia- eius Observ. XIX. 30. haec supplementa proponit: eae aut perfecta est, aut im- erfecta, aut minu quam perfecta Perfecta leae est veluti Aeli Sentia, quae vetatuliquid fieri, et si factum sit, rescindit Imperfecta leae est, veluti Cincia, quae supra stertum modum donari proh - Simili Prop. rueger.ς 1- . In solio Codicis Vaticani quod ante hunc articulum intercidisse vi- letur, definition0s iuris quaerere possis. Certe de divisione iuris scripsi se non scripti egit. Eorum quae d iure scripto habuit nunc pars extat in 1 3 desure non scripto pauca verba exhibet v. f. Gni I Q I. Inst. I. 2 g 1 - 11. 1. 0 0ge Cincia c Vatio fragm. tit de donat ad L. Cinciam Og 310-313. 2. do L. Furia vid. iii a XXVIII. T. Gai II. 225. V. 23. cs. Modest.
346쪽
310 ULPIAN IT I DE LIBERTIS. 4 4 14. litur: hi derog3tur, id est pars primae tollitur: aut subrogatur, id est adicitur aliquid primae legi aut abrogatur, id est mutatur aliquid ex prima lege. 4. Mores sunt tacitus consensu populi, longa consuetudine inveteratus.
5. Libertorum genera sunt tria, cives Romani Latini Iuniani, dediti
6. Cives Romani sunt liberti qui legitime manumissi sunt, id est aut niηdici may censu aut testamento, nullo iure inpediente. G. Vindicta manumittuntur apud magistraul P. R., velut Consulem pro coiisulem Praetoremve. 8. Censu maiiu mittebantur olim qui lustrali censi Romae iussu dominorum inter cives Romano cenSum profitebantur. . Ut testament manumissi liberi sint, lex duodecim tabularum facit,
10. - hodie autem ipso iure liberi sunt ex lege Iunia, qua lege
Latini fiunt nominatim tuter amicos manumissi. est. Dediticiorum numero sunt qui poenae causa vincti sunt a domino, quibusve tigmata inscripta suerunt, quit ' propter noxam torti nocentesque inventi sunt, quive traditi sunt, ut erro aut cum bestiis depugnarent, inpet iam vel custodiam coniecti luerunt, deinde quoquo m0do manumissi Sunt. idque ex Aelia Se itra facit. 12. Eadem lege cautum est, ut minor triginta annorum SerVUS indicta manumissus civis Romanus n0n fiat, nisi apud consilium causa pr0bata fuerit ideo sine consilio manumissum Caesaris servum manere putat testamento vero manumissum perinde haberi iubet, atque si dumini v0luntate in libertate esset, ideoque Latinus iit. 13. Eadem lex elim d0minum qui minor viginti annorum est prohibet Servum manumittere, praeterquam Si causam pluit con Silium probaverit. 13a. In consilio autem adhibentur Romae quinque senatores et quinque
equites Romani, in proviriciis viginti reciperatores, cives Rumani. g 14. Ab
1 liae verba ita restitui possunt secundum Gai I. 17 Edit princeps qui vindictu, cem aut testi R. i. i. muri urnissi mil. 2 gic omnifien It tr. v. Salpens not. 131. Cod. M. p. may vel ι Consulam Praetoremτ velut Consuleni. Lachmann Praetoremve ei. 3 sic morum: en alii: aestanunt datas libertates. 4 Culaeius in Obss. XIX. 30 hae verba praescribenda Ase censet: Inter amicos manumissi olim non erant ipso iure liberi, sed oluauate domini in libertate morabantur, et os semoire non Drmittebat Praetor Mommsen proponit haec Latini sunt liberti qui voluntate doinini in libertate moraritur quos olim Praetor tuebatur in possessione liberto lis hodie etc. Simili prop. 1 ueger.5 Cod. Vat. sunt nominati. 0 Cod. ut leae scia ut semper habet. Cetera ex Gai I. 13. suppl. 7 ex coDieci M. Hertati. Ieae Aelia Sentia Cod. h. 102. . de . S. 50. 16. Festus et Pacib. Dinc. v. Abrogaτe, erogare, Ob- rogare, a rogare. 5 sqq. Incipit pars prima quae θου de iure person Rrum fit. Ι-XVIII cuius prior pars de liburtinis tit. Ι-III. comparanda cum Gn. l. 12-47. Divisiones apud Gai I. - 11. praemissas roViesor reSecuisse Videtur.
347쪽
ULPIAN. TIT. I. DE LIBERTIS. 4 15-24. Is eo domino qui solverulo non est servius testamento liber esse iussus et heres iustitutus, etsi minor sit triginta annis, vel in ea causa sit ut dediticius fieri debeat, civis Romanus et heres it; si tamen alius ex eo testamento nemo heres sit quod si duo pluresve liberi heredesque esse iussi sint, primo loco
scriptus liber et heres sit quod et ipsum lex Aelia Sentia facit. φ 15. Eadem
lex in fraudem creditoris et patroni manumittere prohibet. 16. Qui tanti mi in bonis, non etiam ex iure uiritium servum habet, manumittendo Latinum facit. Iu bonis tantum alicuius servus est velut hoc modo si civis Romanus a cive Romano servum emerit, isque traditus ei sit, neque tamen mancipatus ei, neque in iure ceSSuS, neque ab pSo anno poS- sessus Sit nam quam diu horum quid sat, is servus in bonis quidem emptoris est, eae Dare uiritium autem venditoris est.
17. Mulier quae in tutela est, item pupillus et pupilla manumittere
g 18. Communem servum unus ex dominis manumittendo partem suom amittit, eaque adcrescit ocio maxime Si eo modo manu miserit, quo, Si P0-prium haberet, civem Romanum facturus esSet. nam si inter amicos eum
manu miserit plerisque placet eum nihil egisse. I9. Servus in quo alterius
est usu sfructu S, alterius proprietas, a proprietatis d0mino manumissus liber non sit, Sed servus sine domino est.
20. Post mortem stredis aut ante institutionem heredis testamento libertas dari non putest, excepto testamento militis. 21. Inter medias heredum institutiones libertas data utrisque adeuntibus non valet Solo autem priore adeunte iure antiquo valet. Sed post legem Papiam Poppaeam quae partem non adeuntis caducam lacit, si quidem primus heres vel ius libero-rt M vel ius antiquum habeat, valere eam posse placuit quod si n0 habeat, non valere constat, quod loco non adeuntis legatarii patres heredes fiunt: sunt tamen qui et hoc casu valere eum ' posse dicunt 22. 0ui testamento liber esse iussus est, mox, quam vel unus ex heredibus adierit hereditatem, liber sit. φ 23. Iusta libertas testamento potest dari his servis qui testamenti faciendi et mortis tempore ex iure uiritum testatoris fuerunt. 24. Lex Fusa Caninia iubet testamento ex tribus servis noti plures
vat. aegecris et non fit coni Hustahe. 2 Momm genio addendum videturnia i. e. Nisi tutore auctore. Mommsen tale quid addendum esse censet: donee manet usust ructus; quo finito Latinus efficitur. cf. Oschenaeitschr. I. gesch. R. III. 264. 4 haec inserenda esse censet Lachmanu. Schultingi placuerat: liberos: Rudoriuo: vel ius caduei. mommsen mavult et ius patris coli. h. de Iure fisci g 3. 5 Cod. vas eius eci. - Hugo: iure eun i Roder: Iustam; Schillings aequius eam morumgen: testameuto eam Tachmann D eiu causam eum). 6 Cod. quamvis Aregon quam vel alii quam s. Ip. h. . r.
D. do statu lib. 40. 7.3 15. Gai 37. 47. g 16. Gai I. 35; de traditione rerum maneis Gai II. 21b.
41. 204. quam diu i. e. donec Lachm. g 17. is Gai I. 40 192. Ulp. XL 27. 18. Inst. II. 4 φ . Paul. S. R. IV. 1 2 4 1. 5. gras. f. Ulp. h. s. 20. D. de her inst. 28. 5. g 20 Gai ΙΙ. 230 Ulp. XXIV. 15. 16. Quae de manumissione testamentaria Ulpianus habet I 20-25. II. 1 12 pud Gaium desiderantiar, nisi quod de lego Fusia Caninia δ 24. 25. h. t. maius quoque I 42-46 agit. 21. de iure eaducorum vide Ulp. XVII. 3. XVIII. Gai II. 206-208. 286. 23. Gai IL 267 272. Ulp. XXIV. 7. 11 a Paul. . it. II l. b. G. 44. Gai l. 2. 43.
348쪽
3l2 ULPIAN TiT. I. 4 25 TIT. II. DE STATU LIBEBIS. I 1 - 1 . quam duos inanumitii et usque ad decem dimidiani partem malivmittere concedit a decem usque ad triginta tertiam partem, ut tamen adhuc quinque manumittere liceat, aeque ut ex priori numero a triginia usque ad centum quartam partem, aeque ut decem ex Superiori numero liberari possint a centum iisque ad quingentos partem quintam, similiter ut ex antecedenti numero viginti quin pie possint fleri liberi et denique praecipit ne plures omnino quani centum ex cuiusquam testamento liberi sant. 25. Eadem lex cavet, ut libertates Servis testamento nominatim dentur Tit. IL DE TATU LIBERUM E STATU LIBERIS.
g 1. ui sub conditione testamento liber esse iussus est, statu liber appellatur. 2. Statu liber, quamdiu pendet conditio, servus heredis est. st 3. Statu liber seu alienetur ab herede, sive iιsucri latur ab aliquo, libertatis conditionem secum trahit. g . Sub hac c0nditione liber esse
iUSSus, SI DECEM MILIA HEREDI DEDERIΤ etsi ah herede abalienatus sit, emptori dando pecuniam ad libertatem perveniet; idque lex duodecim tabularum iubet. 5. Si per heredem factum sit, quotannus statu liber conditioni pareat, proinde sit liber, atque si condicio expleta fuisset i. Εxtraneo pecuniam dare iussus et liber esse, si paratus sit dare, et is cui iussus est dare aut nolit accipere, aut antequam acceperit moriatur, proinde sit liber ac si pecuniam dedisset. I. Libertas et directo potest dari hoc m0d0 LIBER ESTO, LIBER SIT,
LIBERO EAS IUBEO; et per fidei comini8Sum, ut puta: ROGO, FIDEI ΟΜΜITΤ
est libertas, non testatoris, sed manumissoris si libertus. O . Cuius fidei committi potest ad rem aliquam praestandam, eiusdem etiam libertas fidei committi potest fg 10. Per fideicommissum libertas dari potest tam pro prio servo testa loris, quam heredis aut legatarii, vel cuiuslibet extranei servo. 11. Alieno servo per fideicommissum data libertate, Si dominus eum iugio pretio non vendat, extinguitur libertas, quoniam nec pretii computati pro libertate eri potest. g 12. Libertas sicut dari, ita et adimi tarn testamento
quam codicillis testamqnto confirmatis potest ut tamen eodem modo adimatur quo et data est. 1 sic cod. Vat. 5ehingi de statu libero vel stati liberis . Ommsen hane
rubricam a breviatore proscctam esse censet neque pia 88e videtur, cumggi - 12 h. t. de statu liberis non agant, et titulus II potius manumissio omtestamentaria. Ι 20-25. continuare videatur. 2 ita ex conieci. Cuincii Obs XIII. 16. Cod. Vat. suscipiatur. 3 eod. Vat. ut liber esse; alii ut
349쪽
D ibat in ius uiritium consequimtur his modis bene sicio principali, liberis, iterati0ne, militia, nave, aedis iei0. pistrino praetere ex SenatuSCOnsulto vulgo quaesito ter eu/xa. 2 benefici principali Latinus civitatem R0manam accipit, si ab Impei ai 0re ius uiritium impetraverit. 13. Liberisius uiritium consequitur Latinus qui minor triginta annorum manumissi0nis tempore suit: nam lege Iirni cautum est, ut si civem Romanam vel Latinam uxorem duxerit, testatione interposita, quod liberorum quaerendorum causa uxorem duxerit postea silio filiave alo natave et anniculo acto possit apud Praetorem vel Praesidem provinoiae causam probare et seri divis Romanus, tam ipse quam lius aliave eius et uxor scilicet si et ipsa Latina sit; nam si uxor civis Romana sit, parili quoque civis Romanus est ex senatusconsulto quod auctore divo IIadriano actum est fg 4. Iteratione ieivis Romanus qui post Latinitatem, quam acceperat mai0 triginta ann0Ulm, iterum iuste manumissus est ab eo cuius ex iure uiritium servus fuit sed huic concessum est ex senatusconsulto etiam liberis ius uiritium consequi. 5. Militia ius Quiritium accipit Latinus, s inter vigiles Romae sex annis militaverit, ex lege Visellia praeterea ex Senatusconsulto concesSum est ei, ut si triennio inter vigiles militaverit, ius uiritium consequatur. g 6 Nave Latinus civitatem onianam accipit, si non minorem quam decem milium modiorum navem labricaverit, et Romam ex annis rumentum port3- verit, ex edicto divi Claudii .
Tit. IV. DE HIS QUI SUI IURIS SUNT.
1. Sui iuris sunt familiarum suarum principes, id est pater familiae, itemque matei familiae. 2. Qui matre quidem certa, patre autem incerto nati sunt, Spurii adpellantur.
Τit. V. DE HIS QUI IN POTESTATE SUNT.
In potestate sunt liberi parentum ex iusto matrimonio nati. 2. Iustum matrimonium aest si inter eos qui nuptias contrahunt conubium sit, et iam masculus pubes quam semina viri potens Sit, et utrique
1 Cod. Dulgo quae sit e re eaea. - edit princi velivi quae it te enisa. Cui 1586 vulgo quae sit te enisa Schilling virgo quamsit eris. Boching vulgo quaesitos tres vel ter ut in h. 37. D. de . . enisa. - Savinius in v. vulgo nomen Cii ' olusiani latere suspicatur. 2 rubricas tit. IV. et V Momnisen a breviatore insertas 3se censet. - g. 6. 7. h. t. etiam in collatione L. L. Mos sub titulo D suPae11 ex Ulpiano citantur. Tlt. III. Q. GR I 28. - aedificio Gai I. 34. - praetere . . te enis Paul. 8. R. IV. 9 g 1. 2. . . . 6 2. cf. GEGII. 72. 73. I. 95. Paul. . . IV. 9. 3. Gai I. 29. 30 80. Gai I. 31. φ . Gai I. 32b. c. n. . ad L. Visρlliam 9. 21. Gai I. 32. ΥIt. IV. o. f. Gaio. 48-50 55. et citi. DiviSione iuris quas Gai l. 48-50. xhibet, de his pergonis Da in potestate manu mancipio unt Ulp. IV-X. ma Gai I. 89 31i in brevi utor amputasse videtur. φ . s. ad Ulp. V. .eiff. Il.
350쪽
I. Conubium est uxoris iure ducendae facultas Conubinim habent
cives Romani uni civibus omanis cum Latinis autem et peregrinis ita si concessum sit b. cum servis nullum est c0nubilam. 6. Inter prentes et liberos infinite J cuiuscumque gradu conubium 110n 8t inter cognatos
autem ex transverso gradu olim quidem usque ad quartum gradum matri, monia contrahi non poterant nunc autem etiam ex tertio gradu licet uxorem ducere; sed malum: fratris filiam, non etiam sor0ris filiam, aut amitam vel m3terteram, qu3mVi eodem gradu sint eam denique qu moverca Vel privigna. vel nurus vel socrus nostra fuit, uxorem' ducere non possumus. O T. : iquis eam quam non licet uxorem duxerit, incestum matrim0ntum contrahit.
ideoque liberi in potestate eius non sunt, sed quasi Vulgo concepti spurii sunt φ . Conubio interveniente liberi semper patrem Sequuntur: non interveniente conubio matris condition accedunt, excepto eo qui ex peregrino et cive numana peregritius nascitur, quoniam lex Mengia ex alterultro peregrino natum deterioris parentis conditionem sequi iubet. g9. Ε cive Romano et Latina Latinus nascitur et ex libero et ancilla servuS; quoniam, cum his casibus conubia non sint, partus sequitur matrem. 10. In his qui iure contracto matrimonio nascuntur concepti0nis tempus spectatur', in his autem qui non legitime concipiuntur, editionis veluti si ancilla conceperit, deinde mauumissa pariat, liberum parit; nam quoniam non legitime c0ncepit, cum editionis temp0re libera sit, partu quo Iu liber St. Tit VI DE DOTIBUS.
I. Dos aut datur, aut dicitur, aut promittitur. I. Dolem dicere
potest mulier quae nuptura est, et debitor mulieris, si iussu eius dicat item 'parens mulieris Virili sexus, per virilem sexum cognatione iunctus, Velut pater, uti paternus dare, promittere dotem omnes posSunt
g 3. Dus aut prosecticia dicitur, id est quain pater mulieris dedit aut adventicia, id est ea quae a quovis alio data est. 4. Mortua in matrimonio muliere dos a patre prosecta ad patrem revertitur, quintis in singulos liberos in insultum relictis penes virum quod si pater non sit, apud maritum remanet b. Adventicia autem Os semper
1 infinite etiam in Collatione deost. 2 eod. Sed tamen aeui. Obss. XIII.
16 sed tantum ut in Coll. l. c. 3 cod. Vat. eadesse zore noverca v. p. v. N. . . n. fuit ducere ori 68sumu8. Ox uinorem servari potest si transponitur
in lineam sequentem unte v. ducere, ut in Collatione Ι. 2. 4 vel potius Minicia coli. Gai I. 78. 5 Cod. Vat. tempore Xcotatur. 6 Cod. Vat. institutus Schillin vidit librarium notam I perperam resol-I. 6 sqq. Inst l. 10. r. Paul. . . IL 19. g. Gai I. 76. Serv. Misen. I. 73. Conubium est ius legitimi matrimonii . A. s. Gai I. 56 sq. D et 7.