Lilii Gregorii Gyraldi De annis et mensibvs caeterisqve temporum partibus, difficili hactenus & impedita materia, dissertatio facilis & expedita. Eivsdem calendarium et romanorum et graecum, gentis utriusque solennia. Ac rerum insigniter gestaru temp

91쪽

Romanis antiquus anni signandi pericla

uum fixum in parietibus sacrarum aedium, cuius est mentio apud ii stolicos,&Liuium praesertim, qua de re sic Festiis clauus in quit, annalis appellabatur qui figebatur iri parietibus sacrarum aedium per annos sin gulos, ut per Os numerus intelligeretur annorum. Sed satius est ut pasticulam ex TA Duio adscribamus, qui lib. Vii. ab Urbe cond. remi a nc ora ne eleganti isti me expoti t. Re petitum, inquit, e seniorum memoria dici tur, pestilentiam quondam clauo ab Dicta tore fixo sedatam, eaq; religione additistiis senatus, Dictatorem claui figendi causa dici iussit. dictus L. Manlius Imperiosus, L. Pinarium magistrum equitum dixit. LeX uetusta est priscis literis uerbisq; scripta, ut qui pra tor maximus sit, Idibus Septembribus cla itum pangat. Fixus fuit dextro lateri a dis

Ioui Sopi. maX ea parte qua Mineruae rem plum ess eum clarium, quia rara per ea temporaliterae erant, noram numeri annoruna

fuisse ferunt, eoq; Mineruae templo dicatam legem, quia numerus Mineruae uiuentulit. Volscinnis quoq; clauos indices numeri an norit fixos in tenapio Nortia Hetii scae deae comparere, diligens tali tim monumentoruautor Cintius iiii mat. Hic quidem Litrius, quia plura scribit, sed haec ego tantum prore tempore. Nomina uero temporu, hoc

92쪽

xie colliguntur, non hic attuli, quando sibi quisl, prout occasio tulerit, statuere pote rit ut,sesqui annuS,biennium, decennium, similia Illud iam dicendu succurrit, antequade mensibus agamus, annum uidelicet uer rentem a Graecis in has partes diuidi, is

- λυ ντ ετυ. Diuiditur etia in quatuor tempora quae uocantur a nostris Hinc poeta in Georg. Temporibus matrem diuersis quatuor annunt. Haec cicci tum s, tum par uocant: no nunqua r quibus sol per diuersa ccc lispacia discurrens temperat orbem, unde tempora dici uident uel quia cotemperata uoluunt, hyems, uer, aestas lautumnus. Quoru tempori principia uarie tradu tur. Quidam enim hyemem incipere IS. calen. Decembris, alij, ii Idus Novembris. Quidam uer octauo calen. Martii, alii V D. Idus Februarii. Aestatem aliqui ies. calen. Iunii. alii VH. Idus Mart. Mitumnii nonnulli esse uolunt X. calend. Septembris, alii M. Idus Augusti Qui rem subtilius uestigant, ipsa quatuor tempora a signis coelestib inctiun tur. Cardo, inquit Plinius, temporum qua dripartita distinctione costat. per incrementa lucis augetur, hoc est, ibi uina, Sequatur

nocti

93쪽

noctibus uerno aequinoctio in diebus, ctribu horis deinde superat noctes ad solstitium diebus, alii horis, ii iiiis ad equinoctium autumni &tum aequata die procectit ex eo ad bruma dicbus LXXXIX. loristribiis. Sol quide ipse has litatuor dii in cn-rias facit, bis aequata nocte diei,uerno Scautumnoua centru incidens terrae, octauis in partibus Arietis, ac Librae, bis permutatis spacus in auctii in dies Bruma in V III parte Capricorni, noctis cro lstitio totidem in partibus Cancri. Nec desunt qui tempora distinguantaVergiliarum matutino uel, spertino ortu uel occasu, earundem meri clario tu in Octurno illis enim hyeme egestatem, his ueri autumnii designata assierunt Al i, reste Polluce, a fructibus, ut indemiae rempus messis, sui oras uel semcntis tempus hoc est, ut ille scri trit, - ,

πια o- Et aliter aliquado utauentis flantib. Fauonio Eresus aliis , tum etiam interduci, inquis stellis. Sed quid nos uetat hoc loco addere qua Dam is uiis lib: curentiarum attulit Christianis homini bus horum quatuor temporum deseriptio

di a Ni Martii ad usq; sim Iunii Aestatem uero, h. est, is , ais, a X X IIII. Ii nil ad XXV. Septembris Autumn si autem ito es G, i, X, Septembris

94쪽

ad Decembris usi XX, tum demi hyeme, id est ut ille ait, 'a SN V. cembris usi ad XXI Martia extendi. cetera quae ille scribit. Pythagoras has quatuor anni parteS, quatuor hominu aetatibus comparabat uer pueritiae, aestatem adolescentie, autumni iuuentuti, hyemem senectut ut Lacrtius scribit, Min xv. Metamorph uidius. Alii coeliquatuor partibus adscribunt. Ver quippe orienti datur, quia tunc e terra omnia oriatur. Aestas meridiei, eo quod c lore aestu pars ea sit flagrantior. Hyem se plentrioni, quod frigoribus ierpetuo gelu torpeat Autumnus occidenti, quod gra ues morbos habeat, unde &folia ex plantis,

Mi ait Isidorus, defluant. Sane haec quatuor tempora in cimo menses discreta, ita nominantur. Primo quidem mense, uer novum,

secundo adultum, tertio preceps, quo modo usus est Sallustius. Ita noua stas adulta, praeceps uel extrema. Idem de reliquis, ur,cxtre mae sub casum hyemis. Dic: mus oppetente uere Mineunte item almas multis modis. His utici quatuor anni temporibus nostra religio per summos ponti faces trium diei ii ieiunia instituit, quibus Lad sacros ordines prouehimur. Sed de his iam satis deinceps non minori studio ac diligentia demensi bus agendum.

De mensibus quoniam apud Graecos o gimus

95쪽

gimus de Callimachii Cyrenaeum gentium renationum appellationes δ uocabula scripsi e, Lysimachiden de Athcniensis mensibus, item Io. Philadelpheu idem ego quo que de Latinis subtilius diligentius lagen dum mihi sum ratus.In primis ergo menses Μcnsis c mon.

a mensura dicti, quod eadem omnes fuerint mensura uel, ut ait M. Cicero, quia mesa spacia conficiant: uela graeca dic tione potius, que est, hoc est, luna unde ex menses ipsi μώ, ita uocatur, quod uidelicet ad cursum tu Dae antiqui menses agerent. Hebraeoru quo que lingua a luna uocati sunt, teste Hieronymo unde&naturalis usus nationum exterarum, ut scribi Ambrosius, unas pro di bus appellat, ut apud Hebreos, IIII. una,

similia Sed Meodem modo Hesiodus M

Vergilius, ut nunc alios mitram. Eustathius etiam in comentariis in Homerum, mensem bouem uocatum tradit, a lunae cornibuS. Mensis uero principium ιιι re M id est uim luna uocat, a illo pheum μ ν κερα. - C. γήμilocasse, rationemq; affert subobscuram qua eadem de re ex comentaria in Hesiodum a gunt. Mensium quidem iniri in is duo genem ensium duara sunt, naturales alii, quos uel tentes Victru genrea. uius uocat atri ciuiles. N ituralium species

duae, quod partim solis partim lunae esse disecuntur. Secundum solem fit mensis, dum sol unum quod pin zodiaco orbe signum per

96쪽

currit Lunaris autem temp6ris quod danispacium a noua luna ad alteram nouam tu Nam, quospacio, M. permeat signa. Vnde

Ouidius in Fastis: mi longostate perconstat anno,

ire p. idec uno mons sororis equos. Civiles uero menses lunt numeri quida dierum, quo unaquaeque ciuitas suo instituto obseruat, ut nos a calendis ad calend. Naturales menses sunte antiquiores, Momniugentiu comunes. Civiles posterius sunt instituti, Mad una quanq; pertinc ciuitate. Qui solis sunt menses seu lunae, non peraeque in re se pares sunt, nec dies habet totos quippe sol moratur in Aquario circiter dies uia detriginta, in Piscibus fere XXX in Ariete unum d XXX. in Geminis prope XXX M. ex sic in caeteris no aequali pacto. Sed usque adeo non totos dies in singillis, ut annii situ, id est dies ccc LXV. dc portionem nescio quam adhuc, ut Censorinus ait, astrologis inexploratam, iri, ii . suos menses diuidat: tametsi nostrea talis astronomi ea de re multa subtiliter tractant, in j qui de motu stellarum d coeli libris inscributur Luna autem singulos suos menses conficit diebus unde triginta circiter dimidiato sed los in ter te dispares, alios longiores, alios breuioreS, adeo ut uerum uideatur quod a Pluta cho scribitur Sed certissimii, inquit, dierum

nume

97쪽

D ANNIS ET ENsIB. LIB. 3 numeri exequi non oportet, no ex eo quod

parum abest a calumnia, quandoquide uel hoc tempore, quo ad summu astrologis peruentum est, aequalita tamen temporum, mathematicorii peritiam uincit, Meorum umeros ac calculos saepissime fallit ac fugit Hec ille. At ciuitatu menses uel magis numero diei ii inter se discrepant, sed dies ubiq; habent totos Apud Albanos Martius erat sex X X X diei v. Maius XXX ii Sextilis duodetriginta. September XV M. Tusculanorum Quintilis dies habebat XXXVI. October ΣXX hi dem October apud Aricinos XXXIX. Minime uidentur errase, ait Censori nus, qui ad lunae cursum menses ciuiles ac commodarunt, ut in Graecia plerit, apud quos alterni messes ad XX X dies facti sunt. Maiores quoq; Romani idem sunt aemula

ti, cum annum dieruCCCLX. haberent. Sed

diuus Iulius cum uideret hac ratione nec ad

lunam menseS, ut oportebat, ne pannum ad solem conuenire, maluit annum corrigere, ut sic menses lunares cum solaribus, etsi n5 singuli, tamen uniuersi ad anni finem con curreret. Nunc iam mens ii nomina inuestigemus Nomina decem cubus iam tum primi, Romulum fecisse Fulvius 6 Iunius autores sunt & quidem duos primos a parentibus suis nominasse Martiti a Marte patre, Aprilem ab Aphrodite Venere, unde ma

98쪽

τ4 Limi GYRALDIiores eius oriundi dicebantur. Hinc et Mars pater, qui Narspiter, Venus genitrix in sacris, teste Macrobio. Hinc lucretius Romanus suum carmen exorditur. Proxi mos uero duos menses idem Romulus populo nuncupauit, Maium a maioribus su nnim a iunioribus quia, ut ait Seruius, antea Pop. Rom. in centurias iuniorum D niorum diuisus erat. Caeteros autem menses ab ordine, tuo erat singuli, uocauit, hoc est, Qtiintilem &c. ad Decembre usi Varro tamen a Latinis Romanos nomina mensium accepisse arbitratus est docet enim artua mensem a Marte quidem denominatu, non

quia Romuli pater fine it sed quod gens a tina bellicosa. quod idem scribit dc Festus, his uersibus Ouidius: Atars Latio uenerandus erat quia praesidet armis, Armastrae genui rim i ccus i dabant. sane sciendum Malias urbes latinas Mar rium mensas nomen habui se, sed non anni primum, quod his uersibus manifeste ostendit Ouidius: Quod si forte uacat peregrinos inspices alios,

A te, is in que etiam nomine sartis crit. Tertius Albanis intus ut ille Phali cis, sextus apud populas Hernica terra tuos. Inter Arici ras, Albanal tempora consitat, Fadla et Telegoni maenia et a mariti

99쪽

itribus hunc primum turba forensis habet. Et tibi cum proauis miles Peligne Sabinis Conuenit huic genti quartus utris Deus

Romulus hos omnes ut uinceret ordine saltem, Sanguinis autori tepora prima dedit. hic poeta At uero hoc mense matronae seritis conui tala proponebant, uti in Satirinalibus domini, quod Solinus macrobius scribunt. Calendae etiam huius mensis matronarii dies festus erat, quod in Horatrum Porphyrion notat super eo Sapphico, 'clari s caelebs quid agam culendis. Martias calendas, inquit Festus,matrone celebrabat, quod eo die Iunonis Lucinae aedes coli coepta est. Idem Ouid. pluribus Ser uius in vi in Aeneid. Ideo ait, quod eo die pacem inter Romanosa Sabinos raptae Sabinae fecci ut Idem dc poeta. Martii insuper prima die ignem noua Veitae arae accendebar, ut incipiere anno cura dentio serua di noua/ri igitis inciperet, ut Macrobius S Solinus tradat. Eo dcin quoq; gredicte mcnseram in regia curiis tr viii Flamma domibus laureae ueteres nouis aurcis mutabam. Hoc eodem mense publice ac priuatim ad Annana Perenna sacrificata ibat, ut an nare Sperennare como deliceret. Hoc etia mense merce des exoluebant mauisti is, tias copletus annus deberi fecerat. Conratia auspicabantur,

quae partim ex Solin, Macrobio, partim

100쪽

τs ii LII GREG. GYRALDI Ouid. alqsci collegimus. Nec hoc mente nubere bonu fuit, donec ancilia conderent. Met,ut Porphyrion tradit, quod in hoc mense de nuptiis inter Martem dc Mineruam habitum fuit certamen. Mars uict iis, Minerua obtenta uirginitate, Nerine est appellata APRILIS autem dictus est, non ab μ id est, spuma, quasi Aphrilis, unde orta Venus creditur, ut pleri latradunt, &pluri bus uersibus contendit Ouidius, d Plutar chus in Numa sed ab aperiendo quod tunc fere cuncta gignantur, donascendi claustra aperiat natura. Idem tradit Cinrius in i bro quem de Fastis reliquit: Nullus, inquit, dies festus, nullum pocrificia insigne Veneri hoc mense institutum est. Sed ne quidem in carminibus Saliorum, Vcneris ulla ut cae terorum coelest i laus celebratur quin nec sub regibus apud Romanos uel latinii uel graecum nomen fuit Veneris Cintio Narro consensit, ut Macrobius docet. Verrius tamen Flaccus no negat, hoc die postea constitutum 'it matronae Veneri sacrum facerenta HAIV tertium mensem Romulus posuit, de cuius nomine inter autores lata dis sensio est, quam erudite Macrobius est executus. Nam Etitutus, inquit nobilior, in Fastis,quos in aede Herculis Musarum posuiti

Romulum dicit postquam populum in mae iuniorest diuisit,ut altera pars cons.