장음표시 사용
201쪽
mensionem explicat, cum superficies sol sim demonstret Pietura . Sed praecipuum ejus decus est durabilitas, quam ex materia ad perpetuitatem propagat. Contra vero sucus colorum telaeque & tabulae, quae illos excipiunt, ad longe minora temporum spatia perdurant. Utrique tamen seculiati parem gratiam habet genus humanum non tum pro ornatu aedificiorum longe nobilissimori sed quoniam virorum , quos exhibent, virtute praestantium sormis praemia, quam seri potest, praeclaris promeritis reddunt amplissima, ad paria peragenda atque imitanda vehementer incendunt. Dicimus autem statuam rei eujusvis simulacrum stulptiles, quod licet ex ligno etiam, opere plastico, atque adeo ex cera fiat, proprie tamen ex metallo vel marmore erectum statua appellatur. Fit enim statua a stando, quod firmatum erectumque opus praeclara extiterint officia meritorum nimirum ut illustrium operum memoriae transmitterentur ad posteros, simulque ut aetas sera cognosceret egregie facta, iisque publice vel privatim statuta praemia. Non bellatori biis solum , sed viris etiam doctrina illustribus ea honoris significatio impertita est. Hinc Romani oraculi jussu Graecorum laudatissimis statuas ponere admoniti , Pythagorae alteram, alteram Alcibiadi dedicarunt in soro, ut Plutarchus tradit in Numa. Statuarum originem L, Nin Scriptores reserunt, qui Beli patris effigiem ad randam proposuerit. Apud Graecos Hermodio, inristogiton tyrannicidis primum ab Atheniensibus positas
a Romanis vero Cereris simulacrum primum ex aere con flatum , author est Plinius lib. 3 . . Ab his initiis tam conserta paulatim statuarum copia percrebuit, ut in mentus earum apud Graecos esset numerus Roma vero vetus fuerit dietum, duplicem extitisse populum, alterum hominum, alterum statuarum. Multiplex inde earum genus, conicae, Achilleae, curules, triumphales, nudae, hastatae, loricatae, equestres, pedestres. Quem
202쪽
admodum vero egregio instituto saetum , ut tam insigni virtutis testimonio Respublica praeclaris viris praemiata, quam maxime posset, aeterna rependeret se non impari Caesiarum opprobrio , atque dehonestamento postea effe- istum est, ut mimorum , ludionum , currarum , ac postrem luparum statuis Roma silvesteret Indicare non praetermittam Agesilai, &Catonis ambitionem praeposteram , qui sibi statuas erigi vetuere , in elatioris importunaeque superbiae argumentum conversa praecipui apud mortales honoris despicientia . Qui primus sibi st tuam locaverit, Gorgias fuit Leontinus, qui sibi mulacrum erexit in Delphico Apollinis templo Tantur erat, subdit Plinius, docendae artis oratoriae quom Statuae ab antiquis ita construi ilitat, ut earum capita a reliquo
corpore eximi divellique possent. Hinc apud Suetonium legimus, Caligulam a statu a Jovis Olympici avulsis capite, eidem proprium substituisse. Idem factitatum GCommodo , qui a Colosso Neronis abstracto capite proprium eidem inseruit, ut in ejus vita scribit Lampridius.
Sed neque praetereundum est adnotare, Graecorum statuas plerumque nudas, minus frequenter palliatas erectas contra vero Romanorum plerumque tectas , quidem in universium loricatas , raro autem togatas.
Quo insuper docemur, eam nationem longe majore tria rependendi honoris curam habuisse iis, qui bellica laude, quam qui urbanis studiis, aut promeritis pace quaesitis forentes essent. Praecipua vero pars honoris praelliti statuis apud Romanos fuit, ut pro asyli tutamento iis, qui ad eas confugerent, haberentur. Quod tamen mi nus religiose observatum est ab Augusto , qui, ut v
tonius testatur, M. Antonii filium , apud Iulii Caesiaris statuam tegentem se se , abstrahi inde mactarique jussit. Deorum porro simulacra apud Veteres lignea erant, ut ex Platone, Plinio, & aliis discimus nimirum blam foecunditatis rationem pristis illis habentibus , pretia
vero marmorum metallorum aut ignorantibus, aut pria
203쪽
pro morum corruptela, ostentatione importunae ambitionis habentibus Soli ,- Lunae elaboratas imagines, tamquam inepti genus obsequii, deridet Lucianus. Quid enim tela , vel metallis ea Numina prosit effingere, quae nativo proprioque lumine explendescentia nostris quotidie oculis obversantur Z
STELA , at Plinis l. 6. 28. Me lapideae Iureis ignotis e. Pila, vel columna lapidea. Vocem Graecam Latinus Historicus Latinam fecit Pila o Colonus. ScastaOaar . A soliditate ex Graeco Fulturae genus dicitur ex muro declivi, ad sermam anteridis , cui aedificium vel columna nititur Uit r. lib. 3. 3. MureIto ascarpa,
Srra Aniui Sella discubitoria semicireularis, ex herba frondibus, a quibus ex Graeco appellatur, nomen habens cujusmodi apud Priscos in ritu erant pro tricliniis, ut Athenaeus , aliique tradunt . Sed luxu valescentes, ex marmore seri cepta. nn Epist. S. 6. Stib dium eandido marmore iteprotegitur STILLICIDIu . Pars tecti , quae anterius prominet, 4l vias aquas projicit. Grond0s. Sraia Striae partes sunt eminentes inter cavitates columnae, aequalibus ierpetuis sulcis incise opponuntur
illis striges, quae sunt partes depressae, subsidentes.
STRIATua . Vit r. l. q. 3. Striarum ductus. STRI, Strias iacio. Hur. i. q. 3. Columnar Ariari siginti syrii oportet. Sraic Uide Stria. Sraucritiis , e Columnas structiles appellamus, quae ex lapidibus lare nato fiunt; cui opponuntur solidae , quae
ex uno conflantur marmore, vel lapide. STRucroa Faber caementarius.
204쪽
STRU ORA . Actus aedificandi , vel ipsium aedificium STRUCTu RA ORDINARIA . Fit ex lapide, silice , potissimum vero ex lateribus ordinatim dispositis. Viin lib. 2. . Non es contemnenda Graecorum fructura. Non enisu utuntur e molli eaemento potito, sed, cum discesserunto quadraro, ponunt de sitiee, seu de lapide duriorin riam . Idem ibidem Ex Adeibus ordinariis fruat bipedales arietes Proprie structura est media inter consectam sex quadrato, eamque quae constat ex congelio acervatim informi lapide, sive farctura Srrvos ara . Exponi let basis columnat; sed columna etiam avulsio stylobata , suam habet basim . Idcirco appellandus potius substentaculum, seu pes columnae, ex quo
die inius Red auo. Srrtius . Quid it in scala cochlide . Uide Cochlea.
Sua DIALIs, e . Edificia, pavimenta, ambulationes subdiales, quae fiunt ab dio, aperto nempe in loco, ad apricandum , vel ambulandum . opponuntur illis hypogeae, quae sunt ambulationes subterraneae, vel tectae.
Sua Ictui. Tignum , quo quidpiam sustinetur , vel struitur . De pontibus plerumque serpatur , qui sublicis structi nuncupantur ublicii Hujus appellationis Romae erat pons Emilius a Coclite defensus . Ab eodem ponte sepius instaurato resectoque a Magistratibus Pontifices originem nominis habuisse , scribit Varro l. . de L. L. Suascus , dis . Sub studes assula sunt ligneae & cuneatae, quae insta immissaeque trabibus easdem firmant. A succidendo nominantur authore Festo. Sprauhetta Zeno. Suas Et Liu. Ut vox ipse admonet, addocet Varro, aliquid minus est sella nempe sella humilior, non cons renda majoribus sellis praesertim Curulibus. Singulari modo dicitur de loco in theatris , ubi populus histriones recitantes audiebat. Item de Curia, ubi Senatores; cde privatarum aedium tribunalibus. Bi Sull-
205쪽
VOCABu LAR Iu MSuasTRucTro. Licet proprie imae structura partem in quasi basim aedificii notet, accipitur tamen pro quacumque mole in serius adjecti a imo etiam pro integro aedificio, elato praejaetis operose undamentis presertim si arcubus, pilis, veteris structurae ruderibus incumbat.
Sua ustatu . Spatium prope urbem, vel urbis appendix, cum frequentibus domorum aedificiis , non disjectis , sed collectis , nexisque ad modum vici. Sobborgo. Succiuu . Idem esse atque electrum plerique flatuunt.
I. apis est gemmae per similis Apposite illud Hesychius
aurum vitreum, vel vitrum aurcum vocat; nam color aureus , materia vitro compar est . Mirum in modum
Scriptores variant super eius origine latura . Calculum alii littoralem , crystallinum , alii bitumen terreum putant, ex Iuris scopulorum in mare defluens sunt qui gummi esse existiment, aquis marinis congelascens Constat liquidum quiddam primum suisse. Ide vincunt musicae, culices , formicae, aliaeque bestiolae, quae electrinis massulis convolutae inclusiaque deprehenduntur. De ejusmodi insectorum sepulcris, supra Mgypti Pyramides , , ausole Caria demirandis, ludit eleganter non uno in loco Martialis. Ex eo lapide, vel gemma pocula, vasa , sigilla , toreumata incisa vel insculpta conspiciuntur . Columnas ex electro habet Claudianus de Rapt. Proserp. l. I. in elsas urgunt electra tolumnas Ovidius Metam lib. I. Phaetontis in Eridano consepulti
Sorores in arbores populos conversas, earumque lacrimas in electra permutatas canit.
Inde fluunt lacrimae stiuataque sole rigescunt
De ramis electra novis, quae Iucιdus amnis
Excipit, ct nuribus mittit gesanda Latinis Sunt qui Vati dicam grandem impingunt, eumque vlocorum violati juris insimulent quoniam nusquam in
206쪽
Italia , nedum apud Eridanum , nascantur electra . Non est, quod alio confugiant Critici, ut eum locum serruminent. Veram legitimam de sensionem astero ex duplici Eridano Alius fluvius est in Italia omnium maximus alius ejusdem nominis Prugiam alluvit,is exoneratur cum istula in mare Ballicum Bauhan ex Clu veri, Eridanus Rodaues, amnis Potonia in Prus . a
Regia , ex lacu exoriens a 3. Aniu pass. supra antiscum Ibi in ripulam fluvium eadit, deinde paulo pos caua ipso in mare Baltieum labitur. Notum est autem a mari Balti eo elici in littora vim succini copiosam . Figurata proinde locutione usius est Ovidius; quod erat Eridani Polonici proprium, in Eridanum Italicum transtulit ut pretios ejus lapidis origine eamdem Italiam, solum nempe patrium , illustraret. Nam si per anacronismum,& prolepsin fas est Poetis anticipare spatia temporum , quod Virgilii exemplo nemini est ignotum, cur noris etiam Poetae liceat variare quandoque spatia regionum ω, quod unius est provinciae proprium , in aliam transiser res, praecipue si patria est.
SuccasTu , QSuggestum . Quidquid in altum effertur. Duplicem apud nos significationem obtinet e primum pro sublimiori loco , ex quo quis verba facit ad populum:
Pulpitum . Hac acceptione caepe serpatur a Scriptoribus, ubi de rostris Romanorum meminerunt. Iterum notat machinales aggeres, ossa, vallo munitos, ubi tormenta majora chalybea seriatim locantur . alteria,
SuGGRuNniui Plin. lib. 23. 3. Porrecta depressior tecti pars , qua imbres procul dejiciuntur a tegulis , ne parietes vitient. Grondsa Sui L. Stabulum suum . Dissert ab hara , quae continet se-B a juncta
207쪽
juncta scropharum receptacula cum suis singularum si1-culis. SuMMoeNiu . Locus erat Romae moenibus additus , ubi scorta prostabant, ex quo sum moeniana non uno in loco appellantur. Martialis. Supa RCIL uin Apud Vitruvium inllylobiit a pars est intersit periorem in inferiorem Scotiam , qua a Barbaro redditur ianuaro. In anuis verb est quod antis sit perimponitur, terminatque desuper lumen , seu vacuum ianuar. Super liminare . Sostracilio , Uraliminare , Sulla dispra, Architrave. SupERLIMIMARM. Lignum , lapis, vel marmor quod ad sormam jugi postibus, vel columnis incumbit Architrade. Vides percilium. SusTauracuLuu mund aliquid sustine . Sosicino SYMMETRIA . Latinis est exacta partium ad totius operis commensiurationem proportio . Definitur a Vitruvio l. I. 2. Ex operis membris omenteus consensus ex
partibusue separatis, ad univero siturae speeiem ratae parti res Uus . Simmetria, Propor ione. SusTrtios. Quod columnas habet ita dispositas, ut inter unam alteramque crassitudo duarum columnarum pro spatio relinquatur.
208쪽
Asagua . Vide Apotheea. ΤA3LIMuM. Locus, ubi rationes publicae is monumenta rerum gesta rum in Magistratu alservantur Plin. l. 3 S. a. De eo extruendo agit Uitruvius l. 6. q. Archndio. Tallu LAMEurui. extura ex trabibus,& tabulis. avolati Frontin Stra
TaavLAR Iu . Locus, ubi memoriae publicae , litterae, acta urbana custodiuntur . Cicero Archivis. Τaauhari, Colligatio ex tabulis, lasseribus . Caes. i. a. Beli. Civ. avolato. TouLATuM. Sumitur pro contignatione, idest plano, tabulis arabibus strat, MIseo Tama Architectis est pars epistylii Dorici, cui triglyphi desuper incumbunt,in inserius guttas habet. Aliis Izuadra Italis Lisello moemlaifo
Tatia . Surculus praxissis , iterum inserendus . Nonius exponit praesegmina, sicissiones lignorum. In re aedificatoria sunt graciles rectaeque trabes, quibus parietumia, compages alligantur . Tettie. Talao L. Parva talea . Colum. l. 3. 7. Tacroaas . Vide Dealbatores. cro Rauu . Suprema manus in aedificiis ; tegumentum , nempe parietum . Primum est loricatio ex arenato : accedit aliud ex pura calces, nempe albario. Tacrui Colligatio lignorum, imbricum, aegularum in suprema aedificii parte , qua teguntur reliquae, ab imbribus, 4elicidiis proteguntur . empla pectinat , apud Romanos erant in duas partes devexa . Plana populi Asiatici Graecique habebant tecta aedium privata
209쪽
Voc ABu LAR Iu Mrum templorum vero fastigiata. Plana proinde privatae aedes transversis trabibus sustinebantur projecta vero ad modum blarii tecta, deambulatoria patebant. Nec tamen carebant ambitu lapideo, conseptoque ad prohibendos lapsus Contra vero aedes sacra fastigio ornabantur; imo pluribus assurgebant , iisque triangulari sor-nia fastigiis, quae trichora appellabant. Statius: partitis distantia tecta trichoris. Ad hae supra ipsa fastigia addebantur ornamenta, cujusmodi erant statuae Deorum victoriarum in lignia, quae acroteria vocabant. Hinc Cicero Philipp. Majorem honorem consequutus erat, ut haberet pureinar , simula-erum fasigium Flaminem . Ubi fastigium non est tecti culmen, sed acroterium, prie ter morem privatarumidium in virtutis praemium is significationein concessum
Tacrua A. Tectorium Pallad. I. II.
Τacu LA tegula hamata. Vide Imbrex GLAMosas. Viriles statuae, quarum adjectionibus Architecti utuntur ad sustinendos arcus, mutulos, podiolao,& similia opera fornicata quo modo inmineas statuas Caryatides ad idem adhibent ministerium . Sed cur ejus modi statuae viriles elamones nominentur, Vitruvius ipse l. 6 cio ignorari seribit Philander ex Ennio apud Servium affrinat elamonem Latine , Graece Atlantem dici. Id vero Baldus ab Ennio non dictum , a Servio censet gratis dictum . Solicitat quidem postea Bal dus originationem Graecanicam a voce consimili, quae miserum sonat verum ea mihi minus arridet; desac qui scendum plane existimo effato Magistri , qui Telamonis etymon ignorari seribit. Subsequentes Architecti addi- derunt siubstentandis oneribus , Panes, Satyros, Sphyn-ges , quidquid monstro si ingenium suggerit ad explendas avitates is adjectiones aedifieiorum sulciendas . Nam statuas Persicas ad eadem opera sustinenda cum ipsis Telamonibus olim adhibitas extra omnem dubitationem esse censeo.
210쪽
ARCHITECTu RAE AEDIFICATORI E. 99
uptium. Non dicitur a tuendo, ut tradit Varro, Scaligero, Nossio merito improbatur; sed ex Graeco a secando, quoniam si pars caeli, vel agri a reliquis resecta, quam lituo notatam ad capienda auguria praefiniebant Augures, quae propria est templi appellatio . Quoniam vero certo ritu formulaque is locus Diis dicabatur hine sacer in urbibus locus, &miis dicatus, Templum est appellatum . Proinde antiquitus templa aperta erant&Tibdialia. Additum templis postea tegumentum , cum in iis cogi Senatus, haberi caepta Senatusconsulta , quae, nisi sacro in loco fierent, irrita habebantur . Idem praeterea Antiquis fuit Curia in Templum invios ilia quidem Curia non solum religiosi ritus, sed cause etiam, lites, omnis generis negotia publica agitabantur, ut ex Livio, Varrone δε aliis fit testatissimum. Hinc Hrgiliur l. 7. Hine sceptra accipere, O primo attollere fascerRegibus omen erat hoc illis Curia Templum. In templis praeterea apud Ueteres aerarium constitu litum erat; Romae quidem constitutum in aede Saturni. Sacrum nempe inviolabile existimabant quidquid sacris aedibus traderetur in custodiam . Templi struendi symmetrias digerit Vitruvius l. 3. - . Postremo in re is aedificatoria Templa appellantur tigna, quae in structura tectorum transversa cantheriis stiperponuntur; quibus templis additi asseres tegularum pondera sustinent. Ea tigna a Barbaro redduntur Temptati. Uulgo Paradossi.
Taur u Dias trapsas i E. Ejus exaedificatio centum viginti annorum , teste Plini , spatium tenuita totata, Asia impendiis ' artificum laboribus adnitente. Inter septem Orbis miracula recentetur . Columnas viginti supra ducentas habuit eximiae altitudinis Chtesiphon Architectus operi praefuit. Ex eadem regione eventu sortuito marmor inventum . Cum enim Pixodarus Pastor arietem vidisset e saxo , quod cornu currens percusserat,