장음표시 사용
181쪽
porticus , de quo agit Vitruvius i. . q. Α Barbaris redditur Antuempio. Pa optiasMara . Typi, formae ex argilla vel creta , ad quarum exemplarin animadversonem sua opera elaborat ars figlina . Modelli. Pa op Africa Ars Onhciendi typos ex argilla vel creta qui postmodum operi deserviunt. PRopuIGEUM. Via ante hypocaustum in balneis aliis Abstua rium, ubi ignis compressus suffocatur, ad usum aporarii. Paopuas Acutitii Potissimum arcium munimentum , ad tutandos praesidiarios , hostesque infestandos juxta idoneum. In angulum prominet, loricis murorum , sive scortinis, utrinque stipatum , quas ita protegit, ut oppugnatores propulsare sacile possint. Ab eorum numero tetragona , pentagonae, exagonae, eptagonae nominantur arces . Eorum partes sunt frons , facies, latera gula, vel colli linea , alae, auriculae ostiola, de quibus vide Lexiconmilitare Baluardi, Basione PaoνIL EuM. Cicero Uestibulum, vel porticus ante templum , vel regiam PRoscas Iul. Porrectus ante scenam Iocus cum pulpito, ex quo prodibant fabularum actores Paos aucua. Locus Romae a Iudatis frequentatus, quo confluebant ad orandum , ex quo origo nominis ex Graeco A contemptu , quo Roma Iudaei habebantur, locus ipse habebatur derisui. Iuven Sat. 3-Ede ubi rensi s in qua te quaero proseucha. Pa os ras , adis Vit r. l. 6 io Uestibulum , porticus. PaosTrtios . Columnas in anteriore parte habens . Ut tr.
PRorara . ur La. q. Nor a euamurρrotbra, quae Gr6cti Hur Diatori Philander exponit repagula, qui bus arcentur equi currus a vestibulis aedium cujusemodi ante Principum domos sunt cippi , aut columellae lapideae, vel marmoreae, ferreis cateni trajectae Αl
182쪽
ciatus hoc vocabulum retulit ad interiora repagula ex tabulis constructa, quae dum valvae aperiuntur, frigoris Maeris ingressum prohibent . Hujus generis repagula passim occurrunt post an uas majores sacrarum praecipue Familiarum Win aedibus privatis Nobilium, extra vel intra ianuas cubiculorum, quae accesse recessuque hospitum vel servorum magis frequentantur . Occupant interdum aliquanto latius spatium, sere quadratum cum ianua reductili. Interdum sola constant reductili anua quae auro picturisque illini solet, crystallinis speeularibus exornari. Bussis, Contra ne Antiporte, Hen- sole . Eodem vocabulo notamus repagula ex appensis tapetibus , aulatis, vel sipariis, S velamentis, quae apponi solent post anuas templorum , praecipue cum maxima est requentia, celebritas , non modo ad arcendum inclenientiorem aerem, sed reverentia studio, ut per vias commeantibus is strepenti ante valvas populo , minus sit expositum Sanctuarium ἱ utque non recto statim agmine conserta ingredientium turba, sed bipartito per latera repagulorum aditi, decentius accedat. PROTOTYpos . Prima operis forma . Exemplar triginala. Parrauauu Locus in Atheniens arce, ubi judicia exercebant Prytanes, qui summus erat ejus Reipublicae Magistratus Cicero. Psa iiDIsonouui. Uide Isodomum. Psaunoni petastos . Falsus, fictus, fallax aspectus duplicis ordinis columnarum . Cur l. 3. I. Psaunopaarprastos . Falsius ordo alarum excolumnis ves m ris. Hur. i. q. 7. PsEunoetvaum. Falsa janua , Latine posticum PsEuDOuRBANA AEDIFICIA . Memorantur a Vitruvio lib. 6. 9.
Edificia sunt ruri posta, sed extructa ad urbanam et gantiam. Falso urbani; videntur nempe talia , sed non
PranoM , atos Bipartitio alarum in aedificiis ex parietum,
183쪽
Pmcaoraoparum. Diverserium , hospitium publicum, ubi
mendici aluntur . PurpiruM. Editior extra murum locus, ad spectanduir , ,
vel ad habendum sermonem ad populum. In re scenica locus editus ante scenam, ubi histriones agunt. Pu vis a. Quod in lectorum decubitu capiti supponitur. Sternebantur in templis Lectuli Diis , qui in ii silem cole hantur . Eos pulvinaria nuncupant. Acron tabulatata fuisse censet editiora, ut simulacra conspectius Tublimius extarent . Utrumque positum ex illimaverim, ta-
hulatum δε desuper pulvillum . Hinc Lectisternia , ge- nus sacrificii cum epulis . Commemoro hic pulvinaria - quoniam frequenter pro templis accipiuntur a Scriptoribus. Cuero pro domo sua : Aram,' aediculam, o
pulvinar sub saxo sacro deleavit.
Pu visus , sulvillus . Proprie strat tim ex lana tomento, pluma , vel re simili , ubi quis cubat, vel sede . Apud
Architectos pars est columnae, quae alio nomines, cubile etiam reserente, dicitur torus Pars iuem est supra plynthum, infra quadramis imum columnae scapum. Torus vero proprie senis, seu potius torta est herba, ubi teste Servio , Ueteres sedebant , aut disicum hebant. Hinc Lectus dicitur torus Pulvillus sive torus in Architectura Italis est ro, Pulvino, Humaceio, aliis Basone, Basoncino Cordone , Cordonciso Pulvinum, sive torum , vel torulum in re munitoria extantem Morbiculatam taeniam dicimus , quae propugnaculi, loricae superiorem paGem ab inferiori dividit Cordone Structura huic parum absimilis, quadratae nempe ut plurimum figurae in aedisciis urbanis dicitur cingulum , fascia. Fascia. PuxvIs PuTEOLauus . Vide Arenaso M. PuMax . Lapis sicaberis cavernosum, atque idcirco adna dum levis, struendis aedificiis non aptatur. Ex dis.ctis crustis ornamenta praestat sontibus , xystic, ambulationibus , porticibus, aliisque structuris , quae ex appo- sitis
184쪽
i sitis emblematis elegantiam sciscunt, ostentuique de
Pura1 . Scriptores, ubi agunt de putealibus Libonis, &Navii , admodum obscurein varie puteal exponunt. Aliis umbella est, na puteus tegitur aliis lapis rotundus in medio perforatus circa os ipsum putei Qquoniam
non aras solum, sacella , verum etiam templa antiquitus constat fuisse sub dio , mile conseptum perfora tum reserunt ad sacella, templa Ueterum ut plane mihi reserant supremam partes concameratam , sed pertusam in mediois perforatam in templo , quod Agrippa Iovi , aliisque Diis fictiliis Ronne posuit quod Dei para sui postea SS. Martyribus pie dicatum. Quod si uteal proum bella ietas explicatur, mihi ei quid simile cellis sacris umbellatis, cujusmodi in Romanis Baslieis undique abscissae in medio visu htur positae; cum i
terior ara ad rem Sacram peragendam
Puraus . Vide Ciserna. In aquaeductibus putei sunt receptacula , distributa intra certas spatii mensuras , uri t. 8. 7. Putri uola acti , ut intra duossint actus. Vide
PYcNos TYEos . Dici fur de columnis crebris modico intervallo inter se distantibus Uit r. l. s. a. PYa auis . Moles ex quadrangulari lataque basi in acumina tum sastigium desinens . Vastitas operum , s Plinio credimus, qui plurimarum mensuram digerit, humanam . fidem excedit. In AEgypto constructae a Regibus . res ex iis octo supra septuaginta annos exaedificatas idem tradit Plinius . Conjecturam inde capi assumptuum, labo rum, is umeri artificum . In omnium amplissimam, quae odio soli jugera obtinuit, flumen immissum serunt. Duplex eas extruendi Regibus causa; ne coacervatae opes ad succe res annulos pervenirent, utque otiose plebi seditionum an ira ciderentur. Inter septem orbis aseracula connumerata pyramidec sed non imparis miraculi portentum suit, ex iis unam, eamque laudatissi
185쪽
VOCABu LAR Iurimam a Rhodope vilissimo scorto, quaestu mercenario sui corporis quaesitis opibus sursse constructam
II nax Uitr. l. 3. 3. Allucinantur. Lexicarii, etiam nuper , qui quadram exponunt lynthum. Pars est longe minor lyntho. Locum habet
in stylobatis , capitulis, epistylsis;
utque tradit Baroccius , etiam ubicumque in columnis partes exiguae quadrataeque reperiuntur . Eodem
Author Italice appellantur inui, aliis uadretii, Gradetii . In epistyliis Doricis , ubi apponitur inter triglyphos superius , guttas in serius positas , dieitur passim Goceiolat6o. Nam e triglyphis, qui sunt e
pila trabium , acceptas aquas excipit, redditque guttatim . Constat autem columnationem marmoream a lignea trabeatione ortum habuisse . Quadra a pluribus etiam taenia appellatur QuaDRANGuLus , a um . Quod quatuor angulos habet Pli
Quana rum. Quid sit in pavimentis, vide in dictione . Favi in QuaDRATua currasAE . Memorantur a Vopisco in Firmor Atreis quadraturii, bitumine, utrique medicamentis in . fertis domum instruxisse perhibetur . Specula sunt veabaei, quibus parietes ornabant, structura quadrata . Constabant emblemati sis figuris versicoloribus , quae prominebant probe nexa colligataeque. Eiusdem operis rotunda Lorbiculata spatia consciebant Plinius I. 33. I. Non plaeen jam abaci ct specula, in cubiculo nitentia. Vide Aba I Quanaipollis , re Ianuae quadrisores dicuntur a Vitruvio lib. .
186쪽
lib. q. 6. quarum fores dupliciter complicantur. Quana ivtuM Vide Bisium. Quisastis. Menserae genus in expendendis aquis deductis Frontinus dictam tradit a diametro quinque quadrantum e quae ratio in equentibus senari , septenaria, usque ad vicenariam perdurat.
Asrauu Instrumentum dentato serro praefixum . Rustici ad glebas confringendas Meruendas structores ad varios etiam usus adhibent. Rasello RaTIocINATI . Architecturae pars juxta Vitruvium l. LI. Vide Archι-
Racapos . Vide Res nes. REDI v I vaci rum . Congeries diruti aedificii , ad novam structuram adhibita . Cie Uerr. 3. Rediviva sibi habui: quasi quidquam redisivi ex ilis opere tolleretur, O non
totum ex redivisti. UItueretur.
RanuCTus , a um Reductum dicimus non selum quod iterum est ductum , verum etiam quod est retro ductum esuintilianus l. ii 3. Ut qui singulis pinxerant coloribus , alii tamen redumora, alii eminentio fecerunt Ubi vides opposita esse eminens, reductum. Quod in respi-etoria indicat Quintilianus , apposite transferes adopera anaglypha, quae reducta vocari poterunt, cum a lutum solum eminent. Id genus simam eminentiam etiam appellamus , ut suo loco notabimus Racuti . Instrumentum, quod ad manum semper est Fabris, dc Architectis Constat bacillo recto quadrangulari cum divisuris incisis, vel notatis , ad certa securitatem mensurae Aristoteles L 3. Moral tradit aedificatores Lesbios regula ad by Ooste
187쪽
regula plumbea uti consuesse. Ea vero, utpote flexi lis , eum ad lapidis duritiem transnoveretur , neutiquam certae dimensionis judicia suggerebat. Hi ne regula vitiosa , Regula Lesbia vocata est . egois , egois, Passito, Canna, Meet canna. Rap suhui. Dicitur sere de vecte , pessulo, pertica, &quocumque objice ostiis apponi solito ad prohibendum aditum . Translate de quolibet impedimento usurpatur. REFLuM. Occurrit apud Vitruvium l. q. 6. ubi agit de foribus januarum . Huc delati Interpretes impingunt tamquam in syrtes, Taxa Capharea . Barbarus exponit spatium inter duo cymatia . urnebus haerere sibi aquam praefatus, legendum putat peplum operimentum exponit ad modum vestis . Sed mihi praedurum est cogitare Vitruvium inter tot laxioris indumenti nomina, peplum , vestem Minerva sacram, ejusque, Maliorum factis illustribus depictam , in rem aedificatoriam intruis
dere maluisses Baldus contendit indicari excavatam in valvis partem , quae media est inter stapos tympanum. Si arridet, Leector, hoc Catone contentus abi ; sin minus, melior Pythia consule Raetis raron tu . Sepulcrum. Vetus Inscript apud Grui.
SIBI ET CONIUGI AARISSIMAE REI UIETORIUM FECIT.
RascissIOMED. Vide Resectiones. RasECTIosas . In re munitoria sent secundaria quaedam perfugia, munimenta temporaria a primariis abscissata;
in quae dejectis vel occupatis aliis , recipere se tuto possunt praesidiari j atque ibi pugnam redintegrare, proferre diutius obsidionem , donec superventu auxili rum , aliisque morae benefici js, oppugnatio italvatur
Dicuntur etiam Resicissiones , Receptus Tagitate RETIcuhaTu opus . Vide Incertum opus RETINA Lu. In machinis frequenter usurpatur. Quidquia aliud quomodolibet continet. Hir l. o. 3. Retinacula
supra scapular machinae risponantur.
188쪽
RDrus Aqua a flumine vel sonte deducta is depressius fluens . Rivo subterraneo aquam fluere, dietio est sce-quenter usiurpata a Frontino, Scriptoribus de aquaeductibus . Condotio sotterraneo. RoaoRARIuM. Locus , ubi animalia asservabantur, tabulis roboreis conclusus , antequam muris cingi ea loca caeptum esset. Ita scribit Gellius i. a. ao. qui negat vivarium apte dici custodiam ferarum lanimalium , sed apud Veteres usurpatam eam vocem pro hortis viridariis. Vide Leporarium. Rouauus Oano . Vide Composita ordo. ROs Ela CaprTutiis Dogicis . Vide inpotrachetium. RosTaul. Proprie de avibus dicitur, quo nempe cibum capiunt. Ab ejus militudine rostrum propugnaculi vocamus eiusdem cuspidem. Item rostra navium a rostris avium nuncupata . Et quoniam a captis navium Anteatium rostris ornatum fuit Roma suggestum , sive pulpitum in foro, ante Curiam Hostiliam, idcirco qui ibi dem conciones habebant, pro rostris orare dicebantur. Rua RICA. Vide AmuD. RuoaRATro . Utr. l. 7. I. Matuminatione fana rudus indueatur. Aestus est sternendi pavimenta ruderibus . Tri pliei structura ea tegebantur, statuminatione , nempe strato ex lapidibus , caementis libralibus, sine calce ruderatione , quae opus arenatum, nempe calcem , arenam addebat , cum lapidibus, vel redivivis, idest ex dirutis veterum aedificiis, vel nuper effossis succedebat demum nucleus , qui tegumentum erat ex testis contusis.
Runus . Lapidum, testarumque congeries . Duplex est: novum , quod fit ex lapidibus , testisque, ex integro recensque contusse vetus , quod ex materia aedificiorum veterum, lapidibus nempe, vel lateribus, ut vocant, redivivis , hoc est antiquorum dirutis ad nova sarcienda . Mora , Moritati, Calcinaceio Muroccio, ον
189쪽
Rurauu Instrumentum, quo calx, marmoratum subigitur Pallad. I. II.
A sutio, nis . Vitruvius, Sallu u . Idem Arena crassor,
vilior solsti L. Alia mollior est , alia
durior, quae ab eodem Vitruvio, catur sabulo masculus . Sternendis viis est aptus, silicibus substratus & vehementer adstrictus. SACELLui Cicero. Deseribitur asses per haec verba : Sacella d euntur Ioea Diis duata flueiecto. Muro itaque blum ambiebantur sacella Ueterum, quo etiam modo templa interdum subdialia eligebantur, ut alibi est notatum . Sacella apud nos sunt aediculae cum ara intra, vel extra templa Cappella SacRAatuM. Apud optima notae Scriptores duo significat. Primum Sacellum; sive sit Lararium domesticum , veaedicula abstitia . Iterum repositorium rerum sacrarum. Non omne sacrarium proinde est locus secet , solenni nempe ritu consecratus cum in loco etiam non sacrato reponi possint res sacrae SALuTATOR Ius in . Cubicula salutatoria occurrunt apud Senecam de Consian. v. Diversmode exponuntur. Alii pro aedium parte accipiunt, ubi a patronis, divitibus exeipiebantur salutationes clientum amicorum . Alii, quos sequitur Hermolaus in Comment Plini an sacraria in domibus putant, quae alio nomine in dicuntur Lararia, ubi mane Deos salutare erat olim apud Romanos consuetudo is religio. SANCTuaRIui. Locus sacer Sed quoniam repositoria rerum, Quae singulari studio clam asservamus, habere videntur ne-lcio quid sacri, idcirco ea etiam sanctuaria appellantur. Ain
190쪽
ARCHITECURAE AEDIFICATOR LE. 79
Plin. l. 23. S. In sanctuarii Mithridatis maximi regis devicti Gn. Pompejus menit in peculiari commentario ipsius manu compositionem antidoti. Sa Rcutius is arculum ranstrumentum rusticum aliud simplex , ut Palladius tradit, aliud bicorne . vellendis herbis utuntur rustici terrae eruenda structores. Sarchio, archiello Scava Scalae. Sunt qui differre non parum putent scalam a statis , Icalam in gradus quidem structilem , sed mobilem tortatilem putant cujusmodi sunt ligneae,
lineae, sericae, coriaceat, ex senibus compaetae item
compactiles, qua pluribus constant partibus , committique revelli, plicari , expliearique possunt scalas vero a junt esse immobiles , clatioribus gradibus perpetuo defixas . Utroque modo rei aedificatoriae deserviunt. Nam priores ad alto in loco aedificandum, posteriores ad habitandi usum in aedificiis sunt necessariae . Singulari modo censenda sunt scalae oppugnatorii, quas describit Hero cap. a. Harum aliae rotis a istae habebant in fastigio ponticulum , praegrandibus ignis appensum , qui conjiciebatur in muros , ad statum hostium explorandurnia Alia firmiores loculos etiam habebat, appensis , qui milites aliquot caperent, inde missilibus decertarent. Vide Oehlea.
SCALARra , orum Gradus sunt in theatro, per quo sine neos ascenditur ad spectandum . Vit r. l. 3. 6. ScaaaLLA. In re munitoria sunt tumuli gradarii ex terra caesipit ilia palis obdurata , ante loricam in quae identidem praesidiarii insilire possunt, missilia in hostes acer statim mox sub lorica se occultantes Banche te SCALpaLLuM . Cicero, cSCatipa Q. Celsius i. 3. , SCALν Ru . Ferrum cylindricum, cuspidatum, fere palmare , quo sculptores scalpunt. ScALνroa . Qui scalpit Plin. 37. q.