Hermanni Boerhaave ... Institutiones et experimenta chemiae. Tomus primus secundus

71쪽

εο DPERATI NE 3 nervisi in iis enim esse non potest acidum, alias non

pssent vasa minimae. Hoc sal tertium ejus est natu ςujus acidum erat, sic ex spiritti nitri & oleo tartari fit nitrum: si in stomacho haeret tale acidum & assumitur alcati, oritur ysse vescentia, & hac finita salneuter, qui tunc agit, natura sua nempe amissa, per naturam acqqisitam. 3. Movere a centru sui motus

quaquaversum segne spiritus,& praeprimit eruere dum ab acido .ppressi sunt, facit enim motum p terna turalem: ita sepe in foeminis hystericis ab acido, mirifica pue stantur ope horum salium, & hoc motu dum

poercetur a membranis, eas movet, &si ab acido impeditae sunt, illud destrRit: q. Attenuat quae ope aCidi colverant, &restivit glutinosa omnia, etiam Pinguia coagulata, gummosa, resinosa. s. Oleosa aqui miscibilia rςddit, nam tunc mutatur in materiam sa-Ponaceam, &Oleum Pingue suum amittit 3 hinc est quod sapones vel talis sal maculas pannorum abluat

6. Bili si lymphae, seri sanguinis coagula solvit, & eoeuntia haec iterum diluit. 7 Stimulanti vi summa

praeditus est, ideoque urinae, sudoris, secretiones&ςxcretiunes promovet. 8. Ergu in morbis lentis ubi coagulum acidum, austerum vel pingue pemat, egregii est usus, qua ratione scorbutum, hydropem , icterum, leucophlegmatiam , podagram feliciter curat , se ab iis causis oriuntur. In podagrae certa speCie tan pum affert solamen ut incredibile sit, sumendo semel i' septimana Io aut Ia.guttas olei tartari per deliquium in vino, & tunc iterum i' initio paroxysmi eandem dosim, sed observa ut peccet acidum non alcati . s. In Chirurgicis ulcera sordida , putrida, cariosa dePurat, egregius est ejps effectus, si nullis aliis auscuutant remediis, gangraenai desperatissimas sistit, sepa- at, partes vivas redd it; scarificatur nempe par ut jam-Jam perventum sit ad vivum tunc imponatur hoc lixivi-gm,tunc enim exoritur crusta,sed exorta erusta gangret,

72쪽

C H E M I AE. Ina non amplus proserpit; causticum seu ruptorium Chirurgorum est praesentissimum, unde fonticulis consciundi . verrucis erodendis, &consumendis excresicentiis, maculis detergendis optime inservit, si multa aqua diluatuP. IO. In omni morbo & temperie calida haec sal ia venena sunt, ut in febribus acutis, varioliS, morbillis, morbis putridia, inflammationibus vehementioribus, ubi alcatinae putredinis signa sunt, nam dum alcati faetidum &. oleum acre jam est exacerbatum, haec salia alcatina adhuc magis resolvunt, exaltant, & magis violenta reddunt. II.Optimus usus est, scilicet si requirantur interne. ut salis Tachenii, nisi

quod dosis ad minimum triplo minor esse debeat, determinatio &caetera sunt interim eadem.

PROCESSUS DECIMUS QUARTUS.

i. O Al fixus alcatinus interreo vel ferreo vase ado ignem carbonis lignei suat s. vel 6. hori donec incipiat habere colorem rubellum & vim acer-

rimam.

F. 2. Si huic saltante hanc calcinationem addideris triplum materia fluxum inhibentis, & exposueris eidem ignis gradui peridem tempus,erit sal longe acrior, materies talis poterit esse fistulae tabaci contufe, creta , os a calcinata ,.quae Omnium optima sunt , nam saldum fuit in igne tunc longe minus recipit materiam ignis, si vero impediatur Buxio,tunc longe magis igni Sin eum agit ; si sumis salem marinum & cogis nuere per I 2. horas in crucibulo, non mutabitur, si vero triplum ossium addas, non suet, sed fiet interim adeo acer,

ut inde eliciatur spiritus corrodens salis marini, sed tunc multum spiritus perit avolando.

73쪽

set .PERATIONE ag. Hic sal vel alius alcatinus fixus immittatur vasi figulino amplo plano vitreato, exponatur in cella sub terranea aeri aperto, mollis fit, tumescit, 'liquescit, liquor effusus filtro chartaceo, linteo sustentato, separetur, scque pergatur donec Omnia sint soluta 3 melius tamen est, si sola declinatione vasis separetur, relictis in fundo, si adsint, farcibus, chartae enim fiunt ex linteis in pulpam redactis, atque ope glutinis ex amylo pretparati conglutinatis, quod gluten aliquando liis solvitur, unde tunc sales hi conspurcantur ,& si solverentur aqua, postea iterum deponerent farces, licet ab aqua in aere solvi debeant; sicque pergatur, donec omnia sint soluta; faeces , quae separantur, sunt terrese

tres nulla arte solvenda , & haec dicitur separatio philosophica. F. q. Liquor hic pinguis ponderosus post OIeum vi trioli est ponderosissimus, dicitur etiam oleum salis aleatini per deliquium & lixivium fortissimum. g. s. Si committitur hoc oleum diuturnae quieti , in fundo facit distinctas salinas Crystallos, alia arte haud facile producendas. g. 6. Liquor hic per deliquium paratus si de nubcalcinetur, & iterum siuat in aere, iterumque calcinetur, tandem totus in auras abibit, rei i cta terra pura. Sic discimus quidem naturam salis fixi sed perdimus totum opus, & sic iterum est Iimes resolutionis salium.

ΡROCESSUS DECIMUS UUINTUS.

Sal AIcatinus Igneus acerrimus eum Calce viva.

s. I. R Cciquitur calcis vivae ex saxis Leodiensi-ἀL bus ustae partem unam, cinerum clavellatorum partes duas: tegitur Calx supposito cinere cla-vellato, committantur vasi ferreo, exponantur aeri

74쪽

donec calx in pulverem dissiliat, tum assunde aquae Calidae partes 8. vel io, simul ebulliant per aliquot horas, filtra manica Hippocratis dentissimo linteoCΘnsuta, clarum sicca, siccatum committe crucibulo& funde magno igne in furno anemi, liquefactum effunde in vas cupreum bene siccum, tunc discinde in Partes oblongas ut in vitro bene sicco dc calido statim . Tecondere possis, ut ab om mi aere sollicite defendatur, alias uno momento liquescit, habui hunc quondam salem in vase subere & triplici vesica oleo madida reclusum, & tamen solvebatur. 32. Sal hic est violentissimus omnium eorum , qui Doscuntur, omnes partes solidas & fluidas uno momento liquefacit, unde in Chirurgia praestat causticum

Praesentaneum.1. 3. Si calx exstincta sit prius, tunc cinis clavellatus vires has igneas non educit. g. q. Sal hic acerrimus facillime liquescit ad minimum ignem seu calorem; ergo prius debet liquefieria calore nostri corporis antequam agat, in cadavere enim non agit. Hinc I. sequitur sal per solutionem de

duci in actum. a. Non solvi nisi per ignem & aquam ;quaesiverunt igitur Chemici salem ad minimum ignem liquabilem: hinc si applico v. g. Myrrham, non destruitur per ignem, sed per salem, & non avolat; hinc dixerunt sales alcatinos incerare, quod ad ignem liquescant ut Cera.

Ex his, historia salium absoluta, deducimus quaedam corollaria.

I. Salem fixum vegetabilem solo igne fieri , nam ex omni herba recenti succulenta,viridi sal talis producitur, si vero sicca sit herba, ut quae in Manario per annos haesit, nullum elicitur sal fixum, quia aer illud abstulit, quod in processu secundo eductum fuit materies ergo unde educitur est tam volatilis, ut facile avolet, nam si ita fixus esset, ab igne vehi non posi. ., D a sti.

Di ilige

75쪽

set. Ideo si omnia adhaerentia demantur , til fixus re.

manet.

a. Alca linum fixum vegetabile solo sene fit. Ille

enim sal nativus in nulla planta processus secundi unquam alcatinus est; quo majori igne urgetur, eo plus stalca linus, nunquam ex alimentis nostri si sal alcatinus generatur, sed talis per morbos in nobis fit. Ut haec duo Corollaria resolvantur,oportet ut resolvantur aut demonstrentur omnes processus descripti,&patebit salem alca linum esse creaturam solius ignis.

3. Ergo sal alea linus nulli plantae nativus est sal enim alea linus est progenies ignis vel putrefactionis di ergo non praeexi stit: per nativum autem intelligo, quod ex ejus rei individua propria existentia sequitur; unde cognoscimus rei nati vum esse id , quod illi rei semper adest ubique, quamdiu res non est destructa; hoc igitur ab omni aevo fuit inquisitum, an sal alcatinus existeret in planta ; dico quod non quales educuntur per combustionem, quod est evidentisiimum, v. g. A cetosa habet salem acid i ssimum, fac quodcumque velis, semperhabssacidum spiritum, si comburis vero relinquit cineres , in quibus sal non est acidus, sed alcatinus fixus ἔergo alcati non est nativum plantae, sed per ignem

praeparatur; ergo plantae vis nativa in nostro corpore

Nunquam pendet ab alcati. 4. Hinc patet, quid sit herba alcalescens. s. Ergo inter salem nativum essentialem plantae &inter alcia inum fixum acerrimum infinitae sunt salium species Quoties aliae actiones oriuntur , toties Tessunt d isti iluendae; sic ex vino fit tartarus, qui est sal essentia) du & qui est acidus cum aliqua actedine : hinc iin acutis adeo bonus est, si committitue leni destillationi acidum dimittit, ubi id expulsum, reliquum essalca linum, calorem inducit, sitimque excitat, si majori Wias urgetur oleum expellitur & earbo nigerrimus relinquitur, qui est alcatinus sed non acerrimus, si ad - huc

76쪽

uc majori igne urgetur, fit adhuc aeerrimus & ho 'nem necat; ergo inter salem essentialem plantae tot sunt species, quot vidimus ex variatione colistues ιNB. s hic tartarus in olla comburitus & concoquites eum spiritu vini, habebitur medicamentum optimum de obstruens in morbis hydropicis. Sie primus hharacter salis est acidus, ultimus est alca unus. 6. Salium intermed sorum varietas pendet fere semper a tribus causis e primo: a majori minori ve portionemathriae cremabills seu olei adhaerentis ad materiam

salinam & cineres; quae tres partes continent terram,

oleuis quod dat ipsis colorem e & per quod cremantur a& hinc salium differentia dependet, quatenus plus vel minus cremabile sedum habet: Secundo: a majori vel minori intimi orique malefiarerhmabilis& salinae mi scela, illa vero misceta fit a lenta &suffocata actione, violenta enim flamma sal statim alcatinus fit z si vero tantum torreatur & ustuletur, unio fiet major; ergo quo sal magis involutus est suo oleo; et, minus alcatinus est, ergo quo planta Hagis combu itur ιν eb minus dat salis medicati. Tertia causa est ab igne, quo plusimnusie agit II ter credibile admodum est illos a sub elli materia ignjs diu actos generari. Hoc docent calcinatores coneniliorum, ex quibus fit calx . Sic tal alca-linus fixus aquam calefacit, & thermometrum elevat,

seque si mi absynthii desideratur, illud comburatur inter duas lamellas, vel subceum ustuletur, & per Ignem sal eliciatur sub-fixus & proxime ad salis nativi

ab synthii naturam accedens. i .

Idea principii semi natis videtur hic aliquid tribuere , eum non satile destruantist semina rerum, sed dubiuri

admodum est, quia nonnullae plantae fixum salem non dant, quia illae carent materia. fixante nempe acidcioleo & aqua, non quod minus salis habeant.. T. Hinc patet origo salium alcatinorum in animali-Dus, quatenus ex alimentis assumtis, digestis. β mες

77쪽

s s O p E R A T I o v Esaicamentis producuntur in nostro corpore. In anim libus v. g. insante, qui nil nisi lac dulce ingerit, salsus reperitur sanguis & urina acris, sic bos nil nisi herbis acessentibus vescens sanguinem & urinam habet salinam; hoc aliter oriri non potest, quam quia sal ex he bis assumtus in corpore nostroa vi vitae magis extricatur, & a suo oleo orbatur, unde volatilis fit: cerevisia dat spiritum ardentem, medicamenta ex herbis id etipropinantur, quia salia in se continent, non ergo fiunt in homine salia sed assumuntur cum cibo & potu, de

Per vim vitae mutantur.

8. Ergo demonstratus est modus demonstrandi salem alca linum fixum. s. videtur ignis in calce saxea haerens, in alcati fi ἐxum tractus,esse causa hujus acrimoniae & sensibilitatis. ro. Hinc omnium salium est acerrimus; hic sal aeri expositus vim suam corrosivam perdit cito, deponitque tum in fundum plurimum saxeae materiae.

PROCESSUS DE CIMUS SEX TUS . .

Aqua sit utilia vulgaris per me im ex herba recenti vir Mi.

Pro Exemplo est Rosmarinus. s. i. D Equirit ordo, ut indagetur, quid plantis rem centibus accidat, ubi aqua & ignis iis summa vi applicantur vasis simul clausis, & vapore Tecepto condensato specie humoris vel aquae collecto, qua aqua est illud ; quod eoquendo herbas abiit in auras specie fumi. F. De his iam agemus, nam Processu A. &. 3. quid remanenti, quid decocto, quid extracto Contingit, si comburantur in igne, vidimus a jam ergo ex

minandum est illud quod perierat evaporatione s hinc in

78쪽

C H E M I AE in eadem herba instituetur processus hicce,nam si men-tham v. ge sumsistem , ordinem simplicem turbassem . Subjecta hujus operationis sunt plantae odoratae & Ω-pidae, descriptae PrOC. I. F. II. F. In quibusPer processum praecedentem multum salis, multumque materiae saponaceae salinae & oleo saecombustibilis deprehenditur, quaeque vulgo voCantur aromaticae. Adest: vulgo oleum triplex. i) Quod cumaoua prima exhalat. a Quod 'haeret in decocto. 3)Illud gluten tenaci ssimum quod sortiter adhaeret materiae remanenti.

F. q. Hae herbae carpendae sunt illo aetatis vigore , quo folia eruperunt, antequam flores & semina ferant; nam tum virtus perit, omne enim quod semen propagat suae speciei, debilitatur semper hac sui propagatione , unde plantae pro tempore emarcescunt.1. 3. Sed si in floribus & seminibus vis odorifera Iatet plus quam in foliis, tunc praeserenda sunt foliis, de

tunc alio tempore carpenda, v. g. ex rosis eligantur

flores & carpantur quando proveniunt: sic si ex lavandula aquam destillare volo; non folia, sed flores colligo, quia in illis nobilior odor &sapor, sic etiam in liliis, similibusque, si uero volo habere ex aniso, sumo semina , & sic de caeteris. F. 6. His paululum conscissis impleatur vesica aenea ad duas tertias partes, affundatur aquae pluviae Q. S. ad vesicam implendam ad ejusdem altitudinis punctum , agglutinetur capitellum & inferius applicetur recipiens. Gluten huic operationi accommodatum Praeparatur ex farina lini subacta cum aqua. Si potest liquor

Currere per serpentem ino vase refrigeratorio reconditum , Optimum est. g. 7. Horis 2 . foveantur modico calore haec omnia,

dein instruatur focus fumi, donec intus ebulliat materia, quod cognoscitur per sibilum vesicae ob aeris expulsionem, efique primus gradus ebullitionis, tum donec

79쪽

38 οP2 RATIONES nec capitellum ad suum rostrum usque sic caleat; ut manus attingentis ferre non possit, post fumigabit aqua refrigeratorii, tandem gutta exit&statim una gutta excipit alteram . Hae sunt notet materiam satis ab igne agitaris si enim ignis sit lenis nimis, tunc partes subtiles oleoste volatiles non adscendunt, sed se hexbis miscent , & tum aqua nihil virtutis habebit, si vero ignis nimis urgetur, materia ebulliens transit nimis cito, ut talis,qualis indita fuit,adscendat,& conspurcet omnia css. 8. Hoc gradu caloris procedi debet, quamdiu aqua turbida, lenta, spumosa , odora ι sapida prodit; debet autem haec accurate colligi a subsequente aqua quae insipida aut acidula & pellucida est, imo ab ipso alembico,si materiae est metallicae, participat,& sic nullius est momenti, & si misceretur hinc priori, Operatio perdita esset, nam vomitum & alvum eXcitat, &aegrum in periculum Conjicit, quae symptomata tamen sedantur lacte aqua & melle epotis vel injectis; est enim de materia cupri illud viride, ham capitellum

tandem corroditur . ,

Prior aqua turbida, pinguis, alba, crassa odorem, saporem&oleum plantae subtile, percoctionem attenuatum & Cum aqua elevatum, Continet, quo plus hujus olei habet , eo plus odoris saporisque. Hinc vi res plantarum sinhulares hujus aquae a Bolanicis sunt petendae; quorum optimi sunt Dioscorid es cum notis Matthioli, Dodonaeus Antis erpiae impressus I 6qq. Ra-jus de stirpibus indigenis Britanniae, cujus ultima edi

tio Praestat. . . . . , . '

F. io. Posterior aqua nil boni medicati habet, sub- acida est,& si ulterius urgetur operatio, est acid issima,& transeundo corrodens capitellum aeneum vires vomitivas acquirit, & Rodus docet, quod haec aqua utvlurimum praeparata ex cupro lumbricos necet. patet hinc quod aciditas hujus aquae a sale plantae acido adscendenti dependeat , sed quod ejus - vis emetiea nota

80쪽

C H E M I AE . non in planta praeexistat, sed quod sit ab eroso cupro ιg. m. Haec est ratio educendi aquas stillatitias vulgares, que Pharmacopolarum regula est. F. II. Hinc novimus quid adscendat ex tali planta , tali operatione, nempe igne ebuli itionis nempe r)a quia

primi proc. a ) oleum , & ultimo sal volatilis acidus

plantet inexistens. Secundo novimus quid in fundo maneat, aempe aqua primi proc.extractum tertii proc. una cum suis residuis. Tertio novimus, quid odorem di saporem singularem det plantae,nempe aqua prim i proc.& oleum, quod in hac aqua laaeret volatile factum. Quarto scimus, quid in coctione avolet & quid super-st, sic ex cinamomo ultimo aqua acida austera & ad stringens,expulso prius omni oleo adscendit.Sic in Ro-remarino prima est hysterica, secunda vero acida est& refrigerans. in into, quando in plantis atomaticis vires contrariae adscendant in destillatione, ita primas pe est carit iaca & calefaciens, quamdiu lactea est,postrema refrigerans si clara & limpida. Sexto, quomodo dirigenda sit operatior hinc decipit quem plurimos avaritia, pergunt enim destillando, donec aqua acida aliquamdiu exhalaverit, ut ita haberent majorem CDP iam acuae medicatae, sed tunc unum cum a itero corrumpitur . Septimo, quae sint vires singulares plantae, sic mentha stomachica dicitur, hinc aqua ejus etiam stomachica praestantissima erit idem pi. t a de ab synthio cjusque aqua contra vermes, S sic de reliquis .

PROCESSUS DECIMUS SEPTIMUS,

DRior processus docuit qui s. aqua & ignis gradu L ebullitionis vasis clausis a planta separant, quid relinquun*; in hoc processu ars exhibet modum Per