장음표시 사용
111쪽
ipsamet verba ex lib.xiiij. cap. ij. posui. Atque in rerum quiadem dissusionibus, comperendinationibus, & alijs quibus dam legitimis in rebus ex ipsa lege Iulia & ex Sabini Massurij,
es ex quoiumdam aliorum lui i peritoruCommentarijs com moniti & adminiculati sumus. Eius legis ex his quae cxtant Antiquitatis reliquiis,tria capita notasse mihi videor: unum, quo cauebatur, ne minor xx. annis iudicare cogeretur: quod in Icum lege. D. de recepti qui arbitr positum est. Alterum, quo vetabatur iudex eius rei de qua iudex erat,arbitrium recipere, in ue se compromitti iubere: quod aeque relatum estini.sed si iii seruum. 3. si quis iudex. D.de recepti qui arbitri
Terti j,quod de hs qui se iurisdictioni alicuius subilciunt,scriptum crat,verba quaedam Vlpian. cxponit in l.ij. D.de iudic Ad eundem modum lege Iulia publicorum forma, meo quidem iudicio publicorum iudiciorum exercendorum prςscribebatur. Proferam argumenti causa, quae in iure ciuili ex hac ipsa lege desccndentia continentur. Id autem ea lege cautum fruisse traditur, ne eodem tempore de duobus reis quis
quaercretur, nisi suarum injuriarum causa. l. ho Laccusare. f.lege. D. de ac latio. Eadem lue continebatur, uti locum, in
quo delictua admissum esset, de per nam cum qua admisi
sum diceretur, Ec mensem designarent qui reos deserebant. l. libellorum,D.de accusatio. Hac etiam lege contra adgnatos& adfines tessimonium dicere inuitum neminem cogi Pa lus ait in l. Iurisconsultus. D.de gradib. de ades. Cuius capitis plenius idem in l. iiij. D. de testib. sententiam exponit. Lege, inquit, Iugia Ad forum usiacorum cauetur, ne inuito denumnetur, die resemonium litis Acat aduersus Acerum, generum,
tricum ,priuignum , fibrinum , se inam , fibrino natum, qui rore gradu sint. Item ne liberto imus, liberorum
eius, parentium, his xoris. item patroni, at me, . ait ne patron patronae aduersus hiertos, neque uberti aduersus patronum cogantur tessimonium Acere. Quo referenda est l. ii.
D. de accusatio. cuius in Pand. Rotaverba transposita facile a quouis restituentur. Ad haec lege Iulia publicorum comprehensum accepimus,ut ne reus qui accusatori publico iudicio ideo praescribat, quod dicat se eodem crimine ab alio accusatum de absolutum fuisse, prius accusetur, quam de prioris accusat
112쪽
accusatoris praeuat icatione constiterit, id pronuntiatum su ritu.iij. D.de praeuaricatorib. Plane cum in priore accusatione praeuat icatio accusatori obi jciebatur legem voluisse, ut reus ante perageretur, tunc de praeuaricatione quaereretur, Plinius lib.iij. Epistol.ad Minutia. auctor est. Videlicet quia optime ex accusatione ipsa accusatoris fides aestimaretur. Erat & illud in ea lcge,ut si seruus capitali crimine postularetur sisti eum vel ab cxtraneo satisdato promitteretur. Quod si non defenderetur, in vincula publica coniiceretur, Ut ovinculis causam diccret.l.ij. D. de custoaereo. Reum quoque vel accusatorem qui domum iudicis ingrediatur, per legem Iuliain iudiciariam in lcgem ambitus Committere, dc cc tum aureis multari Modestin. adnotat in t j. in fi. D. ad legem. Iul de amb. Enimuero quod Imper.Alexanci rescripsit, Reox Capitalium criminum absentes per procuratores defendi legibus iudiciorum publicorum permitti l iij. C.de accusatio. non tam ad legem Iuliam, quam ad omnes speciales publicorum criminum leges videtur pertinere. Me itinerum per Lapsas Lmcisendorum ratione, eo
NR τν Μ cst, Romanos itinerum spatia miliaribus
& lapidibus dimenses suisse. Pleni stat exemplorum libri,quibus congcrendis opera, litterisq; nono abutar. Si quis tamen eius rei probationem ex in
bris nostris desideret, in promptu sitiat l. i. g. initio. D. de ossic. praef.Vrb. l. propter litem. .vit. D. le excuctui. g. qui excusare. Instit. eod. Apparet autem ex d. g. initio. lapidem & mili
rium pro eodem dici.Et miliarium a mille passuum numero dictum nemo ignorat. Lapidis in eadem significatione unde manarit appellatio, hoc est quod cxplicare studeo. Quod mihi antea obscurum Plutarchus in Gracchis patefecit, a quo didici singulis miliarijs, auctore Tiberio Graccho, lapideas columnas spatiorum signa inscripta habentes positas fuisse. Vnde lapidibus itinerum quoque dimensionem fieri in usum venit. Verba Plutarchi sunt haec: πρὸe A του et
113쪽
Q. et ελιαέορ απεχωDe ita λων Λατέρω Ην ς ε διάθε . Ocae fa AGH τοις ιτ die εχπαρ ἐπιρρω ἄν ἐ- ου' οὐ λεωe Hoc dc Quintil.lib. iiij.cap.vitiindicat.Reficit quo que de partitione loquitur) audientem Certo singulam partium fine, non aliter quam facientibus iter multum dere hunt fatigationis notata inscriptis lapidibus spatia. Boethius etiam lib. iij. Geometr.lapides quosdam,quos appellat Cursbrios antiquitas, inscriptos suisse ait,quibus itinera discriminarcntur. Nec praeteribo vcniste aliquando in manus meas vetustum Canonum poenitentialium, quos vocant, librum, ex cuius praefatione haec verba excerpsi. Quisnam hominum erit, qui sibi manendum cxistimet in itinere,cum viderit mi- Iiaria lapidea litteris plena viam docere 3 Sed hoc ipsim ill strius fiet cius monumenti, quod Theleta extat, inscriptione
relata, quae ita habet : VIAM F E C E I AB REGIO AD CAPUAM , ET IN EA VIA PONTEs o MN EsMILIARIos TABELLARIOS QUE P O S E I V E I, HINC E sv NT NOUCERIAM ME ILIA LI. &C.
Hic illud excessus loco subiungam, ut Romanos miliaribus, ita & Francos leugis iam ab ultima antiquitate metiri, csset hoc vocabulum mere Francicum. Vt cx Paulo Uvarnesi idolib.xv. appendicis ad Eutrop.& Hieronymo in Iohelem , Nex legibus,quas Theodoricus rcx Francorum Baiuuarijs conscripsit,& ex his iragmontis,quae ex Isidoro aliisq; innomin tis in libello variorum auctorum de Limitibus congesta sunt,
.enam in iure domini, impetrando onm firma sim
R η' τψ' η , qui pignus acceperant, cuius
facilis 3c expedita distractio non esset, debitoribus in selutione cellantibus, ut id sibi iure domini, possidere liceret, a principe plerumque impetrasse
in iure ciuili satis est cognitum. Leleganter. D. de pign.actio. l.si is qui in aliena. 6.vit. D.de adquinrcr.do. tit.de iure dona. inapet. C. Sed ea in re quaenam sollemnia seruarentur,non satis liquet, coq; obscuriorcs J.C.de iure dona. petr.in qua
huiusmodi sollemnium mentio habetur. Ego de eo quod
114쪽
proferam, hoc tantum habeo, pignus primum a creditore proscribi venaleq; proponi solitum. Eius si emptor non inueniretur, vcl minus idoneus inueniretur , tunc a principe creditor, ut sibi iure domini j tenere habereq: Eccret,postulabat. Quo facto debitori anni spatium indulgebatur, intra quod oblato debito pignus luere ac reuocare posset: post eum annum lapsum deinceps creditor cx rescripto principis pro do mino pignus possidebat. Quod nisi unius Iustiniani testimonio cognitum esset, id ipsum vetustas ut alia multa obliuione obrui siet. Verba Iustiniani ex Luit. C. te iure domin. impetri hic adscripsi. Igitur in pignoribus, quae iure dominis possid re aliquis cupiebat proscriptio publica & annus luitionis amtiquitus introducti sunt. Pignus autem publice proscriptum
neque vidimus, neque nisi tantummodo ex librorum recit tione audiuimus. Hinc autem interpretatio ael si is qui in aliena. I. vlt petctur, in qua ita est. Quae cum ita sint,*cum ex principis auctoritate creditor Vt proprium agrum tenere coeperit, iure dominii intra constitutum luendi tempus pignoris causa vertitur: constitutum tempus anni intellige,qui
ad tuendum pignus debitori conccdebatur. me plus petentius. CAP. X. Os, qui plus petebant,causa olim cecidisse Ciceronis ex lib. j.ae Orator. verbis confirmari solet Sunt & alia praetcrea de ea rc loca notanda, quae hic congessi.Idem Cicero pro Q .ROsc.COm. Pccunia tibi debebatur certa,quae nunc petitur por iudicem,in
qua legitimae partis sponsio facta cst. Hic tu si amplius H-s. nummo petisti, quam tibi debitum esset, causam perdidisti. Sueton. in Claudio cap. xiiij. Nam & ijs qui apud priuatos ii dices plus petendo formula excidissent, restituit actiones. Paulus lib. iij. Sententititivit. Quotiens, ait, de modo quartae Ictinendae quartitur, propter periculum plus petendi ossicio iudicis omnibus aestimatis quarta facienda est, quae apud heredem maneat. Idem lib.ij. Sententarit.V. Compensatio debiti ex pari specie de causa dispari admittitur. Velini si tibi pecuniam debeam idc tu mihi pecuniam debeas,aut frumcntum, aut cetera huiusmodi , sicci ex diuerso contractu com
115쪽
pensare vel deducere debuit, si totum petat plus petendo,
causa cadet. Hoc etiam plus petitionis periculum a Maiora. in Novell.tizj.perstringitur. Denique cius aperta relicta sunt vestigia in l. 3.D.de interrogat. in m. fac.paulo vero obscuri ra in l. si pater.D. de solutionib.
mestituis, sinibvss principum.. V A' M suerint honorum diuinorum auidi Rom. principes , multa eorum dicta factaq: declarant, ut cetera omittam, vcl in statuis suis imaginibusq:
tuendis quantum studii posuerint, ex corum constitutionibus, fideq: historica aestimemus. Eas certe in militaribus signis,ut praesentia numina coli, arasq; ctiamnum in castris eis poni solitas, ex Tacito lib.xith.& Vc t. lib. h.cap.V.& vj. constat. In urbe vcro tantae religioni ac vcnerationi habitas aeque constat, non modo Vt extrahere, rapere, violare cos, qui ad cas confugi si ent,casue praetulissent,sed ne consi re quidem cas ac vendere sine capitis periculo liceret. Hoc enim in maiestatis crimcia, iudiciumq; vocari volucre, s c rum statua imagoue conlacrata venitici. L qui statuas. D.ad legem Iul.maiest. Dixi,consecrata. Etenim non videri conua maiestatem fieri ob imagines Caesaris nondum consecrata svcnditas Seuerus& Antoninus rescripsere. l. non contrahit.
in fili. D. ad legem Iul. maiestat. Sed S illud temperam cratu madditum est, ut quamquam specialiter Z per se venire sta uae principum non possent, domus tamen ves horti, vel praedii venditioni sine disci imine accederent. g. l. in modicis. D de contr.empl. Quod tamen dubitatione primum non caruit. Etenim Falanio Equiti Rom. ab accusatore obiectiam Corn. Tac.lib. j. narrat, quod venditis hortis statuam Augusti simul mancipasset, quamquam is Tiberis rescripto periculum effingit,quo non ideo contra religiones fieri Coss.rescripsit quod erigies Augusti', ut alia numinum sit lachra venditionibus hortorum vel domuum accederent. Iisdem quoque temporubus L. Ennium Equitem Ro.maiestatis postulatum idem auctor lib.iij. rettulit, quod cis em principis promiscuum ad
usum argenti verti si ei. Quem tamen inter reos recipi Aricio Capitone iureconsulto contra censente Tiberius vetuit. Pla
116쪽
ne eo imperante in iudicium adductum quemdam, maiestatim accusatum Suetonius cap.lviij. Tiberi j prodidit, quod statuae Augusti sapiat dempsisset,ut alterius imponeret: dam natoq: co , hoc genus calumniae paulatim co processisse, ut haec quoquo capitalia essent, circa Augusti simulacrum seriauum caecidisse , vestem mutasse, nummo vel anulo effigiem impressam latrinae aut lupanari intulisse. Unde Seneca libro tertio de Benes narrat,Tiberio imperante Praetorium quemdam virum in anulo insculptam Caesaris imaginem haben rem, cum matellam sumpsisset, maiestatis postulatum , quod imaginem obscoenis admouisset. Ceterum cum improbi pas sim homines imaginibus Caesiarum sine causa praelatis sta
tuisq: adprehensis inuidiam aduersariis concitarent, SenatuL consulto proh bitum fuit, ne quis in alterius iniuriam ad stae tuas principum confugeret, imaginesve eorum portaret: qui secus faceret in vincula publica mitteretur. l. senatusconsulto. D. de iniur. l.capitalium. Dad statuas. D. de Pan.
me Harum curatoribus. C A P. XII.
NTERDICTvM quod de via publica propta
nitur, ad vias tantum rusticas , non etiam ad urbi
J cas pertinere, Vlpian.docens, hanc ration em sui iecit. Harum enim cura potinet,ad magisti alii l. ih. g.hoc interdictum.D. ne quid in loco pub.vcrum, ad quos magistratus, tractandum est. Nam & co Vcnuicii locus explicabitur, in quo, Nouam cloacam facere ei ina demum concedere debere est,cui publicarum viarum Cura sit. l vlt. D.
Clo .Curam autem viarum ad AEdilium ossicium pertinuisse, vel cdietiun AEdilicium in Pandectis relatum docet: quo edicebatur, ne Vala animal aliquod qua vulgo iter fieret, ita haberct,vdnocere cuiqua damnumue dare posset. l. hi enii l.qua vulgo. D.deraedilic. cd. Comprobatur de eo quod alias
lagitur, lectos quod in via positi essent, AEdilem concidi fle.li lectos. D. de pericul dc coni. Manifestius vero lege Papiniani Graeca quae seb titi de via pubi. posita est,id ipsum ostenditur, ex eoq: quod Dion lib. lviij dc Tranquill in Vespasian. cap.ri narrant Cath Caligulae iussu Flauii Vespasiani AEdilitatem ge
remis. vestem. luto oppletam ac resperiain. propter curam
117쪽
verrendis vijs non adhibitam,quarum ad eum ex ossicio pu gatio pertinebat. Erant & viarum curatores, quorum Paul lib.V. Sentent. tit.vi meminit: qui composito nomine Vioc ri diccbantur. quod vocabulum apud Varro.lib. iiij. de lingua Lat. reperitur. Plane a P. Victore curatores duo unicuit x bis regioni adsignantur. Atque inter noua ossicia ab Augusto cogitata etiam viarum curationem Sueton. in cius vita crux vil. numerat. Capitolinusq; his Curatoribus potestatem a M. Antonino philosopho datam memorat,vii punirent quos videretur, aut puniendos ad praesectum urbi remitterent. Antea quoq: Quattuorviros, qui viarum curam gererent, in Republ.constitutos Pompon. in deinde cum esset. D.de orig. iur. scribit. Hi sunt qui a Dio lib. Iiiij. ei et res e s. αsa ὁδων ζας μελίμα/οι appellantur. De quibus & illae AntiquLtatis inscriptiones accipiendae sunt,quae Vrbini & Tiburi e tant in queis iiij. Vir. viar. Curan.fit mentio. Sedec Quae storibus viarum sternendarum muniendarumq: Curam mam datam fuisse inuenio. Hoc Tranquill . in Claud. 'mith.d
monstrat. Collegio, ait, Quaestorum pro stratura viarum gi diatorum munus iniunxit. Augustum denique idem auctor scribit spatium urbis in regiones vicosq: diuisisse, instituisse ut illas annui magistratus sortito tuerentur, has magistri e plebe viciniae cuiusque Hem, quos Vicomagistros P. V
ctor vocative decursori L C A P. π O LV L T A de decurionibus antiquitatis studiosis non ignoranda libris nostris continentur. Ea quam P lcro breuissime complectar. Decuriones publici consilii causa, quod & origo nominis ab Vlpian. in I. pupillus. 6.decuriones. ride verbor. significatiexposita inducat,in municipiis coloniisq; conscribebantur. erantq; suae curiae quasi Senator .l. omnes. C.de decurionib.lib. x. unde dc λ-- Grςcis appellantur. Ex his magistratus,id cst Duui uiri, Ediles,&,ut in aliquibus munici phs, Dictatorcs, praet resq; creabantur.Nec vero alijsquam qui ex ordine decurionii essent, honores municipiorum madabant .l.honores. 6.penuit. D.de decurionib. Per eosdem omnia ciuitatum mu
118쪽
nera explicabantur. Nam & pecuniam publicam tractabant,
erogandam decernebant,annona uti ciuitati superesset, pr uidebant, curatoresq; frumenti, olei comparandi, vel operum publicorum, aut alterius negotii Reip.causa, nec non legatos, d syndicos, Sc tutores periculo suo constituebant: tributa quoque, Censes, legata Reipub.relicta eorum vigilantia ac sellicitudine exigebantur, omniumq: in uniuersum, quae ciuitatis administrationem rcspicerent, eis onus ini ponebatur.l.ij. g. . cum sequen. Inon debere. Hibertus. g. igendi. LLucius. Sc l.vici. g. Imperatores. D.ad municipes. l.ex facto. D. le negot.gest.l.decuriones. C.de admin.rcr.ad civit. pere. Atque ita curiae nexibus obstricti crant, ut militia eis, l.nequis ossicialium.l quamuis l.s quis decurio.C.de decutionib. lib.x. Ec vectigalium publicorum, alienarumq: quarumlibet
rerum conductione,procurationeq; interdicerctur. h. f.j. D. de administrirenad ciuit.pert. l. spuril. 6.decurio. D.dedecurionib.l.curialis. C.loca. videlicci ne alienorum negotiorum cura a suo munere avocarentur. Quae Omnia cx haapp. comstitutionibus descendunt.Nam de vectigalibus quidcm,ut ne ea decurionibus per se vel per subiectam personam exercere liceret, ab Hadriano constitutum Xiphilin. ita scribit: μυ
θάτκα ἄλλα si πιλλα, 19 ινα- λευτης μει et χραἰ-ρου ταλγm mP-α. Reliquorum auctores obscuri non sunt. Tot vero muneribus obnoxij decuriones cum client,
mirum videri non debet, si curiam quoad posset quisque de- sugerct, adeo ut poenae loco Christiani ab impijs principibus
curijs addicerentumquemadmodum Cassiodor.Tripari.hist. lib. j.cap.ix.Sc lib.vj. cap.vij. dc lib.vij.cap.vit. testatur. Pro quibus tantis oneribus, decurionibus praerogativa data fuit, ut a plebeijs in poenis separarentur. Nam neque sustibus, neque' quaestioni subhci, l. decuriones. C. ex quib. Causinia. l. dcci riones.C.de quaestionib. neque in metallum,uel in opus mctalli damnari, vel fili cae figi , vel ad bestias, aut in opus publia cum dari, ves vivi exuri poterant: dc si sorte huiusmodi sententiae adsecti essent,auctoritate principis liberabantur. l.moris. g. istae ferE. l. capitalium. 6.8c g craliter. D. de poen. l. iij. D. de veteran. Et generaliter capite puniri cos Diuus Hadri
nus prohibuit. L diuus. D. de pom. Quinimmo ne leuiores
119쪽
qui deni poenae iis a pr. xsidibus prouinciarum iure irrogaban tu : sed si capitale quid adni uiuunt, in carcerem dumtaxat
cos diligentioris custodiae causa rccipere,vinctosq; custoduc licebat: ac deinde dexorum poena imperatori scribendum crat, ut si relegantis extra prouinciam in insulam cssent, vel alia poena grauiore adficiendi, princcps ipse recognita si lucret. Quod de mandatis cauebatur.l. dixit. S. Vlt. D. M poeta. l. si quis filio. F. eius.D. de iniusto rupi.l.j. F.J.D. quando appellan. sit. Atque hunc honorem non ipsorum tantum decuriorinum persenae, sed N parentibus liberisci, corum habitum si periores loci declarant. Ad haec ab extraordinariis omnibus
muneribus decuriones immunes crantil. curiales. C. de dccurionib. Quinctiam ne curiae inopia ciuium dclercrentur, Theodosio primum constitutum, a sequentibus dc inde Imperatoribus confirmatum est, uti naturales filii curiae oblati legitimi fierent, suorumq: heredum iura nanciscerentura.si qui S. l. quoniam. C. naturalib.liber. .g. quibus connumer ri. Institui.de heredit. quae ab intcst. Nov. quib.m d. natur.
A.N D E C T A s antiquitatis promptuarium merito quis appellet. Semper enim obseruatione di- gnum aliquid accurata carum lectio suppeditata Quale illud est quod in Labesse. D. ex qui causis maior. legitur, abesse Reipubl. causa intelligi Tribunos miliatum de comites legatorum, qui ad aerarium delati, aut in commentarium principis delati sent. Ex quo intclligimus comitum, eorumq; qui magistratibus vel proconsulibus aut legatis ministrabant, quibus e publico salaria praestabantur, nomina ad aerarium olim delata suisse. Quod Senatusconstiti de curatoribus aquarum facti verba a Frontino libro secundo de Aquaeductib. relata demonstrant. Ea sic habent: Quibus apparitoribus ex hoc Senatusconsulto curatoribus aquarum uti liceret, eos diebus X. proximis, quibus Senatusconsulta factum esset, ad aerarium descrrent: quiq: ita delati ciliant , hs Praetores aerari j mercede cibaria quanta pra:
120쪽
secti stamento danda dare, deseneq; solent, annua darent de
Expositum Tabemae cis xii γαί- - . et in no res V. CAP. XV. Ris T o Cerellio Vitali respondisse dicitur, noni putare se ex taberna casearia sumum in superiora, aedificia iure immitti posse, nisi eius rei seruitutem talem admittat. l. sicuti. g. Aristo. D. si seruit.vindic. Immittendi enim sumi utiliter cedi & constitui seruitutem non dubium est : sed eius in taberna calearia quis usus sue
rit,non assequetur,nisi qui ex antiquitate veterem caseorum sumigandorum morem repetierit. Quem Plinius lib.M. cap. xlij. comprobat. At caprarum, ait, gregibus sua laus est in recenti maxime, augente gratiam sumo,qualis in ipsa urbe conficitur cunctis praeferendus. Martialis Xenijs: Non quemcumque locum, nec fumum caseus o me
Credebantur autem gratioris & suauioris gustus csse casei sumo infuscati.
, IDICVLvM videtur nonnullis Iurisprudentiam: rerum diuinarum & humanarum notitiam ab VL: pian. definiri, quod cxistiment rerum diuinarumue cognitionem nihil cum iuris ciuilis scientia commune habere. Atqui ex veteribus memoriis certissimum est, in utriusque cognitionis facultate consultos pares fuisse , tenuisseq: de edocuisse eos quibus hostijs, quibus diebus, quo ritu, ad quae templa sacra facienda essent, quae sepulchrorum monumentorumq; iura, quae iustorum stinebrium sellemnia essent. Quae ad ius publicii & diuinum referebantur omnia, cuius peritia aeque priscos prudentes atq; humani iuris c gnitione commendari video. Sic enim de Scaevola Valeri Max. lib.viii. cap.viij. Cum bene ac diu iura ciuium de cerimonias Deorum ordinasset. Idemq; Titum Manlium Tomquatum iuris ciuilia dc sacrorum Pontificalium petitissimumq lib.