장음표시 사용
91쪽
pulo submisisse, ut a Plutarcho in eius vita, Halicarnassiib.v. Quintilian. lib. iij. cap.vij. Valerio lib. iiij. cap.j.& ab auctore libelli de Vir. illustrib. proditum est. Quem morem posteri quoque sancte seruarunt, adeo ut in urbe, solis virgis, quas ex Gallica arbore plerumque sumptas Plinius auctor est Consulares fasces, aliter atque Dictatorij, constarent. : aptarentur vero alligarenturq; tum demum secures,ciis extra urbem re ita exigente cum imperio Coss.proficiscebantur. Ex his fascibus virgas Ocyus iubente magistratu lictores expedijsse historias legentibus tam notum est, ut exempla congerere putidae sit diligentiae. Enimuero non apud utrumque Coss. simul fasces erant,sed apud alterum tantum,idq: alterius primum quidem apud maiorem natu ex instituto Publicolar,vel ex lege Iulia de maritandis ordinibus apud cum qui plures liberos suscepistet ut est a Cell. relatu lib. ij. Cap.xv. Quo autem mense Consul fasces non habebat, antiquo more eum a census praeibat,lictores pone sequebantur: quem morem renouasse in Conculatu suo Iulium Caesarem Sticton. in cius vita Cap.XX. commemorat. Extremum illud erit, ut omnia,quae
de fascibus sciri interest , ab luam soribus Consulum eossispendi solitos , ijsq; inde sumptis lictores qui domo egr dienti Consilli apparebant, obuiam plebem summouisse, &fores, si quo ingrediendum Consu i cstet pulsasse. Prius illud ex auctore libelli de Viris illust. posterius hoc ex Liuio lib. v j.
S: Plinio lib.vj. cap.xxx.dc Solino cap. vj. plenius aliquando Deo faciente cum alijs,quae hic consulto oinitio, demonstrabo. Ad reliqua insignia magistratuum gradum vertamus.
N insignibus magistratuum a Prudentio sellae nu
merantur : de quibus ut tractemus,llic quoque Vlpiani, qui nos in hunc sermonem adduxit, locus monet, in quo sellae praetoris fit mcnti Ο.d.l0.3.casum. D. de postulan. Sedebant vero & Coss.& praetores de AEdiles praetextati in scilis curulibus, quemadmodum Liuius initio lib., ij.docet his vcibis: Non patientibus tacitum Tribunis pleb quod pro Consule uno plebeio despatricios magistratus spraetorem de AEdiles duos intelligit curulibus sellis
92쪽
praetextatos tamquam Coss. sedentes nobilitas sibi sumpsiciet. Ac Consularium quidem sullarum Sueton in Claudio cap. xxiij. meminit : sed & Cic. lib. vij. epist. ad Curium, comitiis quaestorijs institutis sellam in. Maximi Consulis in campo positam narrat. In sella vero curuli etiam praetorem ius dixisse praeter d. l. j. g. casum. Varronis verba ex lib.ij. de vita popul. Rom. a mnio relata docenta Paetus Paetus cum esses praetor, dens in sella curuli ius diceret populo .Picux Martius aduolauit,atque in capite eius adsediti Quintilian.lib.vj Cap. iii. Marcus Caelius praetor cum sellam eius curulem Consul Isauricus siegisset, alteram posuit. Valerius lib. iij. cap.v. Quamquam quid intersiae,utrum repulsam an sic adeptam Praeturam domum rcserreti quam cum propinqui ab eo potitui animaduerterent,id egerunt, ne Rut sellam ponere, aut ius dicere aud ret. AEdilra quoque curules eadean sella insignutos & nomen ipsum, & Gnaei Flauij historia a Liuio lib. ix. &a Gellio lib. . cap.ix resata satis docet. Vnde autem sellae corulis nomen manauerit, idem Gellius lib. iij. ca.xviij. declarat,
ex Basso narrans veterum aetate,Senatores,qui curulem magistratum gessissent, curru solitos honoris gratia in curiam vehi di in quo curru sella esset, supra quam considerent : unde Curulis appellaretur. Quod & liidor.lib.xx. Etymolog. cap.j. paulo planius atq: pinguius exposuit. Venio nunc ad praetextam,qua praetores olim ornatos fuisse Suet.in Iulio ca. xvj. indicat cima de prςtura Caesaris agens sic ait: Ac nihilominus permanere in magistratu ac ius dicere ausus, ut comperid p ratos qui vi ac per arma prohiberent,dimulos lictoribus,abiectaq; praetexta domu clam refugit.Fit & de aedilicia praetexta sermo a Plin. lib. ix. cap. xxxix.& a Cic.in Orat contra Vatin.
Mesrnatoris ornamentis. CAP. XVI.
: mas persen s utriusque sexus: item corviri,qui or j nainentis senatorijs Ytuntur. L speciosa Diac νζrribor. signi fio. Duo locus hic ut explicemus, deside rat: unum,quae olim clarissimae persenae appcllarent ur : alterum,qualia Senatoria ornamenta essent. Quorum Vtrumque
non ad ciu loci modo, i d & aliorum multorum intelligen-
93쪽
tiam sciri necesse essi Clarissimo tum nomine Senatores olimiornabat itur,vi' ostendit Levi aror. D. de cur. s .in qua ita est: Curator Sonatusconsulto constitantur, cum clara persena V Iuti Senatoris vel uxoris cius in ea cauti sit, ut eius bona v nim debeant iteminae unim matrimonio cum Scnatore cOR etracto elatissimarum nomen sortiebantur.l feminae. D.de s Dam ib. I. Cum te. Ciae nupt. quomodo clari stimam facta in
per maritum ini filii g. j. D.ad municipes. interpretamur eam quae senatori nupserit. sic de Lamprid.iri Al . Solusq: omnisi imperatorum fuit, sub quo mulier quasi clarissima loco viri senatum ingressa sit. Nec vero alijs quam qui scnatorio ordine, vel senatoria dignitate clamare essent; ciaressimilitiselum primum collatum puto. Atque ita claram dignitarem iii:l non cst verisimile. D quod mut.caucdc clarissimos viros a Cipi oportoc censeo in l. deferre. D.de iure fisci. Ain l. scd Scsi sustepit. f. sed dc si proponas. D. de iudic. l. cum tabulis. g. l. D.dc his, quae vi in dig. l.custodias. D. de public. iud. l. patro-rorum. D. de legat. lib.ii . Lampria in Alex.Praesectis praeto--rio suis senatoriam addidit dignitatem, ut viri clarissimi recitent re dicerentur. Et crat Corto senatoria dignitas omnium quae tam temporis erant,clarissima vel ipsius Hadriani rest monio, quem Sparti a. scribit senatus fastigium in tantum ea tuliste, ut clim Tatianum ex praefecto praetori j orn mentis consularibus praeditum faceret 1cnatorem, nihil se amplius Zaut maius habere,quod in cum con croetitestatus sita Pomea prae libus omnibus prouinciarum, S magistris census, Nprincipibus agentium in rebus, & alijsi multis clarissimorum Titulus tributus vilescere sensim coepit v videre est in recentiorum Impp. constitutionibus. Nunc ad senatoria orn menta transeamus, in quibus latus clauus praecipue ponitur, quo ab Equeari ordine s enatori u distinctum Plin.lib.xxxiij. p.j. 55 Lamprid. in Alexand. docent. Hinc illud Vlpian in Instit. litavij. ' uor amo us pris pia lius conditutionisus co cessum est musis fin hoo 2onare ira sis, i is ab Imperator lato AMMO Hlequo ' Δρο honor tur. Quibus verbis utrius. que ordinis di limen notat. Id enim ipsum ita Gaius estertin .nuper. DAL: doliat. inter vir. Nuper ex in I ntia principis tonini ree prae,sata crema donationis,qu.im ae cimo
94쪽
nec x xx equestris orinni M. Hinc ctiam Augusto sumenti virilem togam,cum tunica lati claui resuta ex Vtraque par te ad pedes decidisset, ominis loco quosdam interpretatos Sueton tradit, futurum, ut is ordo, cuius id insigne citcti ciquandoque subiiceretur. Idem id in Claudiap. iiij. sic ait: tum cialium quamuis ab initio adfirmasset , non icci urum s e uenatorem nisi ciuis Roma. eslci, libertino tamen tribuit. Habebat vero elauus senatorius latiorem purpuram, Ut ex Pliij capite iam a uic citato, ec lib. ix. cap. xxxv colligimus: de cuius forma εc aliquid ex Quintilian.lib.M. cap. vlta elicipolin. Erat praeterea in calceamentisimagna inter senato rium & mucitrem ordinem disterentia. Patricij cnim calcei, quos veteres, Mulleos. Festo tcste appellabant dunae impres.sam cssigiem habebant. Vnde Martialis,Iuuenalis, Statius P pinius lunatam pcllem, & patriciam lunam dixere. Hinc Cia Ccro xii .in Anto. orat. de quodam in senatum repcnte adlecto: Est etiam Asinius quidam senator voluntarius Iectus ipsis a se. Apertam Curiam vidit post Caesaris mori . Mutauit calceos : patet Conscriptuste ritu factus est. Huius vero tua nati calceamenti variae a Plutarcho ita Probleniat. caulae ad seruntur: probabilior reliquis illa est,quam Isidor.lib.vit. Elyamolog.capcvlt. de Zonarastomo si sequuntur, Ut dicamus a
Romulo institutos patriciorum calceos suise adsuta lunar fura, quae in cis h sderis Armam, sed notam centenarii
numeri significabat,qui.vinitio centum senatores eranti Αtvl Cinsignia vestium quibusdam senatu a se motis Augustum,c secutae Tranquillus refert: quibusdam etiam, priusquam. in senatum lecti essent, a Claudio tributa, Dion dib. Iviij. auctor cst, praefectisq. praetorio ab Imperatoribus picrumque
95쪽
satio. Quaeret hic aliquis, in quo ille turpis quaestus verset quod iacili me expediet, qui didicerit accusatoribus ollinac
delatoribus praeinia Constituta, quorum dulcedine ad accusandum pelliciebantur. Quod Ecl. ii.D. de iuretis ostendit, de Quintilian .lib.vl .cap.vit..cum ad deferendos reos praemio duci proximum latrocinio esse ait. Tacit.litav.Laelius Balbus Acutiam P. Vitellii quondam Uxorem maiestatis postulauerat, qua damnata cum praemium accusatori dccerneretur, Otho Trib. pleb. intercessit. Idemq; auctor lib. iiij.de praemijs accusatorum abolendis,si maiestatis postulatus ante iudicium perscctum se ipse vita prauallet,in Senatu actum scribit. Prae naia vcto haec partim legibus ipsis, ex quibus crimen intcn debatur, desinita erant: partim aestimatione arbitrioq; Cius, qui de crimine cognouisset, constituebantur. Veluti lego Cornelia ad S QSilanianum pertinente de praemio accus torum, qui struos ante quaestionem de familia habitam sum elapsos conquisissent & renuntiassent, hoc cauebatur, ut in singulos seruos, quos conuicissent, quinque aureos ex bonis occisi: aut si inde redigi ea quantitas non postet, ex publico accipcrcntu. lege Cornelia. inde Sena: Silan. In eo quoquo Senatusconsulto, quod a Frontino lib. ij.de Aquaeductib.re fertur, praemium accusatori constituitur dimidia pars eius, quo condemnabitur is, qui in Senatusconsultum commiserit. Lege etiam repetundarum quartam bonorum rei, pro praemio accusatoribus concessam Tac lab.iul.indicat. Sed εc Papiae legis delatorum praemia ad quartanas a Nerone r
dacta Sueton. in eius vita cap.x. auctor est. Vnd Vulgare Praemium interpretandum aliquando suspicatus sum, in l. edicto. g. heredes. D. de iure fisad differentiam eius quod edicto Traiani his qui se deferunt, tribuitur, quod uberius est,& dimidiam bonorum continet. At in eo Senatusconsulto quod
in eos factum est, qui ἐπικάμφω α, absidue quid sine scripto
in notam aliquorum produxerint, pro modo substantiae a cusatae personae, aestimatione iudicis ci qui indicauerit, pretium constitui iubetur. l.lex Comesia infin. D. de intuta S cundum hςc accusatoribus Eprio & Cossutiano quinquagies H-s. singulis, Ostorio, duodecies decreta apud Tacit. lib.XV. legimus. Hoc vero quaestu cum multi turpiter vitam holer
96쪽
rent, temporumq; licentia ad calumnias abuterentur, exilio grauioribusq: alijs poenis id genus hominum a Tito, Domi-.tiano , Traiano , adsectum esse , historiarum monumentis pruditum est. Tranquillus in Tito cap. viij. Inter aduersa temporum, delatores,mandatoresq; erant cx licentia veteri. Hos adsidue in foro flagellis ac sustibus caesses,ac nouissime traductos per amphitheatri arenam partim subijci in seruos ac V insteimperauit,partim in asperrimas insularum auchi. Xiphia, lin. in Tito. τορ τε ρειπυυe Domitianum quoque fiscales calumnias magna calumniantium poena r pressisse Tranquill.refert, & hanc cius vocem celebratam.
Princeps qui delatores non castigat, irritata Quo nomine ei Martialis his versibus gratulatur libJ. Epigri Turba grπων paci, Acta es inimicis quisu epuae semper m era Miciolat opes,
aerio G tutas , nec cepit arma nocentes.'
Et delator haset, quod dasat exd uiat Linusinia pro Uus Hiator as He Eandem poenam delatoribus Traianum inflixisse Plinius' in Panegyrico docet,cuius verba ipsa quia elegantia sunt,hic posui: Vidimus, ait, delatorum iudicium, quasi grassatorum, quasi latronum. Non solitudinem illi nouiter, sed templum, sed forum insederant: nulla iam testamenta secura, nullu&status certus, non orbitas,non liberi proderant. Auxerat hoci malum principum auaritia. Aduertisti oculos atque ut ant castris, ita postea pacem foro reddidisti, excidisti intestinum malum. d. mox: Congesti sunt in nauigia raptim conquisita ac tempestatibus dediti: abirent,sugerenti vastatas delatio
nibus terras. veprecuratoritas Caesias. CAP. X VI ILRocvRATOR Caesaris inter fistum dumtaxat& priuatos ius dicebat: in lite priuatorum idoneus
competensq; iudex non erat.Lj. C. de iurisdict. om.
iud. Ideoq; a procuratore Caesaris, qui partibus praesidis non iungatur, inutiliter in causa priuatorum iudicem dari a Papinian. in l. ex consensu. g.j. D. de appellatio. responsum est, Ac a Gordiano rescriptum in bj.C.de pedan .iudicib
97쪽
Nam cum vice praesidis sungebatur, quod va venisse intemdum praeter seperiores locos, etiam l. ij.C.de poen. l. iij. C.ubi causae fiscat .l.iiij.C.ad lcg.Fab.de plagiar.comprobant, tum proculdubio de omnibus causis,quae in prouincia incidissent cognoscebat. Verum hunc ingressi de procuratoribus C sarum dicendi campum, reliqua quae ad cos pertinent, exequamur. Primum autem ponendum est, ex Equestri ordine eos legi consueuisse: quod Tacit.in Agricolae vita indicat. Vtrumque, ait, auum procuratorem Caesarum habuit, quae Equestris nobilitas est. Lecti deinde fiscalium rationum causa in prouincias mittebantur,vel rerum omnium prouinciae, vel certarum procuratione mandata. l. abesse.& l. qui mittuntur. 6. j. D. ex quib. caus malo. Et initio quidem non aliae eorum partes erant, quam ut vectigalia colligerent, & fiscLiura lucrentur,aequoq; Cum priuatis iudicio persequerentur. Paulatim iurisdictio his attributa est, ut suum proprium fiscales causae iudicem haberent. Dion lib.lvij. πιτωτωνα, ait, ψ ρ λυ
Cario cxegisse, ut rata cflent, quae procuratores sui in iudicando statuerent. Accepta ergo a principibus iudicandi potestate, ita pecuniarijs, quae inter fiscum & priuatos Inoue bantur, controuersijs, procuratores in prouinci)s cognosc ibant.lai .si aduers fisc.l cum hi .f.transactioncs.D.de transi actio.l. si heredum. C. cod. Vnde Vlpian. de Oiscio Proconsillis agens, Sane, inquit,si His pecuniaria causa sit, quae ad procuratorem principis reficit, melius siremit, sise ab neat. l.ncc quicquam. i. D.de ossic. Procons ubi merito, si fiscalis pecuniaria causa sit. Nam de criminum quaestionibus procis-rator Caesaris non cognoscebat, sed ea cognitio ad proe sulciri vcl praesidem pertinebat. l. iiij. C.ad legem Fal de plag.
l. ij. C. de poen. Finita certe poenae quaestionc, vel crimino morte extincto, apud procuratorem reliqua de bonis diseeptatio perageb.Hur.l. . ocii. h. C.ubi causae fiscat. Deportandi
98쪽
.vero, vel relegandi, vcl alterius' poenae inserendae, aut etiam multae dicendae ius non habebat.l.vlt.D.de ossic. procuri Cmsar.l. ij. C. de poen. l. curatores. C.de modo inest. Sed nec de causis status cognoscebat. l. h. C. ubi de causa stat. de his sciliacet,in quibus de ingenuitate quaerebatur. Ls pater. C. ne de statu des Nam libertinitatis & seruitutis causae apud eum ag bantur.l. iamdudum. C.ubi causa stat. Locare plane atq; ad dicere fisci praedia. l. iij. f. diui. l.viti. D.de iure sic. l. iiij. C.ubi cauta fisc. Debita fiscalia exigere,i. Moschis 64.D.de iure M. l. VlED. de interrogat. in iv.fac. Iubcre item seruos fisci squod in co praecipuum est delatas hereditates adire procurator
fisc.l. si quis mihi. J.j.D.de adquir.hercit. Non tarnen sine auctoritate principis & inconsulto co transigere. d. t j. & l.nulli. D.de transaction. Ccrurum aduersus procuratorum suorum sententiam solus princcps in integrum rcstituere poterat. l. j. C. ubi de apud quem in integ. rcst.
me prinsecto aerari'. V o D in prouincijs procuratoris Cesaris, hoc inj urbe, luatum coni jcio, praefecti aerarij munus crat, ' De cuius constituendi origine,vincq; mutata aera- iiij administiatione breuiter comemorandum cst. 9Eraiij,quod in Saturni aede a Valerio Publicola costitutum, Plutarchus, lacrobius,aliiq: reserunt cura QSaestoribus stante Repub.madabatur: quorum ossicio pecuniae publicae,quae per eos ex vectigalibus, populit; Rom. agris, praedis item ac manubi js redigebatur,in diuersos usus crogandae onus incubuisse notius est, quam ut exempla tostimoniaq; profercnda sint. Posteaquam vero imperium suum omne in principem populus transtulit varie habita ac saepe immutata eius rei somma fuit. Nam Augustus senatui primu eligere praesectos pc misit: dein ambitu sustragiorum siuspecto, sorte ducti sunt ex numero Praetorum,qui praeessent,quemadmodum Tacit.lib. xiij. scribit,& Sueton. in A ug. cap. xD. ita perstringit. Auctor& aliarum rerum suit, ut cura aerarii a cauaestoribus urbanis ad Praetores, Praetoriosue transiret. Eal de causa vcrisimile in ab co praetorum numerum auctum: quod idem codem Ii 2 loco
99쪽
loco Tranquillus & noster Pompo.in Uj.D.de orig.tur. scribit. Itaq; in eo Senatustonsulto, quod de Curatoribus aquarum, Q . Elio Tuberone & P.Fabio Maximo Coss.sactum est, ita scriptum erat, ut apud Frontinum lib.ih. de Aquaedicti b.legimus. Quiqi ita delati essent,cis Praetores aerari j me cede cibaria, quanta praesecti frumento danda dare ferreq:
solent,annua darent &.attribueret. Et paulo post:Q . Elius, Q .Fabius Coss. ambo, alicrue si videbitur,adhibitis Prael ribus,qui aerario praesint, praebenda locent. Tacit.lib.j. Resistentibus aerarij praetoribus subuenit Caesar,pretiumq; aedium Aurelio tribuit. In monumento quoq; apud Dalmatas cssoLso praetoris servij fit mentio. Per hos vero aerarium ad Clam dijusque tempus administratum est. Is, quia sors ad parum idoneos deerrabat, Quaestores rursum imposuit: iisq; p nam enim ipsa Taciti ex libro xiiij. verba ne metu ostensionum segnius consulerent, extra ordinem honores permisit. Qua de re sic Tranquil. in Claudio cap. iiij. Collegio Quinstorum curam aerarij Saturni reddidit, quam medio tempore praetores,aut qui tunc Praetura stincti, sustinuerant. Haec ille. Sed deerat, ait Tacitus, robur aetatis eum primum magistra tum capesientibus. Igitur Nero praesectura perfunctos experientia probatos delegit, & tabularum pecuniarumq; publi- Carum curam a Quaestoribus ad praesectos transtulit. Praesecti vero hi aerarij appellati sunt,quos ex praetorijs creatos cxistimo. Α praetoribus certe Vespasiano imperante aerarium tractatum fuisse idem Tacit. lib. .Qribit. Pomponius etiarna Diuo Nerira praetorem unum adiectum refert, qui inter fistum & priuatos ius diceret. Quem praesectum aerarij appellatum verosimile est : cuius idem quod Quaestoris in libera Repub. munus suisse Gell. lib. xiij. cap.xxij. locuples testis est. Manubiae sunt, ait, non praeda, sed pecunia per Quaestores
popul. Rom. ex praeda vendita contracta. Quod per Quaestorcs autem dixi intelligi nunc oportet praesectum aerario significari. Nam cura aerii a Quaestoribus ad praesectum translata est. Quamobrcin vacantia & caduca bona,aut quae ex alia causa in aerarium colligebantur , praesecti aerarii cogebant. I.cdicto. D. de iure fisc. Fiscales quoque causae apud eos agebantur : quod significari ab Vlpian. palam est in l. ij. 6.hoc interdictum.
100쪽
terdictum. D. ne quid in loco pub. cum est, Res enim aegrictu propriae . priuatae minoripis sunt. Qitur si quis in hisia quid faciar, nequaquam hoc interdictum Iocum habebit sidsi ne dehi icontrouersiis, insecti eorum iudicessunt. Vbi
nescio an non pro, corum rarii ab Vlpiano scriptum fueriti. Cognouisse plane praesectos & pronuntiasse l. m quidam. D.de his quae ut indigia.& Isenatus. f. quod si tribus. & l. rius Seuerus. D. de iure fisc. docent: Ex corumq; auct9ritate Sc arbitratu de alimentis fisco ex vitiina voluntate δebitis transigebatur. Lcisim hi. g.transactiones. D. de transactionib. Apud hos etiam natales prosessiones ex constitutione D. Marci fiebant, ut Capitolinus scribit. Fuit vero & alius aerarii
militaris, quod sibi in bellorum subsidia Augustum instituisse Sueton .auctor cit, praesinus: qui in inscriptione Mediola nensi, quae Plinii Elogium continetia praesecto aerariJ Saturni
separatur. i l l l . . leto Ic A P.
me procuratore rei priuatae. RAETER fisci procuratorem, alium etiam rerum: priuatarum , proprijq; sui patrimonii procurat i rem principes habuere. Hoc nos Vlpian. docet in l. cum seruus. 6.vltimo. D.de legat. lib.j. his verbis, praedia Caesaris, quae in firmam patrimonidi reducta sub procuratore patrimoni' babentur, si egentur, nec intimatio eorum delet insan. Meminit huius procuratoris & C pitolinus in Macrino. Mortem,est, Antonini sciratus gratanter accepit , SE Opilium Macrinum libertatem publicani curaturum sperans primum in patricios adlegit, nouum hominem,& qui paulo ante procurator priuatae rei fuisset. Et in Ltio eius libelli. Occiso ergo Antonino Bassiano Opilius M, crinus praescct.praetorio cius,qui antea priuatas curabat, imperium arripuit. Institutum vero primum a Seuero hunc procuratorem post Clodium Albinum victum Sparti . a ctor est Antea vero rei familiari principis liberti plerumque, nonnumquam Equites sine aliqua administrationis, & muneris forma duo pluresue praeficiebantur. Tacit.lib. xiij. Ministri fuere P.Celerius Eques Rom.& assilius libertus rei fami--liari principis in Asia praepositi: Hunc procuratorcni credon 3