장음표시 사용
131쪽
ROBRA, quemadmodum Vlpian. scribit, qua tam natura turpia sunt,
quaedam ciuiliter,& quasi more ciuitatis. In illis adulteria numerantur, quibus abstinendum csse no tam scitis legum, quam nat
rati ratione dictante quicque intellegit. Nec enim, i ut a Cicero. praeclare scru lpium cst', si regnate Tar quinio nulla erat Romae lata lex de stupris, idcirco non contra illam legem sempitcrnam Sextus Tarquinius vim Lucretiae Tricipitini filiae attulit. Erat enim ratio prosccta a rerum natura, de ad recte faciendum impellens,& a delicto auocans, quae non tum denique incipit lex esse, cum scripta est, sed cum orta est. Orta cst autem simul cum mente diuina. Argumento in consentiens in unum Omnium populorum de adulterii turpitudine opinio, quae pro certissima lege naturae accipienda est . Nam ex quo primum a fero & agresti b Ciclausecultu ad humanitatem traducti homines ccrtis inter se matrimoniorum legibus deuincti sociatiq: sunt, qui prius incer to ac promiscuo coitu libidinem explebant suanNcx co tempore vitio duci adulterium legibusq: prohiberi coepit.
- ut ait Horatius pientia quondam
132쪽
1 3 4 AD LEG. IV L. DE AD VLT.
Concubitu prosilere ,so,dare inra maritis, 'pida moiari, Dies incia re Iigno. Et alias , impida cor runt mos K ponere Igrs, Reu quis fur es r, neu fatro, neu quis ad rari Quae res cilicit, ut quae in iure ciuili errant 'incesti crimine libcrantur, adulterio comitiisse nullam muliercs excusationem habeant , propterea quod lege naturali, qua ignorare cas insita ratio non permittit, prohibitam rem admittarint. Id adeo cx co uci perspicue apparct, quod est brutis quibusdam a natura datum, ut adulteria aucrsentur: & quanto ca hominibus odio esse debeant, quibus possint, indicij se pliri. lib. s. testentur'. Nec immerito certe huius viiij foeditatem in ani- , , si usi ini nostris lucerc ipsam per se communis parens voluit. Et de Histarim. enim ut Omnia animo ac cogitatione percurras, adulterio foedius crimen, atq: hominum inter se societati perniciosius vix ullum reperi . Nam cetera quidem sermo omnia delicta propriae turpitudinis finibus continentur: adultcrium quoddam veluti vitiorum agmen trahit: & ut Diodorus Siculus verissime scribit , ad cam, quae marito insertur , iniuriam, corruptelam quoque, ac deprauationem morum,prolis comsusionem, matrimoniorum perturbationem adiungit. Nec vero ullum tantum scelus, ullum tam magnum facinus est,ad
quod sitscipiendum libido voluptatis violataeq; pudicitiae a b dacia non impellat, M. Catonem dixiste accepimus '. Nullam adulteram non eandem veneficam esse: videlicet homo prμ- dentissimus sentiebat nullum esse scelus, cuius non lac sinspicio in eam caderet, quae fide rupta,sacril lecti genio comtempto adulicrum admittere ausa esset. Multae ipsis etiami Iuueml ca- visceribus vim essene non dubitavcrunt', medicamcntisq; THelba lib. Conceptos ex adulterio partus abigere, ne materna adula
L Plato libat. ria in lucem editi liberi dissimilitudine se ae proderent.' Quid dicam maritorum nece adulteria cumulata8 Notae sunti lib. Reg. 1. Candaulis Lydii , Uriae', Agamemnonis F, Fabij Fabrici in a Meui. li ', Romani Argyropi. i Constantinopolitant Imperatoris Lbroia'roperti ex adulterio uxorum natae caedes. Sed non cst institutae dispu-h piu ire. iri tationis, quot ex hoc Veluti sente scelerum riuuli manarint, Paralles. repetitis ab ultima antiquitate cxemplis recensere. Maneat
2 , Ici. mota illud, quod paulo ante attigimus, adulterio vincula
133쪽
quodammodo diuini atque humani iuris reuelli arcti silmisq: nexibus adstrictam coniugum coniunctioncm dissolui, fami lias incerta stirpe confundi, parcnti non suo illegitimas proles eandem cum iustis liberis partem laturas adscribi. Quo quid fingi possit hominum generi odiosius,non video.Lac
daemonios quidem cum acerbissima execratione aducrsuscos quos vehementer odistent, uti vellent, inter caetera domus exitia, hoc imprecari solitos traditum cst y, ut eorum 'iit in ira uxores adulteris delectarentur. Quamobrem bene sanxisse mihi Graeciae ciuitates videntur, quae solos adulteros impunc booccidi permiserunt, non alia ratione, quemadmodum Xenophon in Hierone scribit,quam quod λυμαντῆρας -τre νο-- γγα τα ῶν φι est , Μόρ αδρας ει α , in qua Omnem vitae suauitatem iucunditatemq; positam esse iudicant. Cui pene totius Graeciae communi constitutioni hoc sapientissimus Atheniensum legislator Solon addidit ', ut q Aeschinea quς in adulterio deprehensae essent,mundo omni,ornamentoq: mulicbri detratio, matronarum C tu,sacrorumq; , quae N Q. vel ancillis patebant,aditu p hibcrentur, ne carum consii tudine honestae matressam. corrumpcrentur. Laudabilis S
illa Thuriorum lex ', quae Comoediis alios, quam adulteros e Plutarchia traduci,nominatimi perstringi vetabat, quasi haec una labes i tς Tran- publica nota vindicanda esset. Quae omnia prouidentissimii, 'princeps,& iuris religiosissimus Augustus in animo reputans, cum dissilientem luxu ciuitatem Romanam, & ad omnem stuprorum adulteriorumq; licentiam proiccta cernerct, c ccndi huius mali causa seuerissimam de adulterijs de stupris legem tulit, ut poenae metu eos, qui in officio sua sponte non continerentur,ab eo flagitio reuocaret Eaq; cst peruagata,&auctorum monumentis nobilitata lex Iulia. Cuius ego inter pretationem verbis,qua fieri poterit fide, relatis,facere institui. Hanc autem legem etsi ab Augusto latam esse diserth
tamq: dicerent. Quem in crrorem eos, credo, ipsum legis nomen induxit, ciuit ignorarent Octauium, cui postea Augusti nomen delatum est, testamento maioris auunculi ado- t Sueton. Inptatum C. Iulium Caesarem esse appellatum': more Romanis
134쪽
usitato, apud quos parentum adoptiuorum nomina gentili-cijs aliquantulum immutatis astumebant, qui in alienam fa-u Zoior. to- miliam adoptione transibant'. Vlpiano vero, ne qui relin-hbitati Ρ' quatur de re ccrcissima posthac dubitandi locus, testes, licet, ea=., . minimc necestarios addamus.Tranquillus de Augusto ': Le ges retractauit, & quasdam de integro sanxit, ut sumptuaria,& de adulterijs & de pudicitia Plutarchus in Apophilio .
Mos Dx maculosum edomuit nefas. . o.
Laenduntur sim, b ose 'reperin, Culpam poma memit Como. Quamquam & huic vitio fuisse eum principem deditum litteris proditum est : quod ne amicos quidem negasse Traniax in Augusto quillus scribit , excusantes sane non libidine, sed ratione ab ς p co adulteria commissa, quo facilius consilia aduersariorum per cuiusque mulieres exquireret. Sed tamen hominum, ut, in Epit. cleganter cum Eutropio Sex. Aurel. Victor', ait more, qui in ulciscendis vitiis, quibus ipsi vehementer indulgent, acres sunt,aliorum in hoc genere peccata, grauissime executus cst. Nam & poetam Ouidium quod tres amatoriae artis libros conscripsisset, exilio damnauit, ac ne filiae quidem neptiq; suae, quae hac lege commiserant, ut parceret, adduci potuini Ita factum est, ut adulteriorum accusationibus fora per albquod tempus perstreperent. Quae cum paulatim conniventibus magistratibus & dissimulatione temporii remitterentur, senescenti iam legi Iuliae opem tulis canal renouasse Domitianus dicitur, multosq: nobiles ac lo pletes viros ea lege, ZonM.Am condemnasse V. Ea res Martiali, asentandi honoris auidissimo Mi tomo , principi multis locis materiam dedit. Sic enim ille lib.v id Epigram. Lusius erat Iareae munia a fassere traei,
Vtraque tu prohibes Caesar, populos suturis
135쪽
Succurris, nasi quos sine ude iubes. Nes ado iam, nec marchus eri te praeside, quissuam: o prius, d mores, do marchus erat. Alio quoque eius in Rempubi singula metita persecutus, quae ei & spectacula, & ludos, & triumphos, & deos debeat, tandem ait, Plus debet tibi Romae quo tuta a M. Idem lib.v II. Sancta duris summi obibet censeura, vetatquc a chari. Et alias ,
ZMis sex popuID, ex quo, Uine, reiam est, rique inre re domos iu a puricitia sequi minus, aut ceria non plus xl ma Lx si Eoq: refercndum est& illud Iuvenalis , ualis erat nupst tram o piatatus Mulier Concubitu, qui tunc I ges reuocaris amaras nisus, atque i inarti Veneris timcndas. Ceterum lex ista interdum ' De adulterijs coercendis, interdum De pudicitia appellatur Cuius verba hax suiste mihi traditum est:
Ne quis posthac stuprum, adulterium facito
Qui stuprum, adulterium sciens dolo malo socerit, in insulam relegator. I I I.
Patri, qui in potestate habet adulterum quemlibet , quem in filia deprehenderit domi suae, generitae sui, occidere ius esto , dum
una cum eo incontinenti filiam occidat.1 I I I.
Viro deprehensum domi suae in uxore sua adulterum, qui leno fuerit,quiue artem lu-- s dicram
136쪽
13 8 AD LEG. IVL. DE AD VLT.dicram fecerit, vel in scenam saltandi, o tandsue causa prodierit, iudiciolae publico damnatus, neq; in integrum restitutus erit, quiue libertus eius mariti, VXorasiae, patris, matris, filii, filiae, utriusque eorum fuerit, propriusve eorum, Vel cum alio communis, quiue seruus erit, occidere liceto: Qui eorum aliquem occiderit,uxorem sine in ra dimittito.
Viro adulterum cum uxore sua deprehensum, quem aut nolit, aut non liceat occidere, retinere per horas diurnas, nocturnasq; non
plus quam viginti testandae eius rei gratia, ut uti sine fraude suo iure possit, liceto.
Viro patrii, qui in potestate habet,sexaginta dies utiles ad accusandum dantor, intraq; eos dies cuilibet praeferuntor. Post eos dies patri, maritoq; lapsos,extranei quilibet admittuntOP. VII.
Ne quis inter reos eum, qui tunc sine detrectatione Reipublicae causa aberit, referto.
Blinoribus xxv.annis adulterii accusare ne li
Si seruus adulterii accusetur,& quaestionem in
137쪽
LIBER SINGULARI S. 13 9 eo haberi accusator postulet, iudices se uum aestimanto : de quantum aestimauerint, tantam pecuniam Sc alterum tantum eum qui nomen eius serui detulerit, ei ad quem ea res pertinet, dare iubento.
Qui post maritu Sc patrem accusare possiant, si ad accusandu plures simul prolatuerint,
is cuius de ea re notio est, de iusto accusatore constituito.
Reos adulterii marem dc feminam ex eadem causa ne facito.
Si mulier ante denuntiationem nupserit, qui accusare volet, ab adultero incipito. Nec ante ad muliere quisquam peruenito,quam
adulterum reum peregerit. XIII. Adultero absoluto, quae nupsit, quamdiu nupta erit, aduersus omnes secura esto. X I I I I.
Si vir, qui uxori adulterae repudium misit,vel
extraneus quis mulieri, antequam nuberet, adulterii se iacturos denuntiauerint, eam post denuntiationem nupserit,ab ea incipere accusare volenti ius esto.
Si vidua sit, de cuius adulterio agitur, accus
138쪽
1 o AD LEG. I v L DE ADULT tor liberum arbitrium adulterum vel adulteram , Vtrum prius velit, postulandi ha
Qui domum suam praebuerit,ut stuprum,adulteriumue cum aliena matresa.vel cum m
sculo fieret, sciens hac lege tenetor.
Qui pro comperto stupro pretium acceperit, quaestumve ex adulterio uxoris suae fecerit,
Damnatam adulterii si quis sciens uxorem di xerit, hac lege tenetor.
Qui deprehensum in domo sita adulterum di
miserit, uxorEmue in adulterio deprehensam retinuerit,hac lege tenetor.
Mulieri accusandae sex menses utiles dantor, postea accusare ne liceto. XXI Adulterum,adulteramue post quinquennium continuum quam commissum esse adulterium dicetur, accusare ne liceto, eaq; praescriptio adultero,adulterae utilis esto.
De seruis ancillisite eius,de quo Vel de qua quaeretur, parentisve utriusque eorum, qui eis ad
139쪽
ad usum a parentibus dati sint,si accusator postulet,quaestionem habeto.
aestioni reus reaiae, patroniue eorum, Sc is, qui crimen detulit,intersunto.Patronis interrogandi facultas esto.
Seruus de quo quaestio habita fuerit, publi.
Si reus, vel rea absoluti fuerint,seruorum damnum iudices aestimanto: siue mortui fuerint , quantae pecuniae ante quaestionem fuerint: siue salui, quantae pecuniae in his damnum datum fuerit, factumue erit.
Serui, qui quaestioni postulari possinit, intra
sexaginta dies ex die diuortii ne manumittuntor, n6ue alienanior. XXVI I.
Adulterii damnato damnataeue testimonii dictio ne esto. XXVIII.
Diuortia septem ciuibus Romanis puberibus testibus adhibitis praeter libertum eius, qui diuortium faciet, posthac faciunto. Aliter facta pro infectis habentor.
Dotale praedium Italicum maritus inuita vX s 3 re
140쪽
AD LEG. IVL. DE AD VI T. re ne alienato, nύue consentiente ea obligato.
Nunc singula legis vcrba cxcutianus, cisq; congruam ex Iure consiliorum Commentari;s, nostrisq; , qualescumq; sunt, obseruationibus interpretationem accommodemus. Prius caput ab Vlpia. refertur quod ita conceptum est. N E QVIs Pos THAC. Vcrbum ausae utrumq: sexum, id est, tam masculos quam seminas Complectitur . Nec vero rusticitati hic aut aetati venia datur. Proinde ii minor xxv. annis adulterium commiscrit, hac lege tenebitur: quoniam tale crimen post pubertatem incipit , nec iuste adulterii poenam aetatiς cxc sitione deprecabitur, cum auxilium in integrum restitutionis in executionibus poenarum cestet . Ait autem PosTHAC, communi omnium lcgum regula, quae suturis non praeteritis casibus scribuntur '. Neque enim ait Cicero ' Ve rem ridens in ulla lege ptaeteritum tempus reprehenditur, nisi cius rei, quae sua sponte scelerata, ac ncsaria cst, ut oti
si lex non esset, magnopere vitanda fuerit. Cuiusmodi deluctum etsi lex Iulia coercet, quae issiquod semper malum iacis nus suit, admitti prohibet, quia tamen nouis constitutis poe
nis id sanxit , ante admisia in iudicium vocari noluit. s T PRVM ait, ADULTERIVMy. Stuprum proprie in virgianem, vel viduam : adulterium in nuptam committitur ' pr Pter partum ex altero conceptum composito nomine. Sed lex Iulia his verbis promiscue,atq: indisserenter utitur . QVorum Modestinus sententiam exponens, stuprum cum Committere est , qui liberam mulierem consuetudinis causa non matrimonii retinet: excepta videlicet concubinae Merito,
excepta concubina, quae quidem in concubinatu licito iure sit. Nam concubinatus, quemadmodum Marcellus scribit ', extra poenam legis est, id est, ut ego interpretor, extra legis Iuliae poenam, quae in concubina stuprum non vindicat , proptereaquod, ut Vlpianus cum Atilicino sentit', hae solae in concubinatu haberi sine metu criminis possunt, in quas stuprum non committitur. Cuius rei gratia inuestigandum cst, quibusnam in mulieribus olim stuprum impune admiri retur. Ac primum in ca quae se non patroni concubinam.