장음표시 사용
121쪽
ridem auctor in Heliogabalo indicat: A aqv I.
In horrea qui res otam rccondem ntur. CAP. XVIII.
ORREA in urbe Roma permulta filiti ex Pub.
Victoris de Region.urb. Rom. libello intellegimuς Ea non frumentaria dumtaxat, quod vulgo creditur, sed & vinaria fuisse ostendit l.tabernam. D. lemst. Si instr. Nec obscure significant Impp. qui vinum in homteis positum venisse narrant in Lij. C. de peric.& m. quam- qitam vini cellas frequentius apothecas appellari non me fugit. Sed & mercium, instrumentorum 'pignorum, rerumq; omnium mobilium custodiae horrea attribuebantur. l. clauiabus. de contrah. emptio.& l. heres absens. J. proinde. in fin. D. de iudi c. l. vulgaris. F. certe si proponas. D. cie siri. l. si quiso argentari s. D.de cden. l. pignus. C.de pignor. act. l. quaesitum. I. idem respondit.D. de instet. dc instrum. In qua melius ut opinor, vulgati codices, quam Pisani,scriptum habent,mei fas & ceteram supellcctilem in horrea patremfam. contulisse ut tutiore loco citent. Nam in hortis quemadmodum Florentinus codex habet, securioris custodiae causa supellectilein reclusam verssimile non est, cum amoenitatis tantum causa in hortis aedificia, surtis & ipsa obnoxia ponerentur . EX Contrario vero horreis tutioris custodiae vatia ut vel pretiosa quaeque conderentur, pr ter superiores locos, etiam consi mant l. Seiae.*.pen.D. de initi. vel insti .leg. l. pediculis. g. idem Cum quaereretur.D. de auro & arg. legat.& l. cui quae Romae. D.de legat. lib.iit. L cum in plures. J.vit. D. locat. in tantum, ut pretiosissimam sertimarum suarum partem in ea Romani reponerent. l. iij- s.cstracturae. D. de ossic.praes vigil. Hinc illudis l.in ratione.h. 3.verum est. D. ad legem Falcid. Pondus a
122쪽
genti, quod in horreis habeo. & in l. pediculis. 6.item crimquςreretur.D. de auro arg. Argentum quod in domo vel intra horreum fuerit. Apuleius lib. iij. de Asino aur. Tunc horreum quoddam satis validis claustris obseptum, obseratumq ,quod medijs i dibus constitutum, gazis Milonis fuerat resertum,securibus validis aggressi diffindunt. Atque hac de causa effracturae periculo horrea subiacebant, quemadmodum ex d. s.cis acturae.& ex l.j. & iiij. C.loca.& l.dominus. D. co. it.liquudo apparet. o bonori Heres duce ut monentium te memtis Ialiquid nennqui. C A P. XIX. E s C i o , an hoc leuioris operae videbitur, sed i , men quod ad commendationes morientium pem tineat, non praetermittendum, veteres honori du-
xisse, si quantumlibet modicum sibi supremo morientium iudicio relinqueretur. Ex quo Vlpianus in l. iij. . i. D.de legat. praest. Hoc autem solum debetur, quod ipsis p rentibus relictum est liberis. Ceterum si seruo corum sit rit adscriptum vel subiectae eorum iuri persenae, non debetur. Nec enim quaerimus,cui adquiratur,sed cui honor habitus sit. Idem quoq: id testatur Mea ec si suscepit. F. sed etsi proponas. D. de iudic. Cicero pro Quintio: Moritur in Gallia, de
moritur repentino: herede testamento reliquit hunc Quintium , ut ad quem summus moeror morte vcnicbat, ad cui dem summus honor quoque pervcnirct. Idem pro Caecinna: Vsumstructum omnium suorum bonorum Coponiae legauit, ut frueretur una cum filio. Magnus honor viri iucundus mi
lieri suisset,si diuturnum esse licuisset. Quintilianus Maior in
Declamatio. Institutus es primo loco heres. Non facio tibi istius honoris controversiam. Valer.lib.vij. cap.vij. Consideremus , quae testamenta aut rescissa sunt legitime facta , aut cum merito rescindi possent,rata manserunt: quae ue ad alios, quam qui cxpectabant, honorem hereditatis transtulcrunt.
Per contrarium autem iniuriosum atq: turpe putabatur amucorum parentumue testamento praeteriri. Exheredationem
certe fili j, iniuriam Papinian appestatini.Papinianus. D. de inoisc. test& probri loco Antonio Cicero obijcit, quod ex
123쪽
amicorum testamentis nullas accepisset hereditates. De legis actionidiu. C A P. XX.
E C i s actio quo sensu in Iureconsultorum libris
accipienda sit,haud facilc ex cuiusquam Commentari)s intelligas. Nec enim probanda nonnullorum opinio est, qui legis actionem Bocinio auctore cestasionem in iure interpretantur: cum secundum hanc sententiam,actionibus, emancipationibus, adoptionibus,rnanumis.sionibusq:,quas in legis actionibus VetercS numerant,nomen
ipsum accommodari non possit. Quamobrem rectius cst ducere appellationem istam ad s0llemnes ex lege descendentes actus pertinuisse, ut legis actio apud eos esse diceretur, apud quos huiusinodi sollemnitates peragi cxplicariq; poterant. Hoc ut planum faciam, simul etiam ostendam necesse est verbi seir sere significationem latius quam vulgo cxistim
tur, manare: nec tantum ex ucterum sermone lege actum
cum actio instituebatur, sed S cum adoptio, emancipatio
manumissioq; imperio magistratus fieret. De iudiciali planepcrsecutione Ciceronis loca quae: subieci intelligenda sunt. Veluti libJ. de Orato. Agerent enim tecuni lege primum PDthagorei omnes atque Democritici. Et alias: Alter plus lege agendo quam quantum in xij. Tab leX permiserat. Idem pro Caecinna: Omnes qui in eadem causa sunt,& lege agat,& ius suum persequantur. Eodem sensit iij. in Vcrr.Oratio.lege V re in hereditatem: quo genere dicendi Valerius quoq; Max.
lib.vij.tit. vij. dc Plin. hi, xij. cap. v. usi sunt. Sic de Gellius lib. . cap. ix. Cum lege agitur, inquit, dia vindiciae contenduntur. Ac ne plura quae sunt prope innumerabilia consecter, cx xij. Tab. compositas actioncs, quas certas ec sollemnes prudentes constituerunt, legis actiones,id est legitimas actiones appellatas,Pomp.auctor cst in Lij. D. de orig. iur. Generalius vero hoc verbum accipitur apud Ovidium in Fastis, dc Macri lib.j.Saturn. cap.xvj. cum fastos dies definiunt,quibus lege licet agi: de apud Festum lib.xvj. cum religiosis diebus nefas fuisse ait apud Praetorem lege agere, & apud Ciccron. iiij. in Vcπ.orat. illo loco: Quis apud istum Praetorent Chelidonia inuita lege agere potuit Sic de apud Varron.lib. iiij dc lingua
124쪽
Lat. Contrarit,ait,horum vocantur Nesasti, per quos dies sari Praetorcm nefas crat, Do, dico,addico. Itaque non potest agi, quod necesse est uti aliquo verbo, cum lege quid pcragitur. Quod si tum imprudens id verbum cinisit, aut quem manu misit,ille nihilominus est liber. Ita lege agere & legitimo iudicio agere dixit Vlpian .in Institutio. stagnaciat.tit. de tutet. Sed iam apertioribus testimoni js causae iugulum prememus. Tacit.lib.xij.Diuus Augustus apud Equestres, qui AEgypto prinsident, lege agi, decretaq; corum perinde haberi iusserat, ac si Romani magistratus essent. Quae verba nihil aliud significare nemo nisi stultus negabit, quam praesecto AEgypto datam csse, quemadmodum nostri auctores loquuntur, legis actionem: proindeci: apud cum manumissiones seruorum,cmancipationes, adoptiones, & alias id genus sellemnitates fieri permissum. Sic cnim in l. i. D. de ossic. iurid. Alex.Vlpian. ratiocinatur: Adoptare quis apud iuridicum potest, quia data cst ei legis actio.& in l. ij. 9.vincum l. seq. D.de ossic. pro cons Apud legatum vero proconsulis nemo manumittere potest, quia non habet iurisdictionem talem: nec adoptare potest, omnino cnim non est apud eum legis actio. Imper.
Cordia.in l. j. C.de adoptio. Hi qui in aliena potestate sunt, iuxta ius ciuile non nisii apud cum, apud quem plena legis actio est,adoptari possunt. Modestin. in t .magistratum. D. eo. tit.Magistratum, apud quem legis actio est, emancipare filiossios, & in adoptionem dare apud se posse, Norath sententia, est. Paulus lib. ij. Sentent. tit. M. Apud magistratus municipales, si habeam legis actionem, emancipari & manumitti potest. Ex quibus apparet adoptiones, emancipationesq; innumero legis actionum habitas: quod & Iustinian. in Novella I xj. scribit. Inde Vopiscus in Aureliano : Hoc igitur, inquit, quod Cocceius Nerua in Traiano adoptando, quod Vlpius Traianus in Hadriano,quod Hadrianus in Antonino, & ceteri deinceps in proposita suggestione secerunt, iam in adrogando Aureliano, quem mihi vicarium iudicii tui auctoritatefecisti,censiui esse reserendum. Iube igitur ut lege agatur, sitq;Aurelianus heres sacrorum, nominis, dc bonorum, totiusq; iuris. Atque hinc verus i. nemo alieno. D. de re l. iuri sensuspendet, quae hoc inuo quidem iudicio significat, neminem alieno
125쪽
alieno nomine legitimos actus explicare posse. Nec enim adoptari,cmanciparaue quis absens,nccper alium huiusino in sellemnitatem peragere poterat. l. post mortem. g. vlt. D. de adoptionib. Sed nec alteri petere,alienumve ius in iudicium deducere mero iure licebat. Per procuratores id fieri utilitatatis causa tandem receptum est. Institui. de his,per quos agerupossi Cicer. pro Rosc. Comoedo : Alteri nemo petit, nisi qui
cognitor est factus. & Cornificius in lib. Rhetori c. ad He renn. legem profert, quae maiorem lx.annis, aut cui morbus Causa cilet, cognitorem dare permitteret. Potest & hinc intellegi , quod in l. Barbarius. D. dc ost prael. scriptum cst,Apud cum merunt vel lege, vel quo alio iure.. me actis Hia claris nota CAP. XXI.
Os, qui notis scribunt acta praesdum, Re tibi.
1 causa non abesse definit Vlpian. in l. inter cos. D. ex quibus caus maior. Vnde colligitur olim notis excipi solita acta,quae apud ptaesides, magistratusq; habebantur, cum aliter non posset loquentium celeritatem manus adsequi. Quod Ammia. Marcell. lib. xiiii. verbis quae subieci, comprobat. Proinde die sunestis interrogationibus. praestituto imaginarius iudex Equitum resedit magister,adhibitis alijs iam quae agenda essent doctis. Et adsistebant hinc inde notarij, quid quaesitum es)t quidue responsum, cursim ad Caesarem perserentes. Actorum autem, si quis quemadmodum ca olim conciperentur cire desideret, exempla habemus in i .proxime. D. de his, quae in test.delent.in l .penulti D.de auctorit.tuti ec in l. penult. D.ad ic in Iul. de vi priua.& in Beatorum, quos vocant, passionalibus libris. Ceterum notis veteres in legibus, Scitatusconsultis, edictis seribendis ses vitieus Valerii Probi libellus abunde docet. Sunt & in hanc sententiam elegantes Manilii in libri s Astronom. ve sis, quibus Notarum compendia qui tenuerit, cum leges Ahira pop. Rom. scituruin & intra domesticos,ac priuatos p rictcs, qualiter cuique ius reddendum sit, in promptu habiturum significati mic, ait, scriptor erit sibae, mi Attera a relum est,' singuam si peret, cursum, Lycuris
126쪽
Exespice, longas noua per compendia a res. Et mox, uino etiam Dium taludas, condZm iura uerit, atque notis Ludus pendentia 'Perba,
Et Lectum sciet, cin γetitum quae parnasiquintur, Terpetuus popia, priuato in Δmine praetor. Erant & notarum pleni iuris ciuilis libri, quarum varia ac subtili interpretatione cum multi in fraudem inducerentur, magnae etiam iudicantibus, discentibusq; tenebrae ossvndc-rciatur , noui iij eas Imperatores, quemadmodum Isidor.lib. i. Etymolog. cap. xxij. scribit, ex legum codicibus sustulere. Et sane Iustinian. diserte prohibuit quicquam in sitis libris notis scribi, ne qua malignis interpretibus , imperitisue,verborumcuertendorum ansa praeberetur. Testamenta autem notis scribi longe ante in paganorum causis improbatum fuerat:in militibus, quibus quoquomodo vellent,& quomodo possent testamenta sacere, principii constitutionibus concessum se rat,tunc tolerabatur,cum litteris perscribi testamenta sua angustiae temporis palia non erant Lucius. D. de milit: testam. Itaque nec notis scriptae tabulae edicto , quo Praetor secundum tabulas bonorum possessionem descit, continebantur Ised cum patrono. in fin. D. de bono possess psi tur L ica. c. de nudo iure auiritum to
O N intelligunt Accursiani quid sibi ea constiti tione Iustinianus velit,quae de nudo iure Quiritum tollendo inscribitur. Ac ne intellegi quidem id ex Iustinianeis libris potest: sed cius rei cxplicatio ex Theophilo Graeco Iureconsulto arcessenda est: qui duo suiLse antiquitus dominiorum genera perspicue ad fi.tit.de libe tin. tradit.Naturale unum,quod in bonis: alterum legitimum, quod ex iure Quiritum appellaretur: quorum utrumque qui adeptus esset,is pleno iure dominus dicebatur. Quod domitiniorum discrimen ab Vlpiano etiam in iust tit j.diserte proponitur. Qui tantum in bonis,ait ille,non etiam ex iure Quiritum seruum habet,manumittendo Latinum facit. In bonis tantum alicuius seruus est,uelut hoc modo,si ciuis Rom. a ciaue Ro. seruum emerit, isq; es traditus sit, neque tamen mamcipatus
127쪽
cipatus es, neque in iure cessus,neque ab ipse anno possessus sit. Nam quamdiu horum quid fiat,is seruus in bonis quidemcmptoris est ex Quiritum autem venditoris est. Sed & idem audior codem lib. tit. de dominijs, haec quoque separat. Si semiius , inquit, alterius in bonis , alterius ex iure Quiritum sit, ex omnibus causis adquiret ei cuius in bonis est. Hoc autem cx iure Quiritum dominium iustum, legitimumq; in vel rum libris appellatur: idq: sex sere rebus perfici Varro. lib. ij. de re Rust. cap.x. scribit. si hereditatem iustam adijt, si, ut d buit , mancipio ab co accepit, a quo iure ciuili potuit: aut si in iure cessit, cui potuit cedere, & id uti oportuit: aut si usu-ccpit: aut si e praeda sub corona emit, tumue cum in bonis
sectioneue cuius, publice venit. Plane enim sine nexus vclcessionis in iure Qllemnitate res ex iure Quiritu non abalie nabatur, ut& Cic. in Topic indicat, nec aliter alienata ante ex iure Quiritum cius, qui acceperat fiebat, luam usucepississet: hereditate certe dc legato iustum dominium ex xij. Tab. quaerebatur. Quae omnia ab Vlpia. in Instit.tit. xix. exponuntur. Atque hoc sibi dominium adserebat is , qui vindicabat
illa iudicis dati formula apud Cicero.iiij. orat. in Verr. Si paret fundum Capenatem, quo de agitur,o iure Quiritum P. Scr- viiij esse. Ceterum hanc dominiorum subtilem disterentiam Iustinianus sustulit: Ea l: est tituli illius,De nudo ita. Quir. tot
S T sua verbis non minus quam rebus antiquitas, cuius nos quoque studiosos esse par est. Itaque vel tus elegans verbum scriptorum incuria multis ini locis deprauatum hoc capite restituam. Occasionem praebet Vlpian. cuius in i mulieris. s. i. D. le vcrb. signis verba haec sunt: Res Aest identur, ' et Sabinus ait, Hus
probat,etiam bi,quarum corpus manet, firma murata est. Et
ita si corrupti redditae sint, amI transfigurati, auderi abessio quoniam plerumque plus es in manuspretio, quam in re. V bi
128쪽
1to SELE. Ex IVR. CIT AN T. LIB. IIII
nonnulli emendant, plus est in manu proth: neutrum, ut mihi quidem videtur, recto. Existimo enim ab Vlpian. scriptum fuisse, Manupretio,antiquorum more, qui hoc ita coniunctim enuntiabant quomodo etiam reponendum censeo in L qui insulam. f. qui aedem. D.loca. pro lapide & manupretio. Varro lib.iiij. de lingua Lat. Quod manu factum crat &datum pro eo, manupretium a manibus & pretio. Ud.lib. Etymolog.cap.j. Abustuc autem manus etiam ars vel artifex. de manupretium dicimus. Hoc verbo Cato de Re rustic. p. xiiij.vsus est Vsus cst dc Plaut. in Menaechm. Cicero quo que iij.in Vcrr. orat. Tantum operis,ait,in ista locatione fuit, quantum paucae operae fabrorum mercedis tulerunt & manupretii machinae. Quo in loco Asconius, manupretium dici ait, ubi non tam materiae ratio, quam manus atque operis ducitur. Plinius lib.xxxiij. cap. M. Nec copia tantum argenti fuerit vitae, sed validius pene manupretium. Idem lib. xiiij. cap. vij. Numerum apparuisse defuncto eo, cum thesaurum cstregisset heres: solitu in cnim ex manupretio cuiusque signi denarios deponere aureos singulos. Et paulo post: Mercuriosacto in ciuitate Galliae Aruernis per annos deccm, im . CCC. manupretio. Idem lib. XV.Cap. X. Manupretium cius tabulae in nummo aureo mensura accepit. Emendandus in hoc verbo est Tertullian. in lib.de idololatricum ita scribit : Tot sunt artium venae quot hominum concupiscentiae: sed de mere dibus & manus pretijs intcrest. Legendum enim ut in stiperioribus locis, Manupretijs. Sensus vcro Vlpiani verborum obscurus non cst. Hoc enim significat, plorumq: pluris esse artificium atq; forma operi artificis manu additam, quam sit . materia ipsa Cuius rei cm- . ,
pluminin*.siquis in aliena. Institide
130쪽
VPERIORI Bus temporitas hac Sut iei ortae queresia aures uere , Vsi nunc lex Lia is dormis erat rita Leis imperitorum animis ria uia quidem, sed tu- men quae maximam ad nequitiam siness,mibatefecerat opinio, adulterorum in Galgia impunita esstpeccam,quas An corruptis moritas Lusium aem , in in pretis haberi id a iij carperat Vanem Reripia. MDemsim opinionem Mitis non ita dudum de A quot adulteris exemplis eripulus, persicinis , ait non tam puniendi holuntarem, quam accustores maioribus no ris antehac de sinae, remus. auo ectaculum cum maximus bonorum omnium s ausus consecutus essit,hinc me laudum tuam mad quas nocumulum acre Gegaeudebam, recoriatione incen=m res ipsi admonuit, H antiquam de ad te se coercendis ab G Iufio latum legem,quae quae staminis in γέ- reriret,in omiuinem dissererem, interpretatione adhibita 1l marem. Irannondum a quoquam teneratam quinionem ivressu cum an mum m in te obseruantiae resti candae cupita tas ad ire δε- ltam non iniucuniam, issem,consita, em H in tuo nomine
pareret, μ' ui. Is si tibi probabitur, mihi, qui a tibi ratia dandi Huntio ad , se um acre γ, Munde satis Humiudicabo o ad reliquos, si quis ininterea per te ex noseris HI, Z ritas perueniat, id omne in inse