장음표시 사용
221쪽
Sat. Anu. mos illis temporibus viros , Inuictis. Caesar, χ''' tion e , gloriam quae ex sui ipsius victoria co-
t aratur a veram Ormam, aeternam, immori
lamque esse Urmarunt, eamque super omnia regna, trophaea atque triumphos extulerunt,miamme errasse mamfestum certumque est. Hac Sei oui maiori tot victorijs claro , maiorem
θυηώ.m quam Africa devicta δ' Cartha
domita dedit. Nonne hae eadem res magnum illum Maredonem immortalitate donauit 'cum Darius maximo praelio ab suo victus, Deos immortales ut regnum suum stabilirentprecatus
s et quiasiseeui sumi sient , se non alium seu
cessorem , quam tam bemonum se tem , tam mansiuetum victorem ab illis petere. Casar 1LD Hctator, ἁ quo Caesaris eognomentum habes,lst cuius fortunam, liberalitatem, magnificentiam, at assue virtutes obtines 'onne concedendo , remittendo, condonando, qui in deorum n merum referretur dienus est iudicatus' Denique Senatus populusque Ramanus ille mundi δε- mitor,cuius impertia in terris in tesolo est, cuiusque amplitudo elmaiestas in te consepicitur, nonne plures populos atque prosιIneias, clementia,
aequitate, 6 mansiuetudine, quam bello armisque Imperio μο subiecit ua cum ita sint, minime inter postremas laudes id tibi ascribetur, Casiar cum victoriam aduersus Venetos inpotestate tua habeas, quam humanae res eaduca sint memor, ea moderate uti noturis, magIs ad
pacis audia, quam ad dubios belli euentus propensius. Euanta enim rerum humanarum imeon mia sit, quam incerti caseus: quam dubius , varius, fallax, obnoxiusque periculis sit mortaliumstatus , externis ni sique exemplis octendere non est opus. Satis seuperque Veneta Resip. docet, Papaulo anteflorens , splendens, elara atque ita potens erat,vi eius nomen sost fama non ram Europa sinibus eontineretur , sed egregia pompa Africam, amque percurreret,
atque in extremIs orbis terra terminis magno eum plausu resonaret: hμ eadem nune unico eoque leui aduerso alio rerum Iesiarum Moria orbata, opibus spatiata, lacerata, conculcata, atque euersa, omnium rerum ae praesertim con-βν egens Lia corruit, ut omnis prastina υrrtutis imago consenuerit , omnis; armorum ardor deferbuerit . Se alluntur proculdiabis, falluntur Galli, si hae propria virtuti tribuunt. Antehac enim Veneti grauioribus inremmodis agitati,
maximis detrimentis cladibusque perculsiatq; Sat. attriti, numquam animum abiecerunt, ne tum γῆν quidem cum ingenti periculo cum sevissimo Tum carum t iano multos annos bella e serunt: imo
semper ex victis victoresfactisunt: Idem 'st nunc erasient , nisi Maiestatis tua tremendo
nomine copiarumque , tuarum inuida invictaque virtute aussita, ita omnium animi concidi
sent, ut nulla non modo vincendi, sed ne ab AH ndi quidem nobis spes reticta fuerit: Quo eirca armis abiectis, in maiestatis tua incredibili clementia, vel potius diuina pietate spem omnem locauimus, quam nos resus nostris perditis inuenturos minime δι imus. Itaque PrineL pis , Senatus,populique Veneti nomine, humili deuotione suppbces oramus, obtestamur, atque obsecramus t clementia oculis res nostras a si-aas respicere digneris, linque salutarem mediarinam asserre . Omnes pacis leges quas tu nobis imposueris amplectemur: omnes iustas, honestas, tr ab AEquitate rationeque nimme alienas ducemus. Sedfortasse qui m&s ipsis mulctam imponamus dignis humus. Ad te verum 4 ristitimum Principem omnia quaecumque maiores nostri Sacro Imperio εν Austria Ducatui ade merunt , redeam e quibus ut decentius Meniant, omnia fuscumq;in continenti possidemus adiungimus , quarum rerum iuribus quocumque modo
partis cedimus. Praeterea quotannis tuae maleis
fiati, et legitimis Imperiν successoribus in perpetuum quingenta aura pondo tributi nomine pendemus : Imper3s,decretis, legibus,praee seque tuis tibenter obtemperauimus: defende nos quasi ab illorum , cum qu/bus paulo ante arma nostra coniunximus, insolentia: suos nuncsaui Osiastes experimur:qui nihil aliud expetunt quam Veneti nominis interritum . Tua Ista clementia conseruati e Urbis nostra parentem, genitorem, conditoremque a pellabimus : ingentia benefi-eia tua in annales referemus: bberis nostrispera petuo memorabimus. Nec vero parua hae erat ad tuas laudes accessio, te primum se ad cuius pedes Veneta Respub.supplos humi prosternat,
cui ceruices seupponat, qua velut Deum caelo δε- lapsum colat, revereatur, obseruet. Si Deus On. Max. eam mentem maiorabus nostris dedisset, ut res aborum attingere non flutassem, iam nostra Respublica gloria plena, reliquas Europatiuitates longe siveraret: quae nune in Aquastore, sordidus, gumore languescens, ignom nia era
222쪽
Catena Historica. Lib. XLIII. Cap. III. 2I7
broque deformis, ludibrio atque contumetia r 'in ' freta, ico momento omnium victoriarum laudem amisit. Sed is unde incFit, eo mea re-tatur oratio, in tua pote Eate est Caesar, Venetis tuis ignoscendo'condonando nomen laudemque comparare, qua nemo umquam vincendo maiorem splendiatoremque adeptus est: hoe monumentum nulla vetustas, nulla antiquitas, nullus temporum cursus ex mortalium mentibus
delibit: sed omnia secula te pium, clementem omnium principum gloriosissimum praedicabunt,
appellabunt, confitebuntur. Nos tui Veneti odvIuemus, uod auras caelestes earpemus,quod hominum tammercio fruemur , Homne tua virtuti,felicitati, clementiaque tribuemus. Falsitatis tame supradicta redarguit Petrus
Iustinianus; & praecipue quod quinquaginta' aureoru nummu millia Veneti polliciti fuerint Gesari soluere in perpetuῶ censes nomIne, ut pace ab eo impetrarent,non enim perpetuo, sed deerenis ait Iustinianus) tantum donatim nomine ea pecunia summa oblata fuit,is publico constat mandato,qua Commisso a nostris ap- pestatur , quam ego diligenter perlegi, dum veritatis huiusicemodi indagandae percupidus eubli-
eas tabellas ex Archiuis euoluo . Ne negarens sum,magnam animorum con timationem in ciuitate fuisse,pro tot Rep. aduersis,dubissique fortuna easibus, dum omnis Europa comunAtis a missurens,infectasin Renetum nomen debaciaehatur. Et infra: Adde quod dilucidiorempram sus causam facit, ne quis esto modo addubitet, ieciardinum manifesto errasse , quum plane constat, Iustinianum legatum in Germaniam proficiscentem , Caesarem in eonspectum suum venire non permisisse, nee victoria elatum ali qui voluisse. Vnde Iustinianus a Caesare non admisius re infecta in orbem rediit. Interea Germani in Forumtulium, atque Histriam iusto exercitu erumpentes, S qu que prouincias Gesareς ditioni subigere temtarunt; Tergestoque,& Goritia occupatis, re Venetam armis undique infestabant,ad inhibendos autem Germanorum conatus missus est a Patribus in Carnos cum valida militum manu Ioannes Paulus Gradonicus,cuius virtus Germanorum aliquantum repressit ferocia. ruisij inde a ciuibus tumultuatum, eam
urbem sibi statim reddi, Caesare per Legatos petente,quare plurimi ex civibus prosperam fortuna sequuti, ingenti fauore re ad Maxi-
om. VII. banum trahebant ;alis Hieronym Marini Sat.Aen. praetoris suasu , in antiqua Venetorum fide γμ' perseuerare malebant z diuerseque erant in populo voluntates; sed unus ex plebe vir inquilinus fuit, Marcus Pelidaraus nomine a Crema oriundus, qui vexillum Diui Marci manu tenens, in forum cum paucis perexit,& Venetos sequendos esse, atque eorum societatem colendam, magna voce omnes adhortabatur . Quo duce populus pristinam emsa Venetos fidem retinuit. Tarui sumq; per hunc maxime modum,repulso sare, vel ri seruatum est imperio,missique statim sunt, ad urbis prcsidium septingenti milites,& Legati nomine Petrus modus. Postea circa P tauinum agrum dum seuerissimo Germani in colonos , villicosque utuntur imperio, ac minis, edictisque prohibent, ne Veneti e suis praedijs fruges in urbem asportent, aliaque
superbe ,ac tyrannice agunt, commota uni uersa ciuitate ex rei indignitate, Patrum animi per se antea exacerbati , ad finitimam urbem recipiendam , infestissimosque hostes
Germanos ex ea expellendos, vehementer accenduntur : omnes itaque ciuitatis ordines in eam cogitationem incumbere, ut Patauium
uriam proxime positam aliquo modo reci perent . Itaque patres antequam ad alios belli conatus descenderent, curarunt, secretim mo coli silio rem ad optatum exitum perducere : nam sub specie Germanicae Legationis ad Maximilianum FGn. Capellus vir solerti ingenio a Senatu electus est, ut confestim se Patauium tacite conferret, Leonardumque is um, qui vini Caesaris nomine praesidebat,conueniret,cum quo iam a pueris intima familiaritas, amicitiaque intercedebat: eique polliceretur, si Patauium Uenetis restituat, exiiij lege antiquata,qua antea damnatus ipse fuerat, ei liberis, posterisque, ciuitatis , comitiorumque ius , & Cittadellam munici. pium, quo Pandulphus Malalecta proditio. nis causa eiectus fuerat, patres dono daturos. pellus igitur cum his mandatis Patauium subuectus, dum urbem tacite ingreditur O- Pitus ab ijs, qui vigili cura portam cust aiebant, Cum toto comitatu intercipitur, nec alloqui Tri sinum , ut mandatum fuerat potuit: cumque se apud eos ciues, qui in magistratu erant, legationis iure defenderet,
res suffragijs acta eli, num Capillus inter- Ee fici,
223쪽
Sat in . sici, quod Patauium furtim venisset,an domuin .um S remitti deberet, quod legatione iunge tur, quae sacros incta, inuiolabilisque iure gentium ubique habetur. Octo erant ex nobilitate ciues. totidem ex plebe, qui suffra sium in capitalibus rebus ferebant: septem ex his male anima ci Capelbum ad necem coia dcmnauerunt, nouem quia Legati personam gerentem absoluerunt. Ita in magno vitae periculo vertatus,duobus tantum lustragijs amorte liber, ad urbem trepide rcdijt. Eata, arte poli quam nil actum est, Alysius M tinus in secundo ordine praeconsititor legem tulit,rogans, apertonetallo,armis ite res gerenda ellet in Patauiu recipiendo. Tum Lamretantis Princcps id agendu minime coiisens,
hec orando e lutaeliu in medium protulit: Multum proje io Patres consecripti, friuuandis hactenus acerba,graui uefuit, quam ad
praesens etiam i merarIo, vanoque ause irritare
tentamus ar id alieni osane tempore, quum victracibus Ondique potentissimorum hostium a mIs premimurmam hine Pontifex,Daliq Principes selliae cum Caesare, Galliarum, VJaui rumque 3 ges nos oppVnant. Et iam pulcherrimi imperi' membra assio diser re, ut parum a supremo distemus excidio. auonam i turpa, cto, Wibus viribus,Patauium aggredi volumus utinamq; D' immortales darent, ut clarissimamrbs ex hossum mambus erepta, in Venetam restitueretur potestatem sed qtia dudum tam amplae uerunt nobis opes, faedis cladιbus, quarum
memorιa adhuc caligans oculi, nune exinanita
defecerunt, vixque afflictum r/spirat imperi. ehsis contra prspotens imminet uius impetum, armoque sertuna aduersa depressi nune sustinebimus ,3μi insumma rerum nosteritate olim c Atuti te usMedoc, Patauium recipias flatim undique hostes tui iam ex υoluntaria υrbi
traditione satιs pacatos erga nos an mos gerunt sarmaque deposuereseterum ijs resumptis in ami. citiam coibunt; belloque araentius reparato, umbem batasatis munitam t te, qua diu fur ti . Gmnasio pacis artes, Musiarumques Aa coluit,vallo,armis, bellicis operibus, insinctoque copiarum numero circumua tam expugnabunt, sifue tanta clade assectI,in nouos ter rures incidemus. Patauio enim Oecupato reditisne hstis ferociam iamque Jam deponet Tam
uisium , Forumtultum, ae reisquam continentis oram inuadet cipobabimurque tora terrestri,MA
i nam mentiar, imperio. Rem igitur Patauinam Saliacami Omittamus, or quando ita Dissimmortalibus '''placuit,angustis imperi, in content ι, urbes, quas iampndem victor Ibus ultra cessio in pedipetuum dimittite ad maritim fue res su quondam a maioribus nostris factum est, animi comuertantur, fundata enim medio mari diuino co- sebo hs urbs,naualium ,rerum perum excelles, propitia facile in maritimo imperio propugnari ha Ll minarius in terrestra retinedo,aduersemuli uo magnoque malo hucusique experta est. Dubios , discordesque patrum animos Principis oratio reddidit,variaeque sententiae per subsellia singulorum inuicem habitae, ac diu ambigua haesit consultatio. At Molinus Senator facundia, ac insenio aeque clarus, in rostra ascendens, ita disseruit; Dum trasenum rerum siatum Princeps o tiri 'me ecum tacitus considero, no tantum profecto
sertuna acerbitate commoveor fisa υ Ga nco
constansque hane Remp. ad internitionem prope
adduxit, quam animorum nostrorum mollιtiem improbare merito posiῶ; nec abunde suam a nobismetipsisforsan tot mala euenium, qui L. nia miti timemus, Reip. inconsulte ocimus: quidnaillud, ruod nuper jactu fuit, quam aceps, qua pudendum' quia tot clara as,munitis siq; orbes dias in Flaminia lias in Gallia,alias in Apulia,ac prope in visceribus minis hos famcibus 's timare ultra iniecistis, quas nec attenta
re armis unquam illi quidem a fuissent,ut notatum L stium vis,quam nostra enauta, et defiperatio ram Veneta afflixisse videatur. Trebia,
Trasimenus, Cannas Misabasuper alias citara Romanorum illosupiritus non fruerunt, nos A duana una pugna ita depressi, ut manus victas dare tur ter cogere debeat quod si Romana eo temnuntur exempla, nostra salie ante oculosp nite : antiquiora rater eo, lagur perpetuus hiae
imperio binis lacta ad Polam elasse, Histria omniferis bacta, itate fame laborante Gl
diam finitimam urbem armis occuparat: plena omnia fuga erroris ac, minum erat; non ta men in lata calamitate patres animos demisere,
sed ubii senuatisque opibus in medium colimiis , supra traginta triremium class infiruitur, quastatim in honespresecta, Clodiam circumsedit nitimaque υνλ fame domita , post decimum obsidionis m/nsem tandem reeipit- . Nos Patauium ad imperium retrahere dubitamus , 'cuius urbis receptio Lata docilis sane futur
224쪽
Catena Historica. Lib. XLIII. G ΙΙΙ. 2IO
SAU. est, quia ia cives Udio Germanici imperj res no- ΦR'' .as moliri csperant etesia Venetam redιresidem miro omnes fletram desiderιo: adde, quod inues
parum custodita se beem nobis successum facile
spondere videtur. Pon igituν omittenda est lata ιene gerendae rei oecasio,qua, Patavis recepto Glique quoq- urbes eodem victoris cursu breui recuperari orerunt . Turpe etenim stilam ampia terrestre imperium,quo ummis laboribus per eulis ac propriosanguine maiores nostri partum nobis reliquere, ab auita virtute illa nos degenerantes, ear ignauiam amittere. Patauium aggredimin undeque hostis vi, armisique expellatur, vocant nos populι, barbaricum iam nomen exosi: benignitatem enim Hennam iampride experti, extera gentis iugum impatienter ferre possunt, apud quosordeseeunt iure illius amones. at ver tur Pranceps optimus,si Patauium csperimus, ne indignabundi hostesselatim cum maximis copiis accurrant,urbemq; istam obsideant, ac reliquias misim imperi, ruod in continentis ora Veneti nominis adhuesuperstri tutus euertant, nouosique
nobis terrores propome: marat mu praeterea ta
dat audium, amplitudinem ex hoc pondet im-ρσν risque immensas sapientersane sed reruterrestrium cura iccirco tam demisse est ne abirciendam quibus, etsi multa aduersis nobis huc-
inque contingere, in Deo tamen optimo Maxiamo,Par res eo cripti sperare,vindice, ultores; ho-sium impietatis: quod si animos aduersa belli
fortuna δε est, istus contra vestia eruat immoderatus enim umor est ponendus, audendumque, εν novandum aliquid improuisum, ne extinctus penitus Henetus ille animi vigor videatur. Nee mihi omnino mediusfidius dubium est, quιn ciuitas ilia quando recepta in nostram v nerat poteritatem,ab hostili oppugnatione tuta AEusq; non egregie feruetur: na mi is pra Mys communita omnem facile hostium impetu sustinebit: veniat Cisar, veniant Ves, Eur priue omnis,ae vallo ,s que armatae cingant Patauiu acies,eludet profecto inuicta, inexpugnabilisq; urbs omnes hoφtium conatus,mun snobis gloriam De Oictoriapariet, existimatione pristina illa retenta,quae aduersia fortuna nostra
apud terrarum Principes nune aLecta, contem
'ibillsique habetur. Csterum Dy immortales qui huius Imperj in Ailι clementia siua curam
omni tempore habuere , mentes vestras Patres
optimi hodie , expulsis tenebrasia illustrent, ut
sedas calamitates, salutana illues repossint. 'in' Reticente Molino, patrum animi diuetra cxxviii inter se rursus consilia agitabant:tandem initis suffragijs enatus fere omnis in Molini se-tentiam pedibus luit, censuitque, ut admoto
quam mature exercitu,'duae recuperanda ,
quod filix,faustumque Uencto nomini esset, expeditio tentaretur. Senatusconsulto igitur in castra perlato, de quo datum omnibus sub silentio iusiurandum fuit, Andreas mitius tacito agmine Taruisio egressus , Saccardum Sontinum virum impigrum praemisit ad exploranda hostium coninia. Eodem item die complures cymbae cum armatis hominibus ad omnia itinera diligenter custodienda missae sunt, ne quis Patauium ad eam rem nunciandam ab urbe occulte se conferret.Sacca dus autem parum custoditam urbem Patauiuintuitus, speculatusque, ad Gristum reuersus egit,ut Venete copiς intempesta nocte prope Patauium statim ducerentur, diluculo itaque L. Maluetjiactantinue Bergomensis ductu ad portam urbis semiclausam miles Venetus clanculum accessit, quae paulo ante quibusdasmiinc stramentorum plaustris patuerat,nec procul aberant ceterae venetorum copiae sub Atiliani imperio, ad Noalumque opyidum Gristus cum quingetis equitibus subsederat,& Chri Zophorus Maurus alter Legatus ad Citatadellam mille pedites, & quinquaginta Cataphractorum equitum alam habebat: conuenerat & ad Stratam vicum Philippus Paruata cum collectitia duorum millium agrestiumanu,nec non Alysius Dardani cum armatis clientibus aderat, ut ex cunctis locis mature Veneto praelio adessent subsidia: itaque paratis omnibus, porta Caudae longae que nullo custode tenebatur,ac semi aperta erat,a milite Veneto occupatur, primumque Epyrbolicui equitatus nullo ex hoste obuio,vrbem ingrcl-sus est; sequuti deinde. L. Maluetius, Lactau tius Brer mensis, ac Vulpensius Ductor,Cum peditum robore in forum magno armoru fir pitu peruenere: excitique bellico tubarum cantu Germani milites cum Leon. Trisso,&Brunorio Sargo eorum Ducibus, Veneto occurrunt,pugnaq;statim tumultuaria committitur, diuq; hostis numero longe inferior
certamen protraxit; aduentantibus poste Ee 2 cum
225쪽
ML-- cum tota mole exercitus Pitiliano Imperato.
Cxxix. re, M Gritis Legato, ficile Germani Veneto cessere: captisque hostium Ducibus , issim, & Sarare,obtruncatisque plurimis, recipitur urbs illustris,aedesque Iudaeorum sialiquotque ciuium rebellium domus direptae sunt: arx quoque superatis per ruinas rormentorum ictibus disiectas, muris,capitur,ubi Manfre-dus Faceisin, vir egregia virtute, est intercaptus,quem Grittus,quod is diu in Reip.exe citibus magna cum laude militasset , liberum dimisit. Patauinae urbis receptio, quae fuit mense Iulijsesta luce Diuae Marinae, insentem patrum animis laetitiam attulit: visaque res veneta noua hac prosperitate aliquantum rei pirare, statimque Praetor,qui ius P tauinis diceret , comit ijs maioribus Petrus Balbus creatur, vir inter Senatus Principes prudentia, moderationeque animi insignis, collegaque ei in praefectura datus est Zacha. Nas Delphinus pacis, bellique artibus plane insignis, studuitque Senatus deinceps Oefa- rem tibi amicum facere, ad eumque in Germaniam Frane seu Capeltium Oratorem de-ltinauit , qui statim e regni finibus abire iussissest. Noua quoque non multo poli legatione Maximitana animus tentat , millique Atysius Moeenicus, dc Antonius Iusti manus , is pariter nec admissi, nec auditi a Carusare: ioque sine Veneto sceliciter cessit: pa cis enim stres studiosi, retentis solum dua bus urbibus, Patauio, ac Taruita, c tera Regibus sponte concedebant, quae ipsi praesenti bello ad illum usque diem ex Veneto Imperio pactione armisque acquisierant. Sed quuilli nullum cupiditatibus suis, prospera sortina elati, modum imponunt, parta amisere,&Venetus receptis urbibus , reparatoque e
parte Imperio,in pristinam restituitur dignitatem, pacis igitur mentione posita, bellum utrinque reparatur: statimque ex Germania nouae Caesetis copiae sub Ducis Bransui censis
auspicijs in Italiam aduenereac sub primum
eius accussum, translatis in Forumtulium a miS, munitissima oppida, Ritrum, & Bellu- num statim ab hoste occupantur: admotis postea ad Cluscusem arcem Germanorum copijs, res prospere a Venetis ea expeditione
vita est , repellunturque a moenibus hostes cum ignominia, & caede: affuit dc paulo poli
Analtius Princeps cum decem millibus ari N.Amatorum ex Germania a Caesare missius, quo ἔπ' Duce Monsat onus oppidum Histra est oppugnatum: inde in montana hostis profectiis , Cadubrium coepit , di Veneti ad tuendum prouinciae statum Leon. Hierosolymis num equitem virum impigrum , ac manu promptum,cum delectis copijs eis miserer is vero ditisenti, fidelique in reparanda Rep. opera vlus est, Cadubriumaue recepit,atque hostes ad Vallisellam profligauit. Interis , Dux Bransvicensis maioribus auctus copijs. Vtinum aggreditur. Sed parum vis hostilis nocuit, ciue, ac milite singulari virtute oppidum tuentibus: dimisso itaque Vtino, ad euuitatem Austrin ad Narisionem fluuium posita caltra sunt admota: ibi quoque rem in sceliciter hostis gessit. Defensoremque lis
buit insigne oppidum, Federisum Contare num , virum militari disciplina clarum raderant & cum eo Visus Perusinus, Antonius Semperius, Lueas Amonitanus, de Paulus Bassius, bellatores fortissimi, quorum strenuitate amoenibus cum caede hostis est repulsus: inde stat in digr sua, Buristagnum tentauit, Oppidum in summo altissimi montis iugo postis tum , cui Nicolaus Sosianus praeerat: isque ignauia plenus, minisque territus, oppido hosti tradito, deditionem fecit. Tulminium quoque captum, ac ferro inique finitimus ager de status. In Histria pariter Christ
phorus Frangipanis cum Crouatis equitibus Venetos fatigabat, eam vero prouinciam Epyrothae antecursores sub Ioannis Frane
sit Passu arieι ductu armis tuebantur r sed pauci numero hostium iniuriae obuiam iro non poterant; quare plurimis Histri affecti sunt cladibus. Accessit postea in prouinciam
Senatus iussu Hieronymus Contarenus , classis legatus, cum quatuor triremibuS,aliisque nauigijs, ac terrestribus etiam copijs comparatis, Tergestuin oppugnari placuit; reiectusque Venetus terra,marique primo armorum conatu ,&ex altera parte Angelus Diuisanus maris Imperator cum sexdecim triremibus,
Flumen Lybumig oppidumsubito aggressis .
est, illudque, propumatoribus e cultadia murorum depulsis, vi crpit, captumque se inde diripuit , ac de latum pene reddidit , victricique inde classe ad Tergesti oppugnati l nem
226쪽
nem reuersus, urbem rursus nouo belli apparatu tem, marique inuasit; ea vero valido munita praesidio, vanos secundo effecit Ue
netorum conatus; terrestres tamen copiae
prosperiore sortuna vis, Pinguentum a Ge
manis antea occupatum recepere: nec in octo
hostis ferox fuit, mi Christophoro Frangipane
Duce,per Noricum in Hii triam iterum dela tus,trepidationem ingentem illius prouinci populis incuss1t; omnesque cum coniugibus, α liberis ex agris in urbes profugi emigrabant, insolitusque pavor cunctorum mentes inuaserat,quum hostis irarum plenus nemini
parceret: ausus etiam est per caduceatorem, petere, ut Iullinopolim, cui urbi tunc Abyses Iustinianus pater meus praeerat , Caesari oppidani ultro traderent: sed quum id contumeliose ab hoste factum esset, positis insidiis, dum caduceator ad suos reuerteretur, in itinere praetoris iussu intersectiis est: venitq; proinde patrum decreto Damianus Tarsiviscum mille scutatis peditibus in prouinciam,
ut socios tueretur, iniuriasque armis repelleret e virque is unus salutarem Histris opem attulit: circa Patauium vero in magno motu reserant: Pitilianusque urbem munire irr quieto opere studebat: nam ingentem exercitum , viresque bellicas Maximilianus ex tota Germania ad Patauium oppugnandum comparare dicebatur; dc Venet i id futurum rati, omnis generis praesidi js statim urbem firmant, immissique abunde commeatus , Pecuniae, milites, arma: dum haec a Venetis fiunt , Marchio Mantua ad insulam Scalae iuxta Leniacum cusexcentis peditibus inexplorato consederat: ad eum opprimendum statim L. Malumus, de Cιtolus Perusimus,uiri sortissimi, Imperatoris iussa, cum octingentis peditibus, de ducentis equitibus leuis, Mtiisque armaturae, sub umbra noctis tacito
agmine profecti sunt: sequutique ad mille,&lius agrestes, de ad locum concubia nocte accedentes, hostes repente aggrediuntur qui summo pressi ex stratis vix exiliunt, trepidantesque, ac inermes obtruncantur e sed
maior pars deditione facta, in victoris potestatem venit. Marchio autem tenebrarum
beneficio usus clam per posticum in campo4 solus euasit, errabundusque per agros latibulli 'meritabat forta autem luce post Siliginem,
Melicamve deprehensus, ubi tota nocte deis sal.Alituerat, a quatuor agricolis capitur , quos 'nunquam praecibus, premiove flectere potuit,ut liberatus dimitteretur: illi autem cum insigni captiuo Patauium statim profecti, Imperatori, & Legatis Marchionem vinctu, captiuumque obtulere: miliusque is subito est sub diligenti custodia Venetias, exceptus. que summo honore a Principe, ac patribus, in publica turri asseruandus traditur:agric
lae vero cumulati muneribus, ac immunitatibus, praemijsque donati, gratum nobilissimi
facinoris fructum recepere. Interea hostium exercitus indies socialibus Regum auxiliis a gebatur , accreverat'ue supra quinquaginta fere armatorum millia, progressusque usque ad oppidum Liminum, paruo negocio illud vi e Pit: ademptaeque eo loco positis obiicibus fuerant aquae,ne ad urbem fluere possent,
ut molis triticeis ciuitas priuaretur: deinde Ferrarienses ex altera parte agros populari, praedas agere ferro saeuire ceperunt, magna- quae omnia de statione replebantur. Itaque
ex cunctis locis ingens passim fuga facta eis,& ad imas paludes perducta armenta, Ac miseri agricolae villis, tuguriisque relictis cum rusticana supellectili Venetias commigra runt, quibus publica impensi penus est in structiun, parataque vicatim Labitacula , statisque locis distributa nauigia ad conue hendam paganorum turbam, qui metu hostium in fugam versi, Venetam petebanζ v bem, de sene plena omnia trepidarione erant, iamque Caesar cum innumerabili exercitu Patauium cicumsessi trus propediem videbatur . Igitur patres de summa rerum solliciti, nocte, dieque in curia, ac Senatu, quid agendum , contulere, haec decernere ,asia manda re, omniaque mature discutere. Et conum tis comitijs, Leon. Laureianus Princeps ad
nobilitatem ex Ducali solio huiuscemodi ve ba secit:
uum de re omnium vestra viri patriti h die agatur, iure apud vos , qui hoe in tora He isti imperii Maiestatem repraesentatis, publica ea sapertractanda est, in qua multa acerba, P uιaque commemorari possunt: eaque inuoluenda silentio duxi, ne vulnus refricem: sed vestram viritium Me excitamus: hostis enim in propinquo adest,ferox,immittis mplacabilis, haeretque' prope
227쪽
rra Maximiliano I. Imperat. X LIII.
LA . prope in visceribus nostris, quum Patauiu huius I*' e uitatis μburbium aggredi armis parat: periculis autem occurrendum est , quibus non sta opulentissima urbs subiecta est videtur, sed υ si um imperium,ac tota ferme Italia. Na Pit.imo amisse, nullum postea impedimentum ho- sis habebit quominus omnia Iacile in Italia ammis occupet: in primi que res vestra aritur:nobis enim Imperium , nobIs libertas aufertur, vita quoque in dubio esse: totis proinde viribus annit dum , ut Patauium construemus, nec solum op/bus , sed etiam corporibus no iras tanta urbis psium, unde Veneta Retp. Italiaeque totius salus dependet retinenda. luis igitur vestrum pa. triae opem redabit ' cuius tuendae semper in maioribus nostris laudabile, accuratumquefuit tu.drum hoc idem jacere nos debemus, eorumque
fe4ui vestigia, qui pro patria res praeclaras bcllo gessere, proe ut seque ea temporis est con itis, ut
minIme nos obtorpescere patiatur uigilandum ,
audendumque in tanto Imperj discrimine. Nee profecto et ira patrii j , hostium arma timebimus,
si subsidium vestrum Reip. praesto aderit, quineos faeue debellabimus. Neque quisquam vestra.
nimis audax Id consilium nostrum reputet, animique arrogantiam coarguat, quando ciuium
virtus desperare de summa rerum prohibent, ut magnis omnibus bellis incti numquἀm parrocessimus. Vetera omittamus, Pipinum , Hunnos, Sarracenos, lagures, a Platonico bello in c/piam, quot clasio mari, Pado,At si ruot Duces,quot exercitus,bello amissisiunt acerba Mut-dem adhuc praeteratarum clatum memoria in animis viget tam quid hoc bello recenti Galli eo memorem c omnes vos ijs aut clad. bus assursiis,
aut eis acerbe sensistis. Abdua pugnae ιlbus testis est, in qua exercitu nostro caeso, ac profligato, intred Lle vulnus Resp.accepit. Adde delecti nem Galbae Flaminiae, ut bt tot praeclaras urbes uno prepe die amissimus : adde et bimum terrerem in Me trinos inque fines, so ad imas paludes, amissa tota fere continentis orae d. hundum hostium agmen, pro resum, audi que eA pr pinquo armorum strepitus , ploratusque , atque ululatus multus, in hac ruina rerum
fictis inuicta Vmera illa indoles, vosq; omnium primi Patauium , Necto hoste, receptatis ex eo autem die res Imperi1 melior habita est, operan dumque einceps, . te vestra Duce obtaque
Reis fortuna t laetiores, felicioresquesuccessus dies nobis contingent, dummodo patriae ep ram nomet sitic tempore praestemus, armati que clientibus euudum est, viri nos lismi ad Paduae rastodiam , ut vestro exempla alij quoquerimitentur ad arma pro Rep. capsenda: nam mstra multum interest, ae sicut populo honore
patritius aestat, ita ad Omnia dura, π asserasu unda ille 'ineeps esse debet : induite igitur iustistima arma, ad Patauiumque seruandum, urbem finitimam,claram, insignem propcrate, qua hostes innumerabilibus copijs iamiam circumuallaturi videntur : ijs msera corpora opponamus , lyspectora, ijs animose ite Deo bene timate in tam iliustrem militiam x qua siquid in rebus human s certist, indubitatam operaret et nobis victoriam: nam urbem praeuitlidam deffuditis ossis, propugnaculis, aggeribus P
fide,ae prudentia clarus,totque Ah Duces fortissimi cum vi nummatorum misi bus ad mirvos quoque Aluc profecti, cum auxiliari manu maximum praesidium referetis: utinamque ego id pr sitare possem, neuenis, valetudineque imia pedirer in muneribus militaribus vobiscum ob
undis, libenterprinem, quod reliquum viis mi- Usuperest, atriae necessitatibus impenderem: sidquando ipse ob corporis imbecillitatem, obsitasque vires iapraestare nequeo, Aloysius,ur Be nardus flj, vicem patris gerent, armatique eo aduolabunt; Princepsique vester iam stato caussectus domi sidebit, consilioque, ut poterit,bellum
administrabit:.j vero arma tractabunt rerum que expedient, qui manu promptι habentur, corporis viribus praeualente caeterum tametsi grambus,acerbi que hactenus Re publica belli tum binibus agitata est, in maxιmoque incissit se tunae saeuitia calamitates , adhuc plurimum laboramus, in Deo tamen optimo, Maximosinsomnes vestras pie conircite, qui nos breui a
tanto belli furore liberabit, C r inprimnum se tum Christianissimam Rempublicam conseia
tuet: hane vero certam, virapatriiij ,spem an mis tenete, quod diuino ob iustitiam nostram sableuabimur auxitio. Vbi Princeps conticuit,maximo omnium consensu eius oratio excepta cst, pietasque in patriam commendata: ex vineq; statim tr centi viri patricii cum armatorum manu Patauium secundo sumine profecti, circa posetas,turrcsque urbis diligentem custodiam su-
228쪽
Catena Historica. Lib. XLIII. Cap. III.
Sat. A . sceperunt,positaeque ubique stationes, & or- dines distributi, ut omnes equites cataphracti intra prima urbis moenia continerentur, in foro Antomus Pius cum peditatu consiste rei,& ad portam Sanctae Crucis usque ad p tem Bassanelli Otolus Perusinus,lc LactantissFerromensis tuendet ciuitatis curam haberent: Pontis curui, Portellique custodia Dyoniin Naidis demandata est: & porta, quae dicitur, Caudalonga, Bernariano Parmensi: reliquas vero copias Imperator Atilianus in Pratouallis instructas, paratasque tenebat, cuius iussu statim circa urbem per mille passiis cuncta aedificia, tuguria, arbores, agrestaeque casae complanatae sunt, liberque, & apertus campus relictus, ne hostes latibulis absconditi, furtim ciuitati insidias molirentur. Petιbanus etiam erecta media urbe solemni ara, post sacra rite celebrata, singulos Ductores, Tribunos , Centuriones, ac reliquos milites altariabus admotos tactis sacris iureiurando adegit, fidem omnes Reip. in Patauio aduersus nostium conatus tuendo, inuiolabilem seruaturos.Illi quoque a Gristo paucis adhortati fuiLse dicuntur, ut militaris sacramenti memores sortissime pugnarent , eriperentque vi tute sua insignem urbem ab efferarum gemitum manibus. nec de re Veneta solum,sed de totius Italiae libertate agi, quando nefaria conspiratione Reges tentant, ut depresso Italiae statu, netos & imperio,& libertate sp liarent: nullius tamen fortunae acerbitate V netus unquam adduci poterit , ut quicquam emiae, quod non sit ex eius dignitate, e Grat opes, & fortunas omnes cum imperio crudelis hostis, libertatem a veneto numquaeripiet, qua nihil apud eos antiquius, nihil dulcius: hanc si auferat, & vitam quoque ille extinguat, necesse est quum nil aliud priscos
illos Venetos, relicta continentis ora, in stagna , palude lque commigrare impulerit, quam quietis studium,& libertatis amor:h
duo a natura Venetorum animis adeo infixa
esse,ve quicquid unquam terra, marique stum memoratur, omne id eoru causa se usit, egregiam igitur, & strenuam operam illi navaret, ne ciuitas omnium in Italia pulche rima. opulentissima in exterarum gentium potestatem cadat, qua seruata praemia ingempia,immortales ;laudet bellatorii manebunt. Non multo post Caesaris exersitus in Pa-N. Mn. tauinum agrum praedabundus irrupit: adue- δxx x. nereque statim in eius castra cum auxiliaribus foederatorum Principum copiis fortissimi Ductores: nam pro Iulis Pont ce Maxi-- Ludovicus Picus affuit, vir scientia milit ri clarus: pro Gallorum Rege, Dominus Palisiensis, oro Feiam do Fracasus Sansiuerinui, Alphos vero Ferrariae Ducis nomine 'votitus Cardinalis eius frater cum magno tormentoruaptartu. Lustrato exercitu lup. putatoque equitum, ac Peditum numero, Volonumque ingenti turba: ad centum armatorum millia in hostium castris fuisse di cuntur . Maximilianus Caesar praesens ipse aderat. Coeptaque est urbs oppugnari, moeniaque a porta Porcellii usque ad Caudam longam per multa passuum millia tormentis diruta procubuere, nemo tamen ex hostibus urbi appropinquare ausus est, ob ingentem
vim missilium, ac machinarum, quae ex urbe frequentissimo iactu in eos emittebanzur,
coactique sunt ob id hostes in profundas LGsas, scrobesque manufactas, ac depressiora loca destendere; erumpebant etiam subito impetu leuis arma re equites,ac ad hostium usque tentoria illatii caedem, stragemque sidam eorum edebant; saepeque his tumultuarijs praelijs cum hoste commissis , Veneticum victoria in urbem reuertebantur; nec
dies vlla unquam praeteriit, in qua praeclarum aliquod facinus miles Venetus non edi
derit , postea omnes hostium copiae sub Sgnis,in campum e castris progres, terribilem oppugnationis apparatum procul ostem
derunt, hinc equites, illinc pedites, ex cunctis fere nation ibus Germani, Galli, Hispani, Itali, urbem corona cinxerunt, conspectusq;
eorum horribilis, formidolosusque reddeba
tur , nec contra in urbe amplo eius ambitu
die, noctuque diligentissimae custodiae dee rant,Puilιanusere Imperator cum ML Grim rochristophoro Mauro, Legatisi di Petro Balbo
p tore, ubique adequitare,ciues, litesque monere, adhortari: tertius quoque Legatus Ioannes Paulus Gradonicus in circumeund Ovasta urbe insomnes noctes asere, ac Omnia
impigre curare quae in Patauio seruanda usui
forent: idem Principis fili j, Alysius, & Ser-
nardus, caeterique pariter nobiles Veneti s
229쪽
μι-ti cereo quum pecunia in stipendium per plu-δγν' res dies exercitui, qui Patavii custodiam asmbat, mim,ex urbe non fuisser, quod itinera hostes undique insiderent, ad Legatos Sen, tus scripsit,ut aliquam rationem ipsi inirent, qua tuto pecunia ed transmitti posset aum remature discussa, Legatorum iussu, trecenti Peloponesiaci equites ad Medoaci ostium, ,
uod quinque passuum millibus a Clodiadi
at,tacite accessere,ibique delatam decemvirum nauiculis stipem acceperunt, quae inter eos, qui velocissimos equos habebant, diuiti est: & L. Maluetius cum ducentis cataphractis equitibus se his adiunxit; atque, ut hostes,si se in itinere adorirentur, luderet,miro astu usus est: duos enim magnopere valentes
mulos sacculis arena plenis ad speciem pecuniae dorio impositis, medio in agmine secumduxit, at hostes, qui ad omnem occasionem intenti, nostrorum reditum cxpectabant,ubi conglobatos eos videre, ingenti equitatu citacumfuso, in aduersos se magno impetu intulerunt ; contractoque certamine, dum ace
rime utrinque pugnatur,qui pccuniam ferebant,ex acie velocissime aSiere,& hostes visis sacculis, quos muli dorso gestabant, eam illam esse praedam, quam petebant, rati, ad cos
intercipiendos citato agmine se conuertunt,
tum deceptos Melusosque se esse videntes,permulta passuum millia Epyrhotas, qui pecuniam asportabant, frustra insequuti sint: nam mira celeritate illi usi , longo spacio hostium equitatu relicto, in urbem omnes cum pecunia rediere. Malueti iue, & Epyrothae ingentem ex hoc facto laudem ab om nibus consequuti sunt. Interim dum Patauium circumsedetur, cohors una egre laevirtutis Hispanorum magno impetu casset-lum nuncupatum Gatrense, aggreditur, id autem extra muros ad portam Caudae longae
tumultuario opere Venetus erexerat, pro Vrbis ex ea parte defensione. Citolus Perusinus castelli custodiam cum selecta militum ma nu retinebat, ac tacite motus hostiles expectans, quietem suos agere iussit. Hispani vero celeri passu ad locum accurrentes, ferro sibi viam taciunt, nemineque resistente,scalas admouent , ac uno agmine supra ducenti castellum conscendunt: tum citolus, qui de industria ad eam horam cum suis quietem egerat , ubi temere hostem progressum vidit, in apertum cum armata acie prodiens, Hispa μ'
num invadit , accensoque puluere sulphureo ad id parato, forda holitum oritur strages,ad unumque ex his omnes partim flamma, partim ferro periereiac reliqui,qui omnino pauci fuere, a propugnaculo in praeceps deuoluti sunt. Alia quoque urbis parte Germani ex gloriar aemula tione fortunam tentarunt; sed& ipsi telorum multitudine pene obruti,cum caede ,&ignominia amoenibus sunt repulsit continuitque per multos ob id dies Caesar suos ab tentata saepe infeliciter oppugnatione , crebris interim eruptionibus magnus captiuorum numerus, ingensque ex omni genere praeda e castris in urbem ab armato milita C XXXI. te abducebatur. Venetorum tunc religio enituit Christiana, nam Faιatete Tuscaruma Cxxxv Rege triginta armatorum millia osserente ad Recusat
Venetos subleuandos, maluit Respublica in ter Christianos & Christiana cadere, quamis 'fulcro infideli resurgere. Tentatus est solum s ait Iustinianus per And. Faduarium , An
Ilica lingua peritum,Henricus Britanniae Rex, ad inuadendam vicinis armis Galliam, Ut
Ludovicus domestico bello implicitus , Venetos in Italia armis infestare desisteret, leuaretque ob id patres aliqua ex parte grauissimi niti one
re 2 vrrum auxilia necunde misia aduenere, in
Deoque optimo maximo Venetus ope omni coni
fiasos solis Oiribus bellum seu uit: in rensialio stea a Caesarianis agitatum, nunquid toris υiribus Patauium oppugnari deberet; multorum eae ductorιbus eὸ inclinabant sintentiae t quando egregia fortissmorum militum ex omni fere natione inaues in castris adesset, acerrima oppi
gnatis , qua successum proseperum Hicemque
habitura esset, tentaretur; idque ex Raum diagnitate fore omnes censebant. Caesar vero diss-eιlem , sanguinolentamque muniti ae inbis
oppulnationem animaduertens, ut natura us
erat, nullo modo tot virorum fortium salutem uexiinmationem suam dubvs Martis casibus siu-b cipasius est: accedebatque illud, quodgrauis
in exercitu sesiaris controuersia intor Germanos, Gallos, usipanos, atque Italos , vertebatur, quinam eorum primi rarbem admotis signis aggredi vellent, declinabatque unaquaeque natio vel animι protervia, vel pericuti magn:tudine
Primal oppugnationis partes : statuitque ob id
230쪽
Sat. Ann. CUM , quum etiam bems t m obrigesceret, in ' ω tum oppugnationem tentare, sed ob ιο-nem quoque fouere: repente itaque motis ab urbe
castrises quadraginta tirciter dies Patauium is auisma obsidione liberatur, trecentique βω-pra bellatores patrii parta insigni seruar asinitima orbis laude in patriam aeresere; hosiviquemati habiti d formi reditu inlν adeo dilapsi sui: iad si singiorem Casar moram diutius circa urbem traxisset, procellarum vi, imbriumque inundatione , qui non multo post secuti sunt , dissipatum exercitum ἀνὰ ex Italia, Euga nerique oris intutum abduxisset. Paucos post dies ex Italia Gesare discedentes,Grutus eodem fere successu,quo Patauium C XIII. receperat, Vincentiam occupauit. Post to mentis disteriense concussum suburbium,exeode nocte in urbem introductus: Germanicu ciues omnes a Venetis stare viderent,illinc abiere. Sequens Venetus prosperum victoriae cursum bipartito exercitu Veronam quoque tentauit: 1ed frustra recentibus Germanoru, Gallorumque copijs suffultam. Cum igitur, qui prior aduenerat, Gristus ab urbe recedere coactus esset; Maluetius, qui alteram copiarum partem ducebat, nihil intus a ciuibus moueri videns,retrocessit. Mox uterque iunctis viribus, duo Germanorum millia Bassano praedatum egressa, intercludunt; Sed ex oppido accurrentibus secus, via patefactias ferro, nonnullis amissis, in .lutum euasere
Germani Basiano relicto, quod defensoribus, vacuum Venetus occupauit. Non minori s
licitate per eosdem dies, redemptis Felirio, &Ciuitati Austrio, Dux Alphonfus cum grauis
incumberet; nouam in eum expeditionem adornarunt Patres. Iussus itaque Annias Tria Insiliae ex. usanus cum sexdecim triremibus,&quin-
α'etet quaginta minoribus nauigijs in Padum irrin
Farrarisepere; antequam expeditionem obiret, mo-ρ nuit secreto Patres, in Pado magna imminere discrimina , ob validas munitiones quas in ripis AphoMus erexerat. Litora obiici Apuliae, ubi oppida nudata praesidio expugnare non dissideret, si Senatus permitteret.
Importunis tamen ciuium vocibus, qui Ferrariensium odio arma concitabant, Triuisano mandatum,in hoste ducere. Is statim Senatui obtemperans subuectis Pado nauibus, utraq; fluminis ripam occupauit: magnoque terrore incusso, rrariae trepidatum eu, in maioreq; m.VII.
metum ciuitas incidit, quuTriuisanus trire- sal amia
bus ad latitudine suminis dispositis ponte ' μ' 'super eum iniecisset, quo De Pauli Gradonisi
Legati aequitas ultro,citroque ad incursiones exercendas,hoste';sustinendos ommearet,
eiusq; praesidio breui postea Rodigiu,tandenaria, Abbatia,muniti1sima talessini oppida, armis sunt recepta Et ad Suauiu in Ueronensi oppidum Pilibanus Imper.cu reliquo exercitu,ac Legatis And.Gristo,de Pet. Marcello co sederat, ut hostium trasitum in Ferrarientem agrii ab ea Parte impediret,si qua forte armatoru vis inde prorumperet.Interim pars clas sis M. Ant.Cotarem Duce Comaclum inuasit,
oppidumq; vi captum,side diripuit,praedaq;
ingens, hominum, pecorum;omnis generis, ac talis,pisciumq;facta est:cunctiq;metu perterriti accolae Ferraria cum coiugibus. liberis profuserunt. Triuisanus aut e classis Imp.
quum ad Pilosella munitissimum Castellum erexisset, Este ses illud subito impetu aggressi,
multis,uarijsq;armorum conatibus expugnare tentarunt: sed hoste male habito, caesoque Hercule Catelmo iuuene claris natalibus Nea. Poli orto, Venetus locu fortiter retinuit. P
stea quu Padus assiduis imbribus auctus triremes, super quas pos fabricatus erat, ad ripae prope summitate sustulisset, Alphoseus Dux re
cognita, haud cunctanduratus,arma,torme.
taq; tacite paratac instructa ad dimicandum acie intempesta nocte e Ferraria profectus,ad flumen accurrit,tormentisq;in rim margine plurimis dispositis,iussit haec in triremes masno impetu fulminareritiorum crebrerrimis ictibus Classiarij exciti ad armacoclamarunt: at nocturno,improuisoq ;prelio omnes cote riti trepidare, tumultuari. Bellicis interim hostium machinis omnia prostemebatur, inde batq; promiscue nautae,& milites magno numero,acc5fracte,persos l;triremes dilapsis fuga rectoribus fluitabant. Tum Triuisanus Imper.rem inclinatam videns,fortune cessit. taruoq; conscenso nauigio publicum vexillue pretoria triremi agnamq;auri vim secum
abstulit. Potitusqxstinensis insigni victoria:
nam quindecim tormentis perforatae triremes Ferraria captiuae abducuntur; plurimiq; nautae, & remiges caesi,saucijque, ac male habitiserro,aquisq;periere complures ramo ad altera ripam adnatantes seruati sunt se Gradonicique equitibus tutati, exceptique incoli