장음표시 사용
501쪽
SH A n. subornato vate Ioanne auri fabro in Regem' ltc. Sionis pol halatus, in coemeterio D. Lamberti, gla tum tanquam a Deo oblatum, spetie
Sarior recusantis accepit . Rot annula interpre-
tem suum designauit , quatuor a consiliis
viros, lictores duodecim pro custodia corporis , satellites viginti octo pro ministerio, rubro caeruleoque Serico regie excultos. Regina illi comes Harmetica cum tredecim concubinis eiusdem cupiditati obnoxijs,do. mi , forisque adhaerebat. Equos in comita, tu facile triginta Serico, auroque instratos ducebat . Regis essedum purpura auroque eminebat. Ipse ter in hebciomada lites iudicabat, pretiosissimo usque ad talos defluen. te paludamento accinctus . Circumdabat eum aureus torques, qui in emgie suspensi orbis ensem decussatim fixum cum hac inscriptione praeferret, vernaculo idiomate , Rex Iustiti uper omnes. Diadema in capite , sceptrum manu gestabat. Stipabant latus duo adesescentes, quorum alter cum triplici corona: alter cum exserto gladio. Post diiudicatas lites ad saltum nonnumquam ciues inuitabat; aliquando in area templi , conuocato populo coenam ministrabat exsMAM carnibus coctoque Zytho, quam denique in
fracto, dii tributoque pane per se, Reginas.
que sua , claudebat, verbis illis, Acrapne , mandueare, ut mensae Dominicae imaginem renouaret. Sub has epulas placuit duscipulos in Orbem mittere, quorum Vnus Gh bus dum Amitelodamum coniunctis suis occupare nititur, capite seditionem luit. Interim a superis libertate expectantes M nasterienses , rasiam Frisici sanguinis scruminam, velut nouam uiuriam emiserunt,
ea spe, ut Epistopi obsidentis urbem, eapuer erret, inltructa hunc in finem tenui ex luno subucula pestilenti illita veneno, quo se donatum Episcopum morti tradituram credebat ; sed fraude per transfugam detecta , vltimo temeritatem absoluit suppliciodnae.
rea in Annum t 13s . obsidione extractu,noa MM βροctu in urbem Per muros immisse milite na-gna Anabarillaru cede, urbe potitus Epist pus,de auctoribus seditionis, praeci eue pseu.do Rege, gnas attrocissimas sumptit in ex ptu . videtur adhuc aurea numismata Regis imagine ipsignita cu inscriptione, rae Sion.
C C C. a tamente Pontifice lansire stomachi, XX XII L , Vel violentia veneni sublato, concor dibus Cardinalium suffragijs Alexander rarineses, nomine Pauli III. surrogatus erat .
perat expeditionem, dc Hanademian Barba pia. rosiam in Africam cum duarum , oc nonaginta triremium , & aliquot biremium classe miserat inies centennis nummum aure iarum millibus in bellicos sumptus numeratis. Spem augebat Corone ab Hispanis deserta , unde Africae subiugandae conlilia meditatus Hariarinus, per Tyrrhenum mare, Italiae, Hispaniaeque oras allapsus , ingentem late terrorem , stragemque Christianorum dedit ; inde versis in Africam velis, Tu tanum Regem Mubasiem, qui ea Ma mete duorum de viginti filiorum patre, O decim ferro germanis sublatis immitis regebat habenas urit hostile metuentem ,ac nauigationis spetie delusum, facile oppressit, di breui tota Numidia citomanico adluxit imperio. Id sere temporis Solymannus, totius mundi sibi promittens imperium, Persicam susce- profugus Mutiasses ab avunculo Graea CCC.
gentis vicinae regulo, non longe Constanti- e Ina urbe receptus est, usque dum tir acia in Afra curreret. Suspecta Carao cum esset Hista
deni potentia,quae Italiae, Hispaniaeque gra di imminebat discrimine , Mubasem statuit
gno reponere, quod gratitudinis causa se tributarium offerret. Conditis itaque in Hispania vltimae voluntatis tabulis, regnique administratione penes uxorem prole grauem relicta, Barcelonam contendit. Ubi Auria cum viginti duabus triremibus, ac una quadriremi, quae Caesarem erat vectu
ra , conuenerat una cum Belgarum onera
rijs , & Lusitanorum carauellis. Lusitanae classi praeerat Ioh. Regis Eman-lis filius . Caesar audito Sacro, 3 o. Maii, vela soluit . Vastius iam antea cum Hispano, Italo, ac ac Germao milite in Siciliam peruenerant . Vniuersa classis Septingentarum nauium
numerum excedebat . XIV. Iunij ὸ pomi soluit , hostibus ipsis spectantibus, ut ex promontorijs accens ignes aperiebat. XVII.
502쪽
Catena Historica IB. XLIV. &XLV. CapII.
. Kal. Iulias ad Uticae portum, quem Farι nam vocant, cum uniueria appulit classe :XUI. Kal. Guletae ad duo millia passuum oppetopinquauit,& fixis anchoris, militem imperauit descendere . Hispanos Itali, Italos Germani sequuti ὸ maioribus nauibus i scaphas destendentes , se in terram demis
runt eo ordine , ut a barbaris litus obequitantibus laedi non possent. Triginta bellatorum millia in terram seruntur exposita . m. Vastius castra muniri iussit, ne Afrorum patia eo . . terent insidijs, ut pro ceteris destensuris pu. gnarent. Destendit tandem cum equitibus Caesar, inter Salinariam, & Aquariam tur.
res fixo tentorio. Utramque arcem expugnauit sicile, in Guletana maior labor fuit , quae lateritia, quadrata, &mirae magnitudinis in paludibus sita, validissimo robora- ea praesidio, Sina Iudaeo Duce, obsidionem sultinere sperabat . Quingentis dumtaxat passibus interiectis, Caesar castra locauit; &obliquis fossibus , ut commodius tegeret ,
militem ducebat ad arcem. Saepius tamen coactus castra mutare ingruentibus ventibus, qui arenam attollebant in Coelum, ob aquae penuriam oppugnationem distulitus
κκκL. Interea duo exploratoria Gallorum naui Fraarisei ctia Tuneto Massiliam petentia Caesar occu- eisia eum Pat, ex quibus tum Forestii legati Francisitim Gallorum Regia, coniuncta cum Barbarosa, in muniendis opportune contra vim urbibus consilia, tum nostis terrestri potius quam, maritimo praelio fortunam belli experturi decreta intelligit. Terrebat tyrannum Caesaris praesentia . Collegit tamen quantum per sestinationem licuit, Afrorum, ac Numidarum centum fere millium copias, quibus ipse stelinas lanieteroru cohortes, totius militiae robur addiderat , quibus velitationibus potius, qua a percis castris Caesarem vim cere sperabat. Postquam enim Caesarian rum castra aliquot expugnatis munitionibus Guletam, bc propinquitate & armis premerem ; semel itali , iterumque Hispani suis deiecti propugnaculis ; illi Samosem , hi Menritam ponis Ducem, cum insigni de.
Irimento ,reliquerat. Praeter urbanas copias,
proximis cili uetis ingentem hominum multi titudinem Hariarinus condiderat, in quibus
Numidae, ves insidiosumque militum ge- sata, nu , repentinis praeliis nothros fatigabant . 31
Huc Caesar ipse profictus, caesis ficile sex, CCC.
ginta Turcarum, caeteros loco ac tormento. Cami
rum custodia depulit, Mago Sacerdote fi stra ante barbarorum castra , superi titioso vlulatu , sparsisque in execrationem Christianorum syngraphis , suos proteget retra; cum ipse inter res quos primus caderet, ac signatis cruore chartis imperatoris virtuti testimon tum relinqueret. Venere postea tres legati a M.trasse litteris ad Caesarem feremtes , ab ipso quidem subscriptas, sed nullo modo inlcriptas , quod id apud eos moris
non esset . Triremes petebat, ut tutius ad Dad eum accederet & rera Africanarum statum is tam liberali patrono exponeret. C.cs arduindecim triremes misit , quibus e montibus
ubi latitabat, cum ducentis Numidis equitibus III. Kal. Iul. ad castra Caesariana trai Cit; a quibus quum non multum abesset, id Cta,ri per sororis filium signisicauit. Caesar dinandum Toletanum Albanum regini tum , Fer augesis Alerconem cum equitum turmis, peditumque cohortibus, qui illum exciperent, misit. In conspectum
Cesaris adduinis qui in medio praetorio , Regio sedebat in solio ) dextram deosculatus est, & tapete substracto more gentis sedens ira per interpretem gratiam debere se illi ostendi, & beneficio responsurum pollicetur , si tributarim, vel clientem Unosce.
Respondit Caesar, si non regnatidi libidine , abunde enim sibi regna sussicere, sed iniurias suis illatas vicistendi in Africam trai cisse, quas regnis suis Barbarosia intulisset; simul ve piratas nullum diuinum numen , vel humanam legem agnoscentes de medici tolleret. Victoriae fructum, quam Deo a spice sperabat, libenter cum illo communiis caturum , modo fidem seruet, &se non ingratum praebeat. Erat Maliasses, quum per otium licebat, xxx vi philosophiae Averroicae in primis deditus . Morax sed natura ita sevus ut duodeuiginti fratrubus iugulatis, Fratrum impuberes, & paper.
nos amicos, quorum opera regnum occuparat trucidauerit; pari crudelitate saeuiens in nouercas, dc patris concubinas . Libidini
503쪽
ita seruiebat ut raptis popularium suorum liberis praesertim maribus abuteretur, patri Mahomethi obiectans, quod mulierosus Du.eentas sceminas regiis in hortis ad libidinem aluisset , eique regnum inuidiosum relinquens fratrum necandorum necessitatem imposuissit . Cum hoc teterrimo tyranno Caesar postea conuenit, quod freta in .n A limanm potestatem abstracto nullus, quire gnum conseruaret, e regia stirpe superesset ἰ& rini regem suae nationis exoptarent. Mutitum contulit Caesarianis Mutiasses Tincti, quod afri situm, naturam mentum . Harim ueni militiam, dolos, artes cognosceret. Octauo Id. Augusti Caesarem Muleasses in-ee sit, sinsordus inje, lege, ut omnes Christi XXXula nos m regno Tunetano Mute es liberos dimit euia - teret datio etiam viatico . Ne Mubasses, Oellia c. seuecessores Tuneti reges quemquam Caesarea diationis, aut Ferdinandi fratris Hunt ΚνFoh. Regis seruum haberet, vel teneret in tan-
nis repromissi. Christianis in Tunetano regno habitare, negotiari, templa, carnosia, monasteria habere, ad care fas esset. Christianos ad Mahometanam siectam defieientes Mule
sera non reeiperet. Hrbes Tunetani regni ab D-riadenom sessas si quomodo Caesar v Indicaret , veluti seum patrimonium retineret, r ad posteros transemitteret cum onere sist honore ita libere cedente Mule e . Guleta quoque cum agro adiacente ad duo ρ suum missi a quoquo verses cederet,una eum Turri Aquaria: Mauris tamen vicinis-veteris Carthaginis incolis illve aquatum ire fas esset. Guleta praefectus vectigalia omnia Gulerant arriperciperet, σ udis totius regna vectigaetum exactoribus sex nummum aureorum millia VIII. Lat. gust. anni r 1 36., totidem altera VIII. Kal. Feb. annisequentis tricesimi septimi reciperet Sin exactores Summam non persoluerint , pra-fectus Guleta eadem vectigalia regia recipiat, donee summa debita conficiatur. Comertia Coiari alii in rata regno Tunetano sibi Caesar excepit. leta Senatus, aut summus iudex quem C Farseus nomine em tituet de omnibus controueris
si, )σeriminibus admissis inter Caesarianos , ac regni incolas sine prouocatione pronuntiabit rneque Mule s vel successeribus sese opponera fas ' . In perpetuam clientela memoriam M bases sest successores eius sex pernicissimos equos
Mauros, quos barbaros vocant, ae duodecim Falcones Guletae praefecto Lal. Aug. osse et .
Si non satisfaciat prima multa quinquaginta) altera centum nummum reorum millibus aestimetur: tertia, totius regni amissione te minetur .
Maturandum porro existimans Caesar a sist iam mense Iulio admota per oceanum classes , CG re eductisque terra per frontes propugnaculo
504쪽
Catena Historica Lib. XLIV.&XLV.Cap.iu sos
.-- nam tormentis , ab aurora ad inclinantem iam prope diem tanta vi numeroque globorum concussasunt urbis maenia , in inteν terribilem termentorum fragorem mare exaestuare stumisae iactibus, terrasub pessibus dehiscere crederetur , dum urbs muras Propugnaculisique nudata latissimis ruinas aditum panderet. Tum υero triginta wrorum millia Caesaris praesentia ae e ortatione animata, plenosis agmine perfossas maemaque in Urbem e fundunt, quorum
kCC i υirtutem barbaricum diu sustinere non possent, aut auersis sese Gaeta portis in fugam fiundunt; aut ferro morteque praeoccupatι,stationem vitamque deserunt. Sinas praueriaria militia Princeps ponte in oppositam eontinentem, indeque Tanetum abist. Ingentem urbis praedam nobilitarunt qua raginta bellisi apparatus tormenta , uest remum quinquaginta nauium ela
sit a Parbarosia in sinum Guletanum sobducta, cetera mibiarium laborum praemia spoliaque fuere. Post impositum urbi sexceditoriam militum praesidium , Caesar sine cunctatione Tunetum
paucorum dierum itinere contendιt, instructa,
atque ad hostem ubique exeipiendum parata acie. Ipse, nune inur rimos pedestris mititia
ordines eataphractus, ferreaque manum claua armatus, vehebatur; nunc iuxta equitum ph
unges , post C,ψti, sibi in crueis signo pratari,
maganem , equo inrteo ferebatur , omnesque eum verborum, tum υultus alacritate ad erre. ιiam patienssi audendique virtutem obfirmabas . Peditatus Germamios, inter selopei riorum Hispanisa Italicaque militia onaenes , eum tormentis atque impeiumentis medium obtinebat eampum , ante quos equites suas in turmas dimibuti incidebant . Haud procul neto Barbarosia centum Afrorum Numidarumque millia, inter obuia Casarianis oliveta, disposuerat . His, Tincita exercitus robora , decem millia peditum adiecerat. βuibus cum parata occurrerent acie Christianorum eo a , ingens ex dispositis circa tormentis larum meos vis effusa est, qua imore maiori, quam damno in militem desaeuiret. Substiterunt imperterrita Christianorum agmina, ae denique suadente Vestio, ae probante Casere; ne ex n-ctato quι dem tormentorum apparatu in hostem pedes manusque eoncitam , qui eum hastaras
Germanarum eohortes horreret cominus, ut 'Mιnermis ad omnem ictum ρatebat , eminus Sal. a.
vero teret bili glandium procella per Uontarios 34 obrueretur, suis retro fuga, Est tormentorum ordines, syst relictos in acie rearum Ianiteros destituti, qui , pro veteri nominis ignitate, pugnarurisubstiteressed eum inrtute numeroque impares hostili passim ferro occumberent, Barbarossam pudore metuque eonfusum , ad
suburbanos muros consequuntur.
Deu evrbi minime erederet, inter spem timoremque anxius, statuit, aestvlitonis ea-pienda β' subsidii . Caesare auertendi cupidit
te, ingentem captiuorum quam arei ex Chiltianis inclusierat, multitudinem igne subiecto perdere. βuod exrremum desperata crudelit tis consilium υix tandem Sinas Iudaeus barbara d/ssuasit , stamus tamen tam cone tι facianoris rumor duos Chri Bani sanguinis inter Turcas tibertos Medelinum Hspanum , si rotareum Dalmatam popularium misi ratione tactos ad consilium opemque communicandam impulit . Serui postquam , in trumentis adseruendos compedes subministrat/s, in tiberta tem se vendicassent, eiectis areispraesidibus , t armamentario mitti , Barbarinam , aditum d/inde vi fust precibusque tentantem, n nab arce tantum , sed ab Urbe ac regione tota Pro furum auertunt . Signa υero ex altiori loca Caesarianis occupata areis ex&bent. Caesar ubi
hostem in fugam sese conlisere animadwerteret,
inbis marmbus exercitum admouet, qua Ultro receptus, obstare tamen, licet depreeante Maleaste , non potuit, yuin auidsimo praedarum militi, nudoque ac laboribus exhausto locupletissima rivitatis spolia indulgeret. μι Vaitio
triginta facite aureorum nummum miltia ex arcis ei Ierna extracta obuenere, alijs quinquaginta ; Mys et Iam centum fere mistia eiusdem aris innatam refere. Seruo rum υiginti millia singulis d Caesare υψtimentis donata, liberiatatem etiam nauata fideliter opera pretrum ha
bueram. Arx omnι tormentorum genere, a
morumque instructa varietate ae eo Ia erat ,
inter qua Ialveis etiam insignibus conspicua
seruabantur, ex infelici ante annos trecentos S.
Ludovici expeditione , Husdemque urbis ob disne apud barbaros relicta. Interim Hipponem celebrem D. Augustini domicilio urbem , hincque Algerium se Barbarossa receperat, quem Caesar inse-
505쪽
- . Mutus esset, ni inclementia Caesii expugna- ta militum ualetudo, noxi sistri profluuium per exercitum vulgasset. Ne igitur Superis obluctari videretur , partamque gloriam mora sorte inutili, suorumque corrumperet interitu, Guletae rimardino de Mendotacum mille Hispanorum presidio, ac decem triremibus, sub Amony Auriae imperio, relicto, Drepanum in Siciliam sbluit, ubi mili tibus perinluto stipendio, discedendi facu,
talem dedit, retentis tantum veteranae mili.
tiar Hispanis, & duo Germanorum millibus. Huius expeditionis iuspice castrenses nummos Carali, Caesaris, Augusti, Africani, &VUb, atque Haraadent. si Vix Siciliam ex Africa victor attigerat
F esci Carolus, cum Franciscum Vortiam princi. patu , ac vita inrelligit abiisse. Noua erat ambitionis, bellique materia, vacans capite Insubria . Francilius Rex Galliae antiquo lit- reditatis iure, retro a Vilentina comite, ducito, tum Maximιliani in aris indulto, tabulisque Regis concessis, fretus, Cisalpinae Galliae possessionem armis sibi postliminio
adeundam censebat. Religio porro instabat, ne pacem cum Caesare initam absqu manifesta iniuria violaret. Arte igitur utendum ratus, a Carao Sabaudo Niceam , aere , quo olim oppignorata steterat, redimendam extorquere statuit; ut stricto per alienu latus in Caerarem ferro,via Mediolano occupando idoneam sterneret. Erat Sabaudias Franc, sco auunculus vir aequus, neque grauate ces-xi surus urbem, sed Lusitana uxor loror Impe a. a. ratrici Millum ad Caesari, fauorem inflexerat: I ω, ad M. dc ad Caesarem missis nuncijs, quicquid vi-
Izia. tra Alpes Galliam versiis possidebat, a Nuνη - cavi ad Helvetiorum fines , ubi Gebennam
tanquam sibi obnoxiam comprehendebat , eum aliquot ditionibus Italicis permutaro offerens . Quod si ad exitum perductum fuisset, haud dubium quin Cesar totam sere Galliam ditionibus sius undique circumse
disset . Huius legationis certior factus Fran-
C AE S A XLI S I G A IERat Neapoli Caesar, ubi Margarita filiae
nothecum Alexandro Mediere nuptias celebrauit,principatu Florentino sponso c5 firmato: reclamatibus tamen Florentinis pa seu i , Allobrogo alioqui insensus , quod M.Aκα etiosam gemmarum , aurique sitippellectιυm Carolo Borbonio Germanos arcesserui mutuo dedi siet, qua Ticinensis νιι Ma eausafuia r i ε quod litteras gratulatorias ad Caesare de capta
Rege Sororis filio series fiet; quod Helvetios ἀGalti seraetate ditullere conatus esset; quod a Caesare Mensem comitatum, antiquum Regum Aurelianensium patrimonium uxori se condonatum nuper accepisset; quod Nicaam Clementis Pontificis, Re sique colloquio de Mnatam utrique credere recussint; quἰd Ruti aereuellu legari sivi mortem vituro, Vortiaque Mediolanensi ruulo bellum illaturo, ι-
rum persuas ditiones transitum auunculus denegaset, matris patrimonIum repetere constituit. Qeterum ob recentia, quae Vellios uo apud Osarem legato mandata dederat , distulit. Plurima inter legatos agitata sunt pacis consilia, sed in spetiem potius concordiae conficta cum essent, ex improvise Gai.
li Allobrogum aggressi Duce Philippo Mi titto , transalpinis facile Allobrogum oppidis eiecerunt, qui deinde superatis alpibus, Taurino, Fossano, Penarolo, Gherioquo e Cinexpugnato vercellis imminebant; niti Aa 4. Ltonius Leua currentem victo rum impe M-tum, extractis Mediolano copiis, nonnihil in sal ώ-
retardasset. Sed & Lamus Lotharingia Car- - 'dinalis abs Rege pacis causa ad Caesarem Romam destinati auctoritas, Philippi se
cessibus obfuit; cum moneret, citram Da riam amnem tantisperquiesceret, ab interrito Caesare pacem magis extorquem , quam rogare videretur . Cessit tanto viro
Philippus , sed ea militum indignatione, ut conculcatis, fractisque passim armis, pr brosa detestatione Pialippum execrarentur , quod certas victorias , incerta spe pacis ruperet. Quieuit autem sed magno suae vitae discrimine,nam frustrato pacis consilio,cum Cassar arma Gallic visceribus inferret,proditionis suspeetus Dux ,honorem,bona amisit; vitam seruauit uxoris cum Rege amnitas.
tritiis, qui exules erant, & ingentem pecunia offerentibus pro libertate, Alexandrum spurium, atque ex humili ancilla natum vociferantibus . mystinum Medictum Cardin lem
506쪽
Catena Historica. Lib. XLIV. & XLV. Cap. IL s o
t: --fratrem patruelem, eiusdem principa CC. tus imulum sustulisse veneno Alexander se GDγώ mbatur. Foedus cum Venetis percussit - 2 4 --ijsdem conditionibus, quibus antea γον.
tia tenebatur. Venetos ut magis falleret, se eundem principatum nouo regulo concessurum vulgabat. Plurimi e Venetis patricijs propter Africanam victoriam, diuque prinpitiam sortem Caesari fauebant: Franeisum vero in scorta,venationesque prodigum l-lorum initio acremsed in prosequendis desidem,nec sortissimis ducibus, ted gratiosis
aulicis militum mandantem imperia contemnebant.PrMnas Venetarum copiaru Dux vernacula eloquentia potens assaris caulam promouebat. Hoc foedere confirmatus Car
iss longe ardentius in Gallicum bellum incu. buit,magnosque equitum, ac peditum dei ctus in Germania colligi iussit. Cum Helum iijs egit, ne vetus cum Sabaudo foedus viola.. rent, memores foedus Gallicum posterius es auariaua se,spectatores belli esse mallent. Mariam so. rorem Flandriae Principem,ur quantam posset colligeret pecuniam, validumque ex Fla-dris , Germanisque peditatum, ex Sequanis equitatu conscriberet, monuit. Magnam exhonorarijs Siculorum, Neapolitanorum p cuniam congesserat; maiorem ex Hispania expectabat,praeteream, quam populi sponte conserebant , sed& quam ex Orientalibus Indiae regionibus publicani conflabant, cuius quintam partem Caesar auferebat. Por tionem saam Mediolanensis Principatus urbibus imperauit , nec exiguam Alexander Medicetis nuper veluti adepti principatus pretium, Senenses itemAc Lucenses contribuere pollicebantur. Romae interim legati de pace agebant,Pau-
. LIII. PontifM .sequestre. aramuellanus no P s -- mine Caesaris ad tria reuocabat capita, quibus Francisus respondere teneretur. Priis mum erat de bello Turcis inferendo, ea conditisne,ut onera ructus essent eommunes. Secundum de ret Ione Christiana per Europam , in primis Angliam aut rellama, aut ad νωιnam spectante, ab interitu, viri que viribus reis eanda,ea eondisione qua Anglo Regi impar non
esset. Tertium Italia tranquilitatespectabat, quam assequi imp bile asserebat, visi Rex Saba a parceret, Genua abiret, Mediolanum
Tom.VII. siti Enguisemensipra Aurcliano Duce concederet . sat V. Neque enim de Italia tantum aemulo conce- dendum putabat Carolus,ut latiua esset ad reliqua occupanda. HAIesus ex aduerso Franctis
sera legatus in duorum capitum pollulatis Regem Imperatori accessurum promittebat: unum poscere, ne Aurelian tium Mediol no excludat. Id si admituat, vicissim iure suo, quod in regnum Neapolitanum posideat ultro
essurum, adssiturum etiam Casari nummum aureorum milba oo. esturumque ut per Germaniam Principes tardinandum fratrem in Regem Romanorum agnoscerent. Cum Sabaudo , ni aliena haereditate abeat, armis disiceptaturum. CCC
Sub haec Idib. Aprilis Caruus triumphali x Liv.
apparatu omniumque ordinum gratulatio. CHVne Romam ingrestus, ad Balaucam D. PetrI ptii
a Pontifice mitrato excipitur, ac deinde post vota Apostolorum persoluta Principi, eam partem Vaticanae Domus subijt, quae auro , ac marmore illustris , olim ab Alexandro
VI. Pontis Carolo Galliae Regi , hospitali munificentia initructa fuerat. Cui ut latior
via sterneretur, multa aedificia, atque inter pati, L. ea meis AEdes propter antiquam structuram mus da uis
huc usque conseruata , diruta fuit discordiae omen inter Caesarem & Regem proxime futurae .ὶ Postridie Caesar cum Pontifice sex horas priuatim de suis , & communibus negotiis communicauit . Paschalibus deinde festis pietatem impendio coluit , abiectus solemni Dominicae Coenae die, ad pauperum . extergendos pedes , quos non minus sua humanitate , qua liberalitate recreauit, argentea suppellectili, ex qua eis cibum minittrarat, in eosdem divisa. Malisionensis inde Ponti sex , ac Vellius regii legati Paulum accedentes , exposue runt pacem in Sicilia, or Neapoti agitatam , eonsulto a Rege huc inque Liatam, ut illo a
clore eonfirmetur: nacari Ut in tam pium opus
ad totius Mundi salutem, sedulo incumbat . Respondit Paulusse erastino die celaebraturum
conuentum, in quo omnia pertractanda: se neutrum practare velle , atque adeo eommunem ommum Christianoriam parentem: Interim
pereius a Rege missiis,Romam venit: nl-bus Caesari mandata Regis exposuit, ' quias I Nem
507쪽
SH A m. N/voti nomiserat Mediolanensim prisci p tum Aureliano Principi, dare obsecrasin. R tem nihil immut se: legatum nuper Henetias missum reuocasse : Chaboto Aminalto , ne quas Caesaris ditiones inuaderet , mandasse ; dumtaxat maternam haereditatem ab
Allobrogo auunculo armis repeteret , fmam letationιbus non 8otuisset . At Casiarem nouum faedus eum Hemiis fecisse Messistianensem principatum ab Aureliano ad Eu'ssis mensem velle transferre: Regis Lusitani se tri eundem principatum obrutisse.
Non negauit Caesar Aureliano principatum obtuli ite, oblatum tamen Regem non recepisse: ad haec ea conditione obtulisseis ,
ut tuto dari possit, huiusce autem rei nullos praedes dari posse: cum Venetis antiquu ke-
duo renouatum esse,nec ultra.'litus subiun
nullas msi rationι eotentaneas coniutiones pastu-ιaturam declarasse si ration confiemanea erunt, quomodo ι tera non 'terrunt irritatus Caesar,
Resiij sermone interrumpens, an mandatῶ a Rege haberet; vi ta jsio traheret incaer P M. Quum nondum habere sed Cardinalem
tharingum cum mandato breui astutu tu di-- xisset: tum Caeser, gitur n4 ma liti die mιhi 2. ἱ- verbo dare manifestum est. nec amplius homi. H. GH- nem loqui permisit. Sexto Idus quum Mati. i sconensis Assio comitatus Caesarem mane ad Cardinalium conuentum proficiscentem salutasset, Caesar illum prudenter officio suo satisfacere a Pontifice intellexisse dixit; quapropter hominem lubenter amplecti, & adnitium conuersus: βuida Redi nuper acce-ρφι ι 'respondit Ucllius , nih/l propter temporis
breuitatem I eaterum Ream tantam variet
tem admiraturum non dubito. Tum Caesar , neque Regem damnare, neque me nimis Ossa dare velim : sed ut mecum in Me celeberrimo conuentu adsitis, pervelim . Ita in aulam desti.
natam ingressi sunt. Vbi malo Pontifice ,
Cardinalibus, Legatis , ac utriusque aulae primatibus congregatis, stans oriar aperto capite in Franescum Regem vehementer inuecturus, ita fertur loquutus. Duabus L eausis Romam veni. Prima , τι summum Christi legatum adorarem, o progenerati conareando eoncilio seuplicarem. AL
tera eausia Cis ita a religionis prepaganda , sat η eum Gallo amicitia coirem, qui sist in barbarus 'Qua iadeprimendu ,sr in bareticos conciliandos plurimum eonducerepotest. At Ruem ab ue -- o iut iis dio instituto tam alienum offendi, ut ne culpa
particeps credar, totiu/ vita mea rationem redis drie cogar in hoe celeberrimo conuentu.
Ludovicus XII.Galliarum Rex Claudiam filiam, Maximiliano Imper. asentiente, mihi desponderat a qui postea mutata sententia Francisco nunc Galliarum Dei colloeauit; qua
uria prouocatus Maximilianus bellum inimbi Ludovico, eundemque Mediolanensi expulit meam. Ego vero XV. Matis annum agens,
propinquitatis, qua mihi cu Gallia regibus pter Mariam Caroli Fur undi filiam auiam intercedit, memor, missa legatione, anno Mius semii XVenias rinceps Comes Nassauus fuit, Renatam Claudiae sororem in manimon1ὼ ρο- flutaui, censui est pranciscus. GPuta de inde est Meiunanensis uena aduersus Hetae
tios, qua victor Franciscus incipatum recepis iuuanenseminon sine meogaudio am Femfrre Ssertiae Maximiliano 1ubente, recusaui.
Pactum tamen eum Renata matrimonium re tractauri Franciscus, et i Ludovicam maiorem
natu ut siea interim decederet, Carolam ali ram fitiam ducerem. Non muliops Rrdinandus auus meus maternus derasiit Rex momniarum, Unde nec state coiaius atrio in Hispania nauigarensem,nouo fidere cum Franci.
sco transtri, ut ex regni Neapolitani osite
bias centum nummum aureorum milia quo
tannis illi in annuam pensionem dependerem . Morrua postea Maximiliano Imperatore, ratemque pro Imper ab corona vota prensainmus: ἀ- mulum aequo animo passus , credebam hune ambitum vere esse, ut 'se profitebatur Franciscus , ae si duo riuales antea amici eandem , puellam ambiant; euius matrimonio si alter potiatur ; alterum ideirco amito inuidere non debere . Venum in odium versa amulatione Franciscus nunquam destitit , quin omni 1muria me asseeret , quasi imperrum Uur-ρauerim , ad qaod auorum merita , sanguis
. Christi fide toties se ut emeabant : Nec
sime maiorum iniuria a lati ambitu cessare minime potuissem. Nova tamen faedera, e madeptus imperium cum eo iridi , is Renatam ducerem , ima vero huius mammon I πα- des
508쪽
Catena Historica. Lib. XLIV. & XLV. Cap. II. 13
aaia . des daret: quos non tantum dare recusauit, sed in ' ρὸν Legarum multa in Germania,molitus, an, mum ostendit ἀpace alienum. Non longe ia rognum Neapolitanum aspirans, maiorum imitatus exemplai oberium Marchianum, Geia dubensemque regulum incitauit ad arma. Pra-
terra Allebretum, ut Nauarrum repeteret, ab
eo impulsum, quamuis ego iuxta Noviodunense faedus ex quo ετ bona compenseare promptus effem. ne bellum inter nos existum, quod ad Ticinensem pugnam usque durauit. Huius discordia fructus fuit H panorum seditio, Lu.
theram mi inuentis. Quorum υnastes in Ga lo erat. Ob; titit Caelum, fur ricinensi pugna mihi captiuum Ohulit, eui inuito homine, forsam Deo , Malisiam foedere libertatem
donaui, ut acrius turbaret pacem . Ita fuit fidi iuxta aulicorum vaticinium , faedfragus , ac periurus, immemor quod dictum faetas eius confitiarii adiae deleriti eone sient ,
imo isse eum ad Christi Crustae atuam μι- stitisset , adhibito iureiurando , yatia seruaturum promisisse . Te inuoco Deum , te iudicem , te testem adhibeo , ut veritatis afferror , te eius m vindicem praebeas . Libertati restitutus , promissum in sua potest
te non esse causatus , Liberos, quos praedes o tulerat , repetist 3 perinde ae si malis artibus interrepsem. Me recusante, bellum inis LMurauit ; sest vi ante Ticinensem pugnam Ioannem Sisardam Albania regulum cum exereitia in regnum Neapolitanum miserat , ita fre Lauirectum , qui prope amissis copi vitam edidit. μμ εν Pauliniam Comitem in Cisalpinam Galliam , sed δ' is superioribus Daesus haud felicior captus est. His eladibus factus Franciscus ad pacem
ineli re simulauit, donee vires eolligeret; nam non dii, seruauit . Solymanni eum inerabeia
siceret rumor Germaniam inuadentis , Franciscus Christi eausam deseruit, spetie quod ad Gerum bellum non fui ι inuitatus ; sed
in mihi Ioli viam ad Monarchiam sternerem ,eaeteros Chras ianos principes dedignatus , solus expeditionem susceperim . Tantam e lumniam eunseat celeberrimus iste conuem tus. Dιem latet f me misisse Baiasonem ad Regem , ut aduersus Solymannum olyran femret; 'sum vero respondis, secum quinquaginta peditum , tribus aut quatuor effultum Tom.VILmillibus transiluinum in Italiam ; quo vires SaI-i suas Solymannus conuerserus ferretur, cuius 'excusationis falsitas , indicium erat termianimi, a quo timendum potius esset, quam θροrandum . Si ad Monarchiam Upirarem se lus , Regem modo Mediolanensi haud donarem Ducatu . Ego , vel Ipse turbauerim pacem ,-aliena inuaserim, dicat Hasa Lansegrauius Gallica concitatus pecunia in mitembergensem inuaderet Ducatum , est tempore ,
quo iuramenti religione assiatus Francistus mi in Germania ιure moliri poterat. Spirat adhue Italica Machinatio, quam per Tinta uillam Fuscitare tentavit; prausiqudm Apricanam susciperem expeditionem. Ad quid sesi Hi illi apparatus ἀ Francisco collem, quum in Africam vela dedi , quam ut metu anxium
me retineret , aggrederetur , opprimeret, nec
aliud expectaret, qu peraculis expositum , aduersa fortuna agitatum , pecunIa exhaustum , π ad bellum imparatum ossenderet . Fello cessit, quia timuit, non quia voluit. Iu sta itaque pendite Patres indunationis causas , quas 'Merire perieulum rebronis expostulat runde iratus,Wplacatus post Francisci S r-tiae obitum , tensi Regi Mediolanensem primcipatumsibi eondonara, quamuis Imperij Gemmanici tundus sit , non negaui , dummodo mentem suam in constituenda Christiana
Rep. , in conuocando Concilio , inhaeretIeis r
ducenssis ad veritatis semitam, postremo quiabus viribus aduersus Solymannum mihi foret aiambo. Mutatio donatarib in Mediolanensi principatu , me nouitatis non arguit. Huic nora namque soror litteras ad me datis seribit; Ruem Aureliano maxime hunc ambire prin-eipatum : caterum si id obtineri non posset, sest Engobmensi condonaretur , gratum Regem aerepturum . βuid tandem de mente Regis mihi puliceri valeo, si dum pacem per tegatos petit , arma gerit in clientem Imperj , Allobrogem rutilum , sest maiori iutionum suarum parte exuit e Superi , tamen , In
ferique mihi adeste , quantopacis flagrem , inopicite, desideris ι ab omni ambitionis se piactone me alienum probare sic enitar, tria Gallasserendo . Primum uni ex regijs tiberis M aiolanensem ossero principatum, excepto A resiano, mori Rex prsus quibus viribus in celebrando conellis, in reprimendIs veteris doctra
509쪽
2A-na desertoribus, ιn bello aduersius reas con.
iiq' ii and ore opondeat, palam declaret. Ad remouendas simultates amnes, opus esse, ut I εω ab Allobrogis ditionibus eo as reuocet ;adioqui nullam paeis conditioni admittam. eignoro quod eorundem mesea rum Francis usa uet, fusum illum reum facio ' me equidem his me absoluam, s. rasus eximam .
Verumsi dubio iure, si am&tione mutua, sitn-
noeentium ruinis, fragionis exitio eamurriamus , furi unius , alteriume hominis clad.
controuersiam sinimus f i' hoe est secundum quia illi exhibeo. Si arma pacis eo Zjsρ
fert ; inma induat, in armam descenaat, ut
alterius morte lis simul, iusque illud, quo bella
intentamus , emoriatur. Aequum eum eorum
potissimum sangui, finiri , quorum iussit
CCC. tione tam eruenta est comitata tragiari. Fa-XLVH eil a marmorum genere eonueniemus, nullumlum Ca- namque reosabo . Locus sit vel infula, vel θῖς - 'nsflumini impositus, vel in nauigio ad con- ressum extruatur. Duelli sit hae eonssitis, ut victis Summa Pontifici vires suas omnes rimmittat , quibus concIIIum celebretur a nostrare. ligionis deserteres in Utinum reducantur, vel puniantur: Fellum reis inferatur, victori victus suas addere, ae ' ιuere tenearur .
Tertium quod offera bellum est, plusiquam
cruentum , in quo non prius arma ponam aquam ego, vel ille suarum omnium eremis usrelinquatur. Eligat ipse, Tu vero Frari e Pater rationes sine invi collige , δ' uter Rex ,
an ego iustius seuerensendam,penda. auia si ἀRue ius est, vos illi auxilis futuros non reculo. Sin a me, Deum Optimum Max. , uniuersum ne celeberrimum esum , totumque Orbem inuoco Christianum. Erat liac oratio Cclaris magno animi sen. ceci se vehementer inflammata , nec mediocri
XLVM bile perflua , quam concierat sigillata abs
nil is Ceseris fides; Quare nec eundemia, cum Mammo eiusdem Regis legato responsum meditantem admisit . Pontifex vero Legatis, Carati'ue se medium obijciens, amplexu , verbisque humanissimis Caesarem excepit, Absit sinquiens tanto maximorum virorum periculo, tamque funestis cladibus pa. rem qu-i. Amplector sane errariam illam
voluntatem, retilionem reparandi collusam ;non vero calorem tuu orti e far, quo te, aut Franciscum, aut utrumque, hiae uiarim ι αβ seculo necessarium, dubio oblitis diserimini. Fisi sitiamobrem non bellam, minams duella, a gendum reseo, duabus enim firmi is R., ubliea Christιanae calumnis Aractratu, toeam molimsimul eulabi neces esur meliorem is
que mentem δώωιte,Vpietati potius, quam iraeundia locum date. βuod ad nis attinet , a Sacro munere, quo fungar, me communem parentem exknam , in neutram panem imela nati , ut citra omnem suspieionem vobis r
concibandis operam nauare possim . Nil e men a prauente Carolo obtinere potuit ;qui iam totus belli meditatione occupatus , postridie in Etruriam via Cassa properauit. Senis, Florentiae ab Alexandro Mediem g nero, spetie triumphantis exceptus. Astam contendens, Fossanum ab Antonio Leua re- XOV.cipit expugnatum. Is Cesari, ut Italia relicta, in Galliam copias duceret , auctor fuit, Leua Vastio reclamante, qui publicata etiam scriptis sententia, Gallos & multitudine copi rum & Fossani expugnatione perculsosaa rino haud difficulter eijci posse censebat . Cesar vero spe Galliam occupandi illectus , gemino exercitu Franeisium aggreditur . Massiliani proditores nonnulli , qui eo ca ruum euocabant. Ex Heluetijs mercenaria Gallorum subsidia Caesaris arti scio alienata, videbantur annuere fata coire cum Camis; unde ingentibus copijs, terra, marique, illine per Alpes hinc a Saucinae portu , Auriana
classe Gallia petebatur . Pontifex periculi
Francisum admonuerat, ut pacis leges accipere mallet C saris arbitrio exaratasHuam belli aleae regnum committere. Francscus Franci vero non minus animo, quam viribus p tens , Gallorum confisus robore, quoa non
ad aliena occupanda, sed ad lares protegem dos, suo non alieno in solo excitabat, repe
te totam nobilitatem ad arma vocat , castris
que ad Auineonem ci iactis , distributisque opportune per loca hostibus adeunda praesi
pore Regijs legatis no frustra uetibus apud
Italosin Helvetios de subsidiario milite, ni meus Gissata, Caesar Fursus, Petrus Stro ea Florentιnus,exul,& Pallavicinus, Insubrufacile princeps, sub Guidone Ringono Duce , octo millium numero Apenninum trans -
510쪽
Catena Historica Lib. XLIV.&XLV.CapA. 1 II
SM.Aam cti sunt, spe Genuae potiundae. Helvetio .inerarunt, & occiderunt. Nec longe inde in Sal. Ain. 'Τ- rum etiam ingens numerus, spreta suorum extremum collem Sylvis undique consitum 'ΤΤ'
Magistratuum auctoritate , Gallicis illectilplerique alii montani cum uxoribus, &li- pecunijs, de pagis ad viginti affluxere millia:lberis 1e condiderant,cuius ascensus cum per-
nefas iudicantes vicinum Regem, veteri si ldificilis esset, ignem, actante vento, admo-eium foedere, tot in Helvetios celebrem pre. ueri Cesar iussit, unde miseri illi conflagra-mijs , in tanto deserere discrimine . GLirunt: si qui elabi conabantur, a Cesarianis ccc L. eemitum huius consilii , audaciaeque ferunt montem obsidentibus caedebantur; ut & Cae. emia auctorem . Carolus tum metu, vel proui.lsariani non minus crudeliter ab exacerbatis M. dentia sollicitus , Ascanium Columnam ad trucidabantur montanis. Sub Aquis Sextijs, Pontificem, caeterosque Italiae Principes le-lin duobus collibus non procul inter se dii tam gauit, ut bello pro communi salute sincepto tibus , Caesar castra locarat, urbem a tergo opem ferrent. Franciscum etiam apud Pon- relinquens uius muros Laris fluuius alluenstificem initi cum Turca foederis Carolus ac- per media castra subiectam planitiem despecusauit; unde Sobmannum pra Sicilia , α-lctantia deuoluebatur. Fame laborabat exe que totius Itaba foribus, instrumsima et eicitus , quamquam frumentum abunde lupis uturum , non ulterius d simulandum viae-ipeteret, quia procul a Tholone portu a Lrι, arma proιnde libertatis publica tuenda irmiter, & frumentariae moles a Gallis ubique tia in Chrisiana quietis turbatorem Reyemiperruptae essent;vnde vix in principum consecum capesseret; ne Tureae, mutuis contentio- uiuijs panis apponebatur , cuius penuria minibus Aufa Europa in praedam ineratur .llites passim autumnalibus fructibus vescem tulit etiam Mediolanensem Principa-ites inam Galli regionem vastantes, vites, artum ad eius voluntatem Pontificijs Nepoti-lboresque fructiferas intactas reliquerant) & Mari ..bus cessurum . Fere eadem Ascanius Ge-lsese Germani racemis ingurgitantes, ventris nuensibus, Lucensibus, Florentinis , ac S lprofluuio statim laborarunt; quo morbo o ariri. nensibus exposuit. Pontifex vero, laudatotquarta legionum pars vel perijt, vel bello Caesaris animo,quo Italiae tranquillitati con- inutilis facta est. sultum vellet, negauit ad arma descendere , His periculis Caesar oppressus, suamque ne Sobmanni causam ageret, cui iucundius fortunam in Vadum inspiciens in pactam , spectaculum nullum esse posset, quam ma- an castra Auenoniensia adoriretur, an Mas-ximorum Christianorum Principum dissi-ssiliam circumsederet in consultatione podia. Principatum suae oblatum familiet mo-ssuit. Redire nulla tentata re indignum, deste recusauit; publicam famam, atque si-ssua fortuna, de pristinis censebat victorijs . lutem praeferens, inquit: Virtuti atque iu- Rarius apud iplum vehementissimis artic Bitia nunquam defutura ramia. Curauit in-llorum doloribus, & sera sententiae suae poe- super Generale Orbis concilium in sequen-initentia excruciatus Antonius Leua compa-GM-- tem annum Mantuae conuocam; ut fidei ,irebat: caeteri Duces, quod ipsis inuitis, ex μ bellique controuersias per Europam com-lpeditionem hanc Caesar si is cepisset, musti-munibus sustragijs componeret. tabant, si priorem deliberationem initio se. Iam ad Aquas Sextias Caesar castra pro-tquutus fuisset ,& recta Auenionem contem mouerae , quum Pauli accepit responsum , disset, Regio exercitu nondum coacto, eam nonnullis inter Alpium angustias amissisiforsan tota potitus esset regione. Massiliam,is...t, is militibus subrusticano gladio. Cum in Alutitaque sed sero circumsedere statues,XVIII. pium exitu turriculam quandam transire iril. Septemb. tria Hispanorum , quatuor cogereturi quinquaginta se in eam montanisItalorum, Germanorum quinque millia de- coniecerant, ut praetereuntem selopetis oc-ilegit , quae noctu secunda vigiliae castrisciderent. Forsevero Caesarianus quidamiproficisci , &quo constituerat, ire iussit , splendidam inductus chlamydem , magnoilolis praefectis maioribus certioratis: ipso subsequente comitatu praecessit, inter quoslpaulo ante lucem cum Aliano regulo, Ferdia Caesarem esse existimantes clopeios exo- nando Gontaga, Vastio, Horneo comite, cum