장음표시 사용
521쪽
Nar . Venetis foedus renouare tentauit, non tam Eee. vexandi Solymannum voto , quam eorum
vires attenuandi , quod soli per Italiam eccI U sene , qui Caesari, ne late dominaretui, γῆ
I. - sterent . Regi igitur persuasit, ut per honorifica legatione Venetis, ne cum Sol manno inducias renouarent, suaderet. Vastius is
que, & Hannebaldus, ille Caesaris in Medi lanensi principatu, hic Regis in Gallia Su, alpina legatus magno comitatu Venetias ire iussi, ut maiorem inter duos hoste principes
amicitiam confirmatam ostentarent . Ad sale maius coeuntes, eadem rate Venetias secundo Pado nauigarunt, quibus ob tant rum virorum auctoritatem , qui supra veteres legatos non nisi magna de causa mitti vitidebantur , Dux Venetus Petrus Landus Buccentauro vectus obuiam processit . In urbem intromissis Senatus datur; Dauatus nu' tione Italus, & Caesaris legatus pro utroque verba fecit; reconciliatos protulit Reges, hinternaque concordia in Solymannum arma deiserata; quibus Italia Principes asscientur,uem esse de barbaro hoste victoriam promitti: quum
Casa uis , Germaniaque viribus, or paucis Ponti is auxilijs adiutus Solymannum ex Austria iugaviris. Sigismudum etiam Poloniae Regem nomen insocietatem dessisse , sist omnes regnisui tapias obtulisse, eo opportuniores, quod cum Turcispraeliari consueuerint. Tanti laboris praemium praecipue ad Veneros futurum cum nonnemo videat , sperare Christianam Rempublicam , Dei , sedi suam nolle deferere in .s causam. Ad haec Princeps respondit: nullo
ν unquam tempore a Patrum memoria quicquam
Venera Reipublica gloriosius cyigi , ad quam duo astantissimi Oratores,uterque insignis bel. I, Dux asiummis Orbis pristipibus aduenerint nuntiantes pacem inter Caesarem, sest Raem , qua Veneta Reipublicam graui rerum turbine
constituta apprime salutarii esse ρ et, si se crum bellumsincera uest religiosa fiae illi fusi,
perent. Dato responso coeperunt Patres va. rijs certare sententi j se minime credentes
velle Caesarem Mediolanensi decedere principatu : & Francisium cum Carolo posse coire . Hinc missis ad utrumque legatis ut amma in tyrannum capescerent, cum inania .pparerent promissi; Ludovicum Padoreiam Od Sot annum miserunt, ut pacem quavi conditione conficeret, etiam si Nauplio, at- Sal Gn. que Epidauro , quae duae urbes in Pelopone- ' c c. so ex tot amissis, solo Veneto nomin parebant, cedendum esset; quamuis hoc postre. uisinum 'mum caput in mandatis additum non esset, r sed oretenus datum. Sadomus Bizantium appulsus cum pacem pecunia redimere conaretur ; Sol mannus eum tanquam vanum,& mendacem minaciter obiurgauit, ac non
aliter se pacem daturum assirmauic, nisi eae urbes sibi traderentur, quandoquidem certo sciret , eius rei transigendae facultatem,
Legatum habere , literasque proditorum , facti nuncias e sinu protulit: unde Baduerius mortis metu attonitus, urbes dedidit . Reuersus tanta inuidia flagrauit, ut exilio , bonisque multaretur; donec conuicta --
ai Leorij, & Constantim cibat j decemviralis Collegij Scribae, Francisci malob; pauco
rumque alioru perfidia, in pristinum est restitutus . Refert 'Beliarius proditores illos ἀ
tus Consentium , Bad rijque mandata dete- , xisse, Pellicerium ad Regem retulisse: d Rege dum. Solymannum horum certioremfactum fuisse
quidam non sine magna coniectura prossiderunt. Ita hi duo principes Venetam immo vero omisnem Christianam Rempubl. Solymanno mutua ambitione in praedam dederunt. Caesar ne Mediolane principatu cederet, RhodumΠLmum , paucιs post annis Pannoniam , qua regno Neapolitano , atque principatia Medium
nensi longe potior est, in Solymanni potestatem venirepermiser. Indulgeat Dominus ei, qui
Carolum bella suscitando intestina, a sacra expeditione euocauit.
Venerat sub idem tempus Guillelmus inian
Mareanus Iuliae ac Cliuiae Princeps, a Carolo mundano Geldriae regulo Ita cogente re' tumacis.
pulo)in succetare ascitus Anno I 138.cum Carolus morti proximus, & Caesari infestus, Geldriam in Gallorum ditionem transferre tentauit, & quod Guillelmus neglecto augustali iure usurpaverat principatum, ac Gallis auxilia subministrauerat, Caesar Geldriae tantum praefectura, abrogato Principis tit se, dignum habuit. Princeps vero honoris sui tenax, prouincialium hac super re voluntatem se exploraturum dicens, saris manibus se opportune eripuit: eum enim adierat,
522쪽
JaL m. quia 'an cum cum Caetare coire crede- ret. Eadem opinio tenebat Germaniae Print ' cipes . Donec Hagenoam vocatis comitiis ,
v vSi & Fordinandus Carati frater adfuit , patuit nullo modo Caesarem, & Regem comvenire possi:, quod neuter Insubria cedere
ixxxiv T ις', decreto Pelusius a Carolo ad Fran ciscum profectus est, visignificaret: Caesarem dii studio, utilitati aferre priuata. Oroia, Francisci filium aecepturum in generum , dotalique ιure Beliarum facturum Reeem , eua benescio mhil augustius exspectare Fran. ciscus ρ Fu,quando viro quesibos regnis geminis,li e opulenti simis, di ad mutuam opem
iunctis inauguratos habere liceat, ae si de inda aberutri proles aseiat, unus ampl/smis ratius Esropa regiombus potiri queat. CfApinam tantum deposcere Galliam; hae, neque sibi, neque fratri abeundum υideri, non enim obctruendumμι aditum ab Hoania in Liguriam s aut expeditum in Germaniam venis tura iter amittaniam; quod sua dignitatis non sit, ea pro alieno arbitrιν Uurpare . Ad haec Erantiscus, quamuis spe concepta deiectus, laitari fronte, Casari, nomine suo, Patias re
frenda, dixit: νώ a bara votis, pacis gratia, deferret, neque enim aliud abs si ρο. Aulari, quam is auito iure, debitis dis sunt.bus frui lictat, qua aliter sibi denegarι , nisi
eum pare nequeam. Feliij se nequaquam appetentem optimo iura Carolo debui. Fruatur apsi sus, Hisuri deserat, hae lete, non alia pacem colendam . Ii hac virorumque Regum sententia, admirandum sine est i remia. I tamam, qLianta est Belgicarum prouincia- rum possessio , potuilla deferre Caratum , CCC. Nel 'am cum recusare. LXXXV. Pacis expectatione disiecta, tumidiores facti sectarii , quod & iis se adiunxissent Principes Pomeraniae, Vrraeus Mirtember evi , Robertus B Mus Spontinus , Comes Nasutus, Franc urtum, Campodu- num, Hamburgum, Hannobria , atque Augulta , Ecclesialticos possessionibus deturba-irunt; querentibus calliolicis, eo dicebant te - neri 4 reto,3Mμι rebriovis causa luem nubiam intentandam assererent, iam securo con-ιilia hae contrauersia absilueretur. Contra
stitui . Coniuratis itaque in ecclesiae defensionem viribus, mido auctores de obstrinxerunt Rauariae , ac Brunsvici Duces, Gedi lius Saxoniae princeps cum Moguntino , &Salisburgensi Archiep. Verum Sanctum ut ' .appellabant foedus euanuit. Proteilantes see. t. absentia Cesaris, protectione Daniae, An-
stiae, Galliaeque Regum passim triumphabant . Ne autem conuenta violare dicerentur, vel cum holi ibus Caesaris coire, lesationem instruxerunt ad Carolum, ut 3uιά ρace Noriberra constituta, suis sese partisus alun-xssent, eius p rescationis beneficio fruerentur ;otque Dirensis iudiei, sententias in se reissionis e est
eausa natas cohiberet. Cum Angliae tamenis L xvi
Rege, post turpem a fide desectionem, sce. εdus aduersus quemvis suae religionis holhem, cum in primis Romanum Pontificem percusse δ' runt; non tamen Regis diuortium adprobarunt ; ut nec Rex Lutheranorum dogmata de Missa, fide, operibus adprobauit, ne ad- mi isione alieni sceleris viderentur suum conis fiteri. Caesar eorum postulata neque admisit, neque reieciti ubique distrimen regni i
Lutherani o nata ad caput religionis ire. uorabant; unde Ecclesiasticis bona, quibus fuerant spoliati, repetentibus negabans atia . . usi eau a ρο se si nes ιuas υιnd. eare, qu m qiad ἀ maioribus in usum damno estius eone safuissent deoque .peruersis aer cutis mento a
da fuissent, ne Pro ιμο emsilia , posteri emo. Iumento , Deus obsequio defluaeret. . Siς Acatholici impietatem in pietatem ver emtes , si qui a Lutherana factione ad antiquam sese religionem recepissem, hos suas in possessiones redire in poenam temeratae religionis negabant. Ita unus Linherus cum paucis asseclis nouus legislator totius Orbis arrogabat reformationem. μιλυ Caesaris legatus ut tanta dissidia quoquo modo componς- ret , annuit ut etiam Disensia reuoemi possent iussieta , eausa tamen trias cognita, gyame omnia de genere Musa dererneret , D
ligiosa ne esset , an paliti Verum illi omne subterfugientes iudicium . Caesareum etiam quamuis binos sua fietio. ius homines Dim , censerent cum Viin aliud
523쪽
-- am aliud non patebat effugium, iudicum caula- =W' tantur iniquitatem . Quo argumen, Oncilium indictum a III. Pontifice decli. nabant . Caeliris , & Regum asserendo esse eee o conuocare Concilia. In Germania illud expo xxxviii scebat, ubi totius Christiani cetus unus apo. ἡ...' stata iudzx esset . Eoru creuerat audacia mor mora. te Georgiν Saxoniae Principis, Cesaris,ac orthodoxae religionis amicissimo, qui villis Iuberis relictis, Hem cum fratrem, MAsrieram, re Augustum nepotes haeredes linamento scripserat,ea lege ne formam religionisim ma- rarent: msiparerent, ditiones suas Caesari attri tale, donee proximior ex familia conditionem impleret. Mortuo Georgio fratris ditiones Henricus inuasit, & fraterni testamenti spreta conditione Lutherum, ut ibi Saxonica doctrinam propagaret, accersivit. Biennio ante a Protestantibus in foedus Henraeus receptus fuerat cum filio Mamritam, di quo flirin tenui sertuna erat, ne quid contribueret , eidem indultum . Opulenta haereditate
auctus , eandem cum caeteris conditionem
sibire eo chus est . Numinum Itoni tria -υra i rufom post aditam haereditatem ecci Viri supran. 38O. cxx xIR Hagen miraq; cogitante Caesare vinns que partis viros euocare pro Religionis cm. Q. εναώ. torda inamsia a Pontifide ad Carolam legaras', quod Mane scam oc Caulum aduer ita , maiori pacis emolumento
seriandos tur e existhmin; neque stabile ali quid a perfidis di Deo rebell buc hominibus
mederet expectandum, lamentabatur, quod se inconsulto de religione futurus est comventus, 2 denim vis addi 'Itruem rettPo
nex atati, aut vitaperperesset ' ρr em malis artιbus de pace a cluando ruente Republica adeonfirmandas taxia modo ruatorum opes - - - verterratur. Excusabat ser, va
na spe a Grainu stano seductus, posse Prote. stantes ad concordiam adduci; Mab eis in Turcus mutilia petrari. Vnde frustra oran
te Famesis Hagenoam Cesar comitia indiis. - .
Quod cum Farnosim, sciuisset, mox e Bel o ee
concepta abiit indignatione . Venit Fred . C Mnandus cum Theologis, & Episcopis: priri
cipes A catholici legatos, & religionis minustros misere. LMhm V vi membergae substiatit, Melanchchon morbo per viam deteritus est, Sucerus, Bromius, &. Isiandor ad fuere. Fidem suam exponere rogati Augustanam C infossonem decem ante annin vulgatam protulere . Orthodoxi violatam hanc obi, ciebant tamen ut concordiae aliquando fieret initium , staret saltem decretum in recessis illorum comitiorum, S. Noribergae eondiarum , atque obtinerent istic reconciliationis inchoatae capita. Contra haec non ignoram res catholicoriam occupasse bona, petierunt nouis legibus seedera renouari,hoc est, in re
evata retinerent, ρ' nondum ostenta oravare
possem. Tantae audaciae benigne, & modera, te Feνἀ nandus respondi t, bona hae in med futura, nullι ad uicanda parer, donee de επι stitia , di arvitate iudex ou fieret. Negarunt acquiescere sectarii, volentes ivus esse fit aboluendam remn resiam, qua de di mrum osses eiis intentaretur. Contra haec Fredinandus cum non audiretur, ne spem pacis abrumperet , ad XXVIlI. Octobris prorogauit inductas,ut V vom alie noua ha berentur comitia, quibus se adfuturos ea
conditione Sectarii dixerune, ut si Pontifici,
istie ιegati eo arerent , eos e principι best nun qu kabistiras afarerent . iam Franeseum Regem cum Caesare haud conuenturum iis tellexerant , idcircis tu contumaciores prae Ubebant . Tempus cum aduellisset, ' teolain Comitia P enoetus Gramulianus cum filio Amon, tu
Episcopo Atrebatens, oc Hispanus Thool gis Uvormatiam venit: ubi aderunt de secta eij supradicti, quibus a esserant mane thon , & Calvi nisi qui ob sagitium Sodomiae Genem eiectus , Argen rorari exul annis Ciuina quinque vixerat . Caesar Lmaium'Angliacum , qui ad eadem comitia Pontificis de primenda gratia adspirabat , interim det, nebat in Belgio . G nuesianus, ac Timmas me rus, quem Paulvis ripa in rebus a sude dissociis interpellatorem miserat , eum impedire minime potuisset congress- , de pace , deque uniuertai liabendo concilio ,
524쪽
Catena Historica. Lib. XLIV. &XLV. Cap. II 'as
sia. . Quod Uicentiae Paulus decreuerat, verba fru- stra fecere. Nam Acatholici Concili jac Pontificis nomen detestantes,ad publicam dispu- sationem prouocabant, a qua Monachi, &Romanae gentis homines deberent excludi r
eee soli Germani orbem seligerent in prouin
xci L ciam,&loli caeteris legem darent. Generale Campegis exhibente concilium, ipsi ad Prouinciale appellabant. ccc. Frustra insudari Caesar aduertens , datis XL II.I. ad Granuellanum literis, comitia soluit, Ratis nae Mense Martio, omnium per Ger, maniam principum conspiratione, ultimo. que conatu resumenda. 2 civ Primus omnium Ratis nam Caesar v Comitia nis. Missus etiam, admonito Pontifice, cum .is Amplisi ima potestate tua ar Contarenus Camdinalis , literis, ac virtute clarissimus. incidendi tamen ne credas facultatem in rebus fidei Contareno delegatam, hanc enim inco-
municabilem Pontifex possidet. Adsuere ALbertus Frande uvisus , Cardinalis & Elector Maguntinus. Sa lisburgensis, & Premensis Ar chiepiscopi, octo per Germaniam Episcopi, plures Principes cum comite Hastae. Saxoabfuit, Lutherus subterfuit; ille tamen legatos destinauit . Melanesithonem etiam licet.ι tia, obluctantem misit, quod hausto iam largius
a scr-en. Caluini spiritu iam paci esset auersus. Venit tamen Electore cogente, sed malis auibus :nam in itinere, cum ad superiorem Palatinatum venisset, aurigae negligentia factum est, ut vehiculo , quo vehebatur auerso, dextra manus ossiculis quibusdam quassatis grauiter laederetur. Auxit malum chirurgorum error, qui cum luxatam esse negarent, negligentia fecit immedicabile vulnus. Quod etsi postea sollicite, etiam adhibito Caesaris chirurgo , homine Burgundo curaretur, usui manus minime recepit. Coacto conuentu , Friderisus Palatinus Caesaris nomine , nonis Aprilis orationem habuit, ut intestinis odiis Semotis, contra immanissimam Turearum t rannidem Europa imminentem animos, β' arma coniungerent:
a d bisere dissidiis Resipublica Christiana eon.
eideret. Contra nanc pernielem tot annis, totque
remediis in casiam Casarem laborasse , cupere tandem ut quam serio religionis deeidorentur licias , Orpax toto orbe quasi , feliciter pasT-.VII.
sideretur. Laudarunt Secharij Caesaris voluntatem , sed cum de collocutorum methodo , petionis, numero sermo recurreret, cadem conccndio recruduit. Urgebant Lutherani, ut υεlut in publieo theatro institueretur colloquium, utq; ιn eo liberum esse omnibus nou mois G ferres rarium ,sedσρalam eontradete rei ut Colloeatorum sententia integre per notaraos exciperentur. Caeser vero illam sibi no minanὸi facultatem dari postulat ; ac obtunet , ut hinc ex catholicis tres Ioannes E chias, Iulius Plu σιωs, & Ioannes Goreerus ;ex Lutherani totidem Philippus Melanchthon , Martinus Bucerus ; & Ioannes 'storius, conciliandi viam inuenirent. V. Kal. Maias conuenerunt, praesidentibus Federi- eo Palatim,dc Granuellano,Theodoricus Mandrassitus , comes, Eberarius Rudenus, Hemracus Hapias, Francisius Burcanus, Io: Fι- Pus, Iacobus Simmius, tres utrinque quasi testes adfuere. Colloquutores hortatus est Palatιnus, ut amice conferrent, & Cauarix
expectationi, quam de illis concepisset,satis facere conarentur.Gra ilianus iisdem libellum tradidit a nonnullis viris pijs, doctisque Caesari oblatum ad conciliationem ineundam , ut videtur, peridoneum: id illis velut argumentum, in quo se exerceant promeoni, quod probabunt, authoritate sua confirment, quod non probabunt, censura nu
Libellum hunc secretὁ Caesar per Gran-
Messanum reuidendum Nuntio Morons , dc Legato Contarem obtulerat, ut una cum Laisne Grypera perlegerent. Cum hi conuenissent, Nutius & Legatus facile Grapperum c gnouerunt auctorem,sed ita docilem vi qu cumque Contarenus censura notaret, luDens
subscriberet. Ita Collocutoribus exhibito equibusdam non magni momenti conuene. re , minime de praecipuis , ut de Eucharis sita, de Ecclesia, Ninive potestare, de Fatisfactione, de unitate, di ordine sacrorum miniastrorum , de Sanssitis , de Sacra Litti ia , deci libatu . In istis colloquijs-lanchthon reliquis intractabilior ex eo credebatur, quod a Gallico oratore sollicitari diceretur ad suscipiendam prosectionem in Galliam,quam Anno i 3 3 scum a Rege per literas euocatus esset, ita V u u 1 aliud
525쪽
- . aliud tam pus sui peiidcrat . Alij certis can. ' ' cellis a Lui hero asserebant inclusum , quos egredi non posset, ita Saxoniae iubente Ele Ore . Cumque Melanchthon Caesarer sua asperitate ostensum intelligeret, literas
ad eum dedit, purgandi sui gratia in quibus
tantum gloriatur indulsisse catholicis, ut a suis accusaretur. Caeterum eo animi obstinati fuit, ut cum de auctoritate Generalis concilij quaestio recurreret, Catholicorum pentent amne fuidem in tauro Phalaridis proban-
xcvsu sereret, quodvis suppliciorum genus
M. . ferendum insinuans , quam ut causam suam
Ecclesiae, vel Generali Concilio definiendamu . submitteret. In colloquio de Euch φιa Sacramento , ubi Melanchthom per Catholicos obiectum fuit, quod decimum articulum Augustana Confessonis in pia eruoribus editionibus foede mutauerit nam verbum Aris sustule
rat;& vltimum articulum, quo Sacramentata
rij damnatur, remouerat) cum falsi erimen negare minime posset , restituere coactus fuit cum rubore, quod furtim abstulerat.
ke L. Absoluto colloquio, quod exeunte Maio
factum est liber Caesari redditus suit cu con cordatis,& non concordatis; huic Protestan tes adiunxere sermulam pro corrigedis abu .sibus Ecclesiasticis,auctore Martino Fucero. CCCC. Ex aduersis Principes Catholici requisiti& ipsi suam proferre sent entiam , se humiliter remiserunt Pontificio Legato, Caesarem rogantes, ut ea cum legato discuteret, quod sedulo fecit. Contarenus vero perlectis om-eee ei nibus , quae Caesari collucutores obtulerant, Comastis, ita respondit; avia Protestante, in quibus
dam domatibus . consense, Catholica Eccle. M. .. sia discesserunt, ad quem paulatim per Dei gratiam reduci possint, videri ransiuitum, se quid amplias de rebus istis nune definiatur, sed ut
omnis eausa referatur ad Summum Ponti rem per Generale concilium , aliaυe via pro rerum, s temporum conditione, secundum ea. tholicam veritatem ad eum modum definiendam , uti toti Christiano Orbi, sedi nobilisfima
nationi Germanrea expedιre fore videbitur .
Ita semper ad Oecumenicum concilium ab omnibus prouocatum, tam ijs, qui hoc d siderarent , quam qui aversarentur a quod receptissimum in aegritudine remedium respuere erubescerent: optabant syncere Catholici , voce Acatholici; ut in quo, diueri PM. - .sarum nationum sententis damnandos non IC CR. minus, quam Hus , aliosque olim praeuidebant sectarios. Gallus hoc luo emolumena s--B. to Principes a Carolo dissidere ,& vires atteianuari cupiebat imperij. Pontifex, ac sar non extra metum:ille, ne Lutherant eum pro Concilij capite negantes; Constantiense de cretum de Concilio super Pontificem agnoscendo repeterent. Hic ne Franciso Gallo rum Regi, sine cuius assensu Concilium dis ficile sperabatur, nimium cogeretur tribue.
re . Hinc saepὸ postulatum, filiusque retardatum haesit. Porro cum Protestantes corruptam via CCCCae.
guerent Ecclesiae disciplinam; Contarenia intriuato Episcoporum consessu serio, ex vo- Σ-untate Pontificis admonuit , Ut vitam ab
omni procul eupiditatis, in ambitionis βολcione remotam agerent. Ab ijsdem rogatus , scriptis edere, quae cire produxerat, exar uit .
Porro cum haec emendatio sectarijs CUR placeret , hanc unam cupientibus legem quς bonorum Ecclisiasticorum rapinam indul- ista geret; clamabant, ex populi canRensu mini T. ria Eralsa ditiidenda esse, civilem cum Ee- elisiastica Iurisdictionem seriandam , ut εω legem non timeret, gladium farmidarra n
pterea ad populi principes, Episcoporum boniacum octo transferenda. Coniuges Eeel D-flisis dandae, ne cum meretricibus senescant. Sacrorum nundinationem , qua simonia dieitur , extirpanda. Cleri abundantes posse nesin pauperes erogandas iuxta nascentis Eecbsia instituta. Puerilem aetatem fundamentis Euam telisa doctrina imbuendam . Facinoroseos ab Ecclesia expellendos . Veterum Romanorum reuocato more censores creandos, qui non seiam
d. Saeris ministris, sedist de cateris Ommbus
inquirant, noxiosique sua notent tesura. Uno verbo contendebant , ut Pontince , cur
Ciero, sua possessione deturbatis, Linia scum nouis professoribus succederet, ac populus crederet, quae Protestantium domini definirent. Hac spe Germanos allicerant, Friderisum Saxonem praecipue Alberto M ountino Episcopatum Magdeburgicum inuidentem . Haec reliquos Germaniae principes deceperat, ut tam lautae fidei nonnemo
526쪽
Catena Historica Lib. XLIV. &XLV. CUB. 127
- . assentirentur, ubi ex S. Scripturae testimonio
in praedijs Ecclesiae liceret gratari pietatis
Caesar quum de concordia frustra quaeri,&. surdis fabulam cani cerneret, de protrahenda controuersa, cogitare coepit. Mora haec non ingrata Protestantibus erat, qu. suas haedimis vires magnopere sentiebant
augescere. Praederenim quam plurimas urbes alij Principes , in quibus Rex Daniae, aclbuleensium Ducis , manehesione sollici M,Vvirtembergicus Smalchaldico sederi seis Orthodoxam eiurauit religionem . Austria- strinxerant, spreto Nori Nico pacto, unaicae etiam ditionis homines clandestinis haer asserentes se lege teneri, nempe Euangelio Liticorum actibus excitati a Ferdinando reli- Indignum cognoscebat Caesar totam Eccle-Jgionis libertatem pollulabant. Impetrauitsiam unisuiaere nationi, quae toti orbi le-ihisce comit ijs Caesar, ut Sectariorum Proeegem daret, exemplo nullis seculis cognito . res a Gallia Regis societati au ret; tum ut Inflexit tamen eum periculorum a Turca sGuillelmus Cliuiae rit eps , ob occupatam re imminentium magnitudo, ut sibi in hostem eos Giariam , quam Carolus δι vendie haereticorum conciliaret auxilia, inuitus in. bat, reus proclamaretur Materiatis. Ne quis mccv concederet. Publico itaque cauit de- Germanus Francorum stipendΡ mιlιtaret . C. - creto, quod Interim vocarunt , Ut disiceptatio.Hanc Proteliantium indignationem, seuera o C. m. iis omnis deflue, ini ad Generale ratius orbis ean-sin haereticos per Galliam animaduersion Q . n. -'- Glium, vel prouinciale Germansa deferretur .lFrancisicus prouocasse dicebatur , recenti r eo βuodsi Pontifex obluctetur,tune Strusum Im-JGermanorum edoctus exitio , ne igne perii alius indicatur eo entus, in quo de reli-Jquem in domo accenderat aliena , suam bone agatur, quo tandem ad finem paeis om- combureret.
soL MANNUS HUINGAMAM m VADIT. Anno is r. CCCC. Rathbonae haberentur comitia , ut dissicili, ancipitique bello honeste defun-
Summimus magnam Hungariae par-sgeretur, hortatus et t. At meransmus Laserem contra Ferdinandum occupauit. Con- eas, quia G t, caede in carcerem conditus , certatio de hoc regno inde nata, quod Lu-i& non nisi multis si semandi Regis precibus d ico Rege olim ad Belgradum a Turcis liberatus fuerat , ideoque ad Ferδnandum prostrato Uvaruoda ope Solymanna aduersussdefecerat , ab eo Byzantium missus postre-Feriunandam regnum occupauerat, &cumimam foederis conditionem Sol manus ape- eodem Ferdinando pacem omnibus utilem ruit, haud metitus quantum Fressinando de. tandem inierat , quibus utriusve partis op.,trimentum nimio Ioannis odio inferrer . . pida restituebantur; de Ioannem non Mai- Hinc iratus Sol mannus ingratum Ioannem isodam , ut solebat Ferdinandus a vetero appellauit, qui muneribus tyrannum delita Transylvaniae praesectura , sed Regem ap inire coactus, apud Pontificem paulum , pellare tenebatur. Additum erat caput ,sgem Franci eum, S apud Venetos de Ferdia quod non in publicum euulgatum, sed metu nando prolixe quellus, suadentibus Hunga-Solmanm in arcano conditum multi Hun-jrorum proceribus , regnum ad externu garorum proceres subscripserant, quo ca. PrinciPem transferri aegre serentibus , quasi CCCC. uebatur, ut si Ioannes e vita excederet, Ferdi- in vinatistam, licet aetate prouectus, & i - 2-nandus ista potiretur Pannonia . Solyman- quenti valetudine debilis uxorem duxit is, creeF. . . nus enim id regnum vi captum Lanis bens nilam filiam Sigismundi Regis Poloniae, ex I x. ficiario iure concesserat. Quum de hac con- qua Stephanam luscepit . Mortuo Danne ,
cordia Sol annum suppresta postremo ca- & ad Albam Regalem sepulto, cum satisiapite Ioannes consuluisis , probauit ille, Se arma timeret Fredis L,legatum cum ma
neribnia perdueantur. Caetera priuatos spectant SMAnae
ut is Insigni. , siue Armis Gentilitys, quae' ' 'ad histonam non faciunt.
Compositis utcumque animis , in Turia Protesta cas auxilia promiserunt sectarii, non tamen seruarunt, ad culpam sorsen prouocanti
Caesaris indulgentia: siquidem haud multo
pest otio Prineeps Palatinus , ac deinde derisus Septemvir, uxor vidua Ericι Brun-
527쪽
Saloen n. neribus ad Sol mannum tDisit. Interim Ste. phanas infans Rex coronatur , & acclamatur. Ferdinandus ut regnum a S 'manis impetraret, Meronymum La cum,
sed a Legatis fabella praeuentus , minime propitium Turcam inuenit. Nicolaum qu que Salma ad I bellam misit, ut prolatis reiscentis foederis tabulis, regnum Ferdinandi factum esse doceat; filio eius Scepusianam prouinciam ex eodem foedere , ipsi amplos
redditus , dotemque promittat . Geor usHradinensis Antistes, ac Petrus RchIus pupilli tutores a Ioanne designati, ne cum Re gina Salma colloqueretur, impedimento erant, & luctum eius obtendebant: at illa tutorum arrogantiam supra suam auctorita tem id moliri interpretata, Salmam ad colloquium admisit . Mandata explicanti demisso vultu benigne respondens, totum negotium in Mosemundum patrem reiecit. Is longinquo bello cum Moscouitis occupatus, non nisi longo post tempore responsurus videbatur . Salma, quae viderat, ad Ferrinandum retulit : Raginam e Georgij Cucullati nutu pen-rire , illum sub infantis nomine regnare cupere . Magnates inter se partitas prouincias, externi R is, ac praepotentis dominatum esu re e Pannoniam nonnisi armis υindicaniam , ccccx yri siquἀm Raina legati B tantis redeant , Fc inῶα Turca defendant in Dymitas. Ferdinan-Huas νω dus itaque ad fortunam rursus armis experiundam excitatus, sub Duce Leonarri GL sis , vi gradum , mox deinde Pestum, , Uacciam , atque Albam Regalem non magno negotio occupauit. Regina ab Utrepho Illyrici , & Mahomere Belgradi praefecto opem initio huius belli implorarat : illis e prouincia sua iniussu Imperatoris exire sibi non licere dicentibus , per legatos ad Sob
mannum profugi d , qui cum ea conditione assereret o Lota donasse regnum , ut ad posteros transiret, si beneficij memores Turcarum Imperatorem patronum agnoscerent, munera ad infantem mittens, se eius
tutelam suscipere declarauit; Mahomuniuenatione Dardano , atque Uirepti Praesectis
suis ,ut in auxilium descederent, imperauit. Hae omnia expedita erant, antequam Lasecul morbo implicitus, Byzantium appelle. ret . Initio satis benigne acceptus, quum ad Sal καSolymannum admissus liberius de Caesare, Ferdinando loqueretur, in carcerem conditur, sed aliquanto post dimissias est. Vpr ei, e remptas , ac Mahometes nihil hyemis asperit, ete tem morati collectis copiis in Pannoniam XI. descendunt; tamen quum ibi sine classe quae istormenta, commeatum, impedimenta vehat Aellum commode geri non possit , Dan- nubio gelu concreto, ad inensem ripam consistere coacti sunt, ubi ob frigoris asperiutatem amisso militer nec tamen Imperatoris iniussu redire ausi, extrema potius omnia
perpessuri : adeo seuera apud illos militaris est disciplina. Declinante layeme, accitis ex Illyricis montibus Martetistis, qui seri latrones in speluncis latitant,Pannoniam ingressi, Vacciam oppidum nullo praesidio defensum
incendunt i inde Pellum oppugnaturi pro' τὐ .grediuntur . Pelio praeerat Earcoetus Hun--ει- garus praetorianae alae praesectus: quem plerique alij Hungari Duces cum suis alis comititaruntur . Aderat Otho Fotiscus cum decem Germanorum cohortibus , qui strenue vrbem propugnabant . Turcae cum equitatu abundarent, peditatu laborabant ,& ad obstadionem minime idoneo. Certabatur sἡpius
equestribus praelijs , in quibus Hungari ut
plurimum victores euaserant. Propugnac tum turris quadratae inflar in urbe altius er ctum erat: unde tormeta ChristianoruTu carum munitiones perrumpebant: contra CBudesi arce displose interiecto dumtaxat fluuio, distana aeuificia demoliebantur. Quum aliquandiu ita certatum esset, & Regina fabella commeatum rarius mitteret, quod annona laboraret, equique conceptis antea
morbis magno numero quotidie interirenta Οια. ἡσHireptas, ac Maiametes traiecto Dannubio, hi..hζ' tormentis Reginae bona fide restitutis in patriam redieret non laeui damno ab Hungaris in reditu intercepti . Nuntio ad Caesaremo qui Ratis nae erat) perlato de Turcis r pulsis, de Pannonia conseruanda bene sperare coepit; & quia de Turcarum reditu crebri rumores erant: si1bsidio missus est GuιLlielmus Ronandulphus cum aliquot Germanis cohortibus , Dux aetate quidem prouecta, sed viridi senecta , qui decennio ante Budam intaliciter oppugnarat. Viennam
528쪽
presectus . ibique muralibus tormentis ac- 'πα. ceptis ,& Bohemorum, Stesitorum, ac Mol
,2 - 4 uorum collectis auxiliis, Velsianum auxit
exercitum, ac prouiso in eres Menses commeatu . secvnaci Dannubio Budam oppugnaturus destendit, quod Velsius prior Dux semper improtrarat . In periculum tamen Buda adducta, non dubie etiam intercipien . da , nisi semel vi, semel insidiis patefactum in urbem aditum Rociandalpias neglexisset; tis in statariis praeliis vir fortis, aes r num , sed urbibus oppugnandis non satis idoneus. Ad montem D. Gerardi collocatis
tormentis turrim Ioanne Rege paucis ante annis extructam ita verberaueras, ur mox coll.rplura videretur. Quia vero ob interi
c-em vallem ad inuadendum dissicilis adi tus esici, vel quod arci parcendum existim,ret , quae a multis Regibus longo iani tempore aedificata. non nisi ingenti lumptu imitaurari potuisset, tormenta ad Iudaeorum transtuli t sepulchra. Inde murum ab ea po
ra ad arcem pertingentem rama vi torme torum qumauit , ut ad centum & viginti
passus vix ad humanae stiturae altitudinem, '. extaret , de breuibus scalis facile super ei possit i magno Sudensium terror O .
Rocian ρω lamen vel non animaduerte te, uel uocte inllante, occasione praeterita ;&Budenses omnis sexus accurrentes, dein opus tota nocte incumbentes, Mouum intus amemmi erexeruntur Frestra Germanis sub auroram per ruinas in urbem cirumpere tentantibus. Primus Orio Fanseas penetr
nit, socios intromisit in domum muro coniunctam ς quum ibi usque ad recentem aggeremdat pugnatum Alat. Germani ae lociamquitare , de hostium fortitistaei repulsi
cedere , ac cadere eoacti, sera octingentos amiserarae Perenus, uni murum inter S
Utinam porram, H lacamquc iusta ruina prostrarat , seditiore exitu serabatur, mi nori. tamen iborum iactura . Inde cunici, lisagi coeptum . Sta antieuuieulos hoste oppane e , nihil cinctum : Potiorem p. Dundmuthis occasionem p Pacrij I . densis . C. Sora musa Gear a P
ν--nsi infinis, Frauissio a in uio in castris Austriacis I. Consulto portulam , qua lacis temptare ad fluvium clascendebatur te adaperturum promiserat , qua H garos Auitri cis intromitteret . Annuit Deian H dulybin, sed quum nocte condicta Austriaci Hungari intromittendi essent , vel ut civetae urbis laudem ad se transferret, ves quod tuis Hungaris non satia fideret, pro Hungaris
quatuor Gemiatiorum immisis cohortes , Grimanorum cataphractorum equi um. manu ad viciniorem portam colloc/ia, qua a sociis pate a in uandem irrumperen Funem m. quum Hungarorum loco, Ger
manos of ndit, sin opinio deceptus, nam Hungaros Budensibus non insens, intrinmittere sperauerat, portula illa ad Austri cacastra euasit. Amisso Duce Germani, d lumabesse suspicantes sente incedebant. ες sine tessera , quam postulantes Budensis , nec Germanis redentibus , ad arma cost. clamant . Germani se proditos conliciente ut citius fugerent, abiectis luctis. Dilaenam in manu reliquerunt hostili. ' ecce
Honum certior Minnanoris cum noui xvi copiis Maho Hem Dardanum ita Panina, Diain una eum Mahomelo Bestra ervι lammatiε. uerat. Andrea AMM ingentem classemexorinanti , Hamade m Earbarissam iubet M. currere. Mutia a Nicopolitauo praesecto. in Stepha m Molatum arma sumennuta is a Ferdinanda 1Liret: Petro Molae M va
dauit. triginia illorum equicummisi a Muctvia cor sudum α; M Asas λtum perfido in iacastra, paritea fide acer, situm comprehendit , ac Sabmariis de ducendum tradit . Adveniem bus Tuncis varie seruiebant Austriaci. Perenuν instino,nem suadinar soluerulam , & in musiciori loco expectanda auxilia. Vicit pertimeti Deo dubia,quia constantis Ducis C Icrc.- --- , ita potius amittere . quam pedem reline issereret .cilitis igiturcid Girardi montis radiora tristatis , qui ituer Radam , de castra positustatam planitiem Orientem Metau retini piciebat , a fici e selsa , atque amera ituquo bona tormetuarum pars collocata elia muniebant e.castris panta timcta4tat pa in insula, in qua aggere instructia, erimm .ralibus e meritis hastiles nau I reptaere, de
planitiem obliqui in are facile erat .. δε- peltaina proximam, sed alaturem latastae ip
529쪽
δαι. m. quadraginta mille passuum longitudino Τε ' protentam Hungaris munire suadentibus , renuit Rochandalphus, ne viribus insertor , copias diuideret. Pontem potius, coagmentatis inter se nauibus , Dannubici imponere destinabat , ut castra cum Pelii mcnibus coniungeretr ubi tantus erat commeatus, ut per totam hyemem tituraret exercitum. - metes ex aduerse castra conferens caltris ,
quingentis aut paulo pluribus passibus in
teriectis, aggere, fossa munivit. Velitatio nibus concursiam protinus, di Germanis su periores Turcae fuere , eorum equis ad has pugnas ineptis . Tormentis inue potius , quam militum armis pugnatum est. Paruam insulam , Germanis excubias negligentibus coepere Turcae, quam Austriaca classis pati clade recuperauit. D spari tamen conditio. ne quod Turcae saucijs Belgradum remissis, nouos & plures submitterent milites ; Austriacis vero in locum demortuorum sub mittere non esset. In hoc rerum statu in lentinus Thuraeus, qui cum duobus equitum millibus a parte Turcarum erat, assumptis Ianizeris , Hungaros castris depulit, &Gi. rardo monte potitus undique premebat Austriacos . Valentinus Perenum de Salmann aduentu elam admonuisse sertur, se se Pem aros e prasimi clade eriperet: Germanos I apertinaeia parnas dare pateretur. Is ad ehandia hum refert, quo diti edere renuen. te , Salma ad Ferdinandum mittitur. Sed magis imminete perlaulo,recessas indetitur,tenchris ingruentibus . Admoniti Turcae aduobus Ualaron bus transfugis ad arma conclamant, in calira irruunt Germanorum. , .ubi excitato tumultu, nullum ducum in tanto tormentorum strepitu audiebatur impe.
m. rium , laucio a 'chandu'bo tabulati frag. mento tormenti pila disiecto. Pesti fiamma,
- mi accenderant , qua properantes Germano. rum naues clare perspiciebantur . Cassiau, Turcicae challis praefectus , occasione usus trepidantes adoritur , multas capit, vel de mergit . Soli Botami , Itiavitque rit et , citque Helibi, fortium ducum Germani pe. - dites pro castris dimicantes honestam obie. re morwm. Pesti tanta conliernacio fuit, uti quum vvta facile .Livndi possc t. omnes sta. tim profugerint. Viginti hominum millo cecidisse scribunt . andulotas inuitus a seia λsuis in nauiculam sublatus, Comarae partim ''vulnere , Partim moerore contabuit. Sob mamms regni opulcntia capsus, immemor .
datae fidei Buda Reginam cum filio pucro vL ee cetra Tibiscum in Lippam abire iussit. Ita , XV. Fabella tuae Scep lavam prouinciam a Fer
Lisando oblatam dedignata erat, cum pro- - Is
ceribus, qui eadem regnandi libidine, ad tyrannum confugere suaserant, meritas im
piae ambitionis dedere poenas : firmissimo Christianorum amisso praesidio, quod agrorum ubertare, metallorum copia. & pec rum frequentia, Christianae fidei fuerat pripugnaculum . Clade cognita Feriunam Leonindum Vesium, qui ante Flatiandu*ia aduentum prudentis ducis munere functus erat,&Bud.e obsidionem quaquam Pro. CCCC. barat, in Comaram insulam ad colligendas πν reliquias misit exercitus . N. celaus Salma de Sigismundus Lithsainius ad Solymaunum legati saere cum amplissim s muneriis bus, ut Hungariam iitdcm fere condition, bus , quibus ante Lasius, postularent, oh c citas miserabilis, a Caesare rogari tyranianum . Munera addetiar, sine quibus nullus Munera ad Portam aditus. Erat praeter aureum se 'mis distinctum poculum , conflata argentomachina, quae admirabili opere, Cesorum motus,sydurum ue errores, praesertim Solis Lunaeque occursiis per sua temporum spatia cxhiberet, ita quidem ut ponderibus, rotis. que librata, suo se motu regeret , tam 'a li orbium coelestium aequalitate , ut Sol
mannas earum rerum non incuriosus obfer uator, artificii admiratione haderit. Frug
li hi primum a Purpuratis excepti sunt menias, , oryza scilicet ac vervecim Carne , potu ex sente ministrato. Sic frugalitate sua noeliri luxus est facta reprehensio. Amensa ad Sol anm praetorium singuli inter purpura. tox duos medi, ita deducti sunt ρve leuatis hinc inde brachiis ad manuum oscula adhi berentur . Hac honoris spetie cautum tyrannis est, ne quod malum ab ingredientibus accipere postini. Legati, exhibitis muner, bus , subus loribus Ferdinandii regno ν Ἀ-
ωνι pistulas uni, quibus id Ioannes stimuerat,ia quod infanti superstiti multis parare ritulis Usit; sed biduci poli responsum cepero .
530쪽
Catena Historica. Lib. XLIV.&XLV.Cap. T si i
M. AMR Ferdinandus eatenis in Pannonia locis e derra, ae perpetuo obniantiaret; tum deinde A.
striam rarras vectigalem subderet; nisi m
cum eis madit, quam pacem expertra. Legati
CCCC KOdem tempore, quo Sobmannus irru '. Hungaraam , in Italiam taesar contenuerat, Africanae intentus expeditioni, ut
anagam praefectum Barbarasse Hispaniae infestum littoribus, Alterio, atque ab iitius maris possessione depelleret, non sine Germanorum odio, quod gentiliciis focis & aris
desertis, ad aliena occupandatatuis terrarum , aequorumque spatiis properaret, sugientis potius quam more victoris . Lucam Italiae urbem cum venisset, Patilus Ponti Dia a sex , & Andreas Auria a maritima expeditior R deterrebant , quod autumno ad hyemem inclinante, per dissicilis esset nauigatio . Cesar veros ita interpretatur Belea. νius in cum tantos belli apparatus, quanti, ut resisteret necessarii erant, Turca imminente facere non posset praesertim quod Protestantes tardius auxilia promisissent, necdum satis certa essent: ne SAHanno cedere, aut eundem timere videretur, in Africam vires Italis,quibus Melit enses equites admixtietat, suas etiam inopportune conuertit. Nonni-l missus Columna ducebat: equitibus Alba-hil Papa cum Caesare de pace cum Francisto nus regulus praeerat. Ita incedentes circiter
egerat ineunda, sed frustrat q uamuis M mille passus progressi sunt,ubi pernoctariat,
ranus Gallorum legatus adesset, s violatas asNumidis tota nocte castra lacesceti ,, quia
xv ut Caesarianis querens inducias quia Rine ibus C sar aliquot Hispanorum cohortes o L ...is N Frege s Gallorum legati, Byzantios posuit,poliridie ad urbe accessit. In apicibus. a Turca reuersi, in Pado tamine, dissimu imontiu consedere Hispani, Numidis repullatis personis deprehensi essent meque enimi sis in mediis collibus inter Germanos Celarinteriisse adhuc constabat quae noui desmi praetorium fixit. planioribus in locis Itali po
de belli occasio fuit. Non immerito RmeLibuere castra iuxta portam vinis , quam marenius dicebatur caesus , quod is Hispania prω alluit. Fuit Arrium olim Iuba Numidatum scriptusa apitis'; in eum poena iam decreta,l principis regia, quam aliam Caesaream R tanquam ad hostem transfuga esset.Cuarta. mani vocabantat peris,excelsisque montibus me & Vastius oblato ad purgationem duello, La tergo, ad Septemtrione mari cingitur.Insu-ha suo imperio patrata negabant caedem .lla haud procul obiecta, dc Barbarassa studio, Tato testimonio quid apponerent, Gallis de- continenti adiumst portu emit, α tamen
erat,praeter violentam iuspicionem. Latinatisatis capace, nec Aquilonibus immune. AC siccari j. constabat delictum, latebat auctor. t surgunt a mari cum domibus moenia Littus luctante interim Pontifice Caesar Ge- ώκu sed angustu. Viciacis colles gradat mmam petit, ubi cum Italicis evijs ab Au tin abruptissimos montes natura extollit. In-s1- Sριnola, dc Cadinito Columna subitarioicolaru opes pecus,armota. λςerat urbi Asa- delectu conscriptis , ac Germanorum sex natas Eunuchus natione Sardus, fui a Cis millibus in onerarias exceptis,e Lunensi por-4stianis ad μι- net aua defecerat, ca Turcis tu Auria totam cuissem moderante, soluit . octingentis, priter quinque millia Mauroru, .ax, aen. m. lxx & m indignatione distimulata , inducias roga. Sia m.
Iune , ut Fer anssi sententiam explora renti negauit tyrannus spatium , ne vires
colligenili hostibus indulgeret.
AFRICANA. II. Ana. Is I. Ad Baleares insulas Ferrinandus Gon aga Siciliae praefectus cum triremibus Siculis, aeonerari js CL accessit; Mendosius & Ford/nanias Toletanas Alba Dux, cum Hispana classe , dc Hispana nobilitate, coniungendi apud Alyrium erant. Ventorum iniuria , quos Carolus aduerses dictim offenderat , fortunam eripuit; quia nec una appulerunt,6e hostibus militem colligendi spatium dedere. X.Kal. Nouemb. ad Algerii littuβ ρο ee est
uenit, sereno Coelo, sed ex recenti tempe. XIX.
state turbido mari , unde in terram noluit :: est
exponere milites adhuc nauseantes, & ma. vi dentes, instante hieme. Mendosiana cum t 'aduenisset classis, tuos in terram exposuit, Mauris, Numidisque in nostros irruentibus facile repulsis vi tormentorum e triremibus,& lenunculis proxime ad terram appulsis . Primam aciem cum Hispanis Gontaga, mediam cum Germania Cesar, postremam cu