Synopsis nosologiae methodicae, exhibens clariss. virorum Sauvagesii, Linnaei, Vogelii, et Sagari, systemata nosologica

391쪽

rem errores, quod potui feci, numerosis nempe apud SAU VAGESIUΜ speciebus, recte, quantum ego judico, ad pauciores re dacti8. QUOD ut essicerem, primo species plures, uti diversas a SAU VAGESIO recensitas, Pro una eademque habui, et sub uno titulo posui; atque hujus rei rationes locis suis idoneis posthac tradendae sunt. DEINDE, cum species idiopathicas solum

pro veris et genuinis enumerare velim,

quotquot pro symptomaticis habere potui,

totidem ex numero specierum apud SAU-vΑogsIUΜ sustuli. Cum autem, in recensione specierum symptomaticarum aliquis usus sit, earum recensionem, seorsum tamen, denuo apposui. DENIQUE, alia et Praecipua ratio, qua specierum, a SAU VAGESIO recensitarum, numerum minuendum esse censui, ea est,

qua plures ab eo pro diversis Positas, Prospecierum

392쪽

specierum Varietatibus, tantum habui et e

HOC autem est, quod in No logia Me thodica maxime dissicile videtur, dicere nimirum, quid pro ipsa specie morbi, quid

pro ejusdem speciei varietate, tantum habendum sit. Cum autem criteria illa, quae in Zoologia et Phylologia, ad species a varietatibus certius distinguendas adhiberi pos-i sint, in Nos logia Methodica nequaquam linvenienda sint; varietates morborum ae speciebus distinguere ubique dissicilius erit. l

tissimum et fere necessarium esse duxi. Rus lmodi vero distinctionem, in artis usu utilissimam fore ratus, illam adhibere ubique annisus sum; quod si non in omnibus, cUm ae-lque certa cognitione, cum aliqua saltem ve-lrisimilitudine, diligenter quae sequuntur pensitatis, saepe fecisse videor. CVΜ morbus aliquis, quo plures homines laborant, symptomata cujusdam speciei characteristica

393쪽

racteristica omnia et sola, in unoquoqud

ostendit; quantumvis haec in alio minus, in alio magis vehementia sint, hoc speciem diversam exhibere non putamus; et, in Uni-Versum, morbos gradu solum disserentes, non nisi ejusdem speciei varietates Praebere

TUNC igitur de varietate a specie distinguenda quaestioni tantum locus est, cum in diversorum hominum morbis, vel ex solitis cujusvis speciei symptomatis, quaedam absint, vel iisdem quaedam addita sint. CuΜ ex pymptomatis solitis quaedam

absint, quoties inter symptomata, quae magis, et ea quae minus, essentialia sunt distinguese liceat, ex horum absentia non nisi Varietatem adesse concludimus. CVΜ vero symptomatis characteristicis

alia quaedam addita sint, si addita pro syiriplomatis symptornatum, potius q iam pro D symptomati'

394쪽

symptomatis causae haberi queant, varietatem tantum constituunt. DENUO, cum symptomata addita, in specie data, prorsus insolita sint, et simul conditiones morbi praecipuas Parum vel nihil mutari videantur, haec quoque Varie

talem tantum praebere censenda.

CUM morbi genus quoddam, ex principiis diversis oriri queat, idem, ex diversita te principii, specie diversum evadere potest,

nec semper tamen; nam, quotiescunque diversitas illa parva fuerit, et stimul symptomata parum ab ea fuerint mutata, hoc etiam non nisii varietatem eXhibere, PutamUS.

MORBI genus itidem, pro diversa ejus sede, diversae speciei fieri potest ; quotiesse

cunque vero sedes diversa, neque partis structurae, neque functionis ratione disserat, hujusmodi sedis diversitas etiam pro varietate tantum habenda est. PORRO,

395쪽

PORRO, cum de morbis invicem distin gliendis hic ag tur, observari vellem, res duas esse, quae ad similitudinem et assinitatem morborum, in diversis hominibus indi candam, plurimum facere possint. ALTERA est, quod principii quaedam similitudo, morborum inde in diversis hominibus genitorum similitudinem arguit; ita, quando morbi diversorum hominum, ex uno eodemque principio oriantur ; quando, etiam principium illud, ad morbum gignendum, in unoquoque necessarium sit; denique, quando idem principium, ubique fere ejusdem qualitatis et vis esse videatur, tum demum morbos, ex ejusmodi principio genitos, ejusdem vel simillimae naturae esse, judicare licet. Hoc de morbis contagiosis plerisque Valere mihi videtur. Ex his enim sunt, qui in pluribus hominibus ab eadem specificaeontagione oriuntur ; nec, in eorum alimquo morbus, nisi ab illa contagione applicat',

396쪽

plicata, oriri unquam observatur ; et si1-mul illius contagionis vires et qualitate8, iubique fere, eaedem esse videntur. Quod

ad proxime dictum spectat, id quibus

dam dubium videri potest; sed, cum e jusdem contagionis effectus, per secula plura jam observati, semper et ubique admo dum similes sint, eam qualitate et viribus eandem esse, merito concludimus ; et, oblihoc praesertim, quod effectus isti, quatenus sdiversi videantur, plerumque hominis infecti conditioni cuidam, potiUs quam conta gioni, qualitate Vel viribus diversae, tribui ipossunt.

MORBOS, itaque, eadem contagione sper cisca ortos, simillimae naturae esse creden dum ; ejusmodi morbos etiam ViX, nisi urnicam ejusdem generis speciem,.Praebere; immo, earum diversitatem quandam ali quando observatam, non nisi ejusdem speciei varietatem indicare, suspicandum est.

397쪽

HAEc omnia, non solum de eXanthema

tis contagiosis, sed etiam de plerisque febri

bus epide micis, dicta velim. Hanc autem opinionem, de limilitudine febrium e-pidemicarum proferens, a gravis auctori tatis viro SYDEN HAMO, hujusmodi febres specierum plurium esse statuente, dissentire cogor. Reine quidem, an secUS, multum dubito; et posteris litem dirimendam relinΘquo, hoc simul praemonito, Plurimum medicinam facientibus inter futurum, de alterutrius sententiae veritate sibi satisfacere, vel potius quas limites utrique sint ponendae, statuere. ALΤΕRA res, quae similitudinem morborum, in diversis hominibus, ostendere posse sit, est similitudo remediorum quibus sa- nantur. Similitudo quidem morborum in

similitudine causae eorum Protaimae, qua-

liscunque sit, revera consistit; cum remedia vero morbis medeantur, tantum quatenus sauias eorum proximas tollant, morbos,

398쪽

qui iisdem omnino remediis sanantur, ejus

dem naturae esse oportet.

HUIU8ΜODI ratiocinatio, tum ad phleg masiarum missione sanguinis, tum ad febrium intermittentium cortice Peruviano)sanatarum, similem naturam indicandam, , plurimum certe facere potest. Hanc au tem doctrinam, utcunque in praxi medica aliquando utilem, fallacem tamen, neque in praxi, neque in Nosselogia. methodica, nisi caute ad moduna, adhibendam esse cen- lseo. Apud vulgus medentium quidem, re media eadem quibusque fere ejusdem generis, speciebus, et harum varietatibus adhiberi, et hinc genera plura nullo modo specie differre, videantur. Sed peritiores norunt, morbos, aliquo modo diversos, rarius quam putatur, ab iisdem prorsus remediis sanari: Bene etiam norunt, ex promiscua remedio'rum adhibitione fieri, quod eadem remedi adeo saepe frustranea, sanationes saltem minus perfectae sint. Porroi norunt eX- pertissimi, ad recte medendum, omnino Opus

399쪽

ius esse, ut remedia, non solum generi, sed neciei cuique, et saepe etiam varietatibus suibusdam, apprime sint accommodata. AD artem medicam breviorem, et exine faciliorem, reddendam, species morbo- am quascunque, a Varietatibus suis distin tuendas esse, arbitratus sum. Hanc tamen istinctionem in pluribus quodammodo inertam es e fateor, et, in nos logia methoica, tutissimum fore puto, Varietates mor-

orum plerasque notare et recensere. Hoc

aque praestare ubique annisus sum, aliis pientioribus, qui posthac huic operi se miscere velint, relinquens, discriminatio

em magis certam statuere. Expos ΙΤΑ jam qua ratione morborum, in generum, tum specierum, nUmerum ainuere laboravi ; superest, ut quo modo torum, quae admisi, chara teres constituen- i sunt, nunc eXPOnam.

400쪽

s xxxii i

IΜΡR1ΜIs igitur, notas externas, sensibus nostris facile obvias, ubique selegi, neglectis, vel potius rejectis, de statu corporis interno conjecturis quibuscunque. Porro, CX notis quae sensibus sunt obviae, illas medici potius quam aegri sensibus percipi endas, semper praetUli; quum tamen ha8, Utcunque fallaces, penitus negligere Vel

omittere non liceat.

SECUNDO, ea symptomata pro notis characteristicis praecipue seligenda putaVi, qUae perpetuo cum morbo praesentia sunt, et hoc quidem semper annitendum esse puto. Cum vero plurimi morbi sub eorum decursu, aliam atque aliam omnino formam capiant, in his, eX serie rerum, et symptomatum sibi invicem succedentium, character saepe necessario petendus est.

IN hac re autem tractanda, duplex quae stio exoritur. Prima est, An ex morbi principio characteris partem desumere ii Ceat t