장음표시 사용
371쪽
sere ille primum. Quae non sat apertam habent rationem In quo enim euacuatione omne ad initia excludit est,ut dubia 'tes: quia etsi euacuationi per venae sectionem,aut per insigne purgationem non est locus, quod illam cruditas, hanc periculum syncopae non admittar,non importunus tamen sie fi quens clysteris usus: ius ille non nisi post atq; obiter meminit , scribens, si pulsus mediocri sit robore, ac magnitudine, aequalis,& non intercitus,considerandum quae ad aluum spectat: ac si sua sponte no dehciat,audacter per inferiora aliquid infundendum. Cur hoc igitur remedium ante frictiones non a proponit,quo tamen quae in aluo praua sunt, prompte tui que subduci, & syncopam arceri frequens obseruatio est Quod vero etiam de frictionibus praecipit, quomodo tutum dicas tum profecto corpus ille ipse author alibi docet II.
Ineth. T. priusquam macuatum sit rarefacere non expedire. Quomodo ergo hic statim nulla praemissis evacuatione, frictionesimperat,& eas asperas, ac minas: quales non rarefacere modo corporis habitum, sed etiam dissipare vires perquam strenue possunt Quod autem iubet tunc solum a fiL Clitone intermittendum ι quum somni capiendi est tempus, &nullum quietis tempus concedit a cibo, probare non potest rquum fitctione & distrahatur a concoctione ciborum in ventriculo calor,& crudi succi in habitum trahantui, materiam, quae morbum facit adaucturi. Sed quod etiam aegrum luc do in loco iubet detineri, suspectam est. vi enim luminosus aer, sensus,ita & calorem ab interioribus euocat ad exteriora. at hoc illud quoque efficit, ut intus coctio minor, spirituum
autem seras dissipatio maior fiat. Sed progredere. Victum Dis dehinc instituit, & per triduum sine cibo, sine sorbitione &aqua esse iubet. Glam autem mulsam in qua coctum sit hysimpum dari. Addit, quia mulsa,quae superflua in primis v nis cirCa iecur, de mesenterium colligi latent, aluo Mijcit, si
372쪽
De potu in morbis. Lib. III. 33
. m aior sit, ad aluum , superfluorum impetus, illam, ne adeo
subducat,coquendam; vel eius loco ptisanae cremorem danis dum, aut sorbitionem ex alica: redeundo etiam ad mulsam,&:
in ea sola cum hytapo cocta , atq; unctionibus, sine cibo, vel sorbitione,vel aqua persistendo usq; ad diem septimam: quod
ita affecti ferre abstinentiam possunt, corpore ex crudis illis. succis dum concoquuntur enutrito. Accidit autem aliquando,ut pulsus ad imbecillitatem, vel inaequalitatem, vel paruitatem subito mutetur, tunc ergo panem dat ex diluto vino. 3 nisi ventriculus, aut iecur inflammatione laboret. Haec sere
ille de v ictu. Quae itidem habent dubitationis aliquid. Quum
enim mulsam non aliter quam obuias sordes detergendo auuum subducere certum siti eam, quia aluum expurget, Vel Coquere, vel omittere, est, remedium quo maxime in hoc assectu ad praui succi imminuendam multitudinem opus est, tiamide euitare. Id autem mirum, sola mulsa ad septimum usq; diem det:nere hominem. humorumque ac spirituum dissipa tioni non prospicere ina fluctu,in quo illius tam magnum p C riculum est . confidere enim quod crudis succis dum conc quuntur nutrietur corpus,est vitam aegri negligere.quis enim certo sibi polliceri audeat fore, ut in ancipiti maximaque ex parte lethbli assectu crudi illi humores concoquantur, aptiq; reddantur tui nutriendum Immutato autem ad imbecillit tem, vel paruitatem pulsu, ut panem ex vino dare virium gratia benecst; ita in malo, de quo agimus, quod ex tam insigni
est cruditate, idoneum non videtur dilutum . Prosequitur,atque si crudos astatim succos csse intelligas, pro mulsa ut Oxymeli des iubet. hoc vero si aestas sit,& aeger frigidae potioni aD suetus, rigidum: si hyeins, assueto insuetoqi calidum. Quo Iom, cur aestate, neglecta affectus causa, quae si cruda est, etiastig)cta est,eius qui frigidae assueuit consuetudinem seruet , SI frigidum det,contra vero hyeme neglecta. consuctudine, at
373쪽
cndat causae,non apparet. Addit euitanda his esse balnea, & calidiotam si ultoremq; aerem, quod ab utroq; cxcessu lae--d..n ur,quia asiatore nimio liquantur humores: unde pericu- Ium estne in pulmones,am cor, aut cere una ruant. ab intensori autem frig0xe incoctiles reddantur : unde & iecoris O structiones si adsint, augeantur,si non adsint, .fipnt. At hic tarmen, ubi crudorum succorum coctio quaeritur, quo iure balneum absol ite damnat, quod temperatum potest concoquere, non con D Et quod etiam a calidiori,vel balneo, vel aeres liquentur humores,veretur, ne in pulmones, aut cor, aut ce' Brebrum liquati illi ruant, si id accidat,ut liquentur, quando in Vctriculo maxime cruditas est, ut ab eo deorsum, no sine rexi beneficio in aluum potius,quam contra humoris naturam uuium in pulmones,cor, aut cerebrum ferantur, probabilius est. Concludit quq hactenus praecepit esse oblaruanda,si aeger alutio sibi occurrerit:&: si crudi tantum, non cliam corrupti sint succi,ita Vt persecte coqui non possint . ubi cnimc inrupti etiasiant, tunc desperatam esse salutem. Verum demus iam c0rruptos quoq; & non tantum crudos succos esse; an superio- Gra praecepta negligenda, an vero alia curandi ratio subeunda, aut aeger relinquendus,nou doceta, Subdit ille' etiam, si non a principio vocatus sis, sed ubi iam animo aeger concidit, tuc praecordisis non inflammatis., dandum esse panem non multum, dc vino tenui madefactum.statim etia frictionibus,visu
pra,imperatis. obseruandum autem in vino,Vt aestate,aut re
gione, constitutioneue aeris calida,sit cum frigida aqua; &,si nihil eiusmodi sit, cum calida: ita tamen, ut secundo, ac rer πιο quum potus dabituri, omninosi calidus , qualis ad totam
Curationem melior in , ut qui crudorum succoruni adiuuet concoctionem. Scribit etia cap. s.non longe diuersa loco,
his aquosum vinum statim ab initio idoneum esse, si vehementer non se icitent quod tamen frequenter non fit in hoc
374쪽
De potu in morbis. Lib. III. 33ρ
. hoe affectu praesertim si aeger sit senex. atque id dandum
post quanque cibationemi magisque si διαλει ατα, interposita quietis spacia,sint mediocria. Fieri autem cum huiuscemodi succis accessiones quotidie, & magis ad vesperam, ac noctem, quam mane & usque ad meridiem . Haec ille igitur, resumpto de victu sermone, postremo praecipit. In qua bus,
quod vinum aqua, de illa frigida, in tam frigido affectu diluat , mirum est . qui enim ex immensa est cruditate,meraco,s calfacienteque, atque exsiccante Vino curari, ad augCri aqua,
praesertim frigida, longe probabilius est. Etsi cnim hoc agendum praecipit ubi calida sit aeris constitutio, indicatio tamen quae a malo,'mali causa, suggeritur, praecipuum in cura- ticne omni habet locum. Verum , quod alio praeterea loco de vino admonet, ut post cibationem detur, id quidem A tius ad singulos cibos, non autem post cos dandum scribit. Et longe utilius videtur,una opera cum cibo dare, Vt uterque dat, quum panem est vino aliquo, quod celerem in corpore C digestionem adiuuet, aiunt conuenire. Sed de in dandi vines tempore, aliquid est dubij. Quum enim iterque vinμm cum cibo omni dari iubeat, addit Actius ad vesperam, ac noctem potius quam a mane usque ad meridiem dari esse opportunum . Cuius animaduersionis ratio obscura est. Atque haec quidem sunt, quae in proposita a Galeno eius syncopae, quae ex crudis humoribus fit, curatione animaduersione digna videbantur . In quibus ille tamen damnandus non est. Pri mum, quum crudi succi multitudo huius mali causa sit e & in D ventriculo, S invenis, dc in corporis totius habitu, in eas partes Clysteris vis non pertingat. aut etiam si aliquo modo per successuam euacuationem pertingat, si is tamen in tam graui malo remedium valde impari posset ille quidem alui sordes detergere non protium inutiliter, sed non eun dem modo , imo vero maiorem, ad hanc rem, usum aD
375쪽
ferre mula potest,quam dehinc proponit, quinetiam ex vem Atriculo aliquid deπahit. Ad seictiones autem ut statim, MContra curationis leges Veniat, cogit imminens periculum syncopae. atque id hortatur, quod non ut in putridis febribus, in quibus rarefaciendum ante euacuationem non est, int riora tantum, sed etiam exteriora onusta sunt inutilibus suc- Cis, quos imminuere, qua licet ratione, necesse est. imminuit autem frictio qualem proponit. Neq; autem, quamuis sem-ni zempore excepto, totam diem frictionibus dicet Galenus. Ruci continuas tamen eas esse oportoro, vel omni lcmpcre feri iubet, ita ut etiam statim a cibo fiant: scd, sonant tempore Excepto, arripi si icandi occasionem opor tere innuit: quae est, Cum eorum obseruatione, quae in frictione negligere numiquam oportet. Rect c vero etiam in lucido, non madcntC, M temperate calido loco aegrum tenet ob somnum, quem
diuturnum, aut profundum qualem crudi succi pariunt
Caucre oportet in tanta crudi succi copia: qua & contractum intro per somnum calorem cordis opprimi non leue est peri- Gculuria: S caput, quod repleri per somnum solet, a sopori scri affectus alicuius iniuria tutum non est. In victu autem instituendo non tem Ere sola mulsa per dies aliquot alit. Corpus enim crudis succis immodice plenum copiosius alimentum, neque postulat, neque ferre potest, aut Concoquere. In tan. ta autem crudorum humorum copia non tantum esse dissipationis pcriculum sacile intelliget, qui in mentem reuoca-hit frigidiorum aliquorum animalium per totam hycmem inediam . Neq; autem hic crudorum tantum humorum cinctio expectatur,sed etiam adiuuatur, tum frictione, tu mulsa. Quae et si parum alit,longe tamen uberius alit, qua sola aqua, Prusertim VCro quum cocta est. hanc enim,quum large subdu.
Prohibeat.Sane ausiquod dehinc oxyme aestate-consueto
376쪽
hominis det frigidum,in aegri,n5 inaffectus gratiam dare ceris tum est. habendas enim aegrotanti gratias praeceptor admonet 4. Epid. y . 4. sent. 8. alioqui etiam quum assectus calidum postulet, hyeme ne calidum detur, una tantum si trigidae
assiaetus fit aeger repugnat consuetudo; aestate 3c haec, & aer calidus. Ut autem deinceps quum vinum dat, dilutum v
lit, suadet id quidem sebris. quae licet imbecilla, ob nimiam
tamen succi copiam minime tutia putredine, irritanda non est . atq; ubi tam multa assivunt excrementa, metuenda esta generosi vini vis capiti inimicat ne crudis ab eoin caput sublatis humoribus, somniculosa affectio aliqua oriatur. De balneis autem quae deinceps in hoc assectu improbat, de secumda & tertia, non de prima balnei parte in qua temperatus aetest, dubio procul intelligendum . in secunda enim lauacrum calidum est,in qua se immergens, qui crudis humoribus plenus sit, in colliquationis illius metum incidit, quem ille ait,sasionis; in tertia ver frigida domus est, in qua & cruditatis maioris,& obstructionum, ut ait, periculum est. Si aute liquen- C tur humores, fieri quidem potest,ut liquati P aluum secedant, quod non esset inutile. Sed neq: id polliceri sibi ullus potest, neque id quod non sine vitae periculo euenire potest, Galeno
erat silendum. Quid vero corruptis ia m, non tantum crudis, humoribus, ac desperata salute agendum sit, non semper ab eo admonedi sumus,qui I o. eth. I o. vel relinquendos ςgros
vel non sine praefatione periculi tentandum aliquid, atque,ex Thucydidis consilio, agendo aliquid periclitandum. Attendendum quidem primum est viribus, quae cum insigni cmo ruptela quum esse non possint sortes, cum ea alimenti adiectione quam serre possunt sustinendae sunt i sensim tamen ex eo, quod corruptum est, subtrahendo aliquid. ,quo licebit modo. Huc pertinet squod deinceps sequitur 1 panis vino tenui madefacti pauculum, ac fortasse, maiori cum vitium imm
377쪽
becillitate, expressus potius ex eo firmus, M iuscula,qualibus Aeti mos est. Non ira Eetiones,quas postea praecipit, sed blandissima potius tractatio. Vbi autem curationem nihil imp ditiquod subiungit de vino,non caret magna ratione, ut stilucet vinum aestate cum seigida aqua, atqi aquosum vinum statim ab initio detur, si vehementer non febricitent. Nempe frigidam dat, ubi iam premit syncopa, ad arcendam cordis exolutionem. neq; dat nisi in aestate, & regione, aerisq; conostitutione aestuosa ; quod externo calore interioris dissipatio nimis augetur. alioqui,quod secundo,ac tertio deinceps dan- adum est; iubet calidum dari. Quod autem alio loco Galenus
aquosum vinum praebet a cibo, Ac non Cum cibo: M antea tamen cum cibo, nempe panem vino madefactu dederat i alia quidem, atq; alia Occasio impulit . cum cibo dat, ubi iam syncopa premir, quod tunc instauratione virium Celerrima opus eae instaurantur autem eae maxime solidis alimentis, sed ce Ierrime liquidis , commiscetur ergo recte vinum pani. at in aD sectus tempore reliquo vinum dat a cibo: non quidem, ut quis sertasse putet,assumpto iam toto cibo; sed ur moris est,intem oposito inter cibum potu. ita enim aquosam vinum minus molestiae ventriculo afferet crudis succis reserto. quod alioqui
primo loco sumptum stigida atque humida potestate cruditatem adaugere non parum potest. In postrema autem dedandi vini tempore dubitatione, est quidem quod scribit A e lius a Galeni proposito longe aliud. quae enim de huius affectus exacerbatione Galenus ait,hos quotidie accessiones exercere, pr pueque ad vesperam & noctu, non man neq; usq; ad meridiem, ea Aetius ad dandi vini tempus refert.scribens DVinum ad vesperam x noctem potius dandam, quam man dc ad meridiem. Neque hic tamen aliqua deest ratio, quae Acti, princeptum tueatur. quando enim in hoc ex crudis humoribus assecta Curando,duo prae cateris necessaria sunt; au
378쪽
teram, ut humor Concoquatur, alterum, ut concoctus discua A tiatur: discutitur autem per vigilias magis, M per somnum magis concoquitur , atq; ad vigilias aptior est diurna luxi ad somnum nocturne tenebret: ob id,ne Interdiu somno aeger deis tineatur, noctu vigilet,vinum vesperi aptius videtur, quo somnus prouocetur,quam in die, quo vigiliae. Vnum in Galeni sententia superest sub obscurum, quum vinum post quanquα cibationem dari iubet. scribit enim id magis faciendumst heri missiones sint mediocres, Quomodo enim mediocrese Ariquia quietis a febris vinementia tempus non nimis sit breue an quia symptomatibus minus perturbatum Utrumque a bitror . perpetua enim Iex est,mitiori, puriorique accessionum tempore sumendum esse cibum . quando insitus ventriculi calor, ad quem primum, illum ad nutritionem praeparandi munus pertinet, minus a morbifica causa opprimitur. Itaqi Min remissione quietiori febris, ac symptomatum cibum dare opportunius; ita etiam tunc a vino ne excandescat febris mu
. Exolutio ex euacuarine conferti acta per ventris da-. . Cap. . XXVII.
IN τε R exolutiones quae cum ventriculi vitio fiunt, meis minit Galenus primo ad Glauc. I 4.illius quoque, quae ex consertim fassis evacuationibus prouenit. ac praesertim si fluxiones ad ventrem repant. Quod est obscurum. Quomodo: enim si amationes fiunt, fluxio fit ad ventriculum None D essetquidem humorum euacuatio, sed ab uno in alium loca transpositio, si fluxiones fiant in ventrem. Sed intelligo, si euacuatio fiat per ventriculum,& vomitum, utin choleris,dα quibus antea dixerat . Pertinet ergo lac lanimi desectus ad 'a n. seriem. ad eam quidem quae utilis humoris inopiam Y spectat, by Cooste
379쪽
spectat,ob euacuationes immoderatas; ad alteram vero, quae Lex alienae materiae copias quia in ventriculum praui humores impetum habent;& eo nomine prauis vaporibus per arterias cordi communicatis,constringente sese, ne eos recipiat, corde, fit animi desectus. Vbi hic fit, sanare ait vinum stigida
temperatum. id vero paulo post vult tenue & calidu, ut Leo hium . Cogit vero hic ut det vinum, spirituum dissipatio ab immoderatis euacuationibus facta. ut aurem det frigidu, ventriculi laxitas, ob quam facile fluentes inse humores excipit: aquos si densetur,non ita prompte sit admissurus. adde etiam, quod stigore humorum acrimonia retunditur, qua irritatus ventriculus in vomendo perstat. Cur vero tenue Calidumq; quale Lesbium est . quaerat, explicatur fiasus ab hoc ipso authore in libris methodi lib. I x. cap. . ubi de syncopa ex bile os ventriculi mordicante, de qua antea. Admonet hic tamen Considerandum , an aliquid, vinum quale proponse, exhiberi prohibeat. Quae autem prohibere possunt,enumerat. atqtu in hic locus ille est,ex quo methodus illa colligitur, quam ubi de Guniueriali aquae usu ageremus,explicauimus. Pertinent enim quae obseruanda in hac re sunt, alia ad assectus praeternaturales, ut si aliquod viscus inflammatione laboret , vel capitis dolor adsit vehementior, vel affectus qui delirium minetur vel febris ardens in morbo inconcocto, prohibent enim haec singula vini potum frigida permissum, ut cuius Vsu,Vt ait prinyemodum insanabiles noxae eueniant .QAlia ad res naturales spectant. in his autem obseruandam proponit naturam, Con suetudinem. aetatem. atq; his consideratis statuendum, an ca- Dlidum, an frigidum dare potum oporteat. qui enim frigido potui non sunt assiaeti, vel etiam ab ipso manifeste laeduntur, de qui natura sunt frigidiores:& qui in extremo sunt senio, hia frigido sunt arcendi . Alia reseruntur ad res nonnaturales
380쪽
frigida sitne,cauendum. Ita quidem,quum tria proposta ca-β pta de vini usu,& de calido,aut frigido potudoceant, sicut tubi consentiant, facile est decernere,ita ubi dissidean emper id quod habet urgentis rationem, pristendum. In hac auistem sententia, quod febrem ardentem propositum vini potu renuere ait in morbo incococto, duo spectar: vini usium, quod non nisi concoctionis signis apparentibus dandum:&fiigidii potum, quem requireret quidem ardens febris,sed arcet erv. i, ditas. morbi. De hoc ipso assectu paulo post subdit, balneas.. influxionibus quaecunq; ad ventriculum seruntur, maximὰ
idoneas esse. contra autem quaecunq; cudem astringant, aucrefrigerent, tanto magis augere fluxiones, quantum densatur cutis. Quod intelligendum est, ubi iam subtracta sit --mitu humorum multitudo. alioqui enim quum balneo liquari fundique humore fusosque non in maiorem modo molem attolli, sed etiam in affectas partes facilius fluere necesse siti augetur fluxio in ventriculum . dempta ergo multitudine, o quod in habitu corporis reliquum est, attenuatum balnoo, de in habitum corporis p ergitum,per cutem eum insensili pe spiratu, tum possidore, acuatur.
FI v N τ ex alienae materiae copia coli quoque atq; iles do. lores, eam magni aliquando, ut ob spirituum di luti inem,quae a dolore'vigiliis est, animi desectus pariant. H D tum curatio est doloris sedatio. sedaturqi is causarum subia tione . qua quum aliae, atque, aliae sint, quia tamen steque tiores sunt ex fiigidi humoris, & flatuum distendentium c pia,propterea calefactionibus ait Galenu assectarum partiti;& extremorum Rustionubio desistere. Haec aurem Curatio est,non omnis colici, aut iliaci dularis i sed eius tantum , qui