장음표시 사용
121쪽
tradatur exilio. Hinc passim scriptores collegerunt, procuratoris officium esse infame,Dy n. in c.infamibus, de reg. iur. lib.6.alijss, a Tiraq.Ielati id cap. 3 o. de n obit. Ideoque Doctores ,&Licentiati, qui iunt in dignitate constituti,non debent huius odi munus exercere. Fab. in uir. Insti .de excep. Hinc est, quod infamis potest procurator esse iure ciuilifi ult. Insti. de excep.& ibi Docto. cum alijs relatis ad iraq. in c.supra citato. Nobilesque officium procuratoris exercentes non potiuntur priuilegio nobilium Cuido Pap.dec. 89.S 388. Solique procuratores Curiae Principis, uel Illustriusersonaru n aut Episcoporum excipiuntur Pal inrub. de ollic. Iud. Idem B at . in s. Cassiussi. de senat. Quae opinio praeter supradictie legis auctoritate probatur in eod.f.fin.de excep.quia si procuratoris ossicium infame non osset, infames homines ab eo munere repet alerentur: at indistincte admittuntur, ergo officium intime est.
Nec est nouum, quod propter aliquorum improbbtatem , & audaciam uniuersum genus male audiat, iuspeetiim sit . Hinc dicuntur audaces, & temerari j publicani. l. quantae T de publica. Hinc nautae, caupones, dc stabulari j dicuntur homines improbi generis .l. 3 .Enau. caupo .stabu. quia lucri cupilitate nihil turpe,aut inhonestum putant. Eadem suspicio in procuratoribus est,
dicuntur enim canes curiarum, & forenses tabulae, pssim operam suam turpi quaestu uenditantes. Ego uero contrarium longe uerius existimo, mouenti
122쪽
uentq; me in contrariam sententiam argumenta .grauissima.
Primo clerici, sacerdotes, Deoq; dicati homines,religionisque iugo Deo addicti in Proetati , ecclesiarumlsuarum causis procuratores esse possi int. c. ult. de postu. clem religiosus de procu.&c. cum I,& A, de re Iud. At si ossicium procuratoris infamiam inureret, Prohiberetur sane ili is hoc turpe munuS. Secundo procuratores diuersi generis sitiit, alij iudi- Ciales, alij negotiorum, in iudicijs uero simile non est
infames cssici ex munere procuratorum, cum Olim repellerentur infames dignitatis,& decoris Praetoris tue-di gratia, &nunc quoque repellerentur, niti propter hanc exceptionem disceptat ones negotiorum diutius protelarentur l. i .de postu. s. fin. Insti. de excep. At in alienis negoths gerendis , quae nam infamia esse potest
tot fiant m chanicae artes longe uiliores, quae tamen infamiam non irrogant, & earum artifices Infames non
sunt, sunt dispensatores , pistores, atriarij, domestic rum rerum praepoliti, nec ex hoc infames iudicantur 'Vnde absurdum est, ut hi infames sint, qui nobis absentibus, & occupatis,nostra grauiora negotia per tractanticum hi qui domi uiliora officia exercent, sint immunes
Tertio olim honestissimi homines eligebantur, qui aliena negotia tractarent, notabanturq, infamia, qui damnabant 2 rsui quaelius gratia mandati nomine, quia maxima in illis fides exigebatur. Cicero in oratione Pro Roscio Amerino. Molabant enim duas sanctissuras ris P a ami-
123쪽
amicitiam sidem. Vnde procuratoris officium ins
Q Harto, ut dubitatione omnem a primis radicibus euellamus, infamia ab aliqua turstitudine nascitur: at turpitudo aut naturalis , aut ciuilis est. l. probrum st. de Uerbo. lig. ciuilis certe non ad eis turpitudo , cum olim honestum esset hoc munus , de ab eo repellerentur infames fin. Insti. de excep.nec aliqua lege improbatur hic natus, unde non erit procurator in famis Est enim in famia ciuili modo considerasa laeta dignitatis status moribus, & legibus improbatus. l. cognitionum st. de
Har.&extraor. cogni. At nulla est turpitudo naturalis, cum ratione naturali usu exigente, dc humanis necςssi latib : sinduetiam sit, ut quae nos non posumus, aut nolumus agere,alterius opera perficiamus.l. I. st. de procv.
Postremo illi procuratores existimationis suae iactu.
ram faciebat,subibanis infamiae nota, qui lites redimebant,uel de parte litis paciscebatur.l.licet C. te procural.sii remuneradi . Maurus E naand re qui igitur imm nes erant ab infamia,qui sincera fide ollictu praestabant. Non obstat lex si quis procurationem C.de decurio. cuius auctoritate,tanqua in tempestate quadam,depulsi Scriptores,liis errorum scopulis adhaeserunt. Nam illa uerba infamisimam uilitatem ita debent accipi, uile qui dem est certa mercede ad aliquid munus coduci, etiam
si munus per se nobile Iit Longeque uilius est in n obilio Illustri homine,quia minus decet:illius legis sensus hic est,est uilissimu in decurionibus exercere officiu piocuratoris, quia semper . solet
124쪽
solet fieri lucrispe, decurioes enim sunt senatores si ita
dicere oportet)stiarii curiarum l. omnes C. dedecurio. diccbaturque dignitas decuriCnatus.l.ne quis eod.dici tur honGr l. 3. eod. tit. libertiq; non po terant esse decuriones.l. I .C.si ser aut liber.hb i O.Vnde in decurione officium procuratoris ei at uilisiimum, dc indeces: S dum dicitur in serni simam uilitatem, interpretor uilitatem in siginem,atque extremam ut legimus apud Horati v kOPulos infunes, hoc est famosos, infames frigoribus A hcs appellat Liuius, dicimus in difficile casium ualde difficilem mi. Galli sy. ille casus sLde libruposth. ita in ea lege dicitur infamissima uilitas, hoc est tamosissima uilitas, atque insignis habita ratione personGnon tamen
Vel dici potest infame esse hoc munus procuratoris
decurionibus tantum, propter eorum summa dignitarem, non autem canetis,quod hoc exemplo probari Potest Advocationis namque munus infame non est, sed honestissimum l. aduocati C. de aduoc.diuer.iudi.illud enim h onorati homines exercent l. quisquis. C. de pomitu. & existimationis iacturam patiuntur, qui procacς sunt, de probris certant, honesteq honorarium acci piunt l. iis in honorarijs. ff. de uar.& extraor. cog. Erati ame Advocati quida illustres,qui in urbe tam ueteri Roma, quam noua honorati dicebantur, quia publico stipendio, & ann onae Principis praestation e P Pbilitati erant,honestiorem quocum inter caeteros Obti' nebant , his dabatur facultas orandi fro coeteris,lit liberet: scd si Pr ter publicas s ensiones aliquid luci i a Pr . A
125쪽
tis hominibus accepissent, ut degeneres, &abiecti inter uilissimos numerabantur l. quisquis infin. C. de postu. Quod autem de honoratis tantum loquitur probatur in illis uerbis apud urbem Romanam etiam honoratis, quali posterior legis pars, qua uile lucrum prohibetur, ad illos tantum pertineat. Erant autem Ad uocati hi, qui Imperatorias annonae pensiones capiebant, ut Balsamo inquit, atque sub Primicerijs militabat, habebantq; in iudiciis ciuilibus stati on es, frum en tartasq; tesseras, ut constat ex his,quae Balsamo Patriarcha ex Basilico in Nomocanone scribit titul. 8. cap. I Et hos arbitror fuisse, quos Imperator
Hinc orgo colligitur ProcuratCrum munus, nec uile quidem esse, sed Decurionibus, quasi Curiae suae senatoribus, ut lex inquit, non conuenire, ut pote illis uilissimum, infamissimum, ut in Advocatis publico stipendio honoratis,uilissimum erat turpe in priuatis homininus lucrum sectari. Colligiturque hinc germana& propria declaratio legis quisquis C. de pollu. S qui
honorati aduocati fuerint, quae omnia nos ex Theodori Balsamonis commentat ijs exposuimus. Hinc inferri potest ea omnia cCrruere, quae ex isto erroris fonte profecta a scriptoribus referuntur. Sed adhuc difficilis iudetur illorum uerborum declaratio, ibi. Ille uero oui immemor lucuatis generis, quid significet uerbum libertatis puroque ueram else declarationem, ut dicatur immemor libertatis propi rimmunitates, & exemptiones, quas habebat decurio, liber-
126쪽
libertas enim quandoque pro exemptione accipitur. ocum personae de priuil. lib. s. erant enim plurima priui legia, & exemptiones decurionum, nam tribunis,lc militaribus uiris iubiecti non eranti l militaribus C.ded curio. cruciari non debebant l. . eod. tiri neque pro re priuata Principis erant uexandi l. curiales omniueod. tir ut non sine ratione libertas quaedam decurionum
Leci, opinio eo libentius a me comprobatur,cu senserim Iureconsulto grauissimo &doctissimo Martino Nauarro, uiro prςter ueterem, de bene flandatam iuribpetitiam diligentissimo idem placere, sepiusque ab eo . de superiore loco, cum publice ius Pontilicium suinina Auditorum frequentia profiteretur, vulgare illud dicitam fuisse confutatum, procuratoris officium ius
Videturque in hanc nostram sententiam concedere Did. Couarru. cap. I9. practica. quant nume. s. qui eae
Theodosian o Cod. illam legem si quis procurationem emendat, additque quod in uulgatis Codicibus deest patrimonium.eius, quod crediderat curiali proscriptiosis calitinuadat. At ego has collationes cum antiquis te gibus mutationesqs non facile probo cautum ei enim collationes has fieri non debere, cum multa pro communi utilitate mutata & transformata fuerint l. I . C. de Iusti. Cod. confir. ibi. Si qua constitutionum detractis, uel additis, uel permutatis certis uerbis quod . 1 um praefatis excet' lentisi is uirisί ecialiterpermi imus) compositaesunt, nullis concedimus ex libris ueterum iuris interpretatorum alius eas habent bus
127쪽
bus recitare. Idemque probatur in l. r. f. tanta C. de ueritur. enucl. ibi. Nemine alidente comparare ea, et antiquitas habebat. Fuerat autem imposita confiscationis bonorupoena illis, qui suorum negotiorum procurationem curialibus mandas en t: quae compilatoribus grauior sortasse uisa esl,& loco illius additum fuit, grauissima poena plectetur. Vnde non debet deleta a compilatoribus poena restitui: Et haec nostra sententia est, licet me plurimum illius grauissimi Iurecosulti moueat auctori rascum intelligam eum inter Scriptores nostrae statis principem, di Coriphaeum ab omnibus iudicari.
facultas mutandi libollum disseritur
edita C. de eden. At quoties hoc concedatur dubitari solet, & Bal. scin et putatini fin.C.de codic. col. 3. prCbaturque quia uariatio in patrono semel conceditur Calde coi s. M . de Iur. patro. & secutitas concessa uerifica itur in primo actu. l. boues s. hoc sermone de uerbo. si g. & securitas concessa exuli intelligitur pro prima uice Ea r. in l. I. C. a d. l. Iul. Maies & potessas concessa arbitris prorogandi,intelligitur ut semel tantum prorogent Fcl. in C. a.de treug.&pac. Contrarium pi tat Dec. ut sΨpius liceat emendare, quia cum praefixLm sita lege spatium ad emendandum intra
128쪽
intra illud spatium indistincte licebit emendare,ut late
Dec.in dic.l.edita num. I cuius opinio probatur, quia ubi menti disponentis non satisfit, facultas ad alios actus extenditur. Alc.in dic. l. boues hoc sermone. Bolognetius neutram opinionem probat, putatque uerius esse, ut bis tantum haec facultas concedatur, c ius opinio hoc argumento ni titur. In alijs iudiciarijs Metibus bis fit concessio, appellare bis licet,non amplius, C.nelic.ter.prouo .glo .incle. sin. de appel. bis datur facultas describendarum rationum . Ias in l. admonendinume. ar. de Iureiur. Vnde libelli emendatio, cum chus iudiciarius sit, bis debet concedi. Ego uero omnes in hac re Scriptores reprehensione dignos existimo, qui contra legis edita sensum, de hac re disserere ausi fuerunt, cum in ea lege haec questio omnino terminetur, dicitur enim actionem, seu libellum emendare licere prout edicti perpetui monet auctoritas, &ius dicentis decernit aequit as. refertur igitur ad arbitrium Iudicis, non solum facultas e mendandi, sed etiam emendationis numerus, ut toties fiat, prout I dicis dictabit religio: & sic tam facultas,quam numerus
ab arbitrio Iudicis pendebit, ut si uideatisr i pius concedenda facultas, sςpius mutare licebit: sed si Iudex non leuibus argumentis ductus,calum- .nias petentium emendationes agnoscat , ne bis quid em emendare licebit.