Gerardi Io. Vossy et aliorum Dissertationes de studiis bene instituendis

581쪽

Regius in Acad. Parisiensi diit Commentari Hebraeo Latinos R. David Κimchii is R. tomon. Iarchii in Malabia, Paris. 161 8. in A. Idem ibidem edidit Psalmum CXII. cum

C ommentario R. D. X-chii, in A. Idem Latine vertit Commentar trium Rabbis. Salomonis Iarchit,Aben Esera: ct D. K-chii in V. i9. Paris apud Ioan Liberi. 16LO. Itinerarium Benjaminis prodiit nuper cum Versione is notis , ex officina Elaeviriana. Ionas Illustratin er Paraphrasin Chaldai--m, Maseram magnam, ct parvam ; e, per . Protanti Schelemonu Iarchi brab.Abeu ra, Datadis Rimchi, Textum Rabbis. unctatii per notas Philologica , auth. Ieh.LeusAn, Ling. Sanct. Pros in Acad. Ultra ilrodiit Tra'

lecti ad Rhenii. apud Gisbertum a Zi,si i 6 6.Ejusmodi libros alios Tyro studii Rab binici indagabit,ia sibi comparabit; atque

ex illis voces & loeutiones Rabbinis proprias, studiose annotabit & observabit. XI. Horum adminiculorum usu confirmatus nun nihil,sine cortice nare discer, 8e ad reliquos quoque commentarios pro prio marte legendos & inrelligendos accedet .suasque in iis expetietur vires. Requiritur autem hic attentissima diligentia, aer scopum M propositum, subjectamque

materiam diligenter observemus,atque Vi deamus, quomodo singula eo accommo-

582쪽

Ba LlNG. EBR. ET CH.STUD.s6 dari possint. Quod si etiam interdum haereamus in vocabulo aliquo vel phrasi integra , non statim ideo sub si stendum: sed

pergendum, & videndum . num forte ex seqq. quae iterum nobis sunt faciliora, praecedentium quoque sensum elicere queamus. Ita saepe,quae in primo accessu nobi avidebuntur dissicillima. in processu sponte sua reddentur facillima Ze planus sima. XII. Ad totum autem hoc studium Rabbinicum promovendam commoda quoque, M quae ad manus sunt. subsidia sunt adhibenda, de in auxilium , in occurrentibus difficultatibus, vocanda. XIII. Praeter modum generalem loquendi, cum sermone & stylo Biblico conveniente.habent Rabbini multa propria &peculiaria, atque a sermone Biblico diversa. Haec iraque explicatione & declaratione indigent. Explicatio ista sic posset institui ut diversitas flexionis vocum singularum ad Erymologiae praecepta , tum structura vocum conjunctarum ad Syntaxeos regulas, modosque examinaretur , ac linguae Ebraeae praeceptis in specie sub jiceretur, ut sic universalis quaedam insti- tutio Grammaticasiam ad Biblicum,quam Rabbini cum sermonem intelligendum, conformaretur. Aliquid hic conati sunt olim Μunsterus, Angelus caninius,& post hos

583쪽

er intelligenda Hebrastrum sine ρunctis ser pia, dit. Parisiis sud auidium Gorbinum.

amo is 87. non sine fructu ea uterur. Ex

star etiam in prima editione Thesauri Grammatici BUXΤΟ II Instructio bre-wealibus. Qui diligens & studiosus fuerit , is ipsemet sibi haec talia poterit colligere , & annotare. Ea quae Rabbini ex Chaldaisi mo habent , ex Grammatica Chaldaica

quoq; de qua supra peri possunt, in qua

sparsim multi Rabbinital explicantur. δ, XIV. Deinde usurpant Rabbini in suis scriptis multas voces, quae in Bibliis non exstant, sed ex populari ipsorum sermone peritae sunt 8e desum rae es multa etiam vocabula Chaldaica, aut locutiones inregras, ad ejus linguae Dialectos conformatas. Hic opus est speciali & sussicienti Lex ico. Hac io re desudarunt olim Sebastianua Munsterua, David de Pomis Iudaeus in Ira --lia, Guldo Fabricius in opere Regio Hispanico, peculiari Tomo. qui Lexica qua- tuor continer , & recenter Valentinus Scindlerus in Lexico Pentagiotto. Sed thorum librorum exemplatia hodia sunt

584쪽

DE LiNG. ERR. ET CH.STU D. rarissima, ac praeterea infinitos desectus Zeerrores continent. Qui ergo his libris destiturus est, et suaserim ut primo uratur Lexicci Hebraico IOHANN a Bux-τ o B F s t in 8. Ei enim ad finem asjectum est Lexicon breve Rabbini co-Philosophicum, communiora Vocabula continens, quae in Commentariis passim occurrunt , cum aliquot utilissimis observationibu a ad Rabbini cum studium spectantibus. Deinde comparet sibi, quam primum prodierit , Lexiem ejusdam Chaddai-

eum , Talmudicum se Rabbinteum, de quo paulo post in Studio Talmudico. XV. Tertio creberrimi sunt Rabbint in

Scriptura Sacra citanda. Id ira solent sacere , ut nec Characterem varient, nec libros vel capita indicent , saepe etiam nulla praemissa formula, lectorem de allegaro loco monente. Hinc saepe difficultarea quoque & tenebrae. Hic necessariae sunt Concordantiae Hebraicae, ad loca illa quaerenda 8e investiganda. Pro dierunt olim Primo omnium concordantiae Hebraicae veneriis, apud Danielem Bombergum, an . Christi i s 2 . in fol. Seeundo,Basleae apud Ambrosium Frobentum, an. Is 8 l. In fol.

Tertis. an. I 61 . Romae quoqne prodierunt Novae Concordantiae Hebraicae, cum interpretatione locorum Latina ad latus

585쪽

CAs . S cI OP. DI A T R I B A, Posira, Auctore R. P. Docr. F. Μario de Calasio . ord. Μin. Observ. Prov. Roma.nae, Linguae Sanctae Prosessore. Luario , denique nuper. editae sunt Concordantiae Hebraeae a JOHANNE BυXTOR FIO Basileae, anno I 6 2. Duarum priorum editionum exemplaria jamdudum sunt distracta: Romana editio prexit lc molis est nimis grandis, ut non a quovis comparari

possit , neque ad scholasticum usum ira sit

accommodata: quatuor enim integros to

mos in solio conficiti Methodum praeterea habet eandem cum duabus primis editionibus. . Per caetera opus splendidissimum,laboriosissimum & utilissimum. Ad Scholarum usum accommodatissimae sunt

IOHANNIS BUXTORFII Concordantia, nova ct anisiciosa methodo dilposita , in locis innumeris depravatis in prioribus nempe edistionibuιὶ emendata, deficientibus plurimis expleta , Radicibus antea confusis distincta , o significatione Vocum omnium Latina illustrata. Methodus earum tota est τ& artificialjs , Radices secundum varietatem Conjugationum, Modorum, Temporum,

Generum, Numerorum. Personarum,&e.

cum Praefixis. Affixis, &c. pariter nomina secundum disterentiam numerorum, &Caeterorum accidontium, disposira : radicibus sive primitivis. omnia derivata Ordi

586쪽

DE LlNG. EBR. ET CH.STUD.sq7dine & methodio subjecta. Sic in con- Cordantiis his compendiosissune , primo Loeus quae sirus momento, Se facillimo jucundissimoque labore invenitur. deinde Lexici Hebraici, omnibus vocibus flexilibus completi, forma absoluta proponitur: dentque Masora sive Cririce persecta, quotieε, qua forma quo libro, cap. M versu unaquaeque vox declinabilis in textu

Hebraeo invenitur , numerato traditur.' A ccesserunt etiam ad hanc 'editionem se. . Paratim,eademque methodo, Novae coniscordantiae Chaldaicae omnium vocum

Chaldaicarum . quae in Daniele 8c Esracontinentur. Infinitum M inaestimabilem hic liber habet usum quoque in legendis& explicandis Bibliis Hebraicis, dum omnia loca, in quibus unaquaeque vox te perit ur, conjunctim statim ad oculi intuitum conspiciuntur; tra ut illorum etiam, qui non adeo profunde in Rabbinorum scrip-ra peBetrare cupiunt, nem Ioc libro, siquidem rum habere possit, carere debear, atque inter eos quoque sint censendi , qui

ad primum hujus Studii Hebraici gradum

utiles sunt & necessarii. XVI. Quarto usitatissimum est Rabbi nis abbreviare scribere, & voces plures, incertas i i teras contrahere, quas appellisnt Raschete vos, capita dictionum. capitales

587쪽

sΑ8 CA s P. SCIO P. Di A TR I E a , Ies enim s νe initiaea vocum lirerae sumuntur, re conjunctae, duobus apicibus superne norantur, ut inde conster, esse abbreviaturas: ut taburi Vi, urvupro Memoria ejus sit ad visam secuti

venturi. Sine harum abbrevia rurarum cognitione nemo poterit in ipsorum scriptis sine offensione progredi. Mediocrem earum Catalogum recensuerunt Μunsterus& Μercerus sed omnium copiosissime IOHANNEs BUXTOR F os in peculiari libello , quem scripsit de Abbreυiaturis Hebraici. .edit. Basileae apud Ludoviis cum Xonst. in 8.XvII. Hla in Rabbinorum scriptis animadversis , hisque subsidiis adhibitis, planum expeditumque, meo judicio, erit iter in vulgares Ebraeorum scri prores, quales sunt Commentatores Biblici,Historici.& Philosophi , & sontes Israelis inter nos Christianos quoque puram tanquam manabunt. Ad Philosophos, quorum stylus

Pro materiae varietate intricatior est & dis.ficilior. magnum adminiculum adserer, si quis legerit librum R. Mosis Majemoniis dis, quem Hebraice vocat More Nevothim, hoc est. Doctorem perplexorum , & cum Hebraeo , contulerir Vesonem Latinam IOHANNIS BUXTORFII. F. qua edita est Basilea, anno i 629. apud Ludovicum Κonstitnq. IV.

588쪽

De Studio Maso rethico. I. A Studio Rabbinico, suadeo Linguae

: α Hebraeae Candidato, ut in Masoram quoque penetrare, ejusque legendi rationem addiscere studeat. Masora est doctrina' critica , a priscis Hebraeorum sapientibus.

circa textum Hebraeum Sacrae Scripturae, ingeniose iuventa : qua versus, voces, de literae ejus numeratae, omnisque ipsarum varieras notata, & suis locis eum singulorum verivum recitatione indicata est, ut

sic constans Sc genuina ejus lectio conservaretur c ab omni mutatione aut corruptione praeservaretur Ela valide praemuni

re rura

II. Habent Masorethae in hac sua arte stylum Chaldaicum, eumque valde nervom sum de concisumὸ habent peculiares ter . minos Sc vocabula,abbreviatura8 de decurrationes vocum singulares : unde sine doctore & ductore commodo vix quisquam Masoram legere poterit ac intelligere. Quae causa fuit cur hactenus paucissimiram inter Judaeos quam Christianos reper-τi fuerint, qui ejus veram aliquam noti tiam habuerunt. III. Ex Hebraeis unicus Elias Levita, genere Iudaeus , gente Germanus supe-

589쪽

sso CAS P. SC P. DIATRIBA , 'riori seculo, suis hane viam praei vir, edito libro Μasoreth Hamma sereth. Ejus exemis plaria , ram inter Iudaeos quam Christia nos rarissimae hodie pares cultores habent. Inter Christianoseo eriam rariones, quod latine nunquam liber iste sit conversus. IU. Ex Christianis unicus quoque est

tem hanc Christianis aperuit , & omnia ejus mysteria pandit Se revelavit. De hac materia agit liber ipsius, cujus titulus: Tiberias siis Commentarim Masorethicus tristisae, Historicus, Didactisus, Criticus; quo primum historia Ma foret harum Tiberim-sium, sive, a quibus Massor a conscripta hexcutitur: quid item tractet,qua ejus methodus, quo sine inventa sit, ampse explicatur: Secundo. Clavis Masora traditur , perquam ad maxima is minima Masera penitius cognoserenda, facissimus datur aditus. Tertio Cactigationes innumerorum mendorumper unive

sem Mastoramproponuntur. Bas. apud Ludo: vic. Mnig, in solio. V. Si itaque histori m Μaserae , ejusque , ut Compendio dicam, causam EiΕ- Cientem, Μaterialem, Formalem & Finalem novisse cupis, primam dicti corimentarii consule parrem. Si rationem eam legendi, voces ejus decurtatas, abbreviatas,

vocabula denique Masoret his peculiaria

590쪽

DELING. EBR ET CH.STUD. Sy Se propria cupis intelligere , secundam adipartem , Se Clavem Masorethleam adhibe. qctae haec omnia tibi perspicue de methodia explicabir, aditumque a primis ad intima Se magis abstrusa Masorae penitus cognoscenda , facillimum & planissimum reserabir. Si modum exercendi 8c praxeos scire cupis, invenies sub finem dirue clavis , Analyticam Masorae magnae Si parvae in Primum caput Geneseos explicationem , unde ad eam discendam ceu manu

duceris.

VI. Exstat autem Masora haec tantum in Bibliis Venetis majoribus; a Daniele Bombergo olim excusis, & in editione Basiliensi BUXTORFII ; quae ideo Venetis

praeferenda , quod in ea loca innumera Maso radi in Venetis editionibus rransposita, deficientia, pugnantia, numeris depravata, subsidio diversorum exemplarium se Concordantiarum Hebraicarum, reposita , restituta te conciliata sint, ut ex tertia dicti commen rarii Masore thici parte, critica videlicet videre est. , VII. Ad hoc studium, Concordantiarum Ebraicarum inevitabilis est necessitas. Nam quando Masoret hae loca Scripturae . numerant & adducunt, nullius libri men-rlonem faciunr, sed verba duntaxat recensent. Atque hic inprimis Buxior fianarum