Gerardi Io. Vossy et aliorum Dissertationes de studiis bene instituendis

551쪽

IN sTIT. ST UD. ΤΗ EOLOG. s lusus, sorte ad convincendos Iudaeos, aut illustrandas Hebraeorum antiquirares. Si &in Seholat lca fateor nugarum saris, non

quidem reserendis sabulis, quibus destinarunt locum Se Lectiones alias . sed plurimis infrunitis & vesanis quaestionibus: at M auri non nihil ex illo stercore legi potest, Se usus fieri sive in rerum arduarum penitiori indagine, sive explicatione comismoda ia significanti, terminis nativis EcProprlla. Quod non ignorarunt Theologi nostri & Reformatores, qui scholasticam orthodoxam 8e ca stigatam meditari . eam In seriptis suis adhibete haud fuerunt verioti. Videre mihi Franeiscum Iunium . vl-rum supra quam dici possit. in omni scientiarum genere versatissimum, Seholastieae autem Theologiae 8e disputationis peritissimum. Danaeus in Magistrum Sententiarum Commentarium edidit luculentum Treleatiua Junior plane Scholastico modo scripsit eximiam Theol. lnsti rutionem. subjunctis ad singula capita, in Parte ανασωκλαιεσκη, necessariis loco distinctionibus. Quid Gomarum dicam , Rivetum, Span ahemium ne alios quam vestrares vobis exhibeam: qui in scriptisti disputationibus suis qun loco Scholasticam habuerinr, ostendunt. Quis aurem contra illud hominum genus crebrius acriusque dispu-Υ Α a-

552쪽

si x IOH, H ooR N B L F C Κ a Ttavit Theologorum omnium maximo Calvino ρ ω is in ipsis suis Institutionibus, ad mirando divino opere, noti versus Pauli Thurii, ιPrater Apostolicaι post Christi te inaehartas, 'mis peperere libro semia nulla parem. 1 Ille inquam , isto in libro etiam nonnullata a Scholasticis mutuatur. 8e benedicta ac explicata praedicar. Lib. I . cap. 36. ubi arduam traciat & in Scholis agitatam quae suonem de providentia Dei concilianda cum causarum secundarum contingentia , ad eam rite explicandam , non temere ait sis Seholis inυentas fuisse distinctiones de ne eelsiate seeundum quid, absoluta: item eonsequentis is consequentia. Paulo ante ne cessi atem adhibendarum distinctionum significarat: quoniam longe infra providentia Dei abitudinem 'bsidit mentis nostra μν ἀθώ, adhibenda est, qua eam sublevet distinctio. Alibi in eandem rem, obtinuit in Scholis distinctio, qua triplicem libertatem numerat; a necessitate primam, secundum a peccato,ter . riam a miseeria. Hane distinctionem uo liben-rer recipio, nisi quod illis necestas eum coactione perperam eonfunditur. l. 2. c. a. in mar sine an norat. Lombard. l. 1. dist. 23. Et

553쪽

ν - ub que sit. non tamen totum quod in

ea est , ubique eo. Atque utinam Seholasticii si vim μμε flementia probe expendissent ΘαΑliaq; ex eodem proserre similis commatis euivis cum cura eum legenti promptum est. Melanthon post Locos Theologicos adddidit Donitiones multarum appetiationum seu terminorum de distinctionum, quarum in Ecclesia us et .Er Zanchius, ubi pro Calvino responder, ad quaestionem de

Christo Ota d, per distinctionem hoc in

argumento necessariam inter Christum ut

Deum, vel Dei Filium & personam , rides inquit, frater quantum refernt sicite omnia distinguere. lib.epist.I. Vanas interim & iri volas distinctiones,& ipso sono horrendas ac incognitas, sin iis non exaudita Cethegis, cum omni sive philosophiae, sive Scholasticae φλυαρμα & ineptiis proscribimus. sed veram , masculam , & ad superiores sa-- cultates ac scientias juvandas & promovendas factam, quae pro communi humanarum rerum sorte nunquam ratis est aut erit, quin perficienda ulterius sit, probamus, amplectimur, commendamu3. Quae quantopere studiis conducat & sit cessaria , cumex allia discite, tum ex Bernensi Theologo , Ben. Aret iO , in Problematibus inter quae Loc. cx L I x. Philoso

554쪽

animi impetu Theologia, ab Insisutioni--, aggredienda, & optima statim ac primo discenda, neque subsistendum, vel abrumpendum usquam est: sed quod in belli negotiis,seemper nomis disserra paratis, idem

hic usu venit: quare mox in manus sumendum opus, de progrediendum semper,aul moque retinendum probe atque aemulandum summi Imperatoris istud, μηδίν ἀνα- Maximus vero adhibendus deletaus est in initio, tum rerum . quas agatis. tum Institutionu quibus animus Primum imbuatur: quia non modo quod in limine monuimus, in exordio ,& ordine plurimum suum, ut hine seqnentia negotii sere cursus pendeat ac successus , sed quia variarum Institutionum copia distracta juventus incerta redditur, cui sese tradati Non quod in re adeo illae discrepane, sed quod in seligendis Magistria studio-

. rum sere verratur selicitas. Et tamen Omnes habent quo se probent, de in aliis alia observabitis, quae commendanda. Provide ac sapienter ita distribuente divina munificentia res suas. 8edona, ut non omnia omnibus , & non aliqua singulis contin

gant.

Prolixitatem vitandam , 8c aliquid

etiam

555쪽

dum, temper censui : epitomes, ut pestes incipientibus arque plenam rei intelligentiam quaerentibus virandas judico . iisque plane interdico. Nam & lmponunt animo, qua si brevis & facilis res sit scientiam adipisci , quae brevi libello continetur 8e coarctant initio mentem , quae in prima pereeptione dilatari debet , 8e in novum rerum hactenus incognitarum liberumque campum duci: postea demum rebus rite subactis & comprehensis seipsam constringit, & ur oculi pupilla immisso novo ac fortiori lumine, comprimi r , facitque sibi ipsa rerum perceprarum summarium. Adeoque in fine, non initio, locus est scriptorum volvendis compendiis. Qui vero

ex adverso, vel semperi vel initio eptromisse assuefaciunt, ne compendio maximum

sibi ipsis faciunt dispendium. Quare in

acquirendarum scientiatumveris & plenis Institutionibus , animo nimirum ad illas percipiendas adulto, praestat copiosius instrui quam parcius, ut quid abundet quam

desideretur , 8e rerum varietare mens alliciarur . quam deterreatur inopim Interim

quoque ne superfluis redundent prima illa elemenra: quod hinc constabit, siquidem nihil sit quod commodὰ possis demere. Doinde , quod de aure monui , requiro in Y 6 The O-

556쪽

Comitis a Curavalis.

scendi ratione .

4D sacilem, M simul solidam

linguae Hebraeae addiscendi rationem, praecipvh requiritur, ut id gradarim fiat 8e ordine ἀ ne quis vel omnia simul, vel postrema primum aggredi praesumar. Paulatim enim oportet ad id quod summum est pervenire. Nec potest pro movere ad majora, qui neglectis prioribus pergit ad po steriora. II. Qui proinde persectionem aliquam linguae Hebraeae studio consequi,& ad cul- . Meu ri us pervenire cupir, is nos isse debet :quinam hic sint obser vandi gradus , qua ratione in singulis pes sit figendus, arque ab uno ad alium conscendendum. Non e nim agimus nunc de levi illo,& superfunctorio linguae hujus studio: prout id hodie vulgo a plerisque tractari solet , doctia Pariter de indoctis , dum in conjugario

557쪽

si 8 CA P. Scro . DIATRIBA , num de Declinationum , caeterarumque Grammaticae partium mediocri cognitione. Radicum Biblicarum investigatione, Se Communiorum vocabulorum intelligentia. A & Ω prora Si puppis ejus ponitur 'sed de exacta & plenaria ejus notitia . qui& Biblia Sacra, Be caeteros Hebraeorum libros. quocunque stylo, quacumque Dialecto scriptos, quia legere. arque ita in penitissima Gentia & Linguae adyta,ac recessu a penetrare,rum etiam genuino & puro stylo scribendo eos imitari potest. III. Hoc studium, ut late se ad universos Judaeorum libros, Hebraea pariter MChaldaea lingua se tiptos,extendit: ita plu-1ea 8e distinctos habet gradus, quorum nullus sine damno.praeteriri aut superscanodi potest. Gradus aurem constituo sequentes : I. est Lingua Hebraa pura Be nativa , prout ea in sacri a Bibliis est comprehensa. II. Lingua Chaldaa . ur ea, purissime quidem Danielis & Esrae capitibus aliquibus minus pure, differenter tamen , im Targu mim sive Paraphrasibus Bibliorum Chaldaicis continetur. I H. Studium Rabbinicum vulgare librorum sine punctis. IV. Masora, sive Critica Hebraeorum sacra. V. Studium Talmudisum librorum au

558쪽

D ELING. ET EB R CH.STU D. s I9lymitanum . Medra chim irem sive com meararii Allegorici le Cabalisti ei. Hi lequoad res , 8e quoad sermoni genus , Omniam sunt dissicillimi. VI. Styli μινaiei eursitium. De singulta his gradibus ordine

pauca.

De tingua Esraa Studio. L DRimum gradum , atque ita ianda. I mentum totius studii pono in cognitione linguae Hebraeae purae tanquam matris Caere rarum tum Dialectorum, tum

etiam Linguarum omnium. Hujus specimen pere sectissimum exstat in Sacria Bibliis Hebraicis, iisque solis. Nam praeter Illa nullum alium antiquum Iudael habent librum , qui lingua Hebraea pura sit conscriptus . vetustis ipsorum monumentia omnibus , injuria remporum, & gravi rare persecutionum ac exsiliorum , collapsis de deperdit s. II. Linguam Hebraeam compendio quiu uir discere, eum a legendi ratione incipere est necesse ; quae petenda ex Grammarica . Hic vero suadeo. ut quis, quantum fieri

porest, Grammatica utator un Autore uno. Nihil enim magis noxium, quum Permulta praecepta , & multos autores Pola

559쪽

sao C A sp . Sc .F. D r A T R B A. hunc sensum dixerunt veteres Hebraei,

min πpm N, nam nn nrran a aeui non discunt a Prate tore sino , in illorum manibus Lex non est sabilis, hoc eth. illi nihil solidi ad discunt, nullam solidam

acquirunt eruditionem Se scientiam. Grammatica ergo uratur primo vel Gardinalis Roberti Beliarmini , vel Epirome Grammatica I Ο Η A N NIS BUXT Ο R-FII, impressa Basileae apud Ludovicum Nonig , in 8. Hac ramen eum Potius . quam illa , uti malim ideo; primo quia per se est brevis 8e valde succincta . captui

discentium accommodata: deinde, quia , ubi ulterius progrediendum erit ejusdem Bux tot fili pleniore M persectiore Gramismatica uti cogetur , 8e aliis ejus scriptis per universum hoc studium. Quantum autem laboris de taedii sit compendium, ubique eodem Autore, iisdem praeceptis,eadem methodo uti posse, satis dici nequit. III. Ad legendi itaque rationem a C.

quirendam , Tyro in hoc studio ex dicta

epito me Grammatica memoriae in sulpet Literarum M vocalium nomina, figuras de potestates, atque ut citius imprimanis tur, & firmius inhaereant, calamo singulas pingere fle essingere poterit. Hinc ad vocales cum consonia conjungendas , &sylae

560쪽

D2 LING. EBR. Eu CH.STUD. s 21wIlabas componendas aecedet. Apud Hebraeos consona semper inchoat syllabam : Vocalis longa cum una litera syllabam constituit : Vocalia brevis duas consona 8 conjunglr. Inde statim ad lectionem tentandam perger. Ad ho petenda sunt quinque priora Grammaticae Capita.. IV. Exercitatio lectionis fiat conjunctim in formis conjugAtionum in Grammatica , &qn Sententiis Mercurii Quadrilinguis, Nam, cum utraque sint a Tyrone ediscenda 8e memoriae infigenda. tanto facilius deinceps id fiet, si exercitatio haec lectionis in dictis argumentia praecesserit. Primum tamen omnium te tamen velim esse in conjugationibus , primo, quia ibi legendi modus est facilior, quum eaedem literae M voces repetantur, una duntaxat aut altera syllaba immutata. a. quia facilitatem statim sequitur aliquis prosectus. 3. quia profectus iste amorem studii generat , Se continuati Anem urget: q. quia utilitatem aliquam simul affert, ad tanto minore cum labore Con jugarione ediscendas. V. Exercitatio haec lectionis, sive priva. tim fiat a discente solo, sive praesen re prae

Ceptore,fiat clara voce,non per medi rationem aut confusam mussitationem, ut con