장음표시 사용
111쪽
1ο At vero filius totis viribus patrem conatur extrahere cum laborem suum frustrari videret, cepit anxiari et hesitare, quid de duobus ageret Hinc etenim horrebat suas in nece patris cruentare manus, hinc vero metuebat per faciem patris deprehendi. Mum ergo eum a nece retraheret amor, timoriae et necessitas urgeret, nesciens quid utilius ad tempus ageret, caput patris cultro abscisum fugiens asporta iLIn crastinum autem rex summo mane de lectulo surgens intravit turrim cucurritque ad cuppam invenitque murum perforatum et totam illam bituminis superficiem infectam ii sanguine, furem quoque adesse suum, Sed truncato capite deprehendit. Festinans ergo ad suum recurrit consiliarium, illum videlicet senem, annuntians captum quidem furem, sed capite mutilatum. Quod cum audisset senex, parumque subridens miror, ait, huius latronis astutiam. Quia enim 11 nobilis erat nec voluit se vel genus suum perdere, idcirco
a socio sibi caput amputari fecit Unde difficile videtur
michi te posse aut thesaurum recuperare aut cognoscere furem. Tunc rex vehementer urgebat senem, ut daret consilium, minime de thesauro perdito aiens e curare, si
12 tantummodo iurem, quis fuerit agnovisset Cui senex: Fac illum, inquit, abstractum de cuppa caude equi fortissimi alligari trahique per plateas et vicos civitatum regni tui. Porro milites armati subsequantur capientes si quos viderini viros vel mulieres ad aspectum cadaveris lacrimari, tibique 125 eos presentantes. Et si fuerit ibi socius aut uxor aut filii, nequaquam poterunt a lacrimis temperare. Bonum rex ratus senis consilium, iubet festinato truncum equo fortissimo pedibus alias hi ligatum cum armatis militibus trahi per proximam civitatem. Qui dum miser iraheretur, contigitu eum ante fore domus sue devenire. Stabat autem ille filius eius maior, qui et ei fuerat socius, ante ipsas fores. Qui cum videret patrem sic miserabiliter irahi, flere quidem
non audens, Sed non volens lacrimas prohibere, occasione
recepta culiltellum lignumque accipit quasi aliquid incisurus,
135 sinistreque manus pollicem ex industria sibi amputavit. Tunc vero sub occasione pollicis vocem emittit Iuctuosam, erumpunt lacrime accurrit mater, fratres et sorores dilacerant manibus veste oraque et capillos, in persona filii patris miseriam clamentantes Assuerunt illico milites, qui eos 1ι caperent ducerentque ad legem. At vero rem maximo
112쪽
- 10 effluctuans gaudio, sperans quod perdita recuperare posset, pollicebatur illis vitam et gratiam suam, si crimen confiterentur redderentque thesauros. Iuvenis autem ille ex metu et necessitate audaciam sumens: Non ideo, ait, o serenissime 1ι rex, ego aut mei, quia hic miser truncus ad nos aliquid
persineat, lacrimas effundimus, sed quia hec dies nefastus michi sinistre manus pollicem abstulit ob hoc ergo lacrime effuse, exarate facies, capilli evulsi, quia ego adhuc iuvenis hodie heu uno et potiori membro debilitatus sum. Rex
lae vero pollicem adhuc fluentem sanguine certissimum veritatis argumentum fore ratus, motus misericordia super fortuna iuvenis: Non est, ait, mirum, si dolet, cui male contigit; vade in pace et hunc diem male ominatum de cetero precaveto. Sic ergo ille astutia sua se suosque liberans adibo propria remeavit, et rex similitudine delusus veritatis redit ad senem consis 452'lium accepturuS. Senex vero asserebat regem vix posse invenire, quod quereret, Suadebat tamen, ut cadaver iterum per eandem traheretur civitatem, quod et factum est Cumque ut priusiae ventum esset ad domum eius, filius intemum animi dolorem non ferens filium parvulum in puteum, qui pro foribus erat, clam proiecit, tuncque vultum unguibus carpens voce lacrimosa populos quasi ad liberandum filium convocat. Accurrit iterum mater cum filiis, orant puteum, lacrimantur, iue aliique funibus ad extrahendum puerum in puteum Sedimittim et alii eos iterum sursum trahunt. Quid plura ΘCapitur iterum ille solus duciturque ad regem, et interim eadaver per alia civitates incassum tractum, ad regem vix 0ssibus et nervis coherens reducitur Porro rex vidensii hunc iterum captum, quem antea dimiserat, et nimium
admiratus: Quid prosunt, ait, tibi callide deceptiones, dii
summi te produnt, furta tua et crimina te accusant. Redde ergo thesaurum et iuro tibi per meam magnique Iovis lentiam, quod nec te vita nec aliquo privabo membrorum, d sed sanum et integrum liberumque dimittam. Tunc latro calliditate sua utens producta primo suspiria ab imo pectoris inhit, dehinc tilem emittit vocem o me, inquiens, omnium infelicissimum hominum, quem tanto dii odio proSecuntur, ui nec solum michi diem absque doloribus et cruciatibus iocorporis ei anime transire permittant Heri michi dies infelix pollicem abstulit, hic hodie infelicior filium unicum
113쪽
- 02 demersit in puteum, et ecce de thesauro regis requiror. Tune etiam lacrimis falsis, immo verissimis perfusus: Magnum, ait, rex. beneficium solatiumque prestiterisiae misero, si me ab hec vita, que omni tormento, omni morte michi gravi I 52'or videtur, subtraxeris. Rex autem cum iuvenem crebris perfundi lacrimis mortemque loco beneficii querere videret, audiretque quod veres ipso die filium perdidisset, testemoque sollicem,
is miseratus hominem abire permisit, centum ei argenti marcas pro solatio tribuens. Sic iterum rex deceptus consiliarium suum adiit alens, quod in vanum operam insumptissit. Sed senex ad regem Unum, ait, adhuc Superest ageniae dum, quo nisi iurem superstitem capias, iam frustra ad alia te convertes. Elige tibi milites fortissimos quadraginta, quorum viginti nigris armis nigrisque equis muniantur, aliique viginti albis equis armisque eiusdem coloris sint armati. miisque cadaver ligno pedibus suspensum noctere ac die custodiendum committas, viginti albis hinc indeviginti nigris circa ipsum ordinatis. ii proiecto, si vigilanter custodierint, tuum capient iurem, quia non patietur ipse diutius pendere socium, etiam si Sciat, Se mortem protinus subiturum. Rex autem, prout dixerat senex, militessae nigris albisque munitos armis circa Suspensum cadaver ordinavit At vero fur ille suum patrisque obprobrium ferre non volens, malensque semel mori, quam diu infeliciter vivere, deliberavit in animo, quod aut patrem turpi ludibrio Subtraheret, aut ipse cum eo pariter morereturi Subtili ergon ingenio arma partita labricat, tota scilicet ab una parte alba, et nigra ab altera, quibus armatus equum hinc albo, inde nigro panno opertum ascendii. Sicque lucente luna per medios transii milites, ut nigra pars armorum eius
viginti alhoc deluderet et alba sari deciperet nigros,
21 putarentque nigri unum esse ex albis, et albi unum ex nigris fore. Sic ergo pertransiens venit ad patrem depositumque a ligno asportavit. 453' Facto autem mane milites videntes furem furtim sublatum sibi confusi redierunt ad regem, narrantes, quomodo 'os milesae albis nigrisque armis pertitus decepisset. Desperans ergo iam rex posse recuperari perdita et furem ei thesaurum
114쪽
tam olim Romanorum res publica admodum adhuc tenuis sub primis regibus ageretur, rex quidam moriens in regnum filio adhuc adolescente dereliquit. Contigit autem eo regnante, quod plerumque in mutatione regum fieri solet, turbari scilices Romanorum regnum, urbem ipsam obsidentibus inimicis Peracta vero obsidione in menses plurimos ceperunt cives iam valida laborare, porro dum dio cottidie foris pugne intus timores essent, famesque magis ac magis ingravesceret, rex ille adolescens ex principum inorum consilio, qui eiusdem elatis ac sapientie, cuius et ipse erant, decretum posuit in urbe, ut omnis senum virorum ac mulierum eias occideretur, indigno aiens esse vita eos, a qui nec urbem tueri possent, nec pascere manuum laboribus, tantumque cibi sumerent cottidie, quantum quilibet fortiores. Eo vero, qui parentes suos nec subtraherent, precepit cum ipsis parentibus mortis sententie subiacere. Trucitabantur ergo parentes a filiis sine misericordia, et quod dictum ιο quoque horrendum, nullum seviorem hostem pater, quam filium, sentiebat. Tantum autem hec crudelitas potuit, ut nullus in tota urbe huius elatis mortem evaderet, excepto uno sapiente sene, qui a filio, uxore tantum conscia, que hoc secretum se habituram sacramento firmas 53ςlverat, in No Specu subterraneo salvatus est interiectis igitur cunctis, in quibus velut solis iubar sapientia refulgebat, non post multum tempus urbs ab obsidione pace inter se et hostes mediante soluta est. Rex autem ille adolescens cum nullum sapientem degum iurisque seritum consiliarium taberet, si haberet autem multos malorum incentores, coetaneos videlicet suos, qui eum secum in omne neptias scelusque trahebant, cepit omnia corumpere, libidine pro ratione uti, exercere in subditos tirannides, insidias inequales, putans sibi licere quicquid animo placuisset Iamque venerabiles leges ab ae usu deciderant, nec secundum eas tractabantur cause, Sed sepius iusti causam vel meritum tollebat impius, ei innocens iniqui fortunam sustinebat Corrumpebantur boni mores et vitia pro virtutibus colebantur. In hac ergo confusione constituta urbs terraque illi subiecta de se suoque rege ac principibus dolens dicere cogebatur, quod olim Sapiens dixerat se, inquiens, terre, cuius rex puer m et cuius
115쪽
- 104 principes mane comedunt Interim autem iuvenis ille, qui patrem morti subtraxerat, in curia utpote nobilis morabatur, causasque sibi propositas ad patrem in abdito referebatae quarum solutionem a patre suscipiens ad palatium reveri batur easque iterum diligenter ventilans terminabat. Quod cum cottidie crescens in sapientia ageret, regemque paulatim reducere ad rectitudinem vite morumque honestatem, ad tantum eius pre ceteris quamquam nobilioribus ditioribusqueri repente pervenit familiaritatem et amicitiam, ut eum primum et super omnes principem et consiliarium ordinaret. Sed ob hoc maxime sodalium contra eum suscitantur insidie, odia succenduntur. 1534 Videntes enim iuvenes nobiles super se illum exaltatum, se vero ut inutiles trusos retrorsum, set indignabantur vehementer et cogitabant, unde eum et quomodo accusaren Dum autem hic in virtutibus, illi in malitia crescerent, venit eis de patre iuvenis in mentem suspicio, ne forte viveret ac filium istam doceret sapientiam. Quod cum frequenter submurmurarent, nec tamen hoc ut re dubium in palam auderent dicere, artem, qua et patrem prodant, accusentque filium machinantur. Adeunt etenim regem petuntque ut sollempnes principibus suis exhibeat ludos sollempnesque epulas, precipiens cunctis ex edicto, ut quilibet eorum amicorum precipuum, pessimumque inimiam corum melioremque mimum servumque fideliorem secum adducat Placuit ei petitio, statuuntur sollempnietandi clies, evocantur principes, conveniunt singuli. Alius quidem pro
amico patrem, alius uxorem, altu amasiam cum eo, quem magis oderat, eoque quem fideliorem probaverat servum, re mimo quoque quem invenerat meliorem, Secum cum magno fastu adducens. Interim autem iuvenis ad patrem veniens,
ei quod gestum fuerat, enarravi Qui mox dolum intelligens interrogat filium, si quos haheret emulos, accipitque eum omnium sodalium invidiam et odium incurrisse. Iunc ad sae filium pater Scio ait, fili mi, propter me et te hoc exisse
decretum et hec sollempnia celebrari, ut cum tu me amicum scilicet tuum meliorem, regi obtuleris, continuo ut reus contemptorque decreti regis, quia olim me non occideras, accuseris. Sed tu aliter, quam sperant emuli, faciens meae ad presens omisso canem et asinum, uxorem et parvulum ad regem omnium ultimus introducas. Et I 54' clocuit eum pater, quem horum amicum, quem inimicum, quem
116쪽
servum, quem mimum diceret, quamve interrogatus de singulis, redderet rationem. Congregatus igitur cunctissae principibus exhibitisque regi que adduxerant, introivit et iste cum pompa sua satis mirabili dissimili que ceteris, regique astiti Porro diversis musicorum instrumentis
concrepantibus omnia resonabant, ad quorum voces asinus
stolidum animal stupefactus aures erigit tenditque caudam 31 magnisque conatibus rudit, rugituque suo totum concutiens palatium, regem omnesque, qui aderant, ad sui spectaculum congregavi Inimici vero eius videntes, se esse decepto ad irrisionem verba verterunt, sub ronia regi dicentes bonum sapientemque consiliarium se habere, qui talibus 315 suum palatium replesset monstris At rex maledicorum verbis minime intendens, sciebat enim, hoc non absque re fieri, interrogabat iuvenem, quid unumquid que eorum, que adduxerat, representaret Cui ille per singula sic respondit: Canis, inquit, meus tibi amicum optimum representat 38 Hic enim mecum quocumque iero vadens pericula fluminum latronumque mucrones dentesque ferarum subire non timet Sed ipsam prorsus mortem propter me despicit, sepe etiam me convivasque meos sua nobili reficit preda, nunquam absque me eius, numquam mecum tristis existens Certe, assi rex, numquam tam fidum sincerumque amicum potui invenire, sed nec te quidam hoc potuisse reor. Asinum autem meum servum fidelissimum patientissimumque tibi adduxi. Hic enim quolibet mane ad silvas pergens lignis inde redit onustus, quibus a dorso depositis frumentum ad molendinum portat reportatque molitum, deinde cum utribus ad fontem pergit, revehitque domum plenos. Cum autem collidie hic sine murmure 154h et reluctatione faciat, non vestes preciosas, non cibos exigit lautiores, sed sufficit ei, si parum feni vel pale pro laborem diuturno consequatur. Quem queso, o rex, vel ubi talem servum inveniam 8 Profecto nusquam.
Quem autem tibi mimum meliorum filio parvulo adduxissem Hic etenim michi cottidie exhibet ludos novos, dumque quod viderit vel audierit imitari conatur,
o gestus comicos representat, frangit verba que plene printerre non valet, et cum omnino non possit exprimere,
quod cogitaverit, signis illud motuque corporis manifestat Sub uno eodemque ore momento letus et tristis, flens
117쪽
- l06 et ridens invenitur, nec hoc artificiose, ut alii, sed simaa pliciter, natura et elate impellente agit, nichil inde sperans premit. Porro graviorem quem habeo inimicum uxorem obtuli. At uxor cum videret se huic iniurie reservatam recoleresque fidem, misericordiam et humanitatem erga maritum maritique sauem habitam iurore succensa vixque dum ille verba finire sustinens: O omnium, inquit, pessimum ingratissimumque hominum, qui immemor beneficiorum misericordi rumque, qua ego patri eius morti subtracto iam multis annis in cavea exhibui, me coram rege omnique populo ad inimicum sibi reputavit At iuvenis: Ecce, inquit, o rex, vides vera esse de uxore, que dixi, que pro solo verbo et patrem occultum prodidit et me mortis sententi mancipavit. Ideo sapientissimus quidam olim filium suum docens, eam maxime, que in Sinu suo cubaret, cavendam res mandavit,ae uxorem videlices, vel pseudoamicum intelligi volens. Cum enim manifesti inimici facile caveantur, uxorem aut blandum inimicum, qui semper incumbunt, nullus vitare poteti, quia amorem vehementissimum ore simulant et corde insidias machinantur Rex autem ille subtili I 54 ltatem iuvenisae ammiratus, intelligensque veritatem diciorum, accusatores eius prevenit: Vade, inquiens ad ipsum, SecuruS MOpatremque tuum, si adhuc vivit, non differas nostris sollenniis exhibere. Deductus ergo senex de specu ob immensam sapientiam pater urbis patrieque iudex a rege constituitur, set qui in brevi leges et iura ad antiquum statum reduxit, et evulsit pravos mores, bonos inseruit, discordes revocavit ad pacem multosque moriens reliquit virtutum sectatores.
Fuit quondam nobilis vir et potens castellum munitissimum aliasque multas possessiones habens riui filia solam ex uxore relicta fuerat, quam ipse, cum nullum haberet heredem, liberalibus artibus decrevit imbuendam, quatinus ex artium disciplina philosophorumque libris sapientiam, que melior est fortitudine mutuaret, per quam paternam sciret hereditatem tueri, quod posse armis aut viribus eias muliebris infirmitas denegarat. Nec fefellit eum in hoc Spes sua. Tantam siquidem illa scientiam subtilitatemque ex artibus comparavit ut magicam quoque artem nullo se
118쪽
docente magisto perciperet 155' Contigit autem post hec
patrem eius febre acuta correptum in lectum decidere, quin infirmitatem se evadere non posse intelligens, filiam ex testamento omnium bonorum suorum designavit heredem, sicque ordinatis rebus suis defunctus est Puella vero hereditate patris potita firmavit in animo, nullum se accepturam virum, nisi quem sibi et sapientia et generisas nobilitas adequaret Veniebant autem ad eam quam plurimi nobilium filii, seu eius pulchritudine seu facultatibus capit, sollicitabant eam de coniugio, pulsabant precibus, muneribus attrahebant, offerentes quidem multa, sed plurima promittentes. At illa, ut erat prudentis animi, nullum spemens nulliqueae se denegans precantium cuivis sui contubemium offerebat, sub tali dumtaxat conditione, ut prima nocte centum argenti marcas solveret, ea prout vellet eiusque amplexibus meretur, ac deinde mane facto, si alter alteri complaceret, tunc sollempniores coram amicis nuptias celebrarent mac igitur ae conditione audita veniebant multi iuvenes, provectioris quoque elatis viri, numerum et pondus marcarum virgini offerentes. Sed vacui iam ab eius amplexibus, quam a pecunia recedebant Incantaverat et enim illa magica sua arte noctum Stri pennam, quam cum capiti secum ae iacentis supposuisset, statim ille somno gravatus usque ad diei sequentis auroram, vel quousque illa pennam tolleret, immobilis permanebat Sicque illa multos spolians pecuniis inlinitum sibi congregavit thesaurum, et aliorum dampnis lucrum suum augmentavit id Inter eos autem, qui ad hoc puteal suas pecunias offerebant, iuvenis nobilis quidem satis, sed minus iaculiatibus pollens, centum arca Super OSSeSSione Sua
mutuatas virgini sub illa conditione obtulit Quibus illa susceptis die ilIa cum iuvene mulium cibi et vini sibi i55hJub indulgens seroque in lectum molliter stratum nudi ambo pariter se collocant, penna illa strigis prius iuvenis supposita cervicali. Nec dum autem ille membra lecto, cervicali eaput aptaverat, cum ipse obdormiens usque ad horam diei primam virginis secum dormientis oblitus est Tunc eo enim illa surgens pennam abstulit, illumque evigilatum eonfusum mittit ad propria. Verum iuvenis se esse delusum dolens, a quodam servo divite, cui quondam ipse iratus pedem abciderat, centum argenti marcas sibi mutuari rogat,
119쪽
- 108 volens 'ac iterum aut perdere, aut virginitatis nomine 425 virginem spoliare. Cui servus accepte quondam iniurie non immemor, pecuniam sub hoc pacto concedit, ut Si infra annum ipsam non restitueret ipse de came et ossibus iuvenis ad centum marcarum pondus auferret. Quod iuvenis parum curans concessit, insuperque ei cyrographum
M suo munitum sigillo tradidit. Accepta ergo ille pecunia, redit ad virginem, offert argentum, accipit illa, diemque
letum ad vesperum usque perducun Sero autem, cum paratum esset cubiculum, pennaque ex more pulvillo subposita, ille iuvenem subsecutura premittit Qui iuvenis ad 435 lectum preterite noctis veniens delusione sibi ex lectimonicie contigisse putans, cervical illud molle removit, cum quo et strigis fortuito casu excussit pennam. Quo facto membra dimitti lecto, suspendit sursum palpebras, et somno totis viribus reluctatur At illa iuvenem suis 44 iterum artibus magicis obdormisse putans, secura et nuda iuxta ipsum se collocat ille vero, postquam aliquantulum graviter se dormire simulasset, virginem ad se trahit, requirit debitum. Confusa illa repletaque stupore vehementi, pactum nequaquam negare potuit Quid plura' Mox illa usque 44 ad diem deducta est, mane autem inter se voto et 155 lMSensu pari concordantes, coram amicis et propinquis non sine admiratione invidiaque multorum nuptias et brarunt.
Porro iuvenis prosperis succedentibus creditoris sui Q oblitus pecuniam intra terminum constitutum non reddidit, unde loripes ille ulciscende iniuri oportunitatem se invenisse gavisus, regem, qui tunc temporis regnum tenebat, adit, movet de iuvene querelam, testem pacti cyrographum profert in medium iustitiam super hoc fieri rogans Rex autem, Q ut equissimus, crudele quamquam horesceret pactum, iuvenem tamen ad se venire precepit, accusatoris sui responsurum querelis. Tunc tandem iuvenis debiti reminiscens, regis auctoritate perterritus, cum amicorum turba maximaque auri et argenti copia venit ad curiam. Profert adversarius Ciro-460 graphum, recognoscit ille iussuque regis dant sententiam principes, licere scilicet loripedi agere quod irographum testabatur, aut quantam voluerit pro redemptione iuvenis pecuniam accipere. Rogabat ergo rex loripedem quatinus iuveni parcens duplicem reciperet pecuniam. Quod cum
120쪽
illius virili sumpto habitu, vultuque et voce magica Sua arte mutatis, ante regis alasium equo descendit, regemque adiit regemque salutat Inquisita autem, que esset aut unde, militem se esse respondii de ullimis mundi partibus oriun- ιχ dum iuris legumque peritum fore, ac iudiciorum subtilem investigatorem. Gavisus rex iubet illam, quam putabat militem, consedere sibi, causamque que inter loripedem ei iuvenem versabatur, illi committit terminandam. At illa vocasis utrimque partibus Tibi, inquit, o loripes, secundum ιβ regis principumque sententiam licet de came iuvenis centum marcarum pondus 155q auferre. Sed in hoc quid lucr beris, nisi mortem forsitan, si iuvenem interficias Melius est, ut pro eo septuplum pecuni aut decuplum accipias. ille autem iecem esiam marcarum milia se accepturum .hnegavit illa autem linteum candidissimum iubet afferri, iuvenemque nudatum veste manibusque ac pedibus ligatum extendi desuper. Quo facto Abcide, ait loripedi, quocumque volueris ferramento marcarum tuarum pondus. Verum si plus aut minus iusto pondere ad quantitatem cuspidisubaccus inde tuleris, vel si una sanguinis uita iniecerit linteum, cum sanguis substantia sit iuvenis, scias te continuo mille mortibus perimendum, discerptumque in mille frustatore Scam bestiarum et avium, totumque genus tuum simili sententie subiacebit, resque tu sublicabuntur Hanc ille, si horribilem expavescens sententiam Quoniam, inquit, nullus est hominum excepto deo, qui ita manum modificare possit, quin plus minusve auferat, huic incerto me submittere nolens iuvenem absolvo missoque debitum, mille ei marcas pro reconciliatione superaddens Sic ergo iuvenis uxoris ae prudens liberatus, Iesus ad propria remeaviL
Quidam Romanorum rex, dum aliquando contra hostes, qui iam maximam regni sui partem occupaVerant, cum exercitu pergeret, contigit, ut per quendam transiret viculum. Habebat ibi vidua quedam pauper cum filio unico domum Reulam, unam tantum de cunctis, que in mundo moventur gallinulam possidens. Transeunte autem per ante huius domum exercitu, regis filius adolescentulus accipitrem, quem nobilium more manu gestabat, ad gallinam vidue iecit, qui