Proben der lateinischen Novellistik des Mittelalters

발행: 1906년

분량: 235페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

131쪽

- lao di mortem patris dixit primus filius ista habeo anulum patris mei preciosum. Secundus dixit . Et similiter ego. Tereius frater respondit: Non, inquit, est iustum, quod vos eum habeatis, eo quod senior habet hereditatem, alius theetaurum Sed ego, si spero, preciosum anulumae habeo.

De mago et mundo.

Narratur de quodam mago, qui habuit quendam ortum pulcherrimum, in quo tot erant flores redolentes, tot fructus suaves, tot diuicie et delicie, quod delectabile fuit ibi esse Hunc locum nunquam volebat ostendere nisi fatuis et ei inimicis suis. Et cum essent introducti, viderunt tot et tanta gaudia, quod admirabantur. Quesierunt, ubi essent; responsum est eis, quod in paradyso

De rege et senescalco et tribus amicis.

Narratur, quod quidam imperator nobilis habuit filiam

pulcram sibi similem, quam commisit senescalco Suo custinet diendam et peregre profectus est. Promisit senescalm magnum honorem, Si bene eam custodiret usque ad reditum

suum. At ille oblitus est preceptum domini sui. Tractauit eam male, in tantum quod misera iacta est et totam pulcritudinem amisit Post modicum tempus misit imperator 280 nuncios senescalco pro filia sua sibi reddenda. Non reddidit. Tandem peremptorie est citatus. Vocauit tres amicos, in quibus confidebat, unum, quem tu quam se dilexiit, alium, quem tantum Sicut se ipsum, et tercium modicum, querens ab iis monsilium, quomodo ampOnga deret in conspectu tanti domini. Dixit primus, quod duceret eum ad exitum domus. Alter dixit, quod duceret eum ad portam, et tercius promisit, quod eum duceret

ante dona sinium et pro illo responderet. Statim fecit puellam lauari et ungeniis optimis inungi et vestimentisum preciosis indus, ii quod nulla penitus macula in illa appareret Et si tactum in

132쪽

De rege serpentem Soluente.

Legitur de quodam imperatore, qui a casu per quandam siluam transiit, inuenit serpentem a pastoribus captum et ad arborem alligatum. Qui pietate motus eum soluit et inra sinu calefacere fecit. Cum esset calefactus, incepit mordere. Ait imperator: Quid facis Cur malum pro bono reddis ΘμAit serpens: Quod natura dedit, nemo BL 22 v. tollere potest. Et ideo secundum naturam facio. Qui ait: h Bonum tibi feci, et illud michi male solvis. Illis sic contendentibus vocatus est quidam philosophus, vi esset iudex, et ei totum processum narrauit. Ait philosophus: , De hac causa per auditum ignoro iudicare, Sed volo, ut serpens ligetur vi prius, et tunc iudicium dabo. Et sic iactum est Tunc init philosophus Serpens si potest euadere, discedat Et tu, imperator, noli amplius laborare, Ut Serpentem Solvas, quia semper facit, quod natura

deditio Cap. 63 BL 25 r.

De diuite et puero per oleum decepto.

Quidam homo erat, qui unicum filium habebat, cui post mortem nichil preter domum dimisit. Qui cum magno

usi labore vixit, in tantum quod vix neccessaria optinebat, et quamuis magna coactus inedia, tamen domum Suam vendere nolebat. Puer iste habebat vicinum diuitem nimis, qui domum eius, ut suam faceret largiorem, cupiebat emere. sed puer nec prece nec precio vendere volebat Quo e0mperto diues cogitabat domum a puero Subtrahere. incepit cum eo familiaritatem habere. Sed puer secundum p0sse suum eius familiaritatem deuitabat. Denique contristatus diues, qui non potuit puerum decipere, quodam die ad eum venit et ait: O puer, commoda michi paruam si partem curi tu precio, quia in eam tonellos oleo plenos

custodire volo Et nichil tibi nocebunt, sed habebis inde

aliquid sustentaculum vite. Puer autem neccessitate coactuS,Nncessit et dedit ei claues curie. Puer vero interim Vicium

manibus acquisiuit more solito. in diues acceptis clauibus rapueri curiam suffodiens V tonellos oleo plenos ibi recondidit et, dimidios Hoc facto puerum aduocauit et ei

133쪽

- 22 claues dedit et ait: Puer oleum meum ibi committo sub tua custodia η Puer vero simplex putans Omnes esse plenos in custodia recepit. Post longum tempus contigit, quod inare terra illa oleum carum factum fuit. Diues hoc videns ait puero: Amice, Veni, adiuva me oleum effodere et premium a me accipias pro tua custodiat Puer concessit et eum iuuit Diues vero plenus malicia adduxit secum illos, qui oleum emere deberent. Terram apperuerunt et, plenos an et V dimidios inuenerunt. Statim diues puerum vocat dicens: . Amice, causa custodie tu oleum amisi. Nam quod tibi commisi, fraude abstulisti. Sed cito redde michi, que mea fuerunti Hiis dictis puerum accepit et ad iudicem duxit. Sed puer respondere nesciuit, sed inducia unius diei pectit; reo quod ei est concessum. In ciuitate illa morabatur quidam phylosophus, qui nominabatur auxilium uncium. Puer hec audiens ad eum perrexit querens consilium Phylosophus autem cum totum processum pueri audisset, pietate motus ait: is Mediante diuina gracia te iuvabo. Mane autem factore phylosophus venit cum puero ad palacium Iudex cum vidisset sapientem phylosophum, eum iuxta se sedere fecit et vocavit accusantes et accusatum et precepit, ut verba recit, BL 25ν.)rentur. Et sic factum est. Tunc ait iudex

phylosopho Bone magister, date iudicium is init phylom Sophus: Precipe clarum oleum de quinque plenis tonellis mensurari, Ut Scias, quantum ibi sit clari olei, et similiter de quinque dimidiis, ut scias, quantum in utrisque fuerit. Et si tantum spissi olei in dimidiis inueneris, quantum in plenis, scias oleum fuisse iuratum Si vero in dimidiis

is tantum spissitudinis inueneris, quantum clarum oleum ibi existens exigit, quod non poteris in plenis inuenire, Scias, utique oleum non fuisse furatum. Iudex hec audiens confirmauit iudicium. Factumque est ita per omnia, et sic puer est saluatus, et cupidus dampnatus.

De ciconia adulterata.

ad Erat quidam imperator, qui habebat ante portam palacii fontem clarum; et iuxta fontem due cyconi nidificabant, sic quod femella pullos produxit, masculus illo tempore per campos volabat cibum pro Iemella et pullis colligendo.

134쪽

- 123 Ipso absente lamella adulteraia est, et ne latorem masculusas in aduentu sentiret, lamella ad fontem descendit et se lauit Imperator hec percipiens semel, cum lamella fuisset adulterata, fontem claudi fecerat. Quem cum lamella clausum inuenisset, ad nidum rediit Cito masculus rediit et cum fetorem adulterii sensisset auolauit. Deinde infra aio tempus breue multitudinem cymniarum secum duxit, et ab illis lamella est occisa. De quo facio admirabatur

imperator.

De puero et delfino.

Refert Valerius, quod erat quidam puer V annorum, qui singulis diebus ad litus maris perrexit Quod videns ais quidam delphinus incepit cum puero ludere et ipsum super dorsum portare. Puer vero singulis diebus panem ad delphinum portabat et sic delphynum per V vel V annos sustentabat Accidit uno die, quod puer ad litus maris perrexit portans secum panem, ut solitus erat Delphynusam non venit Interim mare puerum circumvallabat, et puer submersus est Cum mare se traxit, delphynus venit, et eum puerum mortuum inuenisset, re nimio dolore iuxta puerum cecidit et mortuus est

De hominibus diuersarum formarum.

De hominibus iam est loquendum, unde dicit Pliniusae et Augustinus, quod aliqui homines canina capita habentes cum latrati locuntur. In Indya sunt aliqui homines, qui unum occulum habent in fronte super nasum Hii carnes animalium commedunt In Lybia sunt alique femine sine capite os et occulos habentes in pectore BL 36r. Inae oriente contra paradysum sunt homines nichil commedentes, quia os tam modicum habent, ut calamo potum Sumant; ore pomorum et florum vivunt Odore malo subito

moriuntur. diem cibidem sunt homines sine maso. facie plena. Item homines habentes labium inferius ita magnum, aes totam faciem contegant dormientes. Item alii sunt linguis muti loquentes in monachi. Item in Stichia sunt homines aure tam magna, ut contegant totum corpus Item aliqui

135쪽

- a sunt proni ambulantes ut precora. Item aliqui homines comuli, naso breui, sedibus caprinis Item in Ethyopia Mo homines uno pede latissimo tam veloces, ut bestias insequuntur. In Indya pigmei duorum cubitorum equitantes Superorco et cum gruibus preliantes. Ibidem femine quinquennies concipiunt et octo annis tantum vivunt temin india sunt aliqui homines V manus habentes et homines sta nudi et pilos in flumine morantes. Item homines in manibus et in pedibus VI digitos habentes. BL 36,. Item

mulieres cum barbis usque ad pectu sed capite plano. item in Ethyopia V occulos habentes. In Eripia sunt homines formosi sed capite et collo grvino cum rostris.

De eo, qui uas ductile vitreum obtulit.

350 Tyberius aegnauit, qui ante sumptum imperium

prudens ingenio, clarus eloquio, fortunatus in bello fuit, sed postea resolutis milicie artibus nulla bella gerens populiam romanum grauiter afflixit, filios proprios pluresque patricinos et consules interiecit Temperanciam abiecit sic, sta vi qui antea Nero Tyberius, nunc ero Bibero vocabatur. Huic quidam artifex vas vitreum ductile seu fabricabile optulit, quod Tyberius ad parietem proiciens, non fractum

sustulit sed curuatum. Igitur artifex malleum proferens et vitrum velud cuprum fabricans mox correxit Inierrogauit 360 autem eum, quomodo hoc posset esse. Ille dixit neminem hanc artem scire super terram. Quem Tyberius mox decollari iussit dicens: Si hec ars venerit in consuetudinem, pro nichil reputabitur aurum Vel argentum. μ

De regina, que III filios ex adulterio et IVR de semine regis pepererit

Quidam rex nobilis, sapiens atque diues uxorem habuit 365 predilectam, que debite dileccionis inmemor tres filios aputeum genuit, qui semper erant patri rebelles et in nullo ei similes. Deinde de regis semine quartum filium concepit, peperit et nutrivit. Accidit autem, ut rex inito dierum

suorum curriculo moreretur corpusque suum in regali set sarcophago clauderetur. Fost cuius exequias V filii supra-

136쪽

- as dici pro regni dominio litigauerunt Miles quidam veteranus, monui regis quondam secretarius specialis, regni primatibus sic dicebat: Audite consilium meum Expedit vobis, ut corpus defuncti regis de sarcophago tollatis et quilibet ad arcum cum sagitta paratum habeat, et quicunque profundius eorpus Sagittaverit, regnum suum habebit. Placuit eis consilium Patrem suum de loco effoderunt et ad arborem ligauerunt. Primus sagittam iaciens manum dextram patris sui vulnerauit Qua de re tanquam heres unicus et regniae dominus gloriatur. Secundus vero torquens sagittam propius sagittam in os letanter quodammodo sagittabat. Vnde sibi regnum cercius ascribebat Tertius autem cor eius sagitta perforauit, qui BL 38ν. se pro suis fratribus regnum putabat sine lite inertissime sossessurum Quartus vero 38 eum accederet ad corpus, ingemuit et voce lamentabili sic dicebat: Absit a me, ut ego corpus patris me viuum aut mortuum unquam edami Hiis dictis regni principessimulque populus uniuersus eundem iuuenem eleuantes umquam verum heredem et regni dominum imperatoris o solio locauerunt, et alii III omni dignitate erant priuati.

De milite, qui semiambulans, semiequitans venit ad regem.

Quidam miles quendam regem, a quo inseodatus erat, grauiter offendit Misit ad eum milites, ut pro eo intemeederent Vix eius amiciciam sub hoc pacto optinuit, scilicet quod ad curiam eius pedes et eques pariter, id est semia ambulans et semiequitans veniret, et quod secum duceret fidelissimum amicum et ioculatorem et inimicum perfidissimum. Qua de re miles contristatus cogitare cepit, quomodo h0 adimplere posset Quadam vero nocte cum peregrinum quendam mospicio recepisset, clam dixit uxori Sue Scio, quia peregrini promptam peccuniam sunt Secum portanteS. lo igitur, si tu suades, hunc peregrinum interficere; peecuniam eius optinebimus. At illa: Bonum est consilium. Cunctisque dormientibus circa diluculum surgit Miles, peregrinum excitans abire iubet; numques de suis virilis in frusta secuit ponensque ea in sacco. Deinde Π0rem suam excitat dansque sibi saccum, ut in angulo

137쪽

- 126 domus absconderet, et dixit: Tantum caput et crura cum brachiis in hoc sacco posui, truncum autem corporis in nostro stabulo sepelivi. ritis dictis aliquantulam peccuniam 41 ei ostendit, ac si illam peregrino mortuo abstulisset Cum autem dies adesset, ut domino suo se presentaret, accipiens a dextris canem et puerum suum paruum in gremio et uxorem suam a sinistris simulque uic dinum paruulum ire cepit. Cumque castro domini sui appropiaret, dextrum crus 415 supra dorsum pulcsr in sui velud equitans posuit in terris per alterum gradiendo, sicque pedester e castrum et B 39ν. curiam subintrauit Quo viso princeps cum astantibus mirabatur. Ait ei princeps: Vbi est amicus tuus fidelissimus 3 Qui statim gladium suum evaginan canemam suum in conspectu omnium vulnerabat ad probandam vere fidei puritatem. Qui cum clamaret et fugeret re dolore, ipsum denuo reuocauit cumque claudican et sanguinans remearet, ait miles: Ecce, domine, amicum fidelissimum duxi mecumi Cui ille . Vbi est ioculator tuus p Atta ille paruulum filium suum ei ostendit dicens: Ecce, dominet Non est ioculator in mundo, qui tantum solacium michi conferat, sicut quando filium meum ante me ludere video. Dicit ei princeps is Vbi est inimicus tuus 3 Qui statim alapam uxori sue dedit dicens: Quare tu tam impudiceia dominum meum regem intueris 3 Illa statim respondit: is maledicte homicida, quare me percutis Nonne in domo tua propria lamentabile homicidium perpetrasti ΘAudite me, domine Pro modica peccunia quendam pauperem peregrinum occidit Quod Miles audiensas iterum alapam ei dedit dicens: O maledicia, cur falsum crimen inpingere non formitas 3 Que statim livoris et iracundie facibus inflammata coram omnibus exclamauit: Venite, et ostendam vobis locum, in quo occisi caput et crura et irachia sepeliuit, et stabulum, in εο quo truncum corporis sepeliuit. Nec illi audientes adprobandam rei veritatem ad hospicium militis perrexerunt. Precurrens autem mulier cellarium apperuit et locum ostendit, in quo saccus cum vitulinis carnibus est defossus. Qui concito effodientes visis carnibus stupuerunt astu- 445 ciamque militis cognoscentes dignis ipsum laudibus extulerunt. Qui postea suo domino specialis dilectionis vinculo

138쪽

De Macario.

Scacarium habet VII puncta. Ad istum ludum ludunt

VI homines. Primus pedinus, qui, cum procedit, non vadite nisi unum punctum, et quando vadit lateraliter ex alia parte, rapit alium, et cum venerit ad metam, fit fert vel regina. Secundus alphinus, currit tria uncia Sursum et deorsum. Tereius miles vadens III puncta lateraliter. Quartus occhus, vadit omnibus modis in longum, latum et capit, quidquid eo inuenit Quintus fert, id est regina, non vadit de albo ad nigrum et ponitur iuxta regem et, quando recedit a rege, capitur. Sextus rex, vadit ante et retro et a latere et capit ubique. Sed quando non curat, habet sichel et math, id

est conclusu atque captuS.

De quadam phylomena et sagitario.

ae Sagittarius quidam aviculam paruam capienS, Omine phylomenam, et cum vellet eam occidere, vox data est

phylomene, et ait is Quid tibi proderit, o homo, si me occideris Neque enim ventrem tuum de me implere valebis. Sed si dimittere me velles, tria mandata tibi darem, κε que si diligencius obseruares, magnam inde utilitatem consequi posses. Ille vero ad eius loquelam stupefactus promisit, quod eam dimitteret, si hec tria mandata ac viilia proferret Et illa: Audi mel Numquam rem, que apprehendi non potest apprehendere studeas Hoc est sh primum. Audi secundum De re perdita et inrecuperabili numquam doleas Audi tercium Verbum incredibile numquam credas rie tria custodi, et bene tibi erit l- ille autem, ut promiserat, eam volare dimisit Phylomena per aera volitans dulciter caniauit finito cantu dixit ei: i54Ve tibi, homo, quam malum consilium habuisti et quam magnum thraaurum hodie perdidisti Est enim in meis

visceribus margarita, que structonis ovum sua vincit magnitudine. ille hec audiens contristatus est valde, quod eam dimisit Expandit rete suum et conabatur eam apprehen aedere dicens ei: Veni in domum meam, et Omnem humanitatem tibi exhibebo et propriis manibus te pascam et ad

139쪽

que tibi dixi, nullum proiectum inde habuisti, quia et de

4 me perdita sed irrecuperabili doles et me capere per rethetemptasti, cum nequeas me capere; et insuper margaritam tam grandem in meis visceribus esse credisti, cum ego tota ad modum oui structonis non valeam pem M. Tv.ὶtingere. Stultus es et in stulticia tua semper permanebis. Hiisas dictis auolauit. Homo dolens et tristis ad domum suam

De unicornu et puteo et peccatore.

Barlaam narrat, quod peccator est similis homini, qui, cum timeret unicornem, cecidit in baratrum. Dum autem caderet, arbustulam quandam apprehendit manibus, que deis fundo ascendebat, et aspiciens inferius vidit ad pedem arboris puteum teterrimum et draconem horribilem arborem cingentem et eius casum ore aperto exspectantem DuobuS autem muribus, quorum unus erat albus et alter niger, arborem incessanter corrodentibus 4m radice sensit eam 500 vacillare. IV quoque vipere albe a base, in qua pedem fixerat, procedentes totam foueam flatu suo mortifero toxicabant. Eleuans autem occulos vidit exitum mellis de

ramo arboris distillare oblitusque periculi, in quo undique positus erat, dulcedini illius se totum dedit Quodam autem 505 amico eius porrigenti sibi scalam, ut egrederetur, melle delectatus distulit et cadente arbore cecidit in os draconis, qui descendens in puteum ibi eum deuorauit. Cap. 48 BI. 44, 3.

De Alexandro et Dyonide pirata.

Refert Augistinus de ciuitate dei, quod Dyonides pyrata

galea una longo tempore in mari homines spoliauit et cepit 51 Qui cum multis nauibus iussu Allexandri fuisset quesitus, tandem captus est et Allexandro presentatus, qui eum interrogauit dicens: Quare mare te habet infestum ΘηRespondit statim: Et quare te orbis terrarum Sed quia ego illud ago galea una. latro vocor, tu vero mundum

140쪽

- a 515 opprimens nauium multitudine magna diceris imperator. Sed si fortuna circa me mansuesceret, fierem melior at contra quo tu fortunacior, tanto eris deterior. Allexander respondit . Fortunam tibi mutabo, ne malicia sue fortune sed meritis asscribatur. Sicque dilatus est per eum, deae latrone factus est princeps et mirabilis elator iusticidi

De puero apyro.

Macrobius refert, quod quidam puer romanus, nomine Papyrus, Semel cum patre senatum sapientum intrauit, ubi quoddam secretum consilium preceptum est sub pena capitis custodiri. Cumque puer esset reuersus ad matrem domum, re interrogatus a matre, quid consules statuissent, ait puer: . Non licet alicui dicere, quod sub pena capitis precipitur occuliari. Audiens hec mater plus incepit precibus, prinmissis, minis et verberibus puerum ad reuelacionem tanti secreti inclinare Tandem puer, matrem molestam euaderet et secretum teneret, dixit actum esse in senatu consilium, utrum sit melius in futurum, quod unus vir ducat plures uxores, vel una mulier plures viros in matrimonium. Quo dicto mater aliis feminis romanis secretum hoc proposuit quasi verum Altera die femine cum turmabae venerunt ad senatum dicentes ocius nam duobus, quam duas feminas nubere ni viro. Senatores vero pauentre verecundi sexus inpudicam insani- m. 45ν.)am mirabantur, quidnam vellet tanta feminarum intemperies, non ut tam me rei prodigium, et tam verecunda postulacio quid sonare Postea puer Papyrus dixit senatui rem gestam. De qua ipsi puerum commendantes statuerunt, ut hic puer semper senatui interesset et alius nullus in futurum.

De Ligurio milite, qui coegit populum iurare et seruare leges.

Narrat Trogus Pompeius de Ligureo, nobili milite, qui

ciuitatem quandam cum populo iurare induxerat ad serub bandum leges quasdam iustas et utiles, licet graues, donec

ipse Appollines deifico, quem ipse finxit esse auctorem

SEARCH

MENU NAVIGATION