장음표시 사용
71쪽
factum diligenter ut sibi clare notesceret veritas huius rei, - et credere non voluit de facto uxoris sui nisi videre ad oculum. Dixi ei quadam die ut pararet ei cibum quia intendebat ire ad operandum in alia terra, in domo cuiu clam nobilis, et ibi pluribus diebus moram trahere. Et audiens hec mulier letata est valde. Et parato sibi cibo, Mo exivit de domo et ait uxori Custodi bene domum et habe potestatem quousque redibo. Et cum ibat respiciebat
post eum mulier donec prolongaretur a domo, et cum rediret mulier ad domum, latitavit vir in quodam loco post ianuam domus Nocte vero accessit iste suaviter ad cameram hae et se sub lectum intromisit in quo ipsi iacere solebant. Mulier vero, estimans ipsum recessisse, misit pro amasio suo significans ei, quod vir suus non erat in domo. At ille cum venisset, comederunt et biberunt et locuti sunt parabolas, postea vero verunt ad lectum. Et dum iacerenteae in lecto, audivit vir omnia que agebant; et cum dormiret paterfamilias revolvit se et extendit pedem extra lectum in somno. Mulier vero sentiens strepitum eius cognovit quod maritus eius erat. Et excitans cito suum amasium dixit ei: Scio quoniam maritus meus sub lecto est; nunc volo quod εο alia voce queras a me Quem plus diligis, aut me aut maritum tuum. Et cum noluerim tibi dicere, insiste a me querere donec dixero. Et cum ille interrogasset illam, respondit ei: Quare queris hoc a me numquid putas, ne sit quis apud me dilectus et carus sicut meus maritus 361 Nos autem huiusmodi mulieres non diligimus amasios
nostros, nisi quantum adimpleamus nostram concupiscentiam perSona eorum non respiciente neque mores nec aliquid eorum considerantes consummata vero nostra voluntate,
efficiuntur in oculis nostris sicut ceteri homines de mundo. 61 Maritus quoque melior est mulieri quam pater et matere fratres et filii totus namque labor et eius intentio est in ipsa. Et propterea maledicatur quecumque mulier, que non diligit magis vitam mariti sui quam vitam utipsius Et audiens vir suus hec verba, confidit in amore suo ex his 620 que audiverat ab ea, dicens in corde suo: Nunc scio quod uxor mea diligit me valde toto corde et mente. Et iacuit
sub lecto in auroram, et amasius cum Sua uxore in lecto
72쪽
- 6 dormiens. an vero recessit amasius mulieris in viam Suam marito ignorante, quia dulciter sub lecto iacui domae miendo in stercoribus. Mulier vero iacuit in lecto dormiens, et experrectus maritus bonus exivit de subius lectum et invenit suam uxorem suaviter dormientem; et cepit sedere
in latere eius et flare in faciem eius et osculari et amplexari eam donec fuit excitata. Et ait Anima mea redemptio tua lsae iace et dormi, quia non dormivisti hac nocte, et nisi quia nolui turbare te, interfecissem utique illum iniquum et reddidissem te tranquillam ex eo. 16 S. 214.J Dicitur fuisse apud quemdam lacum eo, cui natum
erat apostem de quo extenuatus est, et in maximum emae venit deiectum, ita ut venari non posset aliquid pro suavita. Erat autem cum eo vulpes, cuius victus erat residuum
leonis et quod sibi erat superfluum postquam comedit. Et iacia est hec egritudo leonis vulpi valde molesta, quia amiserat escam et portionem suam. Quadam vero die dixit saevulpes leoni Domine animalium, quare video te macilentum
ei perditum Cui respondit leo: Hoc quod vides in me
non est nisi ex postemate quod accedit mihi, cui non invenio medicinam nisi cum corde et auriculis asini, ut, toto meo corpore bene in aqua fluente, comederem illas et Astunc reficerer. hcit ei vulpes Hoc mihi facile est, quoniam scio prope nos fontem ad quem fullo venit omni die ad candidandum pannos, secum ducens asinum quem
ducam ad te, et de eo capies quod vis. Dixit ei leo: Si mihi hoc feceris, erit apud me maxima gratia. εω Et festinans vulpes, accessit ad locum ubi erat asinus, dicens ei: Quomodo video te defectuosum et macrumpta respondit asinus: Hoc est ex malicia mei patroni, qui me affligit et tenua fame. Et ait ad eum vulpes: Quare igitur vis esse secum it respondit asinus: Quo valeo ire Θ ubicumque enim iero simile mihi continget. Et dixit vulpes: Veni mecum ad quoddam pascuum bonum, in quo Sunt mulie asine, nec est ibi mugitus leonum nec strepitusserarum. Et audiens hec minus, placuit sibi et dixit: Non solum tecum vado propter asinas, sed ex nimia dilectionem quam habeo erga te. Et exurgens ivit cum eo. Venientibus illis ad leonem, gavisus est leo cum autem invadere esset
73쪽
- 62 asinum eo, ex debilitate corporis sui non potuit ipsum laniare, et dimisit asinum illesum ab eo discedere. Cum hoc vidisset vulpes, ait leoni momine ferarum, quid si eae hoc quod fecisti Iuro tibi, si illum dimisisti tua voluntate, magnum laborem et afflictionem famis mihi intulisti; si vero ex tua impotentia dimisisti, e nobis quia perditi sumus, nec in nobis amplius erit potentia acquirendi vitulum Et nolens eo quod perpenderet vulpes suum defectum, em cogitavit dicens: Si dixero ei quia volui ipsum dimittere, reputabit me fatuum, et ait ad eum: Si poteris ipsum iterum ad me ducere, indicabo tibi quare illud feci. Dixti
vulpes iam expertus est asinus deceptionem meam; adam ad ipsum secundario et ei parabo argumenta que potem. set Et exurgens ivit ad ipsum, et, cum videret eum asinus a
longe, dixit ei: e tibi quid amplius queris in me agere3
Et ait ad eum vulpes: Non iniendo in te agere nisi Omne bonum; verum tamen veni tecum ad asinas quas tibi dixeram, et vidisti quid tibi faciebant ex nimia earum dilectione erga ego te et quia tua conversatione delectabantur. Tu autem expavisti estimans tibi in malum iacere; verum tamen si parum sustinuisses, vidisses gloriam quam nunquam vidisti. Et cum asinus a diebus suis non vidisset leonem nec sciret quid esset, rediit secundario cum vulpe, quia affectabat esse eum 685 Minabus quas sibi significaverat. Et cum accederet ad leonem, rapuit ipsum leo et interfecit illum. Et dixit vulpi: Conserva ipsum, donec vadam et abluam corpus meum iuxta informationem medici mei. Et cum iret leo ad lavandum se comedit vulpes aures et cor asini. Et cum redireses leo dixit: Ubi sunt eius auricule et cor Et respondit vulpes Scire debes quoniam, si habuisset auriculas ei oer quibus me audivisset et intellexisset, non iterum ad evel nisset, postquam de manu tua evasisset
Adveniente autem tempore partus antedicte mulierissae peperit ilium pulcrum et delectabilem super quo ambo gavisi sunt Et consummatus diebus purgationis mulieris, dixit suo marito: Sede hic cum puero ut vadam ad balneum
et mundabo me. Et patre remanente cum puero, coevenit nuncius regis et vocavit eum ad regem. Habebaietae autem in domo canem qui cum vidisset serpentem de
74쪽
- 63 foramine exeuntem et ad puerum accedentem ut ipsum offenderet, rapuit ipsum et eum in frusta detruncavit, et remansit os canis sanguine pollutum. Et facium est cum rediret heremita de domo regis, aperto ostio exivit ad eumraecanis, et videns heremita os canis esse sanguine pollutum, estimavit puerum offendisse et percutiens ipsum fortiter, interfecit illum, nec meditatus est in suo facto. Postea vero intravit domum et invento puero vivo et serpente mortuo ante ipsum, scivit quoniam canis serpentem intem 710 lacerat. Et penituit eum valde et doluit multum dicens: Utinam non natus esset puer iste et non interfecissemeanem meum, nec pro tanto hono tantum retribuissem
malum ei Talia enim sunt opera illius qui ingratus est de receptis beneficiis. Et rediens mulier ad domum suam, 7la vidit canem et serpentem interfectos. Et interrogavit maritum super hoc. Cui exposuit negocium. Et ait ad eum mulier: Talis est fructus cuiuslibet agentis opera sua cum festinantia nec providentis res antequam pertractet eas; quicumque enim simili modo facit penitebit et contristabitur et non proficiet 7 si ei quicquam neque cedet de suo corde tristicia.
Fertur quod, cum ambularet quidam heremita per viam, vidit foveam quam foderant venatores ad capiendum animalia ut sua coria decoriarent. Et inspiciens ad fundum iove' vidit ibi hominem qui erat aurifaber, et cum eo erant 7 bsymeus, serpens et vipera, nec illum hominem offenderant. st videns hec heremita cogitavit dicens: Advenit nunc lampus quo magnam misericordiam exhibeas, eruens hunc hominem de dentibus adversariorum suorum. Et accipiens lanem iniecit eam in foveam, quam Symeus apprehendenSu sua levitate ascendit per eam. Et iniiciens funem hcundario ascendit vipera, et iniiciens tercio ascendit serpens, qui omnes, recognoScente gratiam eius, regraciati sunt illi. Et dicunt ei: Nequaquam velis educere hunc hominem inde,
quia non est in terra aliquid negans beneficium sibi collatum d sicut homo et precipue sicut hic homo. Et dixit et symeus: Scias meum habitaculum esse in tali loco et dixit ei vipera: si ego in lacu qui prope est illic moror at serpens Et ego in flumine ibi prope moror quia si habueris inde
stansitum, remunerabimur tibi super bono quod nobis con-
75쪽
- 64 et o tulisti. Et abiit unusquisque in viam suam. Postea vero iniecit funem ut educeret aurificem, non curans de eo quod dixerunt ei illa animalia, et eduxit eum de fovea. Et cum ipsum eduxisset, regraciatus est ei et ait illi: Tu maximam gratiam mihi contulisti pro qua teneor tibi remunerare, quod si placeret 745 deo te transire per terram quam tibi et animalia indicarunt, cum ibidem sit meum habitaculum, remunerabo te de gratia quam fecisti mihi. Et abiit unusquisque in viam suam. in processu vero temporum accidit heremite transire per illam terram et occurrit et symeus et videns salutavitetae eum et ait ad eum: Nihil nunc habeo apud me sed prestolare paulisper. Qui abiens rediit ad eum cum multis fructibus et delectabilibus et sibi donavit et, sumptis de illis quod voluit, discessit inde. Et occurrit ei vipera que et videns salutavit eum et ait Magna fuit gratia quam recepi 755 a te, sed rogo ne discedas, donec redibo ad te; et ivit vipera ad domum regis et interfecit filiam suam et acceptis corona et iocalibus eius, tulit et donavit heremite, et nihil ei de morte fili regis manifestavit. Et cogitavit heremita in corde suo dicens: Iam hec animalia de beneficio quod eis egi, 760 mihi remuneraverunt estimo quod si ad aurificem pervenero, melius ipse mihi remunerabit, et saltem mihi de huiusmodi localibus consulet. Postea vero heremita accessit ad domum aurificis, et videns eum aurifex duxit eum ad suam domum et honorem ei contulit. Cumque videret 765 aurifex coronam auream, cognovit eam quod fuit fili regis, et ait ei: Noli hinc discedere, donec ad te rediero. Et transiens ad domum regis annunciavit ei quomodo invenerat coronam ille sue in manu cuiusdam qui erat in domo sua et ipsum retinuerat donec mandaret rex super hoc Et 770 audiens hoc rex, misit pro eo; qui cum veniret et ostenderet coronam regi, cognovit rex illam, et mandavit rex ipsum flagellari et duci per civitatem, deinde suspendi. Et factum est ita. Et cum ducerent illium per civitatem, ibat plorans amare, clamans et dicens: Si consilio ferarum attenetet dissem de quo mihi consuluerunt, non utique hoc malum mihi evenisset Et audiens serpens vocem eius, exivit ad eum de cavema, et videns quod acciderat ei, doluit et obstupuit et meditatus es argumenta pro sui liberatione. Et cito serpens ad domum regis momordit filium eius. 78omisitque rex pro astrologis et magis ut sibi facerent incan-
76쪽
- 65 di tationem et portarent ad ipsum de tyriaca, et nihil ei profuit; et in astris contemplati sunt arte sua, donec puer incepit loqui, privatus enim erat sermone, et ait filius regis Scitote
me sanari non posse donec veniens heremita qui sine culpa est ad mortem condamnatus, et ducat manum suam perdo carnem meam. Et audiens hoc rex, mandavi duci heremitam ad se qui a rege interrogatus exposuit ei omniaque lacerat feris et aurifici, et verbum quo fere ipsum promonuerant homini non benefacere et quare venerat ad illam civitatem. Et elevatis oculis ad celum, oravit heremitans ad deum dicens: Domine deus, ego sum innocens de hoc negocio, Sana, obsecro, ilium regis. Et puer sanatus est et recessit dolor eius. Et videns hoc rex, honoravit heremitam dans ei munera et mittens ipsum in pace; et mandavit suspendi aurificem. Et hoc est de eo, qui benefacitae ingratiS. 8 S. 30 .l Dicitur quod quatuor homines pariter in itinere associati fuerunt, quorum unus erat filius regis, secundus filius mercatoris, tercius filius generosi, et erat Speciosus valde; quartu vero erat viator et cursor Qui omnes simul in itinere convenerunt, erant autem pauperes nihil habentes nisi vestimenta. Et cum ambularent per viam, dixit illius regis: A divina voluntate omnia predestinata sunt dixit filius negociatoris Intellectus melior est omni re dixit nobilis et speciosus Pulchritudo est melior aliis rebus; dixit viator Solii- si citudo et promptitudo in ipsis negociis melior est omni re. Et cum accederent prope quandam civitatem, sederunt in uno loco ei dixerunt viatori: Vade tu qui sollicitus es in tuis negociis, et procura nobis hodiernum cibum. Qui ait Libenter Et ingressus civitatem et investigavit dili-8l genter qualem laborem deberet exercere quo haberet salarium quod sufficeret ad diem pro victu quatuor hominum. Cui responsum est, nihil melius esse quam apportare ligna. Et accedens ad silvam fecit sibi sarcinam magnam necessaria pro se et sociis suis, scribens in portam civitatis quoniam re vir probus et sollicitus in arte sua lucratus est una die denarium argenteum. Et rediit ad socios qui cibo et potu reieci sunt illa die. Altera vero die dixerunt filio nobilis: Vade et tua pulchritudine procura nobis hodie neceSSaria.
77쪽
ae artem, nec est conveniens me vacuum ad Socios meos redire.
Et posuit se ad quamdam arborem tristis et dolens et voluit separari a sociis, et cum transiret quedam matrona iuxta eum et suam videns pulchritudinem, capta est in amore eius. Que veniens ad domum suam, misit pro eo. Quo veniente adae eam fecit convivium et stetit cum ea toto die in sero autem domina dans ei quingentos denarios argenteos, licenciavit eum. Et rediit ad socios suos fovens ipsos per totam cliem. Tereia vero die dixerunt filio mercatoris: Vade et tuo intellectu procura mobic hodie victum Qui ingrediensae civitatem, venit ad portum maris, ubi conventicula mercatorum erat et multarum navium. Et vidit ibidem negociatores loquentes cum patrono et dicentes, an vellet pro tanta dare pecunia quod renuit patronus tunc dixerunt inter se mercatores: differamus in crastinum, quod nemo est qui ab eo Mo emat. Quod audiens filius mercatoris et illis abeuntibus, accessit ad patronum, qui patrem eius bene noverat et convenibat cum eo pro mercantia, quam emit pro quinque millibus florenis. Altera vero die veniebant mercatores videntes se esse reventos, emerunt a iuvene pro decem M millibus aureis. Et sic recessit iste iuvenis et venit ad socio Suos Scripsitque cum circumspecta prudentia lucratus est unus una die quinque millia florenorum. Et de hoc
Quaria vero die dixerunt filio regis: Vade et tu et 850 procura nobis hodie necessaria, qui de predestinatione divina locutus es et tu in eam confidis. Qui cum iret et sedebat tristis et dolens iuxta portam civitatis, et iactum est a deo, ut mortuus esset rex illius provincie in illa die non relictis filiis vel aliquo consanguinoo. Et cum exiret universus 855 populus ad Sepeliendum corpus regis, transierunt iuxta istum iuvenem qui sedebat ibi non surgens de loco nec compatiens morti regis. De quo mirabatur populus, et cum ab eo interrogassent causam quare, ille obticuit, et non respondit quiequam, propter quod expulsus est de illo loco. Et cum 860 redirent de sepultura regis, vidit ipsum ille qui eum expulsit et dixit ei: Nonne tibi precepi, ut non amplius hic sederes ΘEt accepit eum et inclusit eum in carcere. Congregato Vero universo populo ut sibi regem constituerent, surrexiti hic qui filium regis in carceres detinebat et ipsis totum
78쪽
- 67 ae processum declaravit. Et miserunt pro eo et ipsi interrogaverunt ab eo, quis et unde esset, et quare ad terram venisset. Qui dixit Scitote quoniam sum filius talis regis magnifici, quo mortuo frater mihi regni usurpans motus est me perdere et expellere de regno et timens fugi ad terram vestram. Et M audientes hoc quidam, qui cognoverunt patrem suum, elevaverunt vocem suam dicentes: Vivat rex, vivat rex Quod placuit omnibus et ipsum in regem constituerunt, et duxerunt ipsum per civitatem, ut moris erat. Et cum pervenissent ad portam civitatis, vidit eam que scripserant socii mandavit Nascribi quo prudentia, pulchritudo, intellectus et quicquid boni homini advenit a deo predestinatum est Et factum est cum veniret ad domum, misit pro sociis suis enarrans ipsis quid sibi acciderat a divina predestinatione, glorificans et laudans deum de sua gratia. 88 Post hec vero dixit philosophus: Viri intelligentes et sapientes debent scire et credere, quod universa ordinatae disposita sunt a divino beneplacito, et nullus potest sibi bonum approximare nec malum elongare, sed totum a deo
causatur, et ipse quod vult agit in illis et perficit quod aes intendit Quapropter quilibet tenetur deo confidere et hoc
II. Historia ea septem sapientibus.
Incipit hystoria VII. sapientum m 138r . Poncianus in civitate Roma regnauit, prudens valde. Qui uxorem filiam regis Romanorum accepit, pulchram valdeae occulis hominum graciosam, quam multum dilexit imperatrix concepit et filium pulcherrimum peperit, cui nomen Dyocle anus erat impositum. Crevit puer et ab omnibus dilectus. Cum vero VII annorum SSei, materysque ad mortem infirmabatur, vidensque quod euadere non posset, nuncium imperatori destinauit, ut cito ad eam taederet Imperator vero statim ad eam venit Que aiti ei: Domine mi, de hac infirmitate euadere non potero.
79쪽
- 68 Vnam paruam elicionem, antequam moriar, humiliter peio Qui ait: Pete a me quid volueris Et si est possibile, tibi dabo. At illa: . Post meum decessum aliam Orem accipies. Rogo ut illa potestatem super filium meum nonis habeat; sed nutriatur longe ab ea, ut possit sapienciam aedoctrinam acquirere. Ait imperator: Domina, tuam peticionem concedo. Hiis dictis vertit se ad parietem et emisit spiritum imperator multis diebus mortem eius planxit et eam monorifice sepulture tradidit Post istuc decessumae imperator tristis valde erat nec a multo tempore uxori copulari uolebat Cum vero semel in stratu suo iacuimet, cogitauit de filio suo intime dicensque in corde suo: . Tantum unicum filium habeo, qui heres meus erit. Bonum est ut cum riuuenis fuerit, doctrinam atque sapientiamae addiscat, per quam post meum discessum imperium regere 9 Sic Mane vero, cum surrexit, uocauit satrapas imperii et super hoc consilium habebat. At illi: Domine, in Roma Sunt Vll. Sapientes, qui omnes magistros mundi in sapienda ac doctrina excellunt Vnus eorum vocetur BL 38ν eis illi puer tradatur ad nutriendum ac doctrinandum i Imperator vero statim litteras anulo suo signatas misit ad Vll Sapientes, ut sine ulteriori dilacione ad eum venirent lilivero Statim venerunt. Cum autem venissent, ait eis imperai0r is ScitiS, larissimi, quare pro mobis misissem Θ At illi: 35 Domine, penitus ignoramus. Qui ait: Tantum unicum filium habeo, sicut vobis bene constat, quem ad nutriendum, doctrinandum vobis tradam, ut per vestram doctrinam ac sapienciam possit imperium post meum decessum regere. Ait primus magister, cui nomen Bantillus: is Domine, trade. michi filium tuum ad nutriendum et doctrinandum si
eum faciam scire quantum ego scio et omnes socii mei sciunt infra VII annos. Ait secundus magister, cui nomes Lentulus: Domine, a multo tempore tibi seruiui et adhuc mercedem nondum accepi. Pro mercede nichil aliud peio 45 nisi ut michi filium ad nutriendum tradas. Et ego faciam eum Scire quantum ego scio et omnes socii mei sciunt infra VI annos. Ait tercius magister, cui nomen mih0:is Domine, septu in periculo vite me tecum mare transiui. Nunquam mercedem a te optinere potui. Nichil aliud pro 50 mercede uero nisi ut tradas michi filium ad nutriendum, doctrinandum. Et ego faciam eum scire quantum ego Seio
80쪽
- 69 et omnes socii mei infra V. Iannosl, si ad hoc ingenium habeL Surrexit quartus magister, cui nomen atquidrac, macilentus valde, et ait , Domine mi, ad memoriam reduc, bo quomodo ego et omnes mei predecessores imperatoribus ministrauerunt et mercedem nullam recepimus. Quare nichil aliud peto pro mercede nisi ut michi filium tuum tradas ad nutriendum, doctrinandum. Et ego faciam eum scire quantum ego Scio et omnes socii mei infra lV annos. με Surrexit quintus magister, cui nomen osephus, et ait:. Domine mi, Senex Sum et semper primus ad consilia vestra vocari solebam. Que autem consilia vobis dederim, constat prudencia vestre, et quam utilitatem ex hoc habuistis omnes satrape nouerunt munquam adhuc mercedem michi reddis dissis. Nichil aliud quem pro mercede nisi ut michi filium vestrum tradatis ad nutriendum, doctrinandum. Et ego iaciam eum Scire quantum ego scio et omnes socii mei sciunt infra lII annos. Surrexit sextus magister, cui nomen Cleophas, et ait: Domine mi, iam senex sum et in vestro 7 seruicio toto tempore vite me laboraui et mercedem non optinui. Pro mercede nichil aliud peto nisi ut michi puerum tradatis. Et ego faciam eum scire quantum ego scio et omnes socii mei infra II annos. Surrexit septimus a Ster, cui nomen Joachim, et ait: Domine mi, audite me Bened omnibus constat, in quo periculis m. 39n vobiscum fui et mercedem condignam nunquam optinui. Pro mercede nichil aliud peto nisi ut michi puerum ad nutriendum, doctrinandum tradatis. Et ego faciam eum scire quantum ego scio et omnes socii mei infra unum annum. Hiis ae dictis ait imperator: Karissimi, multum vobis regracior eo quod quilibet ex uobis cupit filium meum ad nutriendum accipere. Si uni concederem et non alteri, ceteri non essent contenti. Ideo inter uos omnes filium meum ad nutriendum et doctrinandum trado. Illi hoc audientes capita sua incli- nabant ac gracias ei reddiderunt puerum acceperunt et versus Romam secum duxerunt. Cum vero per uiam equitassent, ait magister atho sociis suis: Karissimi audite consilium meum Si puerum in civitate romana nutrire debemus ac docere, tantus populus ibidem confluit, quod puerum a doctrina impedient Extra Romam ad duas leucas est quoddam viridarium sancti Martini ibi construemus inmeram lapideam, in qua puer possit nutriri ac scienciam