Proben der lateinischen Novellistik des Mittelalters

발행: 1906년

분량: 235페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

51쪽

tando delectabiliter consedi 2. Quam ut vidit et ejus cantum audivit, deceptam laqueo sumsi Ad quem misan: Cur tantum laborasti ut me caperes Vel quid proficum in mea captione speravisti habere Ad haec

Mo homo Solos cantus tuos audire desidero. - . Cui avis: Nihil tibi prodest, quia retenta nec prece nec reii Cantabo. - At ille: Nisi cantaveris, te comedam. Et avis: Quomodo comedes Si comederis coctam in aqua, quid avis valebit tam parva' it etiam caro erit hispida, et si ει assata ero multo minor fuero. Sed si abire me permiseris, magnam utilitatem ex me consequeris. - . At ille respondit: Quam utilitatem - Avis Ostendam tibi tres sapientiae maneries, quas majoris pretii facies quam trium vitulorum carnes , At ille securus promissis avem permisit Moabire cui avis: Unum est de promissis: Ne credas omnibus promissis vel dictis. Secundum est Quod tuum est habe semper, si potes. Tertium est: Ne doleas de amiSSi S. 5. Hoc dicto avicula arborem ascendit, et dulcicanoreae dicere coepit Benedictus Deus, qui tuorum aciem oculorum clausit, et sapientiam tibi abstulit; quoniam si intestinorum plicas meorum perquisisses, unius unciae hyacinthum invenisses. - Haec audiens ille coepit flere et palmis pectus percutere, quoniam dictis fidem praebuerat aviculae. 6. Ates avis ait illi: Cito oblitus essensus, quem dixi tibi. Nonne dixi tibi: Ne cito credas quicquid dicetur Quomodo credis, quod in me sit hyacinthus qui sit ponderis unius unciae, quum ego tota non sim tanti ponderis Et dixi tibi: Ne doleas de

rebus amissis quare pro hyacintho, qui in me est, doles 3 εω Talibus dictis et rustico deriso, avis in nemoris avia devolavit. XXIV. Ἀ-6. . Dictum namque fuit de aratore, quod boves illius recto tramite nollent incedere, quibus iratus dixit Lupi vos comedant Quod lupus audiens acquievita Quum autem set dies declinaret, et jam rusticus de aratro boves Solveret, venit ad eum lupus dicens: Da mihi boves, quos promisisti.

52쪽

M Quod dum facerent vulpi obviaverunt. Quibus abeuntibus ait vulpes Quo tenditis Illi quo factum fuerat na raverunt vulpi. Quibus dixit: Pro nihil alium quaeritis judicem, quoniam rectum vobis faciam judicium. Sed prius permittite consilium, loqui uni ex vobis, et deinde alteri, etae si potero vos concordare sine judicio, sententia celabitur; sin autem, in commune detur. - . At illi concesserunt. si vulpes primum locuta est seorsim cum aratore, et ait:

Da mihi unam gallinam, et uxori meae alteram, et habebis boves. - Arator concessit. Et hoc facto cum lupo loquiae tur dicens: Audi, amice Meritis tuis praecedentibus, pro te debet si qua mea facundia est laborare. Tanta locuta sum cum rustico, quod si dimiseris boves illius omnino quietos, dabit tibi caseum ad magnitudinem clypei factum. 4. Hoc lupus concessit. Mui vulpes ait Concede ar saetorem suos boves ducere, et ego ducam te ad locum ubi parantur ejus casei, ut quem volueris de multis eligere possis. - Sed lupus astutae vulpis deceptus verbis quietum abire permisit rusticum Vulpes vero vagando huc atque illuc quantum potuit lupum deviavit, quem veniente ObScura ae nocte, ad altum puteum deduxit, cui super puteum stanti formam lunae semiplenae in ima putei radiantis ostendit, et ait s. Hic est caseus quem tibi promisit, descende si placet et comede. - Ad haec lupus: Descende primitus, et si sola deterre non poteris, ut te juvem faciam quod hortaris. no Et hoc dicto viderunt cordam pendentem in puteo, in cujus capite erat urceola ligata, et in alio capite cordae altera urceola et pendebant tali ingenio, quod una surgente altera descendebat. 6. Quod vulpes simul ac vidit quasi obsequens precibus clupi urceolam intravit et ad profundumn venit Lupus autem inde gavisus ait: Cur non affers mihi easeum Vulpes ait Nequeo pro magnitudine, sed intra aliam urceolam, et veni sicut spopondisti. - Lupo intrante, uineola magnitudine ponderis ducta cito fundum petiihaltera surgente cum vulpe, quae erat evior Vulpecula 'iquet ore putei foras exiluit, et in puteo lupum dimisit; et ita, quod pro futuro praesens dimisit, lupus boves et caseum pro meritis perdidit

53쪽

. Dictum est quod quidam latro ad domum cujusdam divitis perrexit intentione furandi, et ascendens lacium, 15 ad fenestram per quam fumus exibat, et si aliquis intus vigilaret, auscultavi Quod ut dominus domus comperit,

suaviter suae uxor ait: Interroga alta voce unde venti mihi iste iam magnus census quem habeo, quam ut rem Scias multum labora. - 2. Tunc ipsa alta voce ait, Domine,

norande tam magnum censum habes, quum nunquam mere

tor fueris 3 - At ille Quod Deus donavit hoc Serva, et fac inde voluntatem tuam, et non inquiras unde mihi tanta pecunia evenerit. - At ipsa, ut sibi injunctum fuerat, magis et magis ut rem sciret instigavit I. Demum, quasi coa

etae ius precibus uxori suae ait dominus: Vide ne cuiquam secreta nostra detegas Latro fui. - At ipsa ait: Mirum mihi videtur quomodo tam magnum censum latrocinio a quirere potuisti, quod nunquam audivimus clamorem sive aliquam calumniam inde. - . At ipse ait: Quidam ra gister meus carmen me edocuit, quod dicebam quando super tectum ascendebam, et veniens a fenestram accipi bam radium lunae manu, et carmen meum septies dicebam,

scilicet Saulem Saulem Et ita descendebam sine periculo, et quicquid pretiosum inveni in domo corradensu sumebam. Hoc facto, iterum ad radium lunae veniebam, et eodem carmine dicto septies cum omnibus in domo sumptis ascendebam, et quod sustuleram ad hospitium ferebam. Tali ingenio hunc quem possideo censum aheo.

5. At mulier ait: Bene fecisti quod mihi talia dixisti,M nam quandoque filium habuero, ne pauper degat, hoc a me docebo. - At dominus inquit Permitte me dormire, quoniam Somno aggravatus volo quiescere. - ut magis deciperet quasi dormiens stertere coepit. 6. Perceptis denique talibus verbis, fur inde gavisus, et dicto septie ea 745 mine, et sumpto manu radio lunae, laxatis manibus et pedibus per fenestram in domum, faciens sonum magnum, cecidit; et

fracto crure et brachio ingemuit At dominus domus quasi nesciens ait: Tu quis es, qui ita cecidisti Ad hoc latro: Ego sum ille infelix fur, qui tuis credidi fallacibus verbis. XXIX. 6. 750 1. Recordatus sum verbi, quod audivi de Maymundo

54쪽

- 43 pigro. Quidam enim senex quaesivit ab eo, quantum posset comedere. Cui ipse De cujus prandio De meo vel de alterius - At ille De tuo. - Maymundus: Quantum

minus minum.

756 2. Senex Tu modo recordaris verborum cujusdam gulosi pigri, stulti, garruli et nugigeruli, et quicquid de eo dicitur amplius, in eo invenitur. - Juvenis: Multum placet de illo audire. Quia, quicquid de eo est, derisorium est, et quicquid de ejus finis vel dictis mente retines, eloquere, No et habebo pro numere. Senex: 3. Dominus servo suo praecepit quadam nocte ut elauderet domus januam ipse desidia pressus surgere non potuit, et ideo dixit quod clausa era Mane autem facto, dominus dixit servos maymunde, aperi januam. Cui Τω servus Domine, sciebam quod volebas eam hodie esse apertam, et ideo nolui eam sero audere. - . Tunc primum comperit dominus quod propter pigritiam dimis rat, et dixit illi: Surge fac opus tuum, quia dies est, et sol jam altus es servus: Si sol jam altus est, dans mihi comedere. - Cui dominus: Serve male, vis nocte comedere Cui servus: Si nox est, permitte me dormire. s. Item dominus in nocte M munde, surge, et vide utrum pluat an ne. Ipse vero advocavit canem, qui jacebat extra januam, et quum venisset canis, palpabat pedes 77 eius, quibus inventis siccis domino ait Domine, non pluit 6. Item ad eum dominus nocte dixit, an ignis esset in domo. Ipse vero vocato murilego, tentavit si calidus esset, an non; et quum invenisset eum frigidum, ait:

78 Juvenis Pigritiam ejus audivi, garrulitatem ejus audire eupio. - Senex XXX A. l. Dictum est quod dominus suus veniebat de foro laetus pro lucro, quia multum lucratus fuera Et exivit servus Maymundus contra eundem dominum suum. Quem 785 quum videret dominus timuit, ne aliquos malo rumoreS, ut mos suus erat, diceret, et dixit: Cave ne dicas rumores malos. - . Servus Domine, non dicam rumore malos. sed canis nostra parvula Pipella mortua est Cui dominus: Quomodo mortua est Cui servus mulus

55쪽

ae noster exterritus fuit, et rupit chamum suum, et dum fugeret sub pedibus suis canem suffocavit. Cui dominus: Quid actum est de muto Servus: In puteum cecidit et mo tuus est. - . Dominus: Quomodo exterritus fuit mulus p Servus: Filius noster cecidit de solario, ita quod mometae tuus est, et inde exterritus fuit mulus. - Dominus: Quid agit genitrix Servus Prae nimio dolore nati mo tua es Dominus: Quis custodii domum Servus: Nullus, quoniam in cinerem versa est, et quicquid in ea erat. - . Dominus: Quomodo combusta fuit Servus: 800 In eadem nocte, qua domina mortua fuit, pedissequa quae vigilabat pro domina oblita fuit candelam in thalamo, et ita combusta fuit domus tota. - Dominus Pedissequa hi est Servus: Ipsa volebat ignem extinguere, et cecidit trabes super caput ejus, et mortua est Dominus: auae vero quomodo evasisti, quum tam piger sis Servus: Quum viderem pedissequam defunctam effugi XXXVIII. - 10. . Item, dictum est de Alexandro quod sepultura ejus foret aurea, et in servio omnibus ad terram posita quam plurimi convenerunt philosophi, de quibus ait unus:

810 2. Alexander ex auro fecit thesaurum; nunc est Conversio, aurum de eo facit thesaurum.

3. Alius Heri totus non sufficiebat ei mundus Hodie quatuor solae telae sufficiunt ei ulnae. 4. Alius philosophus Heri populo imperavit. Moclie8i populus imperat illi. s. Alius philosophus: eri multos potui liberare ex morte. Hodie nec ejus jacula valuit devitare. 6. Alius Heri ducebat exercitus Hodie ab illis clu-citur Sepulturae. 880 7. Alius Heri terram premebat riodie eadem premitur me.

8. Alius philosophus: eri gentes eum timetanti Hodie vilem eum deputant 9. Alius Heri amicos habuit et inimicos. modi hahetae Omne aequatre.

10. Sed de triginta duobus philosophis circumstantibus quod quicunque de potentissimo rege dixerit, memoriae

longum est reducere.

56쪽

lst Iohannis ea capua Diraetorium vita humanas.

l. 4- S. 3.l Dicitur quidem fuisse heremitam, cui rex dedit pulchra

vestimenta et honorabilia; et videns illa latro quidam apposuit curam furari illa, et nisus est querere argumenta circa hoci uvit ad heremitam dicens ei: Obsecro, sancte heremita, nudus et pauper sum; audiens tuam sanctitatem veni deterra longinqua ut tibi ministrem et a te docear. Cui dixit heremita Volo, fili, ut mecum stes et per noctem moreris. Tumque morans fur ille cum heremita longo tempore administrabat ei fideliter et devola, ita ut crederet in ipsumi heremita et confideret de eo. Tradidit itaque heremita in manu furis omnia que erant in domo. Quadam vero die cum ivisset heremita ad civitatem pro suis negociis, surrexit lar et acceptis vestimentis fugit. Cumque rediret heremita ad domum et non inveniret furem nec sua vestimenta, estimavita illum esse furatum vestimenta, et apponens querere illum, direxit suos gressus apud quandam civitatem. Et cum esset in itinere, obviavit duobus hircis silvestribus ad invicem pugnantibus, donec in sanguinis effusionem devenerunt. Quibus cum supervenisset vulpes, cepit lambere sanguinem qui ab eis emanabat; et interposita vulpe ipsis hircis dum

pugnarent, in tantum ab eis est oppressa et etiam vulnerata, ui sanguis ab ea emanare Ipsa enim pedibus hircorum miserabiliter trita, corruit mortua in terram. Post hec vero apponens heremita curam Suam quereret iurem, pervenit in sero ad quandum civitatem, et hospitatus est in domo cuiusdam mulieris meretricis, cum non invenisset aliud hospicium ubi hospitaretur. Habebat autem hec mulier quandam servientem similiter meretricem, quam deputaverat officio meretricationis hominum, ut exinde ipsa saltaria reciperet Adamata autem hec serviens quemdam, nec volebat se dare aliis hominibus. Cumque hec in defectum domine redundaret eo quod non percipiebat ex ea lucrum, nisa est contra amasium illius ut ipsum intemficeret Quadam vero nocte, cum misisset pro suo amasior illa serviens, potavit ipsum multo vino, ita quod arripuit eum sopor et dormietat fortiter. Et exurgens domina

57쪽

- 46 accepit frustum arundinis apertum ex utraque parte, et mimpleto pulvere mortifero, vi ad illum dum clo iret, et discooperuit nates eius, ut pulverem intromitteret in anum 4 suum. Et cum inciperet hec agere expiratus est ventus de corpore illius et pulvis est impulsus in ore mulieris, quem it retrorsum in terra et mortua est, heremita vidente

hec omnia.

Diluculo vero recessi heremita inde et ivit ad queren- 45 dum furem, et hospitatus est in domo cuiusdam viri amici sui qui precepit uxori sue dicens: Volo ut honorem conferas huic viro, et ei omnia tribuas necessaria, quoniam sociit mei me invitaverunt nec potero venire in hac nocte ei abiit vir Adamabat autem uxorem vir quidam, eratque M lena mulier quedam, uxor barbitonsoris, vicina eius. Dixit mulier uxori barbitonsoris quod iret et vocaret sibi amasium suum ut veniret nocte illa, quoniam vir eius non erat in domo, et sibi diceret quod esset in ostio domus donec ei intrare preciperet fecit itaque uxor barbitonsoris, sicut ei 55 constituerat mulier, et veniens ille stabat in ostio donec ei intrare diceretur usque at noctem. Interim vero supervenit paterfamilias, qui cum eum videret in ostio sue domus, cum etiam ipsum suspectum haberet erga uxorem Suam, acriter alligans eam ad columnam domus ivit dormitum. M Cumque traheret ibi moram amasius mulieris, misit ad eam lenam uxorem barbitonsoris, que accedens ad eam, dixit ei:

Quid vis ut faciat vir ille cum tellium sit ei in ostio expectare Cui respondit Rogo te ut mihi conferas hanc

gratiam ut absolvas me hinc et te liges in meo loco, donec M vadam et tractabo in meo loco cum eo et revertar festinanter.

Et fecit ita et ligavit se uxor barbitonsoris loco mulieris,

donec rediret ab amasio suo. Interim vero excitatus pate familias de suo sompno vocavit uxorem suam; at vir barbitonsoris non respondebat, ne forte eam cognosceret ' Ille vero, cum multotiens vocaret ipsam et responsum non daret ei, provocatus ira surrexit, et ivit ad eam et amputavit ei nasum, dicens ei: Affer tuum nasum in exenium amasio tuo.

Cumque rediret mulier ab amasio suo, vidit quod et accidit sue socie, uxori arbitonsoris, et absolvens illam ligavit se loco suo et uxor barbitonsoris abiit in viam suam, heremita vidente hec omnia. Et meditata est uxor patri

58쪽

- familias argumentum invenire, quomodo posset se facere innocentem ab his que patraverat. Et amabat voce magna ae dicens, suo marito audiente Domine deus sabaoth, si videris afflictionem ancille tu et respexeris imbecillitatem meam et innocentiam Operum meorum, et quomodo capta sum a viro meo absque culpa, domine deus, restitue mihi nasum meum et ostendes hodie pro ancilla tua miraculum. Et dilatam parum, cepit clamare contra virum suum dicens: Surge, maligne et impie, et considera mirabilia dei que operatus est erga me, respicien innocentiam meam et volens manifestare impietatem tuam: ecce restituit mihi nasum meum ut prius. Et audiens hoc vir, miratus est intra se dicens: Quomodos potest hoc esse Et accenso candelabro festinanter ivit ad illam. Qui cum videret nasum suum integrum, absolvit eam a ligamento suo, et supplicavit ut parceret ei, cum inique egisset contra ipsam, et confessus est peccatum Suum ad deum, petens ei misericordiam et remissionem. Cumques venisset uxor barbitonsoris ad domum suam, cogitavit invenire argumenta quomodo posset evadere de viro suo de naso qui sibi erat amputatus. Diluculo vero antequam Metaurora surrexit vir eius dicens ei Presta mihi instrumenta

arsis, habeo enim operari hodie in cura cuiusdam nobilis. iae Et exurgens illa sibi porrexit novaculum. Cui vir: Volo, inquam, omnia instrumenta. At illa iterum porrexit ei novaculum. Et excitatus in iram proiecit rasorium versus illam. At illa cepit clamare dolendo: e mihi nasum, emihi nasum Die autem facta, convenerunt illuc Omnesiae iratres et consanguine mulieris, et conquesti de marito ad potestatem, fecit ipsum capi, ei constitutus coram iudice interrogatus est super hoc, quare fecerat illud et cum nesciret re ondere verbum, iussit iudex eum ligari et fustigari per eivitatem. Ipso vero ligato ut fustigaretur, ecce Supervenitiisi heremita et quesivit a populo quare ligatus esset ille. Etheremita videns furem suum inter ceteros stantem cum Suis Vestibus indutum accepta causa, accessit ad iudicem, dicens ei obsecro, domine iudex, nequaquam sophisticentur apud te verba Vestes autem quas fur furatus est, mea erantu vestimenta. Nonne hirci duo interfecerunt vulpem eorundem sanguinem sitientem nonne et illa mulier pulvere se interiecit mortifero nec amputavit barbitonsor nasum Sue

uxoris ' Et interrogatus a iudice sibi totum exposuiL

59쪽

1ae ferarum et equarum, nec hoc illis feris quiquam proderat propter timorem leonis qui omni die rapieta de illis et devoraba Et habito consilio inter se venerunt ad ipsum dicentes ei: Scito quoniam non potes habere a nobis animal nisi cum labore maximo et strepitu venationis; nunc autem 125 invenimus modum utilem pro te et nobisi, quoniam si reddideris nos tranquillos et securos a timore tui nec insidia risnobis, omni die offeremus tibi sponte in hora cibi unam bestiam de nobis pro tuo cibo. Quod quidem placuit

leoni, et promisit eis pactum observare Quadam vero die, 13 cum sortem eiecissent inter eas quam ipsarum deberentosfere leoni, advenit sors cuidam lepori, cui preceperunt leoni se presentare. Dixit eis lepus: Si volueritis mihi consentire et confidere de me in re que nobis erit utilis, Spem vos reddere securos et quietos a turbatione leonis.13 Cui responderunt: Quid est illud quid vis fiat tibi Et ait eis lepus Quid est volo quod uni vestrum precipiatis

venire mecum ad leonem et non festinet me presentare sibi, donec pretereat hora cibi. Cui dicunt Volumus fiat tibi. Et exurgens lepus cum socio suo, vi ad leonem et reta 140 clavit presentare se sibi, donec hora cibi preteriit. Et esuriens leo surrexit de loco suo, et respiciens secus viam vidit quemdam leporem accedentem ad ipsum. Cumque preMntasset se sibi, interrogavit illum unde veniret et ubi esset turba sociorum suorum et cur tantum tardaverint Cui 145 respondit lepus Ego ab eis venio, mittebant autem tibi per me unum leporem ut ipsum tibi presentarem; sed cum essem prope hunc locum, ecce supervenit mihi alius leo et rapuit ipsum mihi. Cui ego dicebam: Cave, quoniam est cibus regis, qui offertur ei, noli ipsum contra te prOVOCare.

15 Qui cum audiret, blasphemavit te, dicens: Ego sum dignior ipso regnare in hoc loco. Veni igitur ad referendum tibi. Et audiens eo dixit Veni mecum et ostende mihi ipsum. Et ivit lepus ducens ipsum ad puteum aque Erat autem aqua clara Et dixit lepus: Hic manebat ille leo de quo 155 tibi dixi. Et respiciens leo ad fontem putei, resultavit sibi

umbra sua et leporis corruit super ipsum in puteo, credens pugnare cum eo Qui mortuus est ibi. Et rediens lepus

60쪽

is Dicitur fuisse apud quemdam locum Sem viam eo, cui erant tres socii, scilicet lupus, corvus et vulpes. Quadam vero die cum pertransierint per illum locum homines merca-iores, reliquerunt ibi unum camelum qui, cum egrotaret, non poterat se sustinere. Et perambulans camelus pervenitie ad leonem. Cui dixit leo: Ad quid venisti Cui respondit: Volo esse obediens regi et eius mandata adimplere. Ait leo: Si meam diligis societatem et fueris mihi fidelis, manebis mecum cum fiducia et quiete, nec timebis aliquo malum. Stetit itaque camelus cum leone pluribus diebus. suadam

170 vero die, cum venisset leo ad venandum, supervenit ei elephas, qui cum pugnaret adversus eum fortiter, momordit eum elephas dentibus in multis locis, ei cum a suis manibus evasisset, ibat involutus Sanguine et absque virtute, donec pervenit ad locum suum, nec poterat deinceps venari nec idcircuire terram. Et factum est, cum esuriret leo et socii sui nec haberent cibum, et deficiebat eis esca quam leo solebat eis exhibere, factum est hoc eis valde molestum. Et contristatus leo super hoc, ait eis: Multum laborastis et

indigetis cibo. Cui dixerunt: Moi dolemus tantum dem personis nostris, quantum de persona regis, considerantes deiectum tuum, et quod possemus aliquid bonum invenire pro te cum nostro exercitio et labore, quoniam laboramus

diligenter. Et ait eis leo: Scio, inquam, fidelitatem et

dilectionem vestram erga me et bonum NonSilium, Iroiae quibus deus remuneret vobis bona verumtamen si possetis eircuire campum, forsitan inveniretis aliquid circa vos et deferetis mihi erit hoc bonum pro me et vobis. Cumque exirent et se prolongarent a leone, congregati sunt simul lupus, vulpe et corvus, et egerunt consilium ad invicem. is Et dixerunt ad invicem: Quid hoc nobiscum iste camelus,

eum comedat herba nos vero carnes, nec est de genere et

consilio nostro Non est nobis melius nisi ire ad leonem et sibi consulere quod comedat imum, et reputemus eum vilem et despectum in oculis suis. init lupus eis: Moni' potest hoc fieri, nec decet nos aliquid de ipso referre leoni propter fidem quam dedit sibi. init corvus Sedete vos in

SEARCH

MENU NAVIGATION