장음표시 사용
21쪽
Αtura humana peceato infecta non potuit xu rho diuino assumi, p.a c. 1a . . . . Natura Angelica in rerum uniuersitate supremam
Natura rationalis lotum uniuersiam quasi breuiquin, dam Epilogo com plectit ur, bId. Naturam humana statuit Deus decorare clarissimis gratiae donis in uno totius naturae capite, ibid. Natura Angelica & humana s sura tantum 1nnita tur viribu ,magnaq; Dei non iuuentur ope, impat res sunt ad sustinendum excellens bonorum comtestium pondus,p. Ox.c 2. Noua prohibentur dici, sed non nouiter, p. Οε.e. 2. Nulla causa siue principalis, siue instrumentalis potexire in actum secundum,qum prius naturae ordiis ne constituta fuerit in actu primo, p. RI 2.c. 2.OLeum, quid ex Patrum sententia In scriptura
Operatio humana dupliciter intelligi potest delibe
Operatio necessaria meriti est incapax,p. II .c.2. Operatio bona pure naturalis nequit esse aeternae vi tae memoria de condigno,etiamsi Deus vita aeter nam sic bene operanu promitteret,P. I I 4. c. 2.
Opera Christi prodigiosa, ct miraculosa designaui tEuang. Iuan. illis verbis, Vidimus gloriam eius,
Omnis operatio Dei ad extra, ex libertate procedit,
Operationes Christi procederes ex gratia habituali, infinitum valorem moralem ex ipsa gratia parti
operationes Enristi non participant infinitum valorem immediate a supposito, sed a gratia dignificata dignitate infinita ex coniunctione ad diuinum suppositum, p. ro1. 2. 1Ρ Arre antiqui no meruerunt de condigno incarnationem Christi, prout fuit causa meritori ,
aperticinia ianuae ccelestis, p. 2 Iιμα I. Patim antiquae legis non meruerunt acceleratione incarnationis Curii 1,p. λ s.co. . . t Patres antiquae legis non meruerunt de condigno incarnationem Ch tisti, merueI una tamen de comnimo etiam eius subitan uam,p. MI. c. I. partes compositi substantialis onexistunt partialibus exii crati j , P AO .c. 2. Paries substantiales non prius existunt, quam sint in toto composito,p. 4 I l .c. I. Potentia palsiva obedientialis quid sit, p. 32.c. 2. Peccato non ex ante, omnes rationes,& congruetiae pvitulare videntur, quis Deus assumeret Pollus -ν gelicatri,quam humanam naturam, p. 29ῖ .c. 1. Peccatum Uriginis quatuor mala intulit, quibus t spondent quatuor beneficia in redemptione per Chriit in tacta, P. ιλyc. per Peccatum pei se primm omcnditur Deus, ut trib. perianis communis,p. I 2q.c.2. Peccatum duplici modo potuit praesciri ante praedestinationein tui lit,p. 24.si. Peccatores metaphorice silii Dei vocantur, dc quare,
Peccatum Originis quare in plurali, iniquitates v cata P, p. c. 2. Peccatum mortale duo infert mala,alterum effectu, i ex alterum affectu pilus contra peccantem,post M Arius contra Deum, p. s. c. I. .
Peccarum prout ipsi peccanti malum infert, non est o per se, 6c immediate materia satisfactionis, sea quatenus Dei est offensivum,&iniuriosam , ibid.
in Peccato auersio repem,occouersio,p. I IS. c. .&2. Peccato Originis non extante, Christus non veniretr in remedium peccatorum alicuius hominis, me aliquorum, p. . C. I.
Peccatum Originale licet ex se esset sufficiens causa , reprobationis Deus illud non assumpsit vi cauis
Peccati remedium in genere causae finalis praecessit Claristi praedestinationem, p. 299. c. 2 a Peccati remediu no potuit pri supponi in ordine in tetionis ut pexistes.sed ut fututu in fallibili ter bid. Petri Abai lardi error circa redemptionem humani generis per Christum factam,p. I S.C. 1 Pelaguerror circa idem, ibid. Praecestinationis Christi qua pr destinatus est filius Dei humanitas non fuit obiectum , Quod, fuit in
men obiectum, Quo, p. 6 8.C. 2. Praedestinatici tria necessari exigit,p. 8I.C. L.
Praedestinationem duplicem es Ie , alteram simplicister,& alteram secundum quid, p. 381.co. Praedestinationem obiecto, & termino crinstare. p.
Praedestinationis Christi obiectu fuit Christus, qua
tenus subsistit in humana natura,pia I s.c. 1. Praedestinationis Christi obiectum no fuit Christus coceptus in abstractione , vero Cbristo,& a Chliasto a Nestorianis conneto,p. 26. P destinationis Christi obiectima,non fuit hie homo desinata Christi humanitate in abstractione
. . a supposito creat de Increato, p. 6 s. c. I.
Perdestinationis Christi obiectum ad terminu prae suppostum non fuit Verbum , Sc humamina, ut
Praedestinationis Christi proximum obiectum fuit verbum,ut suppositum hutnanum,ibid. Ad rationem formalem termini Praedestinationis Christi,petrinet ratio gratuiti doni, p. 2 I. I. Obiectum Praedestinat: cinis ipsius Christi non fuit Christus conceptus ut possibilis,p.426. c. . Plaedestinationis Christi nomine intelligitur in prς semia decretum intestinus diuini de incarnatione Verbi futura, p. 276. I. Hubii Praedestinatio eletiorum celebrata Hait in secundo signo rationis, P. 3 .c. 2. Praedestinatio B. Uirg. fuit celebrata in illo primo rationis signo.in quo Christus fuit praedestinatus,p.
Praedestinatorum electio in illa aeterna praeordinaritione prassitat ex parte obieeti dignitate ,& excellentia consti tutioni, & ordinationi aliarum rea
Plaedestinati sunt finis omnium eorum , quae sub ip
Praedestinationem Christi praeeestit praestiεtia peccati originalis,sed non ob id necessum est dicere, quod praecesserit etiam praescientia aliorum pec
Praeceptum impositum Christo mortis subeudaean fuerit positiuum,vel naturale, P. I 8 o. c. I. Praeceptum quomodo impositum fuit Cliti sto,cum impeccabilis esset.p. ISSAE.2.
22쪽
Praeteptum impofitum Chi: fio de acceptanda morte ab humana Christi voluntate origine habuisse impugnatur, p. 189.c. I.&2 Praeceptu in moriendi impositum Christo tantum, quoad substantiam, & non quoad circunstantias impugnamur, p. 19o. c. I.& 1. Praecepta iuris naturaIis qualuerinalijs beatis con. sderanda, p. I96. in I. Piacepti impositio signum est minoris prompti rudinis in interioris voluntate, p. 8O. . L. num Promissio Dei tacta Chri ito necessaria fuerit ad ipsius meritum, p. I S. c. 2. Praecipuus finis incarnationis Christi non debuit Adae manifestari, ne praescius fieret sui futuri missus, p. 3I .c. 2. Praemisi infinitu mortischristi qd fuerit,p. rv. c. a. Praestientia ordinis naturalis inclusa fuit in Christi praedest. p. IS 2. c. I. Praescieti a peccati ordine ronis praecessit praedes in . Christi in genere causae materialis, p. 299 c. d. Praeicientia omnlii singularium, quae necessario me tunt praesupposita ad Christi incarnationem,mia, prini orationis signo habita fuit,p. . I. c. I. Propositio hac, peccatum praetutum est a Deo ante incarnationem Christi vera est,p. 199. c. I. Propositio haec Christus est praedelmatus ante praescientiam peccati non est concedenda, ibid. Probabiliter pol dici, quod gratia fuit collata Adae per Christum in statu innocentiae, ibid. Proprium officium capitis est in omnia viventis corporis membra motum, & sensum assiduo influxu operari,p. 33I. 1. Primum cuiuscumq, hominis mecatum in statu i ' noeemiae esset moris te,& quare, p. I. C. s. Primus homo originali ivllitia ornatus, potuit a seis mei ipso nulla cxtrinseco suggerente in superbum affectum pro Ilin peres p. 82 2. c. R. Prius diligi,oc magis diligi non est Idem , P. I s.c. . Permisit Ueus Angelis, di hominibus tam grandem ruinam, ut itenderet quid potIit natura ,& quid gratia, p. IOZ. 2. Permissio ipsa originalis culpae per se fuit ordinatam Chri ili incarnationem, Sin eximiam Clinstimani festa tionem,& eluS grariae, P. 3O8. . . Plenum quomodo aut piatur,p. 82. c. 2. Plenitudo grari e Ch rutilum macenseri debet de appellari r m propriam naturam gratiae, p. m.G2. Potentiae naturaleS,& propriae passiones, quare aliquando dispositiones appellentur,p. Iro. c. a. R Ailo capitis in Christo consurgit ex utraq; Christi gratia,& unionis, dc habitualis, p.276. c. I. Redeptio generis humani simpliciter est mediu ad Clitin utra incarnatu,& ad eius gloriam, p. 28 I. 42Redeptionis opus ex laci ilicio, quo Christus se ipsit obtulit hostiam Deo ini tum accepit, p. I 23. c. I. Redemptionis Christi enectus, P. I 8 l. 1.
Resiurrectio Christi an loco infiniti praemij dati Christo habenda sit, p. 19S. c. a. Relatio ad sui fundamenti productionem compro
Repetit ut si cudili a peritissimos Theologos in Deo formaliter voluntas antecedens, qua voluit Deus omnes la tuos fieri, p. so I. Repi bati O sormaeliter no est punitio, sed opus pro-inia Cnilae, P. 326. c. I.
Reprobatici praesupposuit pecca ti originalis praesciet iam,inde tamen non tequit ut cla I reprobationis causam, bid. Regulariter loquendo Deus non assumit creaturam qi iescentem,& non operantem, ut instrumentum sum diuinae virtutis, p. F . . .
Reuelatio facta cuidam S.Carpo n qua Christus ei lixit,quod erat paratus mors iterum pro hominisbus si oporteret, quo debeat intelligi, p. o9 c. I. Rerum naturalium creatio ad manifestandam Dei bonitatem,& gloriam non per se pendet a Christi praedestinatione,aut Sanctorum, p. 3i4 c. 2. Ruinae infallibilitatem generis humani vocavit Sa
Res ita se habet ad esse, sicut ad operari, p. 3s6.c. I SAlutem nostram qiiatuor modis Christus est ope
Sacramenta quomodo dicantur exiisse e Christi uul.
Sanctitas iustificans homines non solum in grati , sed citam in charitate conlidit, p. 17. c. I. Satisiacere,& mereri quibus differant, p. 17. c. a. Satisfactionem Christi ex iustitia futile absq; impropue fate est concedendum, p. I l8. 2. Satisfactionem Christi ad iultitiam commutatilia, . aut distributivam spectasse, nullatenus ad fidem
Satisfactici Christi formaliter continebat iustitiae ra
sitisfactio Christi non fuit actus a virtute comm
tativae iustitiae elici rus, p. 22. c. a.
satisfactio Ch ci sti non fuit actus ab una tantum virtute elicitus, ibid. c. . Sitisfact*iae Christi operationes acharitate,& religione in compensationem pro hontinam peccatis dirigebantur, p. 12 . e. r.
Satisfactio Christi immediate facta est Deo, & non alicui pers aediuiti , neqraliter fieri potuit, ibid.
Sanc Itas B. virg. aluerantecessu in prael ciEtia Dei Christi incarnatione ,& aliter res aliae, p. 3PI. c. I. . Sanctitas B. Virg. potuit esse prior ordine in tetionis in genere cauiae materialis, & dispositivae, ibid. Sacta menta secundum fidem applicant nobis virtu tem passionis Christi, p. OL c. 2. Sacrae literae diuersis appellationibus fecundissima virtutem Christi nobism sinuant, P. I l. c. 2. Sancti in Geso quare non lotum Deo gratias agunt, sed etiam agno, p. 36. c. a. SecIusa praeuiuo ne miseriae humanae naturae, no potest intelligi affectus diuinae misericordiae erga ipsam naturam, p. 29 S. c. . Seientia visionis,& approbationis connouit Deus ab aeterno in fallibili ter omnia futura cotingentia, et ea quae a liberi arbitrii volutate pedem, p. 27 q. λSpiritus sancti dona Christo tribuun cur, p. 27. c. 2. Spei obiectum proprium est Deus videndus, ili frumclus sub ratione possibilis,&ardui,p. 2ς. c. 2. Sublato nostri istius status firmissimo fundamento seper, aut fere sepet iaceret, qui cadere sp . 2I. c. I Suppluit , quod status innocentiae nullo modo per tinuit ad Christum,Christus non posset dici illius caput,qura uultum liaburtin totum illum statumini luxum, p. 3 36.c. 1. Supposito quod Deus voluit tribus modis se com nicat ratio pustulat, quod duas modo resurreti . ta
23쪽
in perfectissimum modum com munica nis, sciis licet vitioius hypostaricae,p.7 L. . I. Et si repugnet supposito coponere cu natura sibi inistrinseca, nA vero cu natura extrinseca, p. 3ς S.C. I. 2Status naturae lapis, sed reparatae per Cnristu,erga finem supernaturalem multo firmior est , qua mille in quo primus homo positus fili ,p. 323. c. a. TOii Trinitati communia, s ad aut noritate pertinent, solent sacrae literae patris personae per accommodationem Iribuere,p. 21. . I. Tota ratio facti in supernaturalibus effectibus, est I bera potentia facientis,p. 291. 2. ta peccatorum actualium collectio maiorem mala tiae grauitatem importat, quam sola originalis culpa, pqC8.c. 2. Totum substantiale non pendet per se ab existentia , . Partium, P.4Os.c. 2. Terminus creationis, & terminus genarauonis humanitatis Claruli,quomodo se habeant ad term num assumptionis, P. ει I. c. 2. Terminus praedeclinationis Christi in abstracto noincludit formali ter humanitatem, includit autem illam si in concreto sumatur, p. 42 q. c. l. LTerminus , bi , praedestinationis Christi est ipse Cliti itus, terminus vero Qu', est diuini verbiistib- sistentia humanitati gratuite comunicata ibid.c. 1 Ter Ninus,Qui,&Obiectum, auod, praedestinationis . Christi coincidunt,non veris terminus, QuQ,
Terminus praecestinationis Christi non est veritas huius enunclationis, Chiatius est filius Dei naturalis, ibid. - . Qt Temeri tas consistit in hoc, quod quis in re admodugraui sine fundamento,aut aucis ritate loquatur: a coαὶ muni Omnium, aut sere omnium recedens, P. 37 .c. l. Tres ordines diuinae communicationis quanda inter se habent commiarionem, p. 6. I. 'Triplex scientia repetitur in intellectu diuino,nostro modo Intelligendi,p. λ c. . Tres sunt ordines rerum, intra quos potuit Deus su1 bonitatem creat tui communicare, p. ty.c. l. Tria explicuit S. Ioan. in illis verbis, Verbum caro factum est, &c. quae in Christo Domino habeat consequutionis Ordanem, p. s. a. Triplicem superna malem plenitudinem adepta fuit Christi humanitas per hypoliaucam umone ad verbuin, p. 89. c. a.
pagis cotisin. Errata correcta ΣΣ1. excellens exceIlentes
V Erbum diuinum si potentiam at tutam coriis
templemur, potuit humanitatem propriam retinentem existentiam sibi personaliter uni reia.
Verbu noti pomit humanitate peecato infecta assumere,etiam de potentia Der ablbluta , p. λλ. . a. Verbum de potentia Dei absoluta potuit humanita. tem sibi copulare hvpostatica unione in puris na
Verbum non habet rationem sormae in hypostatica unione,p.7sc.2 verba de voces solem appellati uniuersa,quae condi indit Deus in spatio sex dierum, p. 8.c. I. Uirtutes morales infusae passiones immoderatas i appetitu permittunt,p. 1 . c. t Virtutes intusae non sus cuint per semetipsas extinis guere somitem peccati, ibid. Virtutes,& dona supernaturalin ex natura reI ncomitantur gratiam, p. 17. . . Virtus poenitentiae releganda est a Christ , p. 3 I.c. a. Virtutes morales non processerunt ex gratia Christi habituali per simplicem resultantiam, ibid. Virtutes morales infusae effluunt ab ipsa habituali gratia,& quomodo, P. Ra. c. I.& Q. Virtutes morales,& TheoIogicae circa quid' versentur,& quid proprie respὲcIant, D. ι8ν. c. t. Virtutum infusarum intensionis gradus finiti sunt,& signabiles,p. pl. . L. Vmo duarum naturarii diuinae, & humanae in una, eademque persona,prmestinata fuit ab aeterno, P. 3SI.c. a Vnionis hypostaticae substan tialitas Concit.& Patrutestimoniis probatur, p. 8 4 I. Vmo humanitatis Enristi non in natura,sed in diuina persona iacta est.p. sit 1 .c. 2. Uuionis hypoliaticae terminus totalis fuit Christus,
vnionis hypostaticae formalis terminusancteaturi quid est,totalis vero terminus seeundum rem creatum includit,&increatuin, p. 8 s.c. 2. Reprobatur opinioeorum qui unionem diuini Verbi cum humanitate vocant substantialem simul, kaccidentalem,P. IS .c.2. Usum rationis in primo initanti habuit Christus si eut Angeli,& Adam, p. 83. C. I. . Usus rationis per se loquendo non rodet ex tempore, ibidem.
24쪽
DE HABIT VALICHRISTI SALVATORIS NOSTRI
Per Reu. P. M. Fr. Ioannem Vincentium Asturi censem Ordinis Praedicatorum pii Nicum in Salmanticensi Schola Sacrae I heologia professorem.
Verbum caro factum est, & habitauit in nobis, & vidimus gloriam eius, gloriam quasi
unigeniti a Patre, plenum gratiae, & veritatis. Ioan . cap. I. Prataria necessaria ad huius tractatus intelligentiam.
Ractaturiis in praesentiat felici bo, sed de Ioan. Baptist. allatitur ipsa gratiae,& veriminam progresso)de habituali tatis plenitudo. Christi Domini gratia, sentem Secunda, quoniam illa dictio, Plenum,graecen
tiam propositam desumptam minari ut casus est,&no accusatiui,in uirono. ις edi ex i. c. Io. instituto nostro mam tonis vulgatae interpres hanc vocem positi, namque xime accomodatam existima- illa verba, Plenum gratiae & veritatis. in editione ui. Tum propter eximiam eius noli ra vulgata prccedentibus illis verbis respondent, prosunditatem, & excellentia, vidimus gloriam eius, dic. Neced e igitur elt, ut v quae S. Aug. tra c. han Ioa. Q rissimis exemplaribus graecis debitum,ut par est,d lib. de quinque haeresi. e. q. tanta visa fuit, ut dice er feramu honorem , quod illa dietio, Plenum, ad S. non semel,quod cum opud ethnicorum philosophin Ioannem , tu non ad Christum reseratur; ita ut fiat Tum libros, quam plurima dedui ino verbo script is sensus, quod Ioannes plenus gratiae,& veritaris testis legisset, legerat enim, inquit ipse, &quod unigeni- monium perni bet. Verum haeditae, qui hus Elasmustus filius Dei sit,& quod per ipsum uniuersa sunt co- ducitur coniecturet, multo laviotis sunt momenti,dita: tame quod vel Dum factum sit caro,quodq. Γ, quam quod propter eas recedendum sit ab intelligo biseum habitauerit humanis laboribus, S rumnis, Na communi horum verborum uniuersis Ecelesiae atque ipsi humana morti obnoxium, in Evangeli Patribubiam olim probata. Nam , ut conliabit exsta Ioanne primum legerit. Tum propter apertamia quam plus in is infra referendis Patrum testimonijs,
habitu 1lis Christi gratiae,:psu'. & amplitudinis,& perpetua semper fuit horum verboru apud patres plenitudinis sigmficationein . quam & ipsis verbis, intelligentia, quod gratiae, diveritatis plenitudo nodi vera earum intelligcretia complectitur . Existimo ad Ioannem, sed ad Christum est reserenda: Praete-
enim minime consentiendiim elle Erasmo, cui Do- rea non potest non esse ingens temeritas, ne manis minus Cardinalis Caier. hunc locum S.Ioannis ver- stum dicam errorem , a nostra latina vulgata edici sans consensit asserenii verba illa, Plenum gratiae, Sc nem repraesertim tam grain discedere, & eius in veritatis, noli ad Christum Dominum, sed ad Ioan- terpretem inscitiae incusare. Cuin sic. Synodus Trid. nem Baptistam esse reserendar censetque prςdictus se si . . tantam vulgatae editioni mulim talem tribue aut r,ita legendam tore. Perbum caro factum est, rit, ut ipsam in lectionibus, eoneionibu S, disputatio-σhabitauis in nobis er vidimus gloriam eιν gloriam nibus, is c. proauthentica habendam elIe decreuerit. quasi unigeniti a Patre, 6c hic terminetur tota clausu A edit ad haec, quod si ea , quedin textu Euangclicola, nouaque deindem hune modum Incipiat senten- immediate sequuntur , praecedentibus annecta liuis: tia, Plenus gratiae s veritatis Ioannes testimonium hς comin unis patrum Intelligentia continuo appa- perhibet. Duplici ex causa in hanc intelligentiam redit veritati consentanea. Ponderanda enim sunt Erasmus ducitur. Primaq na m exemplar tuus grecis duo illa,quae mox in textu Evangelico legimus. Pii- non legitur, Plenum, in neutro genere positum, sed, m m. De plenitudine eius nor omnes accepimus. Se- Ριenas, quet est dictio generis masculit l, quae prom- cundum . lix per Monen datae Ii,gratia, s veritas de non potest compnni cum verbis praecedentibus, per Iesum Christum Deiani. Ex qui iis coiiar, quod puta, Verbum cato factum est,&c. Sed accomodata Ioan. Euang. ut ea in grati , Se veritatis pleni tua, ne, debet ad sequentia verba,nimirum, Ioannes testimo quam de incarnato verbo praedicauerat, restatiorem tuum perhibet, atque adeo non de incarnato ver. faceret, Sirrefragabili comprobaret authoritate: sta A tin
25쪽
tim post verba illa, Plenum gratiae, iuveritatis, induinxit Ioa. B tiste testimonium,quod iud is Xpi hostis
bus non poterat non elle grauissi inum, quod verbum incarnatum uniuersale gratiς ,& veritatis principiu, illis duabus sententiis paulo ante adnotatis, coram
omni iudaeorum plebe Iibera fuit consessione testatus. Ob idque Euangelista illa verba , De plenitudine
eius, &c. in ipso Ioannis testimonio expressit: vin ptillae testimoni consonantia, cum ea incarnati veris hi commendatione , qua ipsam gratiae, & veritatis plenum elle dixerat, manifestius appareret. sed iam argumentis Erasmi occurramus. Et primum quidem debilissimum est, nullaque nos dim-
cultate premit. Fatemur enim libenter dictione illam, Poenum,gr e non neutri, sed masculini generis esse,componitur enim graeco exemplari cum illa dictione Logos, quae etiam est getieris masculini: at nostr et editionis vulgatae interpres, ubi grece habetur Logos, ver: it, & satis rationabiliter, verbu, quod cum sit gelieris neutri, necessim fuit, ut dictio, Plenum, ei correspondens in neutro quoque genere locaretur. Ad secundum argumentum, quo a plusculuprae se fert dissicultatis, libenter etiam admitto, quod assumit Erasmus, nimirum,dicti nem illam, Plenu, graece non accusativi casus esse, sed in recto locari: nego tamen id quod ipse subiunxit, scilicet, in latina editione vulgata accusativi casus esse: nam eli reuera Dominativus, neque respondet illis verbis, vidimus gloriam eius, &c. ut Erasmus, & Caiet. putauerunt,
sed verbis prioribus, videlicet, verbum caro factum ei li& habitauit in nobis, plenum gratiς, dc veritatis, de vidimus gloriam eius gloriam quasi Vm geniti
Patre. Itaque inter verba antecedentia; verbum caro factum est,& habitauit in nobis,& sequentia alia, scilicet, Plenum grauae,& veritatis, interpres latinus per modum cuiusdam parente sis interposuit verbata
illa, Et vidimus gloriam eius, gloriam quasi, Unig niti, Patre. Cui vero sensui aciestatur, quod in quibusdam Biblijs haee verba, vidimu S gloriam eius, oec. duabus virgulis comprehendunt δε conclusa. Domi. no Caiet. patente sis ista plus nimio visa est pro tensa,
ct prolongata. Sed leuissimus certe scrupulus ipsum
a latina vulgata lectione dimotrit, cum apud latini sis mos etiam authores, quam *pius videte liceat, nominus longam, quin & longiorem subiunctae sun tentiae interclusionem. t 'osset etiam is,cui iste in tet pretationis modus non placuerit, dicere iuxta mentem Cyrilli Alexand. lib. l. in Ioann. cap. I. quod, VI ha beatur sensus apertus illorum verborum, Plenum gratiae, &c. subintelligatur. Verbum erat, ita ut sit sensus . Verbum erat plenum gratiae, α veritatis. Imo post uni hqc verba ita sumi , ut reddant causam prςcedentium , puta, vidimus gloriam eius, gloria quati unigeniti a patre. Et subiungatur continuo, erat enim pictium gratiae: quasi diceret, non mirum quod tantam eius viderimus gloriam, cum esset plonum grati ,& veritatis. Quibusdam placet illam dictionem , Plenum in accusativo casu constitutam a cipere. Et quo i componatur cum unigenito, sitque sensus . Hunc a patre unigenitum vidimus picnum gratiae, dec. Insinuauit Chrys. hanc intelligentiam Diam. I. in Ioan . Alii denique non legunt Plenum in tecto, aut in accusativo, sed, Pleni iii genitivo casu, de comporium cum illa dictione una geniti. Ila videntur Iegisle Theophilaetus. versans hunc locum Io. de Athanas in oratione ad Maximu Philolophu . Haec omnia no improbabiliter dicuntur, quia retinet prς-cipuum, quod i ntendit vulgata latina editio,num ris, quod gratiae, & veritatis plenitudo ad verbum incarnatum , & non ad Ioanneni Baptista tri refcratur . Sed prima expositio mihi magis probatur , dc apparet magis grata textui. Sed quicquid de hac re fuerit, illud nobis sit statutum, & certum , Plenitudinem gratIae, Δ veritat . . cuius Euangelista Ioannes meminit in supra scripta sententia, in maximam incarnati verbi laudem , & commendationem ab ipso fullse
Euangelii a positam. Qua supposita praedicti telii.
momi vera ac literati intelligentia, mores holastico sequentes conabor explicare controi Iersias, quς ad
extollendam Christi Saluatoris nostri gratiam mihi
Tractandarum gnassionum proposito. ΡRima, Num in rationali Christi anima habitu a-
Iis, ac sanctificans reperiatur gratia .
Secunda, An gratia habitualis necessaria in habeat in Cluilli, hau itudinem ad hypoliaticam vitionem per modum dispositionis, vel antecedentis, vel con- comitantis ipsam.
Tertia, An Christi gratia tanta polleat plenitudine,ut censeri debeat in sinita .
Quarta, Num Chri ilus per propriam dispositi
nem,&cooperationem adeptus fuerit habitualem gratiam .
Quinta , Utrum habitualis gratia fuerit Christo
simpliciter necessaria ad exequendum Redemptoris ossicia, ad merendum & sibi,& nobi , ad satisfaciendu Deo pro uniuersis humani generis peccatis . Sexta, Num Christi gratia sit gratia capitis Angelorum,& hominum. Septima, tandem & vltima, Nam ex vi praedestinationis haec gratia competat Christo, ita v I reuera fuerit ad ipsam praede itinatus.
Num in rationati Grtari anima habituatis aesanctificam reperiatur gratia. ν
Ex leantur termini quaeritonis. AD primam igitur eontrouersiam disputandam
accedo. Sed quoniam vi I.Cosaltus mi. I. st de origine iuris eleganter dixit, dissicile est aliquid terminare, antequam termini quaestionis intelligantur: priusquam, argumentis hinc inde iactatis primam hanc controuersiam discutiam operepretium duxi explicare, quid designet illa dictio,Grat: a, qui est ter nus de quo praecipue tota haec versatur discept
tio. Neque vero prolixam huius vocis explicatione deducam, sed ea contenius ero, quae praesenti instituto videbi uir necessaria. Memini enim me apud
Cic. lib. t. de oratore legisse, quod solet verbi controuer si a vexare eos, qui cupidiores sunt contentionis, qua veritatis. Igitur haec vox gratia,prout X pa
26쪽
accommodatur, in triplici potest usurpari acceptim non est modis omnibus infinitum bonum, & si ex
ne, & pro graua unionis, & pro gratia habituali, parte formalis termini, puta, diuini verbi, magnam quam communiter Theologi gratiam sanctificante quandam infinitatem accipiat, ac plane tantam, mi appellant, dc pro gratia deniq; gratis data ι Et quide intra rationem unionis,&coniunctionis naturae subis in praesentia de gratia gratis data nullatenus habedus stantialis cum supposito, maior neque esse,neque inest sermo maq; gratia haec, cum non sufficiat bonum telligi valeat, ut ex S. Tlio. I .p. q. 21. ar. I. ad q. factio facere habentem, neque in spirituale ipsius habentis colliget peritus Theologus . Excellentissimam hanc commodum,sed in communem Ecclesiae utilitatem unionis gratiam, siue in una,siue in altera acceptione per se colaratur, ut S. Th. l. 2. q. III. ar. I. adnotauit, desumptam explicuit nobis D. Ioann. in illis nostri vix potest gratia appellati, nisi cum illo addito gratis Prothematis verbis. Verbum caro factum est, dic. data, quae conditionem quandam a perfectione gra- His enim verbis mire describitur, & quod diu num tiae diminuentem importat. Nos . n. de illa Christi verbum inet sabit ter fuit humanae naturae comm gratia,quae N perfecta est in esse gratiae, & grauae nct mcatum , ita ut totam ipsam secundum etiam in lain men absque ulla apposita limitatione suo iure mere- riorem,& infimam carnis portionem assumeret, dc tur,dumtaxat in praesentia disserimus. De gratia itia hypostatica unione dignificaret: &quod ipsa actua-dem unionis vix fiet ullus a nobis sermo in praesenti lis conrunctio verbi,& humanitatis cuius permanen tractatu. Eil mini gratia haec adeo excellens, tam tiarn, in dissociabilem durationem denotant illa difficilis, ac reconditae intelligentiae, ut vix iusto uno verba, Et habitauit in nobis in diuina fuit virtute est volumine possit elus pertractatio comprehendi. Id cia: liocenim explicatur verbo illo , Factum ess , H autem meum esse iudicaui, breuiter exponere, quid de gratia unionis dixis Ie sufficiat. Alia acceptione gratia unionis in Christo designet: video enim apud praetermisia,quae quibusdam placuit Theologis,Gragraues, Autliores, in quorum numero praecipuus est tram Christi habitualem unionis gratiam idcirco noster S Tho.non in una, & eadem semper acceptio appellantibus, quatenus medium quoddam est conne desumi. Quandoque enim asseritur conum esse gruentis dispositionis inter humanitatem, & verbuincreatum,& modis omnibus infinitum. In hac acce in ipsa hypostatica unione . Sed laeta acceptio repr Ptione capitur a Doctore Angel. 3. p. q. .ar. i 3. ad babitur a uobis infra io articulo primo secundς con Quandoque vero donum creatum, ac proinde nono trouersiae. Deinceps de gratia habuitali sanctificante,smpliciter, idest modis omnibus infinitum a The & gratum faciente,cui tecundum locum in superius logis vocazur: quam acceptionem facile colligemus facta distinctione dedimus,dicendum est. ex eodem S, sh . s. p. q. 2 ad 3. dicente unionis gra Et quidem cum in toto hoc nostro tractatu de hu-tiam a lota Trinitate effectam esse, ee causatam. Ut iusmodi habituali gratia per comparationem ad hanc componamus diuersitatem: aduertendum est, Christum sit differendum ; haud quaquam inom- tria reperiri in hypostatica unione verbi ad humani- ciosum esse iudicaui,&doctrinae ordim minus co
talem. Primum oc quide praecipuum ipsum Dei ve sentaneum, nonnulla breui orationis stylo hoc in lo-hum , quod cum caro fuit factum , rationem induit co pr fari, quς S ad dignitatem habitualis gratiqexcellenti lii mi, ac infiniti doni humanae naturae com cognolcenda iri,de comendandam non parum Theomum cali. Neque enim potuit non induere sum meis logis conferre poterunt, Si prius tamen animaduer- gratuitam excelletissimi doni rationem cum ex prae- tero, in illa sententia,quam ex S. Ioan . pro fundame-cipuo paterni pectoris amore ipsi fuerit humanitati to totius nostrae disputationis prςmisi, ea prcssam
datum; sic enim linquit Sanctus Ioan .c. s. Deus dile- fieri huius quoque grati mentionem, in illis praesenxit mundum , ut βιum suum unigenitum daret. Sin tim verbis, Plem grasiae s veritalis . Na in quodcundum,ipsa natura humana,cui tantum fuit hoc do hqc verba de habituali Clicilli gratia sint accipienda, num exhibitum , tantoque fuit beneficio donata, ut fatentur grauissimi PatIes cum eruditissimis alijssa- merito S. August. libro de prsd. Sancti cap. II. dic crae scripturae interpretibus, quorum testi inonia in ret. Praedestinata est ista naturi humanae tanta, progreitu primae contiouersiae reperiet diligens i tam excelsa,&sumina subuectio, ut quo attolleretur chor. Neque huic t melli gentiς dissentiunt,qui dicut, altius non haberet. verbum caro factum dici hoc loco plenum gratiae, &Tertium denique ipse actualis colunctio, seu unio veritatis, ab effectu, vi redundantia in nos: qui eius verbi ad humanitatem. Gratia igitur unionis quam gratiam,& veritatem, nempe, doctrinam & iapiendoque latuitur pro ipso personali eme diuini verbi, iram participamus . Nam haec in nos redunda secundum quod habet rationem termini incarnario- tia praesupponat in ipso formalem dc intrinseca nis,& unionis hypostaticae, 6c iure quidem gratia ap- gratiae de veritati, plenitudinem . Et s nisi me mea pellatur, quia hac ratione su mmum donum, supre- iallit opinivi crediderim ego, S.Ioan. Euangelistammumque diuini amoris deneficium fuit humanitati illa sententia a nobis proposita tria explicuisse, quae collatu in. Et cum in hoc sensu, qui satis solet esse inia in Christo domino suum habent consequutionis OG vsu Theologorum positus, gratia unionis capitur,ve dinem . Nam primis quidem verbis, Verbum caro rissime clicunt Theologi, Unionis gratiam summam factum eit,& habitauit in nobis, ipsam unionis gra-
esse,& modis omnibus infinitam, ac proinde increa- tiam, ut paulo ante dicebamus,expressit . In v Iolstam,& improductam , sed humanae tamen naturae autem qua, ut retro aduertimus,in amediate sequun-
communicatam. Quandoque vero gratiam unionis tur,& li primo aspectu mediatam & remotam tbrtia appellant Theologi actualem ipsam colunctionem, tur in textu vulgato dispositionem, videlicet, plenuee unionem diuini verbi cum humanitate: in quo sen grati , ct veritatis, explicuit Euangelista habitualisti gratia unionis quid creatum est, Scausatum a to- gratiae,excellentisque diuinae scienti et plenitudinem, in Irmitate, utSTno. praecitatus dixit. Atque adeo in ipsa Garista anima residentem: quae sane grat 1ς,dc
27쪽
RE LECTIO DE CHRISTI GR ATI A.
veritatis plenitudo connaturalem habet , iuxta m dum in secunda controuersia explicandum, ad gratiam unionis consequutionem in concomitantiamia.
Sequentibus denique verbis, nimirum, Vιdmus gloriam eiusfflariam quas Unigenitia patre . Prodigiosa
Chri iti insignis virtutis,ac polentiae opera, admirabilemque eius sapientiam externa praedicatione
testatam Eua elista designauit. Huiusmodi namque miraculosia facta, quibus pr Iarissimam suae praedicationis doctrinam diuinitus Xps confirmauit, ob id gloria unigeniti a patre, S. Euangelista vocavit, quia illum in hominum conspectu illustrem, & gloriosueffecerunt, & dignum cui ut summae veritati omnis adhiberetur fides: de quem, ut verum Christum, v rum Memiam, verum Dei filium,ac verum denique Patris verbum carnem factum susciperent, de vene rarentur omnes. Et idcirco Chri illis Ioan . I I. merito Iudaeos inexcusabiles esse dicebat,quia insum ut verit Melsiam eis in lege promissum non susceperint. Si
non venissem, inquit, or sequutus eis non fuissem, σopera non fecissemineιr , quae nemo alius fecit, pee
catum non haberent r nunc ainem excusationem non
habent de peccato suo . De huiusmodi gintia loque-
Datur S.Ioan. cum in cap. 3. dicebatMoefeciι mitium
Agnorum Iesus in Chana Galileae , ess mani sestauit gloriam suam, cI crediderum in eum discipulι ei MI, Hanc gloriam postulabat a patre, Chri itus ipse exemtum Orandi tribuens nobiscum Ioan . cap. I cI. diceat. Fater clarificastium tuum, ut Aius tuus clarificet te, quasi diceret, Pater insigni miraculorum gloria , grauissimae doctrinae aut horitate, unigeniti filij tui incarnati maiestatem hominibus notam, de ma ni teliam facito: ut ipse si Ituus tuus, postquam tant fuerit unigeniti tui gloria donatus, teipsum sua morte, M pastione clarificet, pro tuo amore,pro tua obedientia, pro maximique tui nominis authoritate, &gloria turpissimam Crucis mortem spontanea volu
tate complectens. Iuxta illud Ioan. cap. r . Iu sciat mundus , quia Hligo patrem , s sicut radatum de- dumibi Parerscfacιο, surgite eamus hinc. Admo tem, videlicet, subeunclam. Et quidem ex ipsa gratiς' vervatis plenitudine, quasi ex proxima radice,
di causa hanc tantam miraculorum, di doctrinae maieitatem, & gloriam ortum habuisse non irrationabiliter arbitramur. Quamuis omnia tandem ad unionis gratiam,vi ad prunam radicem sint reuocandaia.
Et ob id dicit Ioan . Gloria quo seiuniti a paetre .
MN ex eo quod Cluilli humanitas a diuino ver ad unitatem personalein assumpta summe fuit Deo grasa, etiam habituali gratia: proportionatissimum habeti debuit diuinae virtutis instrumentum , quo Deus quali dextero sitio utens brachio, praeclarissima patraret miracula, praecipuaque diuinae potentis edereto pera: iuxta illud quod Beata Vi rgo plena Spiritu sancto praecinuit, Deis potetiam in brachio suo,&c.
Qua vero ratione Christus, ut homo, plenus fuit v vitatis, excellenti diuinae essentiae faciali visione prae fulgens, dignus habebatur, cui ut supernaturalium mysteriorum oculato testi su inma adhiberetur fides, irae fragabilisque ipsius in supernaturali doctrinia haberetur aut noritas. Non est nostra haec intelligetia omni aut noritate destituta ι Namque Ioan . Chrys. ho m. II. in Ioan. illa verba Euangelistae, Vidimus
gloriam quas unigeniti a patre . De ipia doctrinae, de
miraculorum gloria interpretatur. Nam cum Chliis stus, & doceret, de operaretur,quasi vim. dc pote ita. tem habens: &doctrina, Δc mirabilium operum patratio ipsam unigenui a patre dilectissim uignitatem,& gloria mira cum ostensione demonstrabant. Placuit &S. Basi. haec interpretatio in hosn.de fide, eui neque Cyrillus, neque Theophila. l .cita. refra gantur. Scio plane S.Chrys. eodem loco poli ora genem in hom. de natiuitate Christi super illa Ioan.
verba , In principis erat verbum, hanc unigeni ti a patre gloriam ad excellent illima mysteria, quae circa Cluilii humanitatem diuina virtute contigerunt re tuliae nimirum,ad transfigurationem in Monte Tabor coram tribus discipulis tactam. Quam S. Petrus R. n. c. I. honoris dc gloriet appellatione designauit: Ad gloriosam eius resurre onem: Ad ingressum ad discipulos ianuis clausifrac denique ad mirabilem ipsius in coelum ascensionem . Verum haec posterior intelligentiavriori minime aduersatur, quin potius habenda eli, ut eius ampliati δε extensio. Hςc namque mirabilia, quae in ipsa Christi Domini humaniatate facta fuerunt, connumeranda sunt inter maxima Ac prodigiosa Christi opera , in quibus diuin potestas& virtus, quae in ipso Cnristo corporaliter habitabat, mire splenduit de emicuit . De mysterici
enim resurrectionis dominicae dicebat Paulus 1. C tint. I . quod Chrastus, qui mortuus est ex infirmitale carnis, ex virtute Dei resurrexi t,& ex virtute qui
dem non aliena, de extrinseca, sed intranea, & pr pria. Habitabat em m ,δc habitat in Cluilto, eodem Paulo testante, Colos. a. Omnis plenisuri diuinitatis
corporaliter, idest, vere realiter de praesen tialiter, &no umbrauce,& figuraliter,ut in arca toederis olim habitare solebat. S. August. Irach. 2.super Ioann. Gl riam hanc referre videtur ad gloriam,quae in diumqessentiae visione consistit. Vt interpretatur ide Augia.
epistol. 17. Probabilis inteIligentia ,sed praestat ni fallor illa quam dudum ex aliis Patribus deduximus. Namque *loria illa beatifica nescio qua ratione visa fuerit in Christo eorporeis obtutibus. Nisi dixeris, quod opera mirabilia, de clati stima Christi doctrina
testimonio fuerunt Apollo lis viden tibus, & cel nentibus, ouod Christi humanitas, cuius minitteriOi his mirabilibus utebatur verbuin, non poterat noria esse Deo gratissima gratia perfecta, dccosumata per gloriam. Et hac ratione Euangelista dixit, Vidimus ploriam eius, ideli gratia eius consummatam. Cyril. I .cu. post Orig. ho m. a. in Ioan . quibus non rest rate videtur S. Augustin. lib. t 3. de Trinit. cap. Ist. Gloriam hanc in eo sitam es e intellexit, quod suae piae carnis infirmitas, nulla ex parte antiquam verbi maiestatem minuit, aut immutauit. Et haec intelliis gentia non est cur reprobetur , imo neque diue in reputari debet ab intelligentia nostra. Nam idem
est prorsus miracula, &doctrinam Christi manis stasse nobis verbi dignitatem 1 α quod oltenderent ipsum Dei verbum, lultitiae solem pulcherrima nube
camis obtecti. m inscripturis sacris merito vocatum, antiqua adhuc maiestatein claritate pollere.Quiua ad eundem fere sensium diuer haec interpretamen'
Sed iam ad naturam , & dignitatem habitualis
gratiae paucis verbis insinuandam , nostra oeinceps Leuertatur Orallo. Principio quidem grandem habiis
28쪽
bitualis gratiae excellentiam , ex summa de maxima
siti Authoris eminentia, & maiestate non inepte venabimur. Consentaneum enirn rationi est credere ,
perfectionem effectus proportionatam esse causae dignitati. Quis autem sit huius diuinae sormae Au-hor, Regius vates nobis explicuit Haim. 83. verbis illis. Gratiam & gloriam dabit Dominus . At continuo nobis obi jciet theologus parum conferre ad dignitatem gratiae extollendam , quod ipsum Deum sui habeat Authorem, cum hoc commune sit uniuet ss creaturis quamlibet imperstetis, de insinae nat
rae, uniuersae namque clamant assidue, ipse fecit nos, de non ip linos. Caeterum cui naturalis rerum ordo
penitus non fuerit ignotus, facile se poterit ab hac dissicultate expedire: probe enim sciet natu talium causarum et sectus in duplici genere positos eis . Quidam namque ita a suis procedunt eis; trici qeausis, ut ab ea tum virtute, & excellentia plurimum deficiant, atque adeo ipsarum virtutem, ct dignit tem diminata, imperfectaque ratione exprimunt. Quidam vero non utcumque a suis prodeunt caulis, sed & magnam cum ipsis, ipsarumque excellentia similitudinem habent,& proportionem: qua proinde vel adaequate, vel magna saltem ex parte earumdem causarum vim , & dignitatem considerantibus referunt. In solari Astro manifestum huius rei reperimus exemplum , uniuersalis enim haec,& pulcherrima causa in varios,ac multiplices se prodi i effectus, inter omnes tamen sola lux est, in qua praeclara solaris virtus adaequale exprimi tur,& quae excellentiam,& maiestatem huius tam eminentis causae adaequa a similitudine , de connaturali proportione exprimit. Lapides enirn , plantae, imperfecta animantia, quam plures ali j ei sectus a state prodeuntes, vix ulla nicum ipso proportionem habent, unde neque ipsam solis uniuersalem, dc foecundissi inam virtutem pro dignitate referunt. Hac ergo analogia seruata in enfectibus, qui ab eximia Dei virtute dimanant, similem poterit doctus quisque distinctionem commentari: ita quod praeter res illas Omnes,quae a Deo optimo maximo uti ab uniuersalissimo totius naturae authore prodierunt, in quibus diuina ipsa potestas, ipsaque diuinae pote itatis excellentia insuincienter exprimuntur,eo quod ab ipsius Dei natura,&dignitate, non modo infinito, sed fere improportionabili interuallo hi ei sectus distant, quia sunt& generis, &ordinis inserioris ipso Deo: praeter hos, inquam, inferioris ordinis esse tu S, alius excellentioris, S nat
rae , ct dignitatis effectus ab ipsa optimi Dei excellenti virtute derivatur. Qui , de si eximiam tanti sui auctoris dignitatem,& potentiam adaequata expressione referte minime valeat tutuma namque potestas eum sit modis omnibus infinita adaequationem non admittit eiusdem tamen sit ordinis, eiusdemque diuini generis cum ipsa maximi Dei natura: cx-prituatque proinde , & si non totaliter, aliqualiter, tamen,id quod in ea excellentius est, de diuinius, d in quo praecipue ipsa Dei essentia uniuersas rerum
naturas,& per sectiones,quam excellenter exuperat,
utpote quod supernaturale quoddam sit,ac diuinum ipsius diuinae naturae participium . Mirabilem hunc
unae virtutis et sectum nos gratiam appellamus. Cuius dignitatem, excellentiam S. Pet r. in a. can. cap. i. his verbis magnitice declarauit. Wr quem,m
quit, idest per Christutia , maxima, s raetiosa nobis promissa donauit, υι per hae siciamini diuina consortes natu rae. Hancvn:cam supernatura leni forinam Puta, gratiam , quae unica simplex qualitas est in anin a, ipsam exornans, re eleuans S. Petrus plurali voce maxima, & praetiosa munera nobis promissae potat non obscure in intians, hanc supernaturalein qualitatem, ita formaliter unicam esse, quod virtute multiplex est, & multiformis. Ex ipsa enim diuinae Virtutes, fides, spes, charitas, supernaturaliaque Spiritus sancti dona, qua si naturali derivatione promanant: vita substantiali essentia profluunt proprietates eius,&operativae potentiae, ut ab essentia rationali oriuntur intellectus,& voluntas. Ea loquendi phras utitur S. Petrus in explicanda virtute, & dignitate gratiae, qua olim fuerat usus David cum in psal. I .de originali peccato incidisset ei sermo. Ecce, inquit,
in iniquitatibus conceptus sum, sin peccatis concepto me mater mea. Quo loco hoc singularissimum originis peccatum, iniquitates, Q peccatam plurali numero Idcirco vocatur: quia peccatu in illud naturali generatIone derivatum , ita unicum est,& simplex,
quod est veluti primum omnium peccatoνum, miniquitatum faecundissimum , etsi putidissimum se
Praeterer, diuinam hanc habitualem gratiam vocat promissa S. Petrus,non solum, quia non ex meri
tis nostris infallibilis doni rationem sortitur , sed ex liberali , de magnifica Dei promissione ortum habet; verum etiam quia in ipsa gratia tanquam in prima radice praehabentur uniuersa dona nobis diuinitus a Deo promissa, ipsa etiam aeterna vita quam in ultimum, de maximum bonorum meritorum praemium , glosiosumque bonorum laborum fructum , Deus ipse nobis fuit pollicitus, unde Paul. Rom. 6. In quit. Gratia Dei mia aeterna. Ex his omnibus conscitur , habitualis gratiae excellesiam , de dianitatem ex ipsa Dei aut horis statiae
inenarrabili eminentia rationabili consequutione deduci. Eo quod inter omnes e Techiis a Deo productos hoc sibi proprium vendi et Gratia, Imrurum, quod procedat a Deo intendente exprimere in hoc supernaturali e flectit, id quod in ipsa eius essentia augustius est,& excellentius,& in quo a nulla substantia creata, a nullaque proinde enutate naturalis ordinis & finiti imitari valet. In quo plane consistit Deu optimum maximum in productior te habitualis gratiae rationem induere supernaturalis authoris, causae. Deum enim supernaturalem esse authorem , supernaturaleq. ei sectivum principium, no consistit in eo,quod operetur, ut unus, vel quod agat ut trinus, ut ex nouioribus rheologis, falso quidam putauerunt, quod facillima ratione demonstro. Deus ut trinus nihil operatur ad extra , eo quod personarum Trinitas proprietatibus relativis constat, relatio vero nullius est actionis, nulliusque effectus activum principium . Quod autem Deus,prout unus est,operetur, non est peculiare respectu gratiae,
aut cu:usuis gratuita doni, nam omnes naturae Ordinis effectus causat,& operatur Deus, prout est unus, ergo Deum Operari,ut lupernaturalem authorem,&causam minime in eo consistit, quod vel ut unus, velut trinus operetur, sed in eo. quod exprimat in effrictu producto id quod in ipso excellentius est ,
29쪽
6 RE LECTIO DE CHRISTI GR ATI A.
diuini M.& in quo nulla creatura ad naturae ordinem pertinens eum valet sua natura imitari. Et quidem n omnibus supernaturalibus effectibus,etiam in his, qui non tam secundum substantiam , quam secudum cum modum, quo causantur, t in t censendi supernaturales, ut vita ad quam rediit, qui fuerat mortuus,
ct visus caeco restitutus, haec doctrina verum habet: sed praecipue in hoc uno excellentissimo omnium ei ectu vecificatur , quod nostrum eit in praesenti
explicare. QuA in re variis Theologorum placitis, &Iudicio meo, veritati parum consentientibus praetermissis. quid ipse in hac parte sentiam , hreul, d
dilucida oratione exponam . Censeo igitur duo potissimum reperiti in Deo, quibus ab uniuersis crea- is&creabilibus subitantiis summo Deus interuallo
distat. Alterum quod est ipsium, Et se imparticipa
tum, & independens, totam essendi plenitudinem simplicissima quadam complexione continens i
hoc quod dicimus , quod Deus est ipsum Esse duas
alias rationes uniuersalissimas, scilicet, Vivere, 6 intelligere comprehendimus, est enim Deus ipsum Esse vivens intellectuali vita 1 semetipso , & ind perad cnter ab Omni alio ipsam intellectualis vitae rationem obtinens. Alterum quod ita est ipsum
esse unum simplex, ct pqnitus indiuisum ,&indiuisibile, quod ineffabili quod da modo tribus personis a se i psis realiter distinetis eii communicatum. No nulli Theologi hoc secundum existimarunt, augustius esse,& eminentius in Deo,& in quo magis sple-det diuinae naturae excellentia, & dignitas. In quam opinationem induxit eos excellens mysterii Tranitas , & unitatis diuinae altitudo,& profunditas, quae
tanta est, ut nullus creatus intellectus quan tacumque polleat vivacitate, de vi, poterat unquam suis virI-bus. loque naturae suffultus lumine, vel leuem quandam suspuionem, ne dicam opinionem , de hoc tanto mysterio concipere . Quod quidem de prima alia Dei perfectione dici non debet . Quoniam licet quid ditatiua notitia dignosci nequeat naturali vir
tute ipsum esse Dei, at ex et sectibus natu talibus euiden ter potest intelleous humanus cOῖnoscere, quod Deus est ipsum eisse, ipsum vivere, ipsium iotelligere, iuxta id, quod dicit Paul. Roman . . tinuisibilia Dei per ea , qu .e iacta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque virtus, dc diuinitas i Et Sap. is. A magnitudine speciei, or creatura poterat . Creator
earum vi militer cognosci, Verum hac Theologorum
opinione, & eo tum ratione non obstantibus, aliter ipse procedendum esse existimauerim . Nimirum ,
quod magna quidem est,& valde excellens Dei enitanentia, quod una indivisa, ac simplicissima eius diuina natura tribus sit diuinis personis communicata- ,
Verum neque praecipua est in Deo perfectio, neque nostro more concipiendi in re ipsa fundato , prima est, & radicalis Dei excellentia: sed priorem alia maIauoms Ordine praesupponit, illam, videlicet, paulo xii te exposita iri, quod Deus sit ipsum esse, totali sique ellendi plenitudo, ac similiter ipsum intellectaal viuere. Ilia diuinae naturae persectio,& si nec causa, nec origo, nec ii proprie loquimur, fundamentum ut illius perfectionis , quae ad personarum Trinit tem meadem .in diuisibili natura subsistentium per.
tinet,est tamen eius ratio: iuxta eum modum quo diuina naturae immutabilitas soleta peri uocibus Theologis aeternitatis Dei ratio vocari. Nam qua I alio ne inuntia Dei essentia ipsum est intellectuale viveret natiuum est ei ad intra communicari , omni & summo modo naturae intellectuali possibili. Qia ae l. ne intellectualis communicatio cum nen nisi pes actiones intellectus , & voluntatis esse qneat, diuina essen tia in tribus dumtaxat personis potest esse subsistens. In Patre,vim persona, quae primum est totius diurnae communica tionis principium , in qua reperitur g nerativa potentia, quae est ipse diuinus intellectus, ut in tali pei sona constitutus, ct tali relationi, nimirum, paternitati associat tu, ut placuit S. Thom. I. p. q. 27 .ar. 2. vel ut Scotus in dist. I. &quod lib. I. contendit , est ipsa memoria faecunda Patris, de qua roalias. Et prima haec sanctae Tria dis persona cum ad personas alias relationem habeat originis, no potest non realiter ab iIlis secerni . Personam hanc Principi j nomine sanctus Euangelii a Ioannes nobis exis pressit ibi . In principio erat verbum . In principio, id est in Patre, Et Psal. ros. e Mndem ipse Pater sibi appellationem accomodauit illis verbis. Tecum principium in die virtut s tu e . Estque illud in hac pati su in inopere animaduertendum , quod in his sacrae paginae locis , ratio principi j non ad exteros diuinae virtutis e flectus attenditur, sed intra ipsam met Dei
naturam pensatur. In his narnque scripturae te itim
nrjs nullus ad creaturas habe ut re ectus , sed perso na patris ad filii personam confertur. In libro autem Geneseos . in primis totius libri verbis , scilicet, In prancipio creavit Deus coelum, G terram , vox lli Principio, quae iuxta grauissimorum Patrum intelligentiam Dei filio accomodatur. Respectum designat ad creaturas, quarum filius speciali quadam ac commodatione principium in sacra Scriptura voca tur: eo quod Ioatine Euangelista testante,omnia per ipsum facta sunt. Et Paulo ad Hebr sdicente cap. r.
Per ipsam Pater fecit faecula : Et idcirco filius de ipsis
icit imonium perhibens cap. S. Ego principium,qui Crloquor voris, Fateor, quod quia Christus unu in eitcum Patre Spiritus sancti princip:um , non solum comparatione ad creaturas, sed intra ipsam infinita Dei natur aut proprie potest appellari Principium . Sed iani vitemus progredior, oc assero, quod per actionem intellectus paterni diurna essentia verborealiter communicatur : quod sane Verbum, cum sit splendor patris, de figura substantiae eius, Paulo Ioco dudum c lato asserente, vere,& proprie Dei nitus nacupatur: Denique per actionem diuinae voluntatis persona Spiritus sancti a Patre. & filio, ut ab viii principio procedit. Neque alia potest ulterior intellectualis naturae intelligi communicatio ι eo quodquet libet persona istarum totam, & totaliter . intinitam talis personae rationem complectitur, filius totam , S summam iiiij, ac diuini verbi rati nem , Spiritus sa istus rationem similited tota. Iem, & infinitam personalis amoris diuini. Undo cum non sint potentiae aliae intellectuales praeteriir-tellectum, α voluntatem necessariam est in his personis recensuis sistat intellectualis naturae diuinae communicatio. Uerum quod praedicta haec diuinaeeissentiae communicatio citra ullam ipsius simplicissimae tiaturae ciuisionem , multiplicationem, aut compositionem constet, inde prouenit secundum rata O. nis Ordinem, quod Dei natura est ipsum Esse, totam
30쪽
ellandi plenitudinem complectens: quae proinde in sui communicatione nouo Eisse minime eget,sed uno simplicissinio, infinitoque diuino Eme tres ipst diuinae personae subsistunt. Ecce quemadmodum,ipsam sanctissimae Trinitatis personarum in una simplici, indivisibilique natura subsistentium altissimum mysterium, ad ipsum diuinum esse, diurnum vinere,diis uinumque intelligere tanquam ad excellentiorem persectionem,rationi R. ordine priorem reducitur.
Ad illud vero, quod in contrariu obij ciebatur,fr-cile respondetur, quod ut ipsium diuinum Esse , pro excellentiore , ct dium rore Dei persectione habeatur,nihil impedit, quod ex creatis effectibus cognoscatuI aliqualiter,nimirum, quoad, An est,ut Peripa teticis,& magis in schola notis verbis utamur. Nam satisfuerit, ipsum minime ex his effectibus , qtrant si- libet excellentibus quid ditatiua , & perfecta cognitione dignosci posse . Neque vcro quicqtiam reicit ad Ostendendam perfectionem myiteri, Trinitatis, quod illud ex effectibus naturalibus etia imperfecta Cognitione,& quoad, An est, haud quaquam inuestigare possimus: nam haec tanta huius myileri occultatio non ex sola eius dignitate, & altitudine proueni ,
sed ex eo simul quod proprietates, quibus sanctissimae Triadis persionae constituuntur, cum sint relatiuae, non sunt creaturarum effectiva principia: Atque adeo diuinarum personarum Trinitas nullatenus relucet in effectibus naturalibus, sed de hoc alias. Nunc autem ad ipsam habitualis gratiae dignitatem explicandam noster progrediatur sermo: talemque primo
Gratia per se primo est formalis qtiaedam exprenso,& participatio diuinae naturae, secuduin id, quod excellentius, & diuinius in ipsa natura Dei, est enim eius participatio, quatenus est ipsum Eme imparticipatum, &independens, omnem praehabens essendi pleni tudinem: Ergo ex propria sui ratione est forma perfectissima , eleuans animam ad ipsum diuinae naturae consortium: estque proinde persectissima so ma in ordine supernaturalium rerum. Consequentia adeo est mani lana,vt probatione no indigeat :etenim perfecti O cuiusuis creatae entitatis pensanda est penes maiorem similitudinem , & approximationem ad diuinam naturam, quae est supremum,& perfectissimum ens,& ipsum esse. Quod autem est maximum in aliquo genere, aut ordine, mensura est omnium aliorum, quae in eodem genere,aut in eodem ordine
collocantur; atque adeo si pratia ex paestio est,& sor- male participium eius perfectionis, quod in Dei natura augustior est, &eminentior, non potest noria esse pe rfectissima.forma, &supra totum naturae ordinem eleuata, &in ipso supernaturali ordine principem tenens locum. Antecedens vero partim constat ex his,quae paulo ante dicebamus. Sed praeterea ulterius probatur: & primo ex eo, quod S. Thom. I 2. q. H2.art. 2. adsecuudum dicit, id quod substantialiter est in in Deo, fieri accidentaliter inanima per gratia participantem diuinam bonitatem . At nihil magis est substantialiter in Deo , quam ipsum Esse intellectuali vita vivens . Hanc ergo diuinissimam perfoctionem anima iusti hominis per gratiam participat. Secundo illud met antecedens probatur. Proprietates, & persectiones, quas litterae sacrae, & grauissimi Ecclesiae Patres gratiae passim accomodant, adeo sunt
excellentes, de diuinioris ordinis, ut nullatenus possent competere graιiae, nisi ipsa formalis esset quaedanaturae diuinae participatio, qua ratione Deus cit ipsum esse imparticipatum,& inde pendens. Appellat enim illam indefectibilem. immortaIem,qterna,&c. a stirmantque nos per gratiam immortali, indefccti. bni,inuariabilique vita donari, Sin vero stabili , indefeci: bilique esse consti tui. rit hic tam excellens per sectionum cumulus haudquaquam thabituali gratiae
competeret, nisi supernaturale esset participium diis uinitatis, prout est ipsum esse imparticipatum, N ipsu in immutabile, &aeternum intellectuale vivere. Quemadmodum neque perfectiones istet in iramo gradu consti tutae Deo essent essentiales. & quid dita titiae, nisi Deus essentialiter esset ipsum imparticip tarm, independens, immutabile. & in te sciens est , ipsumque viuere intellectuale. Sed ad sacra paginae, salicto ruinque Patrum testimonia recurramus , ex quibus praedictae diuinae gratiae proprietates, tamque excellens, & mirabiles eius dotes in promptum erit colligere. Paul. ad Rom. cap.6.Gratra inquit, Im vita sterna,id est, prima aeternae, indefectibilisque vitae radix, Gratia et t. Cui consentit satis illud,quod Christus cu Samaritana muliere loquens,dixit, de spiritu diuinae grauae,quem accepturi erat credentes in illu
aquae nomenclatura designans. Ioan n. capit. . nimi
rum, quod in eo, qui biberat ex Via aqua, et fons aqua salienus: in Ditam sternum. Qui plane Christi sermo, & si Metaphoricus, ipsam rei veritatem mire adumbrauit,imo& explicuit aperte. Gratia namquavere salit in aeternam vitam , quatςnuSipsam, quam
vivificat,&illustrat animam, ad altissimum, unde ipsa descendit principium,incredibili virtute,& efficacia euchit:coniugiiq. animam eandem cum immoris
tali ipsa,& inexterminabili vita Dei. Ex qua gralia uti rivulus a suo fonte miro quodam descensu deis fluit. Sed quanquam gratia ad clernam ipsam, Nimia nautabilem Dei vitam comparata riuulus quidam sita vivo fonte derivatus, absolute fons a Christo, ob id dicitur: quod ex ipsa innumera alia Spiritus sancti dona effluunt,& promanant, & quidem indcficienti emanatione,& eiu uxu, nisi per humanae voluntatis iniquitatem steterit, quae inter nos. & ipsum Deum fontem vivum miseram dii illionem faciat iuxta id, quod Isai. dicebat cap. 19. Inicvitales Eutrae diuiser titu vos, I Deum vestrum. Qua diuitione facta,ne .cesi una erit, ut rivulus hic diurnus,quem Christus adipellauit fontem , ita anima exiccetur. Et ob id Paulus admonitos de hac re nos esse cupies dicebat ad Heb. 2.contemplames nequis desit gratiae Dei. Quasi diceret . Gratia sua natura nullius esse potest defectus principium, nullumve deli'uium, nullainque mutationem patitur, quin indefectibilenti aeternamque animae vitam praestat. Gratia namque omnia potest.& omne bonum ei tribuendum est acceptum. Omnia possum, inquit Paulo ad Phili p. q. In eo,quι me consuriat, ex Christus dixit Paulo ipsis referente. SuJcit,libe gratia mea . Quasi omnis sussicientia in gratia comprehendatur . Et ob id Augustin. de Ecclesiast.
dogmatibus cap. 4; .dicit,quod gratiae debentur omnia,&c. in quo sensu exponit illud Paul. I. Cor. II.
Gratia Dei sum id quodsum , idest, quicquid sum, &c.
Quare nulli unquam gratia deerit, sed tota gratiae detectio , si quando contingat, in humani arbitri