장음표시 사용
31쪽
flexibilitatem , cui pro vitae prς sentis statu gratia accommodatur , referenda eri . Quod eruditissime, ut omnia S. Thom. in 1.2. quaest. q. are. I I. in .
cor p. S ad 1. adnotauit. Cui veracati S. Synod. Trident. selI. cap. I 3. Iat te natur decernens,quod Deus
sua gratia stinet iustificatos non deserit, nisi prius abi psis deseratur. Igitur gratia si ex proprijs suae naturae meritis expendatur, radix est aeternae, atque Immortalis vitae, non modo animae, verum & corporis.
Ipsa enim rationalis animae supernaturalis vita in resurrectionis statu ad ipsum humanu corpus quasi naturali effluxu derivabitur, ut in Epist. 16. ad Dioscorum adnotauit Pater Augu. Unde non irrationa-hiliter ipse Iib. a L. contra Faustum dixit,quod secum dum gratiam genus mortale non erimus. Summam gratiae firmitarem,& stabili tatem colli-g ex illo Hieram. cap. 3 l. Dabo leges mcas in cordibus eorum , sin visceribus eorum scrι iam eas. Quo in loco Propheta de lege .euangelica loquebatur: quae spiritu gratiae, & veri ratis inhumano corde diffuso principati ter consiliit. Quae sane Euangelicadiumς gia Paelex Ob id, Aug. adnotate sipps. q. fid lium cordibus insita, Sc inscripta dicitur, scripturae q. voce a Propheta designatur , quia scriptura hoc potissimu in dii iei t 1 verbo , quod verbum cito transit,
Volat cnim irrevocabile verbum t scriptura vero xarata permanet, & fixa.
Udi quam catasam in striptura si cra res intimo cordi insculpta, de insita scripturae appellatione significatur . Iuxta quam loquutionis phrasim Paul. 2. Corinth. s. scribens dicebat, Distati nuba vos estis
scripta , dcc. Et opere pretium erat hoc loco animaduertere, quod uniuersa, quae Deus aut horis naturae Otiicio fungens , in sex dictum spacio, ut Gen. cap. I. refertur, condidit, verba selent, de voces appellari,
Psalm .i S. Ipse dixit, ei factasunt, i e mandauit, Icreata sunt, Genes. primo. taxit Deus at lux,s Deiaest lux. Ea, nimirum .de causia quia viuuersa ordinis naturalis Opiticia mutationi, instabilitati fuit prorsus obnoxia, eo quod naturam Dei, qua ratione est ipsum esse imparticiparum , & indeficiens, nonia ita participant, quod formaliter sint con naturales
ipsi irs ini prestiones,sed peculiares diuinae mentis imitamur Idaeas. At Iegem gratiae, & ipsum gratiae, me haritatis spiritum, scripturam vocat sacer ipse te Plus himianis cordibus intima adhaesione insculaain: eo quod gratia formalis est diuinae naturae, quatenus e st ipsum esse, participatio,&expressio: ac proinde Dabilem, in ecficientem, aeternamque vitam an in p ri stat. luxta id, quod Paul.ad Hebr. I s. inquil ,γιι-m um ti gratia flabilire tor. Vnde verissimu est, quod
Anguiti t. in Ioann. rraia. II. dicit, maiorem per manentiam tribui a gratia , quam habeat GTlum
cum sit tam e nco iuptibile. Sed neque plane mI-rum cum gratia cius sit diuini generis,& ordin f, de quo Regius Uates lysal. icti dixit, rnipula caeli per μει ut, in auum per inanes, G cmnes icia vcs mensum Teler ascent , tu autem idem ipse es, Gamur ut non δε- scient . Hunc attinet , quod Scriptura sacra , eos filios a Dei gratia alienatos esse constat, cuiusmodi sunt idolorum cultores, dicit non esse, & cos omnes quasi pro nihilo reputat. Iuxta quam phrasim acci prenda est illa Reginae Hester oratio cap. l . Ne Ir
das domine sceptrum tuum js, qui non sint, ideit, id
lattis, & gentilibus S. Basil. lib. 2. eontra Eunom. circa medium dicit, quod gentes, & peccatores dicuntur non esse, quia non patricipant Dei vitamia , quae per gratiam confertur. Huic veritati sunt agatur quam plurimum id, quod S. Paul. ad Ephes. . . inquit. Hoc igitur ustio ,miam non ambule ιir, sicut
semes ambulam alienati a vita Der, id est, alienati a Dei gratia, per quam anima vivit, iustus enim eodeviuit. Ex fide ramen, gratia,& charitatu forma I squae sola vitia fides appellatur. Et cum authoie ArbstoteIe a. lib. de anima. vitae te in viventibus sit esseta, qui hac uiuasi de caruerit, iure optimo clicitur non
esse, & nihil este, dc ita Paul. inquit, bi chariιatrannon habuero mbit hum . Et lcum in Deo optant O n sex imo idem stelle, &viuere, qui aliena ius a vita Dei suerit, alienatus quoque abesse Dei censendus eiit. Quo fit, ut per gratiam qua iustus vivit, Ipsamque participat laci vitam, vere quoque dicatur ip-stim diurnum cile participare . Et itinc est, Optima , ratione scripturam sacrania ustis hominibus Dei gratia praeditas essetidi perfectionem absolute, dc absque ullo additamento quandoque tribuere , cum illud tamen infidelibus, S peccatoribus deneget. Iuxta quam intelligentia S. Bas l. lib. 2. contra Euno m. illa verba Paul. ad Ephes.cap. t sanctis tui sunt Dbes, o Iidelibus in Chroto Iesu, sic legit, banctis quι simι,
G saetibus in christo Iesu, erc. itaque non addit illam determinationem Ephesi, sed sanctis viris absolute tribuit essendi perfectionem , quam eis conseri Dei
gratia. Et ais Basil. Ha ante ipsum antiqnos expoli IO-
res legisse, &ita haberi in vetustio tibiis codicibus. Ex mente etiam S. Hieron. cui haec Basili j intelligentia non placuit: alium habemus locum , qui nostro intento plurimum confert. Nam ubi nos ad Galat. legimus cap. I. Uμi sunt Christi, carnem suam crucifxo, mi cum πιι 1s, ta concupiscemis, sic legit Hie ron. Gias nι, carnemIuam crucit erunt, &c. Itaque pro eodem reputat elle Christa, α elle iustos , α in Dei gratia,& eile simplicuer. Et haec est ratio oti qlaam S. Paul. l. ad Cor. cap. V. de se ipso dicebat. taratia Dei sim , ιι quo um,s c. quali Giceret: totum cu quou habeo, ex ina gratia est,de per gratiam tormaliter constituitur . Ponderanda eii illa geminatio verbi, blan, magnam enim habet emphasini. vide. turque Paul. proprium ipsus Dei nomen sibimet ipsi accomodare. Nam quod olin Deus Moysi dixerat Ex O. 3. Fgo sum, qui Ilum, nimiru per natura,id S. Pau. 1ihi tribuit per gratiam. Gratia, inquienssum, id quod sum . Et certe in hoc potii simu tima Dei Iit ruralitas , & naagnificetia erga nos splendui,q. io id quod
ipsi Deo magis proprium est,&natiuu, nobis com municauit pur gratia in . Hinc fit non inepte Ruper tu Abbatem ii. s. de gloria Trinitatis dixisse, illuci maximum Dei no incia Iuliouali, quod nomen re ipsa , ut alias plobauimus,non dissert ab illo no inine: Qui
est,de quo Exo. dicitur. uui est misit me ad vos, desu-ptum fuisse a praecipuo diuinae virtutis effectu, Nempe , Gratia,quae trituri t nobis simplicitur esse, re qua seelusa nuria neque vivit, neque eit. Ex tris sequitur, verum esse id , quod in praesemi discursu probare colendinius gratiam, videlicet, supernaturale quod indam esse naturae diuinae participium, secundum excellentiores illas persectiones, quae ad ipsam Dei na- tutant,&propiu ,α proprius altinent.. unde m crura
32쪽
S. Ioan . I. can. cap. 3. statuit nos per gratiam vere Dei
filios constitui. Videte, inquit, statres, qualem charitatem dedit nobis pater, ut sise Dei nominemur , π
us. Quasi diceret,non solum nomine, sed re ipsa per veram, & intrinsecam,nobisque inhaerentem diuinae naturae participationem filii Dei constituimur. Ratione praeterea ab effectu desumpta, quam Dial chici a posteriora vocant, ostenditur gratiam formale participium esse naturae ditiinq,qua ratione Dei natura est ipsum eae imparticipaluin, immutabile, Scaeternum. Praecipua in toto supernaturali ordine operatio, & in quam gratia veluti in finem ultimum,ac maximam sua perfectionem dei uiatur , ipsa est faciatis,fle intuita ua Del visio,quae in uariabilis est, indefectibilis ac tota simul, quae proinde participata aeternitate mensuratu . At huiusmodi operatio nequit esse connaturalis illi formae, quae non sit ipsum imparticipatum, & indeficiens eue, vel eius formal participium Operatio namque proportionata es debet illi formae,quae ipsius Operationis est primum,& radicate principium. Hoc eodem argumento non inefficaciter ostenditur , quo pacto gratia formalis etiam sit participatio diuInae nature , prout tribus personis est communicabilis,lmo,& actu communi cata. Uisio namque Dei habituali gratiae,ut diximus, proportionata esse debet,utpote quet ipsius est consumatio,& vltimum complementum, diuinam attii gens naturam,non solum prout est una in semetipsa ;sed etiam prout taliter est una, quod absque sui indivisione, tribus est diuinis personis communicata, intuetur enim beatus Deum sicut est unus,& trinus.
Quoeirca necessum est , ut virtus, di efficacia gratiae ad ipsam Dei Trinitatem extendatur, fitque proinis de aliqua ratione formalis diuinae Trinitatis participatio,& expressio. Sed illud est hoc loco aduerten-dvin. quod de habituali gratia, prout supernaturalis est diuinae naturae participatio, loqui debemus proportionabiliter ad eum modum , quo paulo superius de ipsa Dei natura loquebamur. Ita quod gratia per se primo formale participium est earum perfecti
num,quae ad ipsam Dei Vnitatem pertinent: quae persectiones,ut retro insinuauimus,ad tres illas communissimas, nimirum ege,vivere, & intelligere reducuntur. Secundario vero, aut quasi secundario, essentialiter tamen participatio sit diuinae Trini tatis, seu diuinae naturae, prout est tribus personis communicata.
Quod & ex illo Io. 16.satis aterte colligit utari eum veniemus, G mansionem apud eum faciemus. E t illud Gen.c. .Faciamus homme adsimilitudine nostra. Multi graues authores de similitudine grati interpretatur
secundum quam toti Trinitati sumus similes, de ob id dixit in plurali faciamus &c. Sed obijcit nobis
quispiam illud superius citatum ex S. Pel. a. p. I.t stimonium . Per quem maxima nobis Matiosa promissa donauu , ut per haec e claminι aiuina naturae sortes . Ex quo testimonio id non obscure vie tur colligi, quod no per solam habitualem gratiam ,
quae vera qualitas est essentiae animae inhqrens, aut hore S.Thom. l. t. q. I l . ar. 1 .sed & per reliqua omnia
ordinis supernaturalis dona,quae vel ad intellectum, vel ad voluntatem pertinent, cuiusmodi sunt fides, spes,charitas,lumen propheticum,lumen gloriet cc. consortes emcimur naturae diuinae: nam haec omnia supernaturalis ordinis dona complectitur Apost.
Petrus sub illis vocibus. Maxima s praeeiosa procnussa: atque adeo non est proprium gratiae tribuere nobis diumet naturae participium. Huic obiectioni,
Respondent quidam doctissimi ex iunioribus Theologis,ita plane esse,quod non seta gratia constituit in
nobis participium,&consortium naturae diuinae,sed commune esse cum gratia caeteris supernaturalibus donis,qualia sunt paulo ante illa a nobis commem rata , tribuere animae huiusmodi diu me naturς consortium; quoniam uniuersa haec supernaturaIia dona
sunt supernaturalis, & diuini ordinis: ex ipsa superis naturali Dei vita, & natura derivata: Itaque propheta,cuius intellectus lumine prophetico eleuatur, vere dicitur euectus ad diuinae naturae participium , dc consorti uin: eo quod formaliter in se habet propheticum lumen , quod participatum est ab i plo diuini intellectus lumine . Et similiter quicumque vere fidelis, etsi propter mortalem culpam alienatus existat a Dei gratia, vere dicitur particeps,ct consors diuinae naturae ratione luminis fidei, quod est donum participatum & expressum a diuino lumine. Ex quo inserunt primo,quod disterentia specifica gratiae, noest facere nos sormaliter consortes diuinae naturae, nam haec ratio generica est, & communis omnibus
supernaturalis ordinis habitibus , 3c donis, sed propria, & specifica disterentia gratiae consilla in hoc, quod faciat formaliter in nobis consortium amicabile cum Deo. Quod sane consortium non solum d notat similitudinem ad Deum, etiam in his quς sunt
Deo, & diuinae naturae maxime propria, nisi hanc similitudinem praestant etiam reliqua supernatura lia dona , sed denotat praeterea communicationem amicabilem, & familiarem supernaturalium bonorum inter Deum authorem gratiae,& hominem Deo gratum. Inferunt secundo, quod gratia noci est se malis participatio naturae diuinae , quia participatio haec formalis fit per reliqua supernaturalia dona , quibus proxime disponitur anima ad operationes supernaturalis ordinis, quibus anima formaliter a similatur Deo. Et insinuat authores huius doctrinae,
quod si rigorose loquamur , haec assimiliato non fit
formaliter per aliquem habitum, sed supernaturalibus ipsis operationibus: est autem gratia radicalis participatio naturae diuinae, quatentis in ipsa tanquain radice praehaberitur reliqua supernaturalia doua,& habitualia,& actualia. Haec tame doctrina cum utroque eius consectari
mihi non placet, deprimo quod is qui est extra Dei gratiam, di amicitiam constitutus, sit simplicitet ad diuinae naturae participium, & consortium admissus per Iumen fidei, aut lumen propheticum &c. mihi non satisfit vero smile: cum S. Paul. dudum citatus pro nihilo reputet illum, qui extra Dei e ritatem existit. Nam qui simpliciter est admissus ad con r-tium naturς diuinae aliquid est,imo de magnum quid est, cum sit simpliciter eleuatus ad consortium sumismae bonitatis, dc summae perfectionis, Natura enim diuina summa bonitas est,& summa perfectio. Deinde ratione 1 priori id ipsum conlato. Tunc animata,& non alias, eleuatur simpliciter ad consortium naiaturae diuinae, cum ei intrinsece communicatur foris
malis participatio omnium perfectionum , quibus essetialiter constat ipsa Dei natura: nam quod anima sit simplicitet consors diuinae naturae, non est habere
33쪽
participatam in se unam, aut alteram ipsus diuinae naturae perscct: onem, sed habere totam ipsam Dei naturam formali expressione communicatam. Et nim qui unam , aut alteram tantum diuinae naturae perfusionem participat, ex parte tantum,&quasi partialiter in consortium ipsius diuinitatis admittitur : atque adeo non simpliciter, sed secundum quid par ticeps eius est, ct contors, sed hanc totalem naturae participationem sola gratia tribuit, nam reliqua ordinis si ieernaturalis dona non sunt participia totius diuinitatis , sed quarundam singularium eius perfectionum V. c. lumen fidei, aut propheticum , imo & Iumen gloriae participatio est,&expressio nototius diuinitatis, sed luminis diuini intellectus. Si-m ili ter chari tas non est expressio, & participatio totius Dei, sed solius infiniti amoris volutatas diuinae: ergo sola gratia sit totalis comunicatio naturae diuinae,& qua formaliter participamus ipsa Dei natura, secundum id, quod in ea excellentius est, & diuimus,&m quo poti issimum consistit ipsa Dei essentia, ct quid ditas. Per gratiam essicimur formaliter Dei filii, neque visit maliud donum supernaturale sum-cit ad constituendam in nobis diuinam filiationem :At quod homo efficiatur Dei filius, consistit formaliter, &essentialiter in hoc, quod diuinam naturam an ratione talis nati itae intrinsece participat, & non satis fuerit participatio cuiuspiam lingularis persectionis eiusdem naturae diuinae . Filiatio enim haec adoptiua Dei dicitur per similitudinem ,& propo tionem ad filiationem naturalem , iuxta illud Paul. Rom. 8. Quor prasciuit , s yrsistinauit conformessori imaginis ιν eius: atque adeo sicut filiatio naturalis pollulat perfectissimam ,& infinitam communicationem totius naturae diuinae per sabstantialem generationem habitam , ita adoptiua filiatio diuina necessario exigit participatam communicationem totius naturae diuinae, supernaturali quadam accidentaria lamen,& imperfecta generatione factam: doqua loquebatur Iacobus cap. I . cum diceret, Vol ta-rae genuit nos verbo verιlatis. Ergo sola gratia est qua simpliciter admittimur an diuinae natatae consortis.
Et inde sumi cur manifesta impugnatio praedictae sententiae,qua parte docet,quod per lumen fidei, aut lumen propheticum absque charitate. gratia, simpliciter fit homo particeps, de consora diuinae naturae. Nam qui ita docet, consequenter tenetur admitte
re, quod absque gratia,& charitate, per lumen fidei, aut prophetiae essicitur homo verus Dei filius ado-stiuus. Qui enim natura Dei simplicuer participat, ei filius eii adoptiuus, de per participatione . Ergo, &c.
Primum consectarium, quod Auctores impugnat sententiς ex pia inserunt, ex his quς modo dicebamus manifestae falsitatis conuincitur. Costat enim ex dictis eissentialem , & vltimam differentiam gratiς in eo sitam esse, quod praestat nobis formaliter intrinsecum diuinae naturae participium, consortiunt. Unde impertinenter additur ad explicandum specificam gratiae differentiam , Quod essicit
amicabile consortium internos Se Deum. Non negauerim quod diuiuae naturae consortium, quod nobis tribuit gratia sit amicabile, id e It, vinculum supernatu talis amicitiae inter hominem & Deum, intra animam consti tuens. Verum hoc amicabile consortium non in alio consistit, quam in eo, quod per gratia messicitur homo particeps naturae diuinae, secundum propriam ipsius naturae rationem. QST participatio vere, M proprie dicitur amicabile consortium: quia est ipsa supernaturalium bonorum communicatio, S constituit animam in tali ista tu in qliodum perseuerauerit, odio a Deo minime potest haberi, imo necessario necessitate suppositionis debet diligi, ut alias a nobis aduersus quosdam recentiores Theologos emcacissimis rationibus comprobatur. Secundum consectarium,quod ex praedicta sente-tia inferebatur, nimirum, quod gratia non est formalis, sed radicalis tantum participatio diuitiae naturae , falsum etiam reputo, naturae,& dignitati gratiae satis aduersum. Fateor quidem gratiam non esse formali ter fidem, spem, chari tatem, aut quod uis aliud si per naturale donum, quo anima proxime disponinar ad supernaturales operationes, sed radicaliter tantugratia haec dona praehabet, ad eum modum quo substantialis ementia radix est suarum Omnium na. urati uin proprietatum , & potentiarum: sed est nihilo. minus gratia formalis expressio, & participatio diuinae naturae , ut illam appellat S. Tho m. r. h. q. I I .art. 2. ad secundum .Quoniam est mr malis participatio Dei, quatenus est ipsit in esse,& ipsum intellectua Ie viuere. Itaque sic tu essentia hominis, ut naturae ordine suis potentiis intellectu, scilicet, ct voluntat prae intellecta , ct prout est earundem radix, forma liter est rationalis, quamquam ita considerata neque acturatiocinetur, neque sit in proxima dispositione, S potentia ad ratiocinandum constituta: ita grati , prout radicaliter praehabet caetera supernaturalia dona,& actualia eorum ossicia, sormaliter est censenda sta pernaturalis, S excellens diuinae naturae participat: o . Sed obi jeit nobis scolasticae Theologiae peritus. Diuina essentia, stu natura non in aliqua habituali, aut quasi habituali sorma, quaesit vel proximum , vel radicate diu matum operat: onum principium sellentialiter consistit, sed in actuali operatione naturuintellectivae propria . Non enim in ipsa Dei natura potentialitatis quidpiam, sed sum ma est consti tuenda actualitas:& idcirco Dei natura no intellectiva est, sed intelligens: imo est ipsum intelligere, sicut, ct ipsum vivete, & ipsum esse. Ergo sit pernaturalis forma, quae radicaliter tantum, di quasi per modum habituat: s principi j pernaturalis ordinis actiones intellectuali naturae proprias praehabet, nequit appellari formalis diurnae naturae participatio, α expressio, sed radicalis duntaxat: atqueadeo solis intellectual hus diurni ordinis actionibus competit, quod sint sormales diuinae naturς participationes δε quod pereas esticiamur formaliter diuinae naturς consortes. Confirmatur ex illo Ioan . r. can. c. rs. Nunc θ Dci δε mus, scd non apparuit quid erimus, cum aulem apparuerit , Icimus quia semiles ei erimus e quonιam Ud bimus eum secutι est. In quibus verbis ponderandum est, quod similitudinem formalem ad Deli, in acti ne videndi Deum facialiter,&intuitiue positani csse S. Ioan . dicit, & non in ea forma qua in hoc statu filii Dei constituimur. Ergo,&c. Respondetur argumen. to facto. Et primum dico, quod sine dubio essenti Dei ob summam sui eminentiam, & augustii limam dignitatem nequit in alia forma creata siue substantiali, siue accidentali quantumlibet supernaturalis
34쪽
lit, & diuini ordinis , secundum eum modum exprimi,& participari,quo subsistit in semet ipse . Etenim essentia Dei, ita est actualis , quod habet simul ess Per modum formae permanetis, Se in qua intellectus
valet plures distinguere perfectiones, quarum una sit alterius ratio. Imo S unam omnium supremam actualitatem,&perfectionem cognoscere, nimirum,
ipsum Ella, quae non radicaliter, sed per formalem inclusionein,& quasi eleuationem, reliquas Dei perfectiones, actualitates complectatur. Hic autem modus in nulla creata forma explicabilis est: quia nulIa intelligi valet crea ta , . participata forma , cui sit formaliter, & essentialiter inuini eca actualis operatio, sicut neque actualis existentia alicui creaturae esse potest essentialis. Similiter nulli operationi competit formalis inclusio omnium pes tectionum diuinatum secundum participationem sormalem ipsa tu : neque , quod habeat esse per modum formae quasi habitualiter informantis ipsam iusti animam. V.c.
faciatis Dei visio non habet rationi in huiusmodi form ae , & ita est sormaliter Dei visio, quod non est formaqiter actus amoris diuini,aut qua uis alia supernaturalis pe rintio, & proportionabiliter dicendum est de actuali diuinς c ha ritatis amore. Quo circa nulla esse potest creata entitas siue actualismue habitu alis, quae ipsam Dei essentiam participet ,& exprimat iuxta modum , quem habet in semetipsa. Secundod: co, quod in habitu gratiae, & si non reperiatur so maliter participata illa actualitas, quae essentialiter
competi e naturae diurnae, simpliciter tamen appellari debet formalis eius participatio. Quia per modum formae est quaedam totalis eius explessio, & participatio, radicaliter pret habens omnes Dei perfectiones , secundum participationem , quae & m reliquis infusis habitibus, de in uniuersis supervaturalibus actionibus explicantur: ad eum modum quo creatata substantialis essentia radix est suarum omnium potentiarum,&operationum. Et ob id gratia non imis merito diuina natura secundu a formalem participationem vocatur , iuxta modum quo possibi Ie est ipsam Dei naturam in aliqua creata torma deentitate communicati . Praesertim cum nulla alia supernaturalis entitas siue actualis . siue habitualis pollit produci in anima, quae per modii in si inplicis formae ipsi animae tribuat participium omnium diuinarum perfectionum ac proinde nulla alia entitas supernaturalis dici queat si inpliciter participatio,& expressio naturae diu in q,sed talis vel talis pe rfectionis, ex innumeris, quae in ipsa Dei essentia formaliter reperiti tui. Ad formam igitur argumenti dato antecedenti ne-Φanda est eius consequentia. Et ratio,ob quam consequentia , quς tam apparet euidens, est neganda, ex dictis colligitur . Et in summa hcc est , quod infinita
Dei, & actu alii sinia essentia sicut non potest per aliquam substantialem formam animς communicari, ut alias probauimus, cum sit ipsa summe substantialis: ita neque est producibilis aliqua accidentalis supernaturalis ordinis forma, quae ipsa in participet secundum illum actuali ratis modum , quo ipsa in s
habet esse: sed necessum est, ut natura diuina participetur ad eum modum, q uo perfectiones crea tu Iar si continentur in suis specificis , de cissentialibus formis cum potentia luatis admixtione. Et hoc nulli debet
ca et mirum. Nam cum iuxta vulgatu philosopho iu
proloquium , omne quod recipitur ad modum recipientis recipi debeat, necessum fuit ut infinita , 6
summe actualis Dei natura nat ticiparentur informaci qualitate creata, iuxta modum creaturae proportionatum , qui potentialitatis admixtionem post uis
lat. Alia praeterea ratione ostendi potest, quod nulla actio supernaturalis si simpliciter formalis diuinae naturae participatio quia, videlicet,expressio,& formalis naturae diuinae participatio debet esse a solo Deo e flecta,& impressa animς. Actio vero quaecunq. supernaturalis elici liue ab anima fit. Ergo,&e. Aes Ccnnrmationem respondeo, inanifestum esse
ex illo Ioan. testimonio, quod dum sumus in hoc vii et statu participamus sorio aliter, & simpliciter Dei naturam quod per aliam formam , quam per gratiam esse nequit) cum S.IDan. fateatur, quod nunc, id est, in hoc statu sumus filii Dei. Similitudo vero illa ad Deutri, quam nouiter accipiemus in futurς vitae statu per beatam, S facialem Dei visionem , e itquidem consummatio, de adimplementum vatile proportionatum participationi scit mali naturae diis ulnae, quam nΩbis gratia confert: sed non necessμ tu, ut absolute dicamur formaliter Deci similes. Appareb. t autem tunc, quod sumus oco similes, ad eurr
modum quo essentia rationalis .naturae p parci in
actuali ratiocinio, de discursu humani inici lectus.&sicut natura arboris apparet in eius fructu. Et mxta hunc sensum posset commode explicari testini nium ex S. Petro desumptum , quo videtur tribuere uniuersis supernaturalibus donis, quod nos elliciant d utinae naturae consortes. Potest en Hii dici, quod sola
gratia quasi substantialiter prae tat naturae diuinae consortium , re Iiqua autem supernaturalia dona id praebent, vel inchoamur,& dispositiue , ut de ride, di
spe dicere tenemur, vel commmatiue, α completiue,
ut dicendum est de charitate, de Spiritu sancti donis, de de lumine gloriae:& mulio magis noc adstruere debemus de propriis supernaturalium horum habi-
tuum operationibus. Aliam explicationem adhibuimus paulo superius praedicto S. Petr. testimonio,iuxta quam de solo gratiae habitu est intelligendum. Quete xplicatio, di si certa non sit,probabili ratione
Sed ut tractationem istam, quam alio in loco Iocupletiori mrtassis doctrina exornabimus, breuiter abibluamus, obstruandum est. Quod cum statuimus
gratiam formalem esse participatienem naturae diuinae, prout est ipsum cile, ac totalis essendi plenitudo , minime aiseuerare intendimus , quod gratia est ipsum esse ilia participatum, aut tota ipsa enti tatis plebitudo, lice enim persectio tanta soli diuinae naturae, nullique creatae formς potest competere: sed tantum asserimus gratiam quandam esse diuini ordinis qualitatem , quς immediatam habet proportionem cum ipsa Dei natura , tamquam cum proprio suae emanation s principio , in ipsaque proinde supernaturali, de sere indicibili modo ipsa dignitatis perfe-etio secundum omnem illam rationem exprimitur, secundum quam diuinitas participabilis est in cieatura intellectuali . Quae cum in eodem gradu enditatis reponatur, in quo est ipsa intellectualis Dei esseniana,apta nata est participare Suma diuinae naturi perfectione,eo modo quo substantialis natur et per tectio
patrici pati potest, cic exprimi in accidentaria quali-
35쪽
tate,q sit velut radetquata eiu porprietas, sicut in luce
corporea accidentalia exprestione participatur tota vis,& efficacia quae substantialiter residet in essentiali forma is sis. Hoc lucis exemplum,& si non sit inepte adductum, multo tamen esset nostro in tento accomodatius , si animo fingeremus, duplicem esse lucem. alteram substantialem, quae esset ipsam et essentialis solis larma, & alte tam accidentariam qualita
tem ab ipsa substantiali solis luce in diaphano corpore productam. Nam tunc vere diceretur,quod tota
latitudo lucis ipsi duntaxat soli connaturalis esset, in summo quidem gradu constituta substantialis esset
eius sorma , in gradu vero quocunque praeter sumismum, accidentaria et set qualitas ex sola impressione ipsius solis,cuius perfectionem, & virtutem referret, in diaphano corpore producta. Nam iuxta hunc modum Theologatur Caiet. I. p. q. I 2.&I. de lumineia gibriae, quod in summo gradu est essentia Ie Deo, immo est ipsa Dei essentia: In gradu vero quocumque
Hlta summum, est immediata quaedam proprietas ipsius diuini essentialis luminis. Quod non obscure insinuantilla verba Regii Vatis, Palm. 31. In lumine suo videbimus lumen, idcit, in lumine a te participato, quod ob id tuum est,quia sola impressione infini ii tui lumi rus haberi potest,videbimus ipsum substant ille &in initum lumen. Et tu ta hunc eundem modum ni opobrionabiliter nos Theologati di mus
de gratia, videlicer, quod druinum esse infinitum, &im participarum substantialis est,&quid ditativa Dei perfectici: Gratia vero quali ras est eiusdem ordinis cum ipso divino esse , soli Deo con naturalis , in qua immediata quadam expressione ipsum substan. tiale inlinitum c de accidentaliter participatur, α
Ex dictis omnibus sequitur gratiam non ex acceptatione Dei extrinseca. sed ex ratione sui propriaia , α quid ditati da constituere imminem Dei filium, opimum congruum, & proportionatum amicabili dilectioni Dei iserinaliterqtie iustificare animam ta- quam formalem inhaerentem iustitiam , Omnemq.
mortalis peccati Inordinationem ab anima excludere, ita ut contradictionem Inuoluat, moti a te peccatum simul cum gratia in anima persistere. Hoc corro Ilarium multa inuoluit, quae alias erunt diffuse pertractan sa, Sc eis raci lsimis comprobanda ra tionibus.
Nunc amem eorum veritatem rx superius dictis breui, sed ollici ci deductione in hunc modum colligi.mus. Gratia essen lal Her, v sua natiara, absque ullaia extrinseca Dei aςcupὲatione , seu imputatione foria
malis est diuinae naturae participatio, &c xpressio : atrui participat naturam Dei per impi essionem ab idio Deo factam .vere filius Dei ea per participatione.& adoptionem ι dignusque est proinde, ut in paternu Dei amorem admittatur. Atque adeo gratia omnem eccati mortalis de Hrmi tatem ab anima pullit , qu ominem Diaboli filium ,&a diuino amore alienu,& extorrem efficit. Et ob id Ioan . I. an .cay4. dixit, quod, civ manet in Deo non peccaι , quia semen Dei manci in illo. Quo loco habitualem gratiam semen Dei vocat, quatenus sua virtute seminaria quadam ,& radicali ratione complectitur totum id , quod ad supernaturalem spmtualis vitae ordinem speciat. Neque liuic verita It S. Aug. refragatur, nam lib. 2. de sermone Domini in mole cap. 26. eleganter ducet,quod
non minus gratiae repugnat de licere, & peccare, qua siccitati humectare,&calori frigefacere. Et haec dixisse sussiciam de natura,& dirmitato habitualis gratiae incommuni confidL ratae. Et deinceps in speciali de Christi gratia tractabimus.
Propanuntur quatuor argumenta in contra-rιum principa ia . IN prima igitur controuersia, ex retro ad disputandum pio positrue,examinare conabimur. Num
in Christi anima habitualis reperiatur gracia,& quacet titudine illud sit asseverandum. Et principio quidem in sentcntiae negatiuae patrocinium, sequentia
Propostio primi argumenti principalis.
ΡRimum argumentum. Si in Christi anima ponitur habitualis gratia, maxime ut ipsa sit Deo gratissima,& charis ima,sed hoc habet inrummo gradu,
exul solius gratiae umonis. Ergo impertines cit Christo habitualis gratia. Probatur in in . Christus charus
est, & gratissimus Patri . eo quod est naturalis eius fi .lius, quod ostendunt clare illa Patris verba, quaeli hetur Matth. c. 3. Hic es si ius meus dilectus: Ergo n6 ex habituali, sed ex unionis gratia, competit inristo ei Iecharissimum Patri, eiq te gratissimum. Confirmatur primo. Christus per gratiam uni nis habet saltem eminenter totam illam gratitud dinem , & sanctitatem, quam illi possct habitualis gratia tribuere. Ergo superuacanee, &otiose ponimus in Christo habitualem gratiam . Probo antecederis. Christus per gratiam unionis est simplicitet inlinite gratus Deo, de in sinite sanctus. At extra infinitumis, Aristo. g. Phyc. docente, nihil est accipere, id est, intra ipsum infinitum continetur totum illius generis, muo est simpliciter infinitum . Ergo omnis gratituo,& sanctitas , quς per habitualem gratiam potest conferri, intra gratitudinem & sanctitatem, quam Christus habet ex gratia vitionis eminentissime prπhabetur, alias enim hae gratitudo,& sanctitas non esisent simpliciter infinitet in suis rationibus, l=uta, grati tudinis, δc sanctitatis. Coficiuatur secundo. Ita natura comparatum est, ut subiectum, quod praehabet aliquam perfectione in eminenter,non sit cap .ix eiusdem perfectionis inesse formali habitae U. C. tal qui eminenter est calidus in ea pax est Drmalis caloris, & homo cuius et emi
lisset ina, videlicet, rationalis an inia eminentercia
tinet gradum sensitiuum, non est capax alterius animae, quae formaliter ei preitet sensitivum gradu . Sed gratia unionis eminentissit ne continet, dc grata 1 habitualem,&omnem formalem eius emctu. Ergo Christus, qui gratus est Deo ex vi gratia unioniS, noest habitualis gratiae capax, vel saltem sine magno miraculo non potumllam sun ipere. At miracula uo sunt admittenda absq. rationabili,imo & ut genuisinia causa, quae hic a lignari minime poterit, cuin vo
ostendimus totus emetius habitualis grati .e summa cum eminentia , in perrectione tribuatur aut mae
Christi per unionis gratiam. Ergo dcc.
36쪽
Proposito Seeundi argumenti. . SECUNDUM argumentum. Eiseetias Hrmalis
primarius fratiae nequit esse in Christi animata: Ergo neq, i psa habitualis gratia . Consequutionis vis cun is est sapientibus manifesta: Est namq; impos, fibile, is forma aliqua sit in eo subiecto cui formale suum primatium effectum non tribuit. Et subiectum, 'uod est incapax huiusmodi mrmalis effectus alic ius larmae est etiam incapax ipsiusmet mimae v. C. subiectum,quod non potest esse album , nequit alb dine in se suscipere.Amocedens vero probatur. FOr- malis effectus gratiae primarius est esse diuinum par ticipatum , ut exsuperius dictis relinquitur manifestum,sed Christi animae repuanat diuinum eae participatum,cum habeat sibi unitam totam ipsius uiui nitatis plenitudinem . Iuxta illud Paul. Colos. 2. In quo , nimirum, Christo habitat omnis plenitudo diuinitatis eorporaliter, & illud 2. Cor. F. Deus crat in Christo mundum recencilians sebi. Ergo, dcc. Confirmatur primo. Cui competit aliquod esse , uod est tale per essentiam, repugnat simul haber .lud me tesse per participationem. Nam habere aliquid totaliter,& perfecte,& simul partialiter,de imis perfecte, manifesta est repugnantia: Sed anima Christi habet esse verbi, quod en esse diuinum per essemtiam: Noquit ergo simul habere gratiam,quae est lasemalis quaedam participatio diuini esse. Confirmatur secundo. Sequitur ex sententiaco traria, quod Christus vere dicatur Deus peri participationem , sicut quilibet iustus per gratiam dicitur,oc est Deus participative, iuxta id ,quod asserit Christus Ioan . cap. to. Si eos dixit Deos ad quos sermo Dei factus est, . Consequens autem est absurdissimum. Nam Christus,qui secundum fidem Deus est per esi sentiam, quo pacto simul esse potest dici Deus perparticipationemr Ergo. c.
Propositio Ters azumenti. TERTIVM argumentum. Gratia participata
quaedam est Dei similitudoin ad hoc confertur homini , ut ipsum constituat Deo similem participata similitudine, sed Christus seipso & ex vi himstaticae umonis est perfectissine Patri similis, Paul. ad Hebr.c. I. testari e . Lui cum sι, inquit plendor P tris,s Iura substanua eius, tae. ubi loquebatur sne dubio, vi cx ipso contextu liquet, de filio Dei in ii, mana natura subsistente, sicut illum significat haee vox Christus. Ergo nulla est in Christo ponenda ha bitualis gratia.
Propositio stuarii argumenti. VARTVM argumentum. Si in Christo est ha
bitualis gratia, sequitur ipsum vere esse Dei filium adoptiuum , consequens nulla ratione est admittendum,etia si specificative dicamus, quod Christus in quantum homo,est adoptiuus Dei filius: ut probat S. Tli m. t. p. q. ari. rivit. & videtur esse
definitum in quodam Cone, L anc sordiensi. Ergo
in Christo minime reperitur habitualis Gratia . S quela probatur, siliatio adoptiua est estectus forma,
Iis gratiae, vel primarius, ut multis plaeet, vel, ut aliis videtur, secundamus : Sed effectus larma Iis primaritis inseparabilis est omnino a sua forma in subiecto suscepta: Secundarius vero effectus sermalis etiam est inseparabilis a sorma , nis per magnum miraculum abibluta Dei potentia patratum. At in Christi grati a non est ponendum miraculum , quod praeter ipsius gratiae ordinem contingat,absque magno fundamento. Ergo qui dixerit in Christo reperiri gratia habitualem,consequenter fateri tenetur, quod repe ritur in ipso hic enectus formalis gratiae, puta,filiatio adoptiua . Confirmatur. Infusio gratiae sua propria rati ne est quaedam participata spiritualis, de quasi adoptiua generatiouuxta illud Iacobi capi. Voluntaric genui nos, Te. Vbi voluntaria generatio vocatur ipsa inminso gratiaeupeciali Dei amore in nobis facta,sed generatio adoptiua filium adoptiuum tanquam propituterminum respicit,oc ad ipsum destinatur. Ergo si in Christo fuit gratia habitualis infusa , censendus est filius Dei adoptiuus, saltem cum illa specification , In quantum homo.
OPpositam tamen sententiam,& Theologi schon Iastici in s. d. 13. & Patres sanctissimi varijs in
Iocis postea referendis constanter asseuerant.
IN huius controuersae resolutionem parum sibi
ipsis dissentiunt Theologorum placita. Nam in sententiam affirmantem omnes, & manibus, oe p dibus eunt, in modo tamen quo illam docent nonnishil est diuersitatis. Quidam enim, quorum opinione
retulit Palud. in I. d. I . q. .censent, habitualem gra
tiam non esse Christo necessariam, sed quod suffici hat illi umonis gratia. Et certe si qui sunt Theologi, qui habitualem gratiam Christi ammae denegauerint, sunt huius sentetiae authores, qui tamen fuerint
ignoramus,nam eoium sententiam in nominatis aut1 otibus retulit Paludanus. NonnulIi autem e quorun umero fuit Alex. Alens. a. q. . membr. a. atr. I. Existimant hanc gratiam sui illa simpliciter necessariam Christo, de videtur sentire Alens quod per absoluta
Dei potentiam non potuit verbum assumere natu ram humanam non exornatam habituali gratia . Dicit enim non esse possibile, quod per donum naturae eleuetur,& disponatur humanitas ad diuinam unionem δε ideo necessaria fuit gratia, dcc. in eandesententiam propendit Henric. quodlib. II. q. F.&quodl. 6. q.6. Inter nouiores Theologos non constat, qua certitudine tenenda sit haec veritas. Videlicet, Christum habere gratiam erus animam tIeuamem,& perficientem. Unde haec omnia breuiter erunt 1 nobis exponenda in huius primae controuersiae resb-lutione. Si prius tamen supponamus, in praesentia non definiri, An haec habitualis Christi gratia sit vetus habitus, aut vera qualitas realiter acnaritate, de a terra infusis habitibus disterens. Quam distineti
37쪽
.em Scotus in 1.d 27.δc cum illo multi eius discipuli negauerunt. Sed eam tamen S. Tho. in I. 2. q. DC.
art. 3. multo probabilius adstruxit, amrmans gratia comparatione ad virtutes infulas eum locum hab re in superuaturali,dc coelesti animae vita, quem ilia esse naturali habet essentia comparatione potentiarum Eaturalium. Ita quod ex ipsa gratia tanquam ex mrmali radice oriuntur in anima , chalitas,&re Iiquae virtutes infusae, quae sunt proxima principi operationum supernaturalium, quae spirituali vitae
proportionantur. sicut ex naturali essentia ipsius ra tionalis animae oriuntur naturales potentiae, Intellectus,& voluntas, quae sunt proxima principia operationum naturalium rationalis natu . Ex quo insert S. Thom, ar. . sequen ii.Gratiam non esse in aliqua potentia animae, ut in proximo susceptiuo, sed immediate pertinere ad ipiam rationalis animae es sentiam . Ex quo ulterius colligit, gratiam non effroperatricem virtutem, aut habitum , de quod foris maliter dat non operari, sed esse supernaturale, emeitque nos diuinae naturae consortes, H S. Thorn. sententiat, quam grauissimi Theologi amplectu tur, non est inter fidei veritates, sed inter probabilia tantum Theologorum placita recensenda. verum est
sine dubio valde prob bilis, δC Ionge probabilior
opposita,quod tuo loco probabitur,Et nunc clarit tu eausa est supponendum,& consentanee ad ipsam totus nostes loquendi modus In huius controuersiae tesolutione versabitur, qui facile tamen poterit ac. commodari ad Scoti sententiam. Nam siue Scoti, siue S. Thom opinationem sequamur, fateri tenebimur,in anima Christi reperiri habitualem granam. His ita praehabitis.
Prima conetaso principatis. g. I. ΡEt abistulam Dei potenti im fieri potuit, ut in
Christi humanitate nulla esset habitualis gratia, tuae unionis gratiam, vel pricederet,vel sequeretur,ed potuit verbum,& in fieri,& in facto esse hum nitatem in puris naturalibus hypostatica unione sibi copulare. Haec conclusio ab uniuersis fere Theologis est recepta,& crediderim, o Alex. Alens non de potentia Dei absoluta, sed de ordina la Pantum sermonem fecerit in verhis dudum ex ipso relatis. Non enim dicit, non eme possibile , quod verbum sibi uniret humanitatem in puris naturalibus constitutam,sed quod non est possibile creaturae rationali
ut per donum conditionis naturae, id est, ordinis nain tu talis , eleuetur ,& disponatur ad talem unionem.
Et hoc secundum est verissimum, etiam si de potentia Dei absoluta intelligatur . Nam potest quidem Deus sua infinita potentia unire sibi naturam omni
supernaturali ornamento destitutam. Nulla autem
potentia facta hile est, quod ipsa perfectio naturalis disponat, dceleuet ipsam naturam ad hypostaticam unionem,quia cum lit ordinis longe inferioris, Qim propo monati tam excellenti unioni, non potest induere rationem dispositionis constituentis proportionem inter humanitatem,Sc diuinum verbum, ut
terminum Hypoliaticae unionis. Eadem potest exisplicatione gaude re. quod Henricus Gandauensis diccbat Gratiam, videlicet,consummatam per gloria, necellariam esse per dispositionem ad unionem hypostaucam.
Sed tam breviter probatur , seu potius explicatur conciusio. Nulla est intrinseca dependentia hypostaticae unionis a gratia habituali. Ergo nulla est ratio
emcax , ob quam humanitas gratiae expers non p tuerit assumi a verbo. Probatur antecedens. In sequeti controuersia ostendemus,quod gratia non habuit rationem praecedenti dispoliatonis in unione hyp statim,sed unio verbi ad humanitatem non aliter potuit pendere a gratia, nisi ut a disposi ta ne eleuante naturam. Ergo erum est antecedens, atque adeo conclusio.
Confirmatur. Esto gratia fuerit,ut quibusdam placet,dispositio naturae ordine ex parte humanitatis unionem antecedes,nulla amen ratione essicaci dein monstratur,qunci implicet contradi ctionem humanitatem astium 1 verbo nodispositam per gratiam, quia ipsa in semetipsa habet, dc naturalem capacit tem, obedientialem potentiam ad hanc hi postainticam unionem , dcc. Ergo fateri tenemur potuisse verbum humanitatem in puris naturalibus an
Seeunda eonetaso. s. 1.Atura humana pecca tosiae mortali, siue me LN niali insecta non potuit assumi a diuino verbo. Hanc conclusionem si de abistula Dei potentia proce uat , ut procedit Ieuera, non admittent Scotus in 3.dist. I 2. q. I.& Durand.ead.dist. q. a. Gabriel, ocΑdam ibidem Marsi I. in s. q.9.art. s. 6c alij nonnunli, qui putant verbum non stium naturam peccato infectam potuisse assumere secundum ab Qtutam Dei potentiam, verum etiam in natura assumpta mortaliter delinquere,cte si de facto nullum admiserit peccatum, specialissima Dei prouidentia in te
dc a. negat ulla potentia fieri posse, quod Christus,vehomo venialiter,aut mortaliter peccet, dc qui peccati somitem ab ipsa Christi humanitate omnino
extirpauit ibidem, libemissime nostram ha ac asse tionem admitteret. Quam communiter omnes eius
discipuli.ut certam,&lndubitatam concedunt.Qua, de nonnulli ex Patribus non obscur8 insinuarum. Et quoniam ad eius veritatem statuendam, plurimum refert sententiam aliam,quae docet Christum in humana natura nulla unquam potulisse ratione peccare , lalidis fundamentis stabilire, Idcirco ab huius sententiae corroboratione nostrae secundae conclusionis probationem inchoabimus.
I Gilur quod Christus peccare non potuerit, etiam
si ab eius humanitate omne supernaturale dona creatum siue actuale, siue habituale cogitatione separemus, docent multi scholastici cum magistro in
3. dist. I 2. S. Bona uentura, Gregorius Arimi. Alexa, Alens loco cit.& q. . dc .memb. 2. Hugo de S. victore. lib. 2. de cis . i. par. cap. 7. Henricus I c.
cit.Capreolus, cta .lu tesol li praesertim qui Sach. Tuom . placitis libenter consentiunt,Et quidem Capreolus hanc sententiam adeo veram esse putauit,
38쪽
ut eiushppositam erroneam esse iudubitanter a me. ruerit, quae tamen censura nimium sol tas Isis eli rigida, quoniam ce facto, & de potensia ordinatia, &non de ab soliua Dei potentia loquuntur sacrae scrI-pturae testimonia,S sacrorum Coei Porum decreta, in quibus omne peccatum a Christi humanitate repellitur,de quibus nonnulla aderemus inferius circa
ibi utionem au primum in prima conclusione cuiusdam dubii, quod ibidem disputabitur: Videnda est enim illacones usio cum si is probationibus ad pleniorem huius rei intelligentiam. Sed quamvis scntentia Scoti, Durandi, es aliorum Theologoruma, qui secundum Dei potentiam absolutam non forumdant m Christi humanitate quodlibet peccatum
etiam actuale,& mortale admittere , non debeat erronea censeri, non tamen videtur bene sonans quinpias mendit aures, nec vero admodum gratae si modo loquendi Conciliorum de Sanctorum Patrum, qui Christi animam deificatam esse dicum, A imis precabilem. Ita enim definit sexta generalis bynodus actione ι7. ubi refert, probat Gregorii Naetian Zeni doctrinam in oratione 36. num. 36. quatenus docet humanam Christi voluntatem it suisse per unionem ad verbum deificatam , ut non possit diuinae repugnare . eandem sententiam insinuat S. haec synodus actio. 8. ubi refert Athanas. contra Apollinarem , & habetur lib. de incarnat. post medium,dicentem, quod volaritas Chri 1ti per unio-- nem ad verbum facta ast impeccabitis, & sermone 2. contra Ariarios dicit esse immutabilem ad malum. Legatur Anathematismus Io.Concit. Ephes p. de ibi Cyrili Verba Concilii postea referana, Basl, epist. ε s. dicit Christum abiecisse omnes prauas a maiones tanquam Diuinae Maiestati indignas, Hilarius 6. de Trinit. dicit Christum mille incapacem peccati, lib. Io. de Trini t. post multa tandem dicit,quod tare pugnat Christo peccare, quam no esse Christum. Cyprianus serm. de Ieiunio 8c tentatione dicit Christum cariri reo inni sensii, ee consensu peccati, ori σenes liv. 2. Periarcon. c. 6. explicat impeccabilitatem
antinae Chri isti ex coniunci: one ad verbum exemplo sumpto ex ferro ignito, quod secundum se capax est frigoris. At di in intra fornacem perseuerat, incapax
Dizotis dici potest. Tertullianus lib. de carne Chri iii ita dicit, Sorcyram Terbum In Iι carnem peccatrix fuit caro Chriss Et respondet ipse, muram tuam
factens non peccatricem, id est Impeccatrice la , eis it, 'M.tib.de corret .ci gratia e . it. sic ait, I Nee enim
metue dum erat, ne isto ineffabili inodo in unitatem
personae a verbo Deo natura humana suscepta per
liberum voluntatis peccaret arbitrium, cum sulaeptio ipsa falis esset, ut natura hominis a Deo ita suscepta nullum in se motum malae voluntatis admitteret. JEcce quemadmodum Augin .impossibilitate
peccati di in anima Christi ad solam unionem hyp
liaticam reducit. Et illa verba, Nec enim metuenduerat,&c. ostendum August. loqui secundum omnem potentiam. Similia ortia habet August.lib. de praedestin. sanct . c. II δe lib. t. contra duas epistolas P Iagia. cap. IX. dicit de Christo, qliod non ob aliud factus est inter Deum dc homines mediator, nisi quias bius ex hominibus non potuit esse peccator. Legendi sunt pro eadem veritate S. Ambros. lib. de myit
Ilo incarnationis c. 7. Hieron. .dialog. contra Pel
gianos, Irenaeus lib. . c. s. Damascen . lib. I. de fide c. I 2. M lib. I c. ις α 2O.& S. An se in . lib. 1. cur Dens homo. C. IO. inquit ibi, quod Christiis impeccabilis semper furi, quia Deu, homo. In as lignanda autem huius veri tatis ratione plusculum eli difficu Ita tis. Quatuor autem pia: sunt ,& non parum ellicaces assignari rationes, propter quas Clitano etiam thoniant,ou ne peccatum repugnat, prima. Actiones sunt suppositorum, Ergo actio peccati, si ad initteretur in natura humana Christi, necesIario esset verbo diurno trihuenda tanqua in supposito operanti, elicienti ipsam operationem: atq; adeo conceccndu esset diuinum 'erbum peccare . Quae est magna absurd Lias. I laec ratio non pIacet Michaeli lulatios iu 3. d. o. licet in ccnc Iusione in . obis fit. Quoniam existimat cu Dumnu. ibi q. r. posse responderi, quod actio natura non pertinet ad suppositu nimili tori aude nominatione quadam extrinseca , quatcnus sit stiantat ipsam naturam operanteni. Caterimi liaec ratio est S. Tho m. in g. d. cit. & probatur a Theologis grauis Itians in eadem d Iulo inli nuatur iii. s. svnodo generali actione S. dc t I. ubi definitur quod ex vinone ad verbum non solum natura humana Elicilliniansit deificata, sed Jc esus voluntas,ita Ut ope attones hunianae Chri iti sint Dei vitales, idest, quod omnis operatio voluntatis Christi non solum eit humana, sed vete est operatio clivmi suppositi. Hoc ipsum docet Datnascen . lib. s. de fide. c. 19.& 2 . Praeterea haec ratio inde habet vim , quod suppositum non est
causa extrinseca operationum, qua1 ipsa natura cxerincet,sed est comprincipium illaru in sina ut cum natu. ra. Ita quod ex natura, dc iupposito constat unum integrum principium operationis, in MO natura se habet, ut Quo ades, ratio operandi , suppositum vero ut Quod, dc idcirco in humanis operationibus
Christi diurnum suppositum est vere principiu eli
ciens ipsis operationes. Et operat opes elicitae non solum haben in trinsecum ordinem ad naturam humanam , sed etiam ad ipsu. suppositum diuinum, prout est sappositum humanae naturae. Certe qui diceret Chri lii lium anitatem aliquid vel operati , vel pati,& quod verbum non agerct,aut pateretur id ipsum, periculo Seloqueretur; quia exponeret se periculo errandi, cum his qui duo supposita realit et distincta in Christo constituerunt. cuius erroris Nest rius in Concit. Ephec primo da innatus, author fuit,&inuenior. Vnde non satis benedixit Marsil. in s. quaest. 9. hvir anitatem Chii stι posse peccare, e quod ipsa peccante non peccaret vel bum. Sed contra hane rationem at guttur priua . vel bum diurnum, prout est suppositum naturae humanae non Dperatur proportionabiliter ad virtutem naturae diuinae, sed tutiata proportioncm naturae humanae, & potentiarum eius: igitur defectus, qui conringeret operationibus eius, non ellet reserenuus ad defectum naturae diuinae, sed ad dc fictum potenuaruni naturae humanae, cui se accommodat diuinum verbum, quatenus Op ratur ut suppositum humanum. Atque adeo exco,
quod Chrnius ut homo peccarer, nulla impet sectio resultaret in supposito diurno. Secundo. Sh Angelus, liue id possibile, siue imposis biles uelit, assumeret naturam humanam , & pee- earet ut suppositum eius,operatio elicita per voluntatem humanana non tribueretur Angelo ut Ante-
39쪽
,s R FLECTIO DE CHRISTI GRATIA.
Io,sed ean rum ut sapposito humano, neque inde s queretur, quod peccaret Angelus. Ergo quamuis
peccaret verbum,ut suppositum naturae luim an n6 inde concedendum esset, quod peccaret verbum,msi cum recluplicatione,prout est homo,
Ad primam respondetur, quod si loquamur phy-fice vel um in antecedens, taliam autem si moralis fiat strino. Dico enim,qucd ex eo,quoci sippositum diuinum est infinite gratum,natura illi perscinaliter unita non potest esse ingrata,& inuisa Deo. imo est grata infinita quadam fratitudine , quatenus ea Deo tam accepta , ut communicetur illi ipsum
esse personale diurnum :& simpliciter loquendo, ut circa sollitionem primi argumenti dicemus, multo magis est Deo grata ex hac ratione unionis hypostaticae,quam sit grata per gratiam habitualem. Ex quo sequatur, quod sicut cum habituali gratia mortalo
peccatum atare nequit, imo neque veniale, si gratia 1uerit coti summata in gloria, quod verum habet, tu de actuali, tum dehabri uali peccat Outa,eo ipsis,quod D tura voltur vcrbopcrmnali let,lepugnat ei omnis praua di positio, per quam ipsa natura sit ingrata Deo,de invisa, siue h ec cli spolitio actualis lit siue h hiaualis. Atq, adeo in gra cre moris nitura humana nillil potius propc, monetur supposito diuitio in suis ope tationibuS, quam vel bum Proportionetur ipsi naturae. , Ad secundum. Primo post negari antecedens,&consequetuer esset dicendum , quod ii Ange ius ille es et beatu Ou poisset peccare inhumana natura assumpta, eo quod beatitudo reddat illum impc cabilem. Secur do negatux consequetaria, ratio discriminis inter Angelum etiam beatum , di verbum haec est. Quod vetoum est infinite, de omnibus modis gratu Deo,& ita nulla eiu Soperatio, per quamcunq, exerceatur naturam, potest cile angrata Deo,quin potius
e It grata peiabitaliter. Caeterum Angelus beatus non
est omnibus modis gratus Deo, Haut eius rarit 'do ad astum piam ab es humanitatem refunder tur: dc idcirco posset admittere peccatum in humana natara. di diceretur peccare non m nplici -
ter, quia simplicitet en gratus, sed secuncium quid, id est, vi suppositum naturae humanae r Itaque inter Angelum , & verbum diuinum, quod attinet ad praesens hoc versatur discrimen, quod verbum propter rationem alligna tam , neque potest peccaro ab hi te,di secundum se,neque etiam ut suppositum
Angelus vero beatus licet absolute non peccaret,
tamen ut suppositum naturae humanae, peccatu posset admittere. Aliud etiam versatur discrime .
Pio cuius ex placatione statuenda est secunda ratio Pr ncipalis , propter quam docent quidam doctissimi, manifellam esse implicationem, quod Climitu peccet in natura assumpta,&est huiusmodi. vertavum diuinum non potuit elicere proprias Operati nes naturae humanae, nisi interueniente actu voluntatis diuinae; per quem determinaret voluntatem,&caeteras potentias naturae humanae ad operandum: At impossibile est, quod diuina verbi voluntas deia terminet humanam voluntatem ad aliquod peccatum, nam alias direma voluntas peccaret,ergo. Mair.
Probatur duplieiter. Primo,qui a m verbo diuino voluta est id in re
liter, de formaliter cum eius permnalitateιergo R re potuit verbum concurrere ad operationem num nae naturae per suam personalitatem, quin limul concurreret per voluntatem diuinam.
Secunda ratio , verbum diuinam non potest necessitari ad operandum ex aliqua dispositione nat rae humanae, & potentiarum eius, quoniam talis ne cessitas induceret imperte bonem ipsi verbo diui no i ergo oportet fateri, quod verbum diuinum 1 propria voluntate determinatur ad operandum
operatione humanas. Suaque diuina voluntate determinat, S. voluntatem, dc potentias ipsius humanitatis. Ex ius colligitur clis crimen inter supposi. tum Angelicum ,&ύι uinum , quod ut suppositum Angelicum operaretur cum natura humana, non erat necessum, quod simul operaretur per propriam voluntatem Angelicam .sed posset determinari, εχ necessitari ad oper dum ex dispositione naturae humanae, cui ex hypothesi esset umium ;&ex consequenti quamui, Angelus peccaret, ut supp ,stum naturae humanae non eis et simpliciter muceuendum Angelum peccare οῦ Caterum iuxta ea, quae dixImus ii verbum peccaret ut humanitatis sippositum peccaret simpliciter, ut verbum, quia concurrer Ct ad peccatum naturae numanae per propriam ipsius
diuini verbi voluntatein, per suam, nimirum, petr sonalitatem, qtin est idem cum voluntate diuinaia,
Quod si dicas , Si diuinum vel biam operatur pes propriam voluntatem . Sequitur, quod illa op 'ratio non sit specialiter verbo tribuenda , sed toti Trinita ι . Consequeus autem est salium , qui operariones humanitatis Christi non et ciuntur , tota Ttmitate, sed a sola persona verbi. Sequela probatur, quia voluntas verbi est voluntas totius
Huic obieeticini negatiir sequela, &al probat I nem dicitur,quod illa voluntas, licet sit communis
toti Trinitati , non lamen concutiit ad eliciendum operatrones huinanita 1 sot .nmunis est.&d duntaxat, vicit voluntas verbi, quod est suppositum humanitatis. Sicut Paler oc Filius spirant Spiritum tam
ctum per alumam voluntatem, quae reuera est communas tribus personis, sed tamen no spirant per hac volunt alc , ut eit communis tribus persenis, sed prout est communis Patri,de lilio Item est exempla in eitcntia druina,quς cum sit communis trabus personis,cit tam ea formale principium generandi, non prout comulumscit, kd prout est in Patre. Est alia terria ratio piaecipua, quia verbum dirigit operationes humanitatis, oc aci ipsirin pertinet disponere oeliis omnibus, quae spcctant ad humanitatem, dc idcirco defectus humanitatis si quis co tingeret, refunderetur in ipsum v crbum, quatenus permitteret defectum , quem impedire tenetur. Haec ratio colligitur ex Sincto Leone Epistola it.
ubi dicit, Corporei sensus vigebant in christo absque lege peccati, G veritas est octi am Iub moderamine
intelligenda hac ratio siccundum ea,quae dicebamus circa rationem praeceaentem , videlicet, quod prouidentia diurna,per quam verbum disponebat, dia
disponit ea, quae sunt liumanitatis,n est considerranda,
40쪽
randa vi prouidentia eommunis toti Trinitati, tria, quo fuit cleceptus. Dur.ubi supra, quia sicconsider ta absque suo desectu,&culpa posset aliquos defectus permittere in natura humana, quemadmodum in toto uniuerso absque sui imperfectione plures defectus, de imperfectiones permittit . sed eliconia sideranda in quantum est prouidentia verbi, prout est humanum suppositum, cui specialis incumbit suae
Ad hanc rationem reduci facile potest illa quam
insinuant Cyprian.& Ambrosi loco cita. nimirum, quod potentia superior oportet inferiorem regat,
di in suis dirigat actionibus. Sicut ratio dirigit in
homine voluntatem,& voluntas a ratione directa sensiticium mouet appetitum, quod plane necessim est,ne fiat in uno,&eodem supposito intolerabilis confusio,de perturbatio, sicut turbaretur magna co- susione domus, in qua non esset unus qui praeesset caeteris. Et in qua voluntas uxoris non pareret ma. riti voluntati, de filiorum voluntas non esset patris voluntati subiecta. oportuit igitur,ut humana Christi voluntas in omnibus subijceretur voluntati verbi diuini,&ab ipsa gubemaretur, de voluntati verbi interest humanam dirigere,& gubernare irnon quod aliquo teneatur praecepto cuius non est capax, sed quia indecorum esset ei, Ac indecens non facere, sicut ei repugnat mentiri. Epi phanius in Α chorato , inquit, quod verbum fretnabat inferiorem naturam,ab omni inutili carnali turba, &ob id humanitas Clitisti fuit impeccabilis, legantur quae sequuntur.
Quarta ratio solet assignari a Theologis,quod humanitas in suis operationibus habet se, ut in lirumentum verbi, atque adeo esus peccatum , si quod esset, referretur in verbum,ut in causiam principale. Hecratio videtur colligi ex Damasic. ubi supra dicente, humanitatem esse instrumentum verbi colunctum. Praeterea quidam Theologi,quorum meminit Dur. Ioco citato. Dicunt, quod quando suppositum est in trinsecum naturae, SC ab ipsa natura constituitur,
tunc natura non habet rationem instrumenti respectu suppositi in suis operationibus . sed est sorma
principalis, de principium formale, quo Dperandi. Caeterum quando suppositum est extrinsecum n turae,sicuti verbum respectu naturae humanae, tunc dicunt 1sti,suppositum est causa principalis operati nis,natura vero est eius instrumentum . Vnde colligunt ad propositum, naturam humanam Christi in
omnibus eius operationibus instrumentum esse ver-hi. Verum in hac parte doctius loquitur Duran. dicens Christi humanitatem esse quidem verbi instruis
mentum in illis operationibus, quae excedunt natu-
talem ipsius humanitatis virtutem ,& facultatem, cuiusmodi sunt operationes miraculosi de respectu harum operationum est intelligenda Damasceni d chrina. At in his operationibus, quae sunt proportionatae virtuti,& facultati naturali humanitaris,iria Christi humanitas non est censenda instrumenatum verbiaed forma principalis per quam operatur diuinum verbum,ut humanum suppositum. Quoniaverbum ita se humanitati accommodat, & ita per
ipsam operatur,atques esset Intrinsecum eius suinpositum . Verum est, quod Quadam Iata huius vocis instrumentum acceptione, humanitas potest appetilari verbi instrumentum, quatenus operationes i lius humanitatis participant quandam dignitatem
moralem,&qtiendam infinitatis modum exceden tem totam naturalem facultatem humanae naturae,
ut dicemus inferius Sed haec acceptio & ratio instruis menti impropria est,&abusilia: S in hoe sensu amisplo S improprio intelligendi sunt Theologi grauissimi, qui hanc rationem quartam assigna un . . Ex his quatuor rationibus sufficienter colligitur, manifestam else implicationem, quod humana Chricti natura potuerit admittere aliquod peccatum,
etiam si a verbo esset assumpta in puris naturalibu&absque gratia, lumine gloriae , dc alijs ornamentis supernaturalibus,ratione quorum alii beati peculiar quodam titulo redduntur impeccabi Ies. Ex his etiam rationibus colligo, per absolutam Dei potentiam fieri non posse, ut intellectus Christi humanus habeat aliquoa iudicium erroneum practIcum, et lainculpatum ex probabili,&inuincibili ignorantia ortum. Patet hoc corrotarium. Huiusmodi iudicrum sua natura ad culpam , de peccatum induceret: qedecet ergo diuini verbi bonitatem ,&specialissimam prouidentiam,quam de sua humanitate gerit, quod in eius humano intellectu falsum istua peris mutat iudicium.
An aliquod erroneum iudiesum potuerit esse in Christo.
DE iudicio autem falso, & erroneo pure specu.
latiuo, idest nullatenus pertinente ad mores, maior est dubitatio, an potuerit esse in humano
Christi intellectu ex potentia saltem Dei absoIuta quia de facto, de secundum ordinariam polentiam nullus Theologorum inficiabitur, quominus specuin latiuus error excludedus sit a Christi intellectu Ravitio autem dubita di pro parte affirmativa ea est, quia error, Ac falsitas speculatiui iudicii non ad malum
culpae,sed ad malum poenae tantum pertinet: praesier tim si serino fiat de speculativo indicio, cuius falsitas propter qualitatem materiae,& obiecti, nullam potest occasionem offerre intel Iectui practico errandi in materia morali,quale esset iudicium falsum circa dispositionem orbium coelestium, aut stellarum numerum . At malum poenae reperiti potuit in Christi humanitate,ut de facto mors,passio,&aIiae Iam
tales fuerunt repertae. Ergo,&c.
Respondetur breuiter inulto probabilius asseriis tur huiusmodi erroneum iudicium repugnare intelia lectui Christi, quam asseratur contraria sententia . quam tamen non reputo periculosam in fide . N ittam sententiam sequuntur multi viri docta, inter quos est Mag. Medinain 3. p.qH s .ar. 2. quam ipso probat sussicienter,&exsolutione propositi argumeti essicacius probabitur. unde ad argumetum m Opis positum. Respondetur,quod error speculatiui iudicii,si reperiretur in intellectuChristi, necessario perinmulus esset speciali permissione, imo volitus, de a
probatus a verbo , vi multat ex rationibus supra factis, praecipue exi.&3. At cum verbum sit prima,&summa veritas repugnat IIli,quod approbet, de ca set errorem in natura humana, quoniam de ratione