[Opera;

251쪽

LIBER III. 58 Impositam ruptis flammam exspirare camini : β' Et sessum quoties mutat latus, intremere omnem Murmure vitia iam, et coelum subteXore fumo. Noctem illam tecti sylvis immania monstra Perferimus nec quo sonitum de causa videnius. Nam neque erant Strorum ignes, nec lucidus uti 'βSidere polus ; obscuro Sed nubila coelo, Et lunam tu nimbo nox intempesta tetiebat. Poster jamque die primo urgebat Eoo,

Humentemque irrora polo dimoverat umbram Quum Subito e Sylvis, mali conlaeta Suprema,

Ignoti nova forma viri miserandaque cultu Procedit, Supplexque manus ad littora tendit. Didimus Dira illuvies, Danaissaque barba, Consertum tegmen pinis; at cetera Graius, Et quondam patriis ad Trojam missus in urmis. . . Isque ubi Dardanios habitus o Tro1 vidit A Tma Procul, Paulum Spectu conterritus haesit, Continuitque gradum mo sese ad littora PrieuoPACum fletu precibus ius tulit Per sidera testor, Per Supero atque hoc coeli spirabile luinon, si ''Tollite me, Teucri quascunque abducite terras Hoc sat serit Scio me Danais e clasSibu unum, Et bello Ilinco fateor petiisse Penate :Pro quo, si sceleris tanta est injuria nostri, Spargite me in fluctus astoque immergite Ponto. Si pereo, manibus hominum periisse juvabit. VDixerat et genua amPleXus, genibuSque Voluta HS Haerebat Qui sit, sari, quo Sanguine cretUS, Hortamur quae deinde agitet fortuna, fateri. Ipsu pater dextram Anchises, haud multa mori tus, Dat juveni, atque animi Tm praesenti pignore firmat.

Id haec, oposita tandem formidine, fati tu Sum patria ex Ithaca comes infelicis Ulixi; Nomen Achomenide Trojam geuitore Adamasto Paupere mansissetque utinam fortuna profectus. Hic me, dum trepidi crudelia limina linquunt,

Immemores socii vasto Cyclopis in antro Desorusere Domus sanie dapibusque cruentis, Intus opaca iugenS: ipse arduus, itaque utSat Sidero , Di talern terri avortite pestem , Neu visu incitis, nec dictu affabilis ulli.

252쪽

54 VIRGILII AENEIS.

Visceribus miserorum, et numine Vescitur atro. Vidi gomet duo de umero quum Corsorn OStro, breuSa mauu magna, leni re Supinu in latro, Frangeret ad Saxuru, nuteque XPersa natarent ρ- in

Liviiux Vidi, atro quum membra fluentia tabo Mauderet, et tepidi tremerent sub dentibus artus: Haud impiine quidem nec tuli passus Ulixes, Oblitusvo sui est Ithacus discrimine tanto.

Nam simul expletus dapibus, Vinoque SepultuS, Cervicem infleXam posuit, acuitque Per antrum

Numina, Sortitique vices, uua undique circum Fundimur, et telo lumen terebramus acuto IngenS, quod torva solum Sub fronte latebat,

Argolici clypo aut Phoebes lampadis instar;

Et tandem laeti sociorum ulciscimur umbraS.

Sed fugite, miseri, fugite atque ab littore funum Rumpite: 0d am qualis quantusque cavo Polyphemus in aritro Lanigeras claudit pecudes, atque ubera PreSSat Centum alii curva haec habitant ad littora vulgo Iulaudi 3 clopes, et alti moΠtibu errant. Tertia jam lunae se cortiua lumine complent, μ' Quum vitam tu sylvis, inter deserta ferarum Lustra domosque traho, Vastosque ab rupe Cyclopas Prospicio, sonitumque Pedum Vocemque tremiSeo. Victum infelicem, baccas lapidosaque Orna, Dant rami, et vulsis pascunt radicibus herbae. Omilia collustrans, hanc primum ad littora classem Conspexi venientem huic me, quaecunque fuiSSet, Addixi satis est gentem effugisse nefandam.

Vos animam hanc potius quocunque abSumite leto. V ViX ea fatus erat, summo quum monte videmus si Ipsum inter pecudes usta se mole moVentem Pastorem Polyphemum, et littora nota etentem: Monstrum horrendum, informe, ingens, Qui lumen nitemPlum. Trunca manu inu regit, et vestigia firmat. Lanigerae comitantur oveS: ea Sol Vos UPtRS,

Solamenque malici de collo fistula Penuet. Postquam alios tetigit fluctus et ad aequora vetiit, Luminis effossi fluidum lavit inue cruo1em,

253쪽

LIBER III. 55 Dotitibus infrendens gentitu graditurque per equor Jam medium, necdum fluctus latera ardua tinXit. Nos procul inde fugam trepidi celerare, recepto Supplice sic merito, tacitique incidere funem Verrimus et proni certantibus aequora remiS. Sensit, et ad sonitum Vocis vestigia torsit. Vorum ubi nulla datur dextra assectare poteΗ as, si 'Nec potis Ionios fluctus aequare Sequendo, Clamorem immensum tollit, quo Potitus et omnes Intremuere undae, penitusque extorrita tollus Italise, curvisque immugiit Elna ΛVerniS. At genus e Sylvis Cyclopum et montibus altis si h Excitum ruit ad portus, et littora complet.

Cernimu astantes nequicquam lumine torvo Ttnaeos fratres, coelo capita alta ferentes, Concilium horrendum quales quum Vertice celso Aeriae quercu aut coniferae cyparissi si 'Constiterunt sylva alta Jovis, lucusve Dianae. Pr cipites metu acer agit quocunque rudenteSExcutere, et ventis intendere vel Secutidis.

Contra jussa monent Heleni, Scyllam atque Ctharybdim

Inter utramque viam leti discrimine parvo, 'βNi teneant cursus certum est dare lintea retro. Ecce autem Boreas angusta a sede Pelori Missus adest vivo praetervehor Stia Saxo Pantagiae, MegaroSque Sinus, haPSumque jacentem. Τalia monstrabat relegens errata retrorsum ''Littora Achomenidus, comes infelicis UliXi. S canio praetenta iuu jacet insula contra

Ortygiam. Alpheum fama est huc Elidis amnem,

Occulta egisse vias Subter mare qui nunc 'βore, Arethusa, tuo Siculis confunditur undis. Jus3 numina magna loci veneramur : et inde EXSUPero praepingue solum Atagnantis Helori. Hinc altas caute projectaque saxa Pachyni It adimus, et fatis tauquam concessa moveri, 'qApparet amarina procul campique Geloi, Immanisque Gela fluvii cognomine dicta. Arduus inde Acragas ostentat maxima longe

Teque datis linquo ventis, palmosa Selinus 'δ

254쪽

Et vada dura lego saxis Lilybeia caeci R. IIrnc Drepani me portus et dis tabilis ora Accipit Hic, pelagi tot erupestatibus notus,

Heu genitorem, omni curae caSusque loVamen, Amitto Anchisen hic me, pater optime sessum δ' Deseris, heu i tantis nequicquam eropto periclis. Nec vates Helenus, quum multa horrenda moueret, Hos mihi praedixit luctus non dira Colmo. Hic labor extromus, longarum haec meta inΓum. Hinc me digressum vestris Deus appulit oris. φὴ Sic pater Eneas, intentis omnibUS, unuSFnta renarrabat Divum, cursusque docebat.

Couticuit tand0m, factoque hic fine, quieVit.

AENEIDOS

IRER QUARTUS.

AT regina grari jamdudum auein UYn, Vulnus alit venis et cimeo carpitur igni. Multa viri virtus animo, multusque re et SatGotitis honos haerent infixi pectore vultus Verbaque ne placidam membri dat cuTa quietem. Postora Phoebea lustrahat lampnne terras, Humentemque Auror polo dimoverat umbram, Quum sic utiauimam alloquitur male an sororem Anna Soror, quae me suspensam insomnia ter uici Qui novus hic nostris successit sedibus hosp0s Quem Sese ore ferens quam forti pectore est armis Credo equidem, nec VannideS, genu esses Deo vi

Degeneres animo timor arguit Hsu quibus illo Jactatus fatisci ritu bella Σhausta cauebat Si mihi non animo fixum immotumque ederet, Ne cui me vinclo Vellem sociare jugali, POStquam primu amor deceptam moris refellit Si non puri: esum thalum taedaeque fuisset; Huic uni forsan potui Succumbere HJPP2. Anna, fatebor enim, miseri post 1ata Sichaei

as 20

255쪽

2530

Conjugis, et sparso fraterna pede Penates, Solus hic influxit sensus animumque labantem Impulit: agnosco votoris vestigia flamm22. Sod mihi vel tollus optom prius ima dehiscat, Vel Pater omnipotens adigat me fulmine ad umbras, Palluntes umbras Erebi noctemque Promtidum, Ante, Pudor, quam te Violo, ut tua jura resolvo. Ille meos, primus qui me sibi unXit, mores Abstulit: illo habeat secum, servetque OPulcro. VSic effata sinum lacrymis implevit obortis. Antia refert luce magis dilecta sorori,

Solane perpetua moereus carpere juventu lNee dulce natos, Veneri nec praemia noris 'Id cinerem, aut mane credis curare sepultos lEsto aegram nulli quondam flexure mariti Non Libyae, non ante Tyro : despectu Iarba S, Ductoresque alii, quos Africa terra triumphis Dives alit: placitone etiam pugnabis amori lNee venit in mentem, quorum confoderis arvis lHinc Getulae urbes, genus insuperabile bullo, 'Et Numidos in aetii cingunt, et inhospita Syrtis Hinc oserta siti regio, lateque furentes

Barcaei Quid bella Tyro surgentia dicam,

Germanique minast Dis equidem auspicibus reor, o Junono secundi , '

Huc cursum Iliacas vento tenuisse Cnrinas. Quam tu urbem, Soror, hanc CerneS quae urgere Toguri

Conjugio tali l Teucrum comitantibu nrmis, Punica se quantis attollet gloria rebus Tu modo ΟSce Deo veniam, sacrisque litatis, 'Indulgo hospitio, causasque innecte morandi Dum pelago stesaevit hiems et aquosus orion, Quassataeque rates, dum non tractabile coelum. VHis dictis incensum animum inflammaVitlamorΘ, Spemque dedit dubis monti, solvitque pudorem. ββ Principio dolubra adeunt, neemque e nΓRSEXquirunt mactant octas do more bidentus Lugifers Cereri, Phoeboque, Patrique Lyaeo Junoni ante omnes, cui vineta jugalia curae. IPS tenens deXtra pateram pulcherrima Dido, qCandentis vaccae media intor cornua fundit; Aut ante ora Derim ingues patiatur ad aram

256쪽

58 VIRGILII ENEIS. Iustauratque diem donis, ecudumque reclusis Pectoribus inhiatis spirautia consulit exta. Heu vatum ignarae mentes quid vota furentem, 'βQuid dolubra juvant i est mollis flamma medullas

Interea, et tacitum Vivit sub pectore vulnus. Uritur insolix Dido, totaque Vagatur Urbe furens : quali conjecta CerVa Sagitta, Quam Procul incautam nemora inter rossi fixit Pastor agens telis, liquitque volatile ferrum Nescius cilla fuga sylvas Saltusque peragrat Dictaeos lueret lateri lethali arundo. Nunc media Enea Secum per moenia ducit, Sidoniasque Stentat pes urbemque aratam. βΙncipit effari, meditique in voce resistit. Nunc eadem labente die, conriVia quaerit, Iliacosque iterum demens audire labores Exposcit, pendetque iterum narrantis ab ore. Post ubi digresSi lumenque obscura VicisSim

Luna premit, Suadentque cadentia Sidera Somno A,

Sola domo moeret Vacua, Stratisque relictis Iucubat illum absens absentem auditque videtque Aut gremio Ascanium, genitoris imagine capta, Detinos, infandum Si fallere oSSit amorem.

Exercet, portuSV aut Propugnacula bello Tuta parant : Pendent Opera int2rrupta, minaeque Murorum ingentes, aequataque machin coelo. Quam simul ac tali persensit post teneri Cara Jovis conjux e faniam obstare furori, Talibus aggreditur Venerem Saturnia dictis Egregiam vero laudem et spolia ampla refertis, Tuque puerque tuu magnum et memorabile numen, Uti dolo Di Cum si foemina victa duorum St. Nec me adeo fallit Veritam te moenia noStra Suspocta habuisse domo Carthaginis altae. Sed quis erit modus i aut quo nunc coriamina tanta Quin potius pacem aeternam Paetosque hymenaeoSExorcemus i habes tota quod mente petisti Ardo amans Dido traxitque per ossa furorem. Communem hunc ergo populum paribUSque regnmHSAuspiciis Miceat Phrygio Servire marito, Dotalesque tuae Τyrios Permittere OXtΓ.C. V

257쪽

Olli sensit enim stimulata metit locutam, V. Quo regnum Italiae Libycas averteret oras Sic colatra est iugi ossa cuus Quis talia demens Abnuat aut tecum malit contendere bello, Si modo, quod memoras, factum fortuna Sequatur lSed fatis incerta feror, si Jupiter unam 'Esse velit Tyriis urbem Trojaque profectis Miscerive robet populos aut foedera jungi

Tu conjuc tibi fas animum tentare precando Perge, Sequar. V Tum Sic excepit regia uno Mecum erit iste labor nunc qua ratione, quod instat, 'ΦΦConsieri possit Paucis adverte docebo.

Venatum Lueas, unaque miserrima Dido In nemus ire Paraut, ubi primos crastinus ortus Extulerit Titan radiisque retexerit orbem. Hi ego nigrantem commixta grandine imbum, in Dum trepidant alse saltusque indagine cingunt, Desuper inlaudam, et tonitru coelum ume ciebo Diffugieti comites et nocte tegentur Paea.

Spoliaticam Dido dux et Trojatius audem Devenient Adero, et tua si 1mihi certa voluntas, in*βConnubio ungam Stabili propriamque dicabo. Hi Hymestiaeus erit. V Nou adversata petenti Antiuit, atque dolis risit Cytherea repertis. Oceanum interea surgens Aurora reliquit: It portis, jubare exorto delecta juventus

Retia rara, lagae, lato euabula ferro, Massylique ruunt equites, et odor cauum Vis. Reginam thalamo cunctantem ad limitia primi Poenorum exspectant: citroque insignis et auro Stat sonipes, ne fraena ferox Spumantia matidit id Tandem progreditur, magna Stipante Caterva,

Sidotitam picto chlamydem circumdata limbo

Cui pharetra ex auro, crine noduntur in aurum, Aurea Purpuream subnectit fibula vestem.

Necnon et Phrygii comites, et laetus Iulus, quIncedunt Ipse aut alio Pulcherrimus omnes Infert se socium Eneas, atque agmina jungit Qualis, ubi hibernam Lyciam Xanthique suenta Deserit ac Delum maternam invisit Apollo InStauratque choros, mixtique altaria circum id

CreteSque Dryopusque fremunt, iciique Agathyrsi

258쪽

60 VIRGILII UNEIS.

Ipso jugis Cynthi graditur, mollique suonlom

Frondo promit crinem fingens atque implicat auro Tota sonant humoris Haud illo segnior ibat

Enea ; tantiam egregio decus enitet oro. δ' Postquam alto Ventum in montes, atque invia lustra, Ecce ferae, saxi dejectae Vertice, caproeDocurrere jugi alia de parte alentes Transmittunt cursu campos, atqueingmina cervi Pulverulenta fuga glomerant montesque relinquunt. ββ

At pus Ascanius mediis in vallibus nori Gaudet equo jamque ho cursu, jam praeterit illos Spumantemque dari pecora inter inertia votis

optat aprum aut fulvum sescendere motite leonem. Interea magno misceri murmuro coelum 60

Incipit insequitur commixta granditio nimbus Et Tyrii comites passim, et TrojaDa HVentuS,

Speluncam Dido duco Humis and in ii 4 Deveniunt: prima et Tellus et pronuba Juno Dant signum : fulsore ignes et conscius aether Connubiis summoque ulularunt Vertice Nymphso. Ille dios primus leti primusquo malorum Cala Sa fuit: neque enim specio famuVo movetur, δῖ' Noe jam furtivum Dido moditatur amorem Conjugium vocat hoc praetexit nomine Culpam. Extemplo Libys magnas it Fama per urbes Fama, malum quo non aliud Velocius ullum Mobilitate viget, viresque acquirit eundo. λῖβParva metu primo mox sese attollit in auras, Ingrediturque solo, et caput inter nubila condit. Illam Terra parens, ira irritata Deorum, Extromam ut perhibent Coeo Enceladoque sororem ProgeΠuit pedibus celerem et pernicibus alisci λη'Monstrum horrendum, ingens cui quot sunt corpore Plum ,

Tot vigiles oculi subter mirabile dictu),

Tot linguae, totidem ora sonant, tot subrigit nureA. Nocto volat coeli medio temeque per umbram, Stridens, nec dulci declinat lumina somno : β' Luce Sedet custos aut summi culmine tu dii, Turribus aut altis, et magnas territatis lasci Tam ficti pravique tenax, quam Unbinoeci.

259쪽

LIBER IV. GlΠ:oc tum multiplici populos sermone replebat Gaudens, et pariter facta atque infecta canebat: ''Vonisse Enean Trojano a sanguine cretUm, Cui se pulchra viro dignetur jungere Dido Nunc hiems inter se luxu, quam longa, OVere, Regnorum immemores turpique cupidine caretos. Haec passim Don foeda virum diriundi in ora. Protinus ad regem cursu detorquet Iarbati, Inconditque animum dictis, atque aggerat iras. Hic Ammone satus, rapta Garamantide Nympha, Templa Jovi contum latis immania regniS,

Centum stra posuit, Vigilemque SacraVerat ignem, Excubias Divum peternas, Pecudumque cruore Pingue solum, et varii florentia limina sortis.

Dicitur aut aras, media inter numina DiVum, Multa Jovem manibus supplex oraSS Supini : dupiter omDipotens, cui nunc Maurusin Pictis Gotis epulata toris Lonspum libat honorem,

Aspicis lisees an te, genitor, quum fulmina torqH0S, Nequicquam horremus i caecique in nubibus ignes

Terrificant animos, et inania murmura miscentus coemina, quilinostris errans in finibus urbum Exiguam pretio poSuit; cui littus arandum, Cui tuo loci loges dedimus connubia nostra Impulit, ac dominum Enen tu regn recepit, Et nunc illo Paris cum Semiviro comitatu,

Maeonia mentum mitra crinemquo madentem

SubneXus, rapto Potitur o munera templi 'Quippe tuis ferimus, famamque fovemu innuem. Talibus orantem dictis, rasque tenensem, Audiit omnipoton oculos iu ad moenia torsit Regia, et oblitos famae meliori amanteS. Tum sic Mercurium alloquitur, ac talia mandas Vade age, ate, Voca Zephyros et inbere Penula Dardaniumque ducem, Tyria Carthagine qui nunc Expoetat, fatisque data non respicit urbes, Alloquere, et celere defer me di et per nurus.

Non illum nobis genitrix pulcherrima intemPromisit, Graiumque ideo bis vindicat armis Sed foro, qui graridam imperiis holloquo frementem Italiam rogeret, genu alto a Sanguine Teucri

260쪽

62 VIRGILII AENEIS. Proderet, ac totum sub leges litteret orbeua. Si nulla accendit tantarum gloria rorum Nec super ipse sua molitur laude laborem, Ascalaione Pater Romanas invido arces lQuid struit, aut qua spe inimica in gente moraturi *ὴβ Nec prolem Ausoniam et Lavinia respicit arva NaViget. -Haec umma est, hic nostri nuntius esto.' Disserat. Illo patris magni parere parabat Imperio : et primum pedibus talaria noctit Aureari quae Sublimem alis, SiVe sequora supra, *3' Seu terram, rapido Pariter cum flamine Portant. Tum virgam capit: in animas ille evocat Orco Pallentes alia sub tristia Tartara mittit Dat somno adimitque, et lumina morte resignat Illa fretus agit ventos, ct turbida tranat MNubila. damquo volans apicem et latera ardua ceruit Atlantis duri, coelum qui vertice fulcit, Atlantis, cinctum assidue cui nubibus utris Piniferum caput et vento pulsatur et imbri Nix humeros infusa tegit tum flumina monto δ' Praecipitant senis, et glacie riget horrida barba. Hic Primum paribus uitens Cyllenius alis Constitit hinc toto praeceps e corΡOre ad undas Misit ovi similis, quae circum littora, circum PiScoSos copulos, humilis volat aequora juxta. Haud alitur terras inter coelumque Volabat; Littus arenosum Libyae vetitoesque Seent ni Materno veniens ab avo Cyllenia proleS. Ut primum alatis tutigit magalia plantis, Enea fundantem arces, ac tecta novantem οβ Conspicit: atque illi stellatus iaspide fulva Ensis erat, Tyrioque ardebat murice inrua, Demissa ex humeri dives quae munera Dido Fecerat, et tenui tela discreverat auro. Continuo invadit u uu Carthagitiis ultae β Fundamenta locas, ulchramque uxorius urbem EXStruis, heu regni rerumque oblite tuarum Ipse Deum tibi, claro demittit Olympo Remator, coelum et terras qui numine torquet I98 haec ferre jubo celeres mandata e nurus 'Quid struis, ut qua spo Libycis teris otia terris lSi te imita movet latitarum gloria TUI Um,