[Opera;

291쪽

Frsona seris, manibusque omnes e undit hahon aes. Coeruleo per summa leVis Volat aequora curru :

Subsidunt undae, tumidumque sub axe tonanti 'Sternitur sequor aquis fugitant 'At aethere ill sum variae comitum facies immania cete, Et sonior Glauci chorus, Inoil8que Palaemon, Tritonesque citi, Phorcique Xercitu omniS. Laeva torrent Thetis, et Melite, Panopeaque virgo, ' Nesaee Spioque, Thaliaque, CymodoceqUe. Hic patris Enem suspensam blanda vicissim Gaudia pertentant montem jubet olyia omDes

Attolli mulos, insendi brachia votis.

Una omnes fecere pedem pariterque SinistroS, unc dextros, solvere Sinus una ardua torquent Cornua detorquentque ferunt sua flumina claSSem. Princeps ante omne densum Palinuria regebat Agmen ad hune alii cursum conteudore jussi.

Jamque sero modiam coeli , o humida metam Contigerat placida laxarant membra quieto Sub ruinis fusi per dura sedilia nautie; Quum levis aether is delapsus Somnus ab astris Aura dimovit tenebrosum, et dispulit umbras, Te, Palinure, petens tibi tristia omnia portans Insonti puppique Deus consedit in alta, Phorbanti similis fuditque has ore loque nS: dasi tu Palinure, ferunt ipsa sequora claSSem; Equais Spirant aurae datur hora quisti Pone capiat, fessosque oculos furare lahori Ipse ego paulisper pro te tua munera inibo. Cui vix attollotis Palinurus lumina fatur: otio salis pincidi vultum suctusque quietos Ignorare Rhesci mono huic confidere monstrol Eue a credam quid enim fallacibus Austris, Et coeli totius scopius fraude sereni Τ' Talia dicta dabat clavumque assiXus et haerenANusquam amittebat, oculosque sub astra feriebat. Zec Deus ramum Lethaeo rorem identem, Utque oporatum Stygia, super utraque quaSSati empora cunctantique natantia lumina solvit. Vix primos inopina quies laxaverat artus; Et buper incumbens, cum Puppi Parte TeVUJSR,

Cumque gubernaclo, li uidas projucit in undas

292쪽

94 VIRGILII AENEIA. Praecipitem, ne socios nequicquam saepe vocantem. β' Ipse Volans tenues se sustulit ale in auras. Currit iter tutum non secius aequor claSSis, Promissisque patris Neptuni interrita fertur. Jamque adeo copulos Sirenum advecta substas, Dissiciles quondam, multorumque ossibus albOS; Tum rauca assiduo longo ale saxa Aount, ait: Quum pater amisso fluitantem errare magistro Sensit, et ipse ratem nocturnis rexit in undis,

nimium coelo set Ρlago consis sorono, τ' Nudus in ignotu, Palinure, jacebis aretia θ'

ENEIDOS

LIBER SEXTUS.

Si satur lacrymans, classiquo immittit hahonas

Et tandum Euboicis Cumarum allabitur oris. Obvertunt pelago proras tum dent tonaei Ancora fundabat naves, et littora curvae Prietexunt puppes juVenum manus emicat ardoris Littus in Hesperium: quaerit pars Semina summo3Abstrusa in onis silicis pars densa ferarum Tecta rapit sylvas, inventaque flumina monstrat. At pius Eneas arces, quibus altus Apollo PraeRidet horrendaeque procul secreta Sibyllae, 'Antrum immane, petit magnam cui mentem animUmque Dolius inspirat vates, aperitque futura. Jam subeunt Triviae lucos, atque aurea tecta Daedalus, ut fama est, fugiens Minoia regna, Praepetibus Pennis ausus se credere coelo, λβΙnsuetum per itor gelidas enavit ad Arctos, Chalcidicam lovis tandem superastitit arce. Bodditus his primum terris, tibi, Phoebe, sacravit Remigium alarum, posuitque immania templa. In foribus, letum Androgei tum pendere Poenas Cecropidae jussi miseriami septena quotannis

293쪽

Corpora natorum stat ductis sortibus urna. Contra elata mari, respondet Gnossia tellus. Hic crudelis amor tauri, suppostaque furto PaSiphae, miXtumque genus, prolesquo biformis V Minotaurus inest, Veneris monumenta nefatidae.

Hi labor illo domus, et inextricabilis error:

Magnum regins sed enim miseratu amorem

Daedalus ipse dolo tecti ambagesque resolvit, Caeca regens silo Vestigia. Tu quo me regnam δ'

Partem opere in tanto Sineret dolor, Icare, haberes. Bis conatus erat casu essingere in auro:

Bis patris cecider manus Quin protinia omnia Perlegerent oculis, ni jam praemissus Achates Assoret atque una Phoebi Triviaeque sacerdos, βDeiphobo Glauci, fatur quae talia regi: Non hoc ista sibi tempus spectacula poscit: Nunc grege de intacto Septem mactare juvencos Praestiterit, totidem lectas de more bidentes.' Talibus assata AEnean nec sacra morantur 'Jussa viri Teucros Vocat alta in templa sacerdos, Excisum Euboicae latus ingens rupis in antrum; Quo lati ducunt aditus centum, Stia centum; Unde ruunt totidem voces, responsa SibylliB. Ventum erat ad limen, quum virgo Poscor sata 'βTempuR,' ait Deus, ecce Deus. V Cui talia fanti

Ante fores, Subito non Vultus, non Colo UDUS, Non comptae mansere comae Sed pectus anhelum,

Et rabio fora corda tument majorque Videri, Nec mortale sonans afflata est numine quando β'Jam propiore Dei Cessas in Vota preeeSquo,

Tros,' ait, Eneat cessas i neque enim ante dehisc0rit Attonitae magna ora domus V Et talia fata

Conticuit gelidus Teucris per dura cucurrit Ossa tremor fudit quo preces rex pector ab imo: - Phoebe, graves Trium semper miserate laboros Dardana qui Paridis direxti tela manusque Corpus in AEacidae, magna obeuntia terras Tot maria intravi, duce te, penituSque repoStns MaSSylum genteS, praetentaque Syrtibus arva Jam tandem Italia fugienti prendimus oras, Hac Trojana tonus fuerit fortuna secuta. Vos quoque Pergameae iam a est parcere genti,

294쪽

96 LRGILII UENTIS. Dique De eque omnes, quibus obstitit Ilium, et in εGloria Dardaniso. Tuque, o sanctissima vates, Praescia Venturi, da non indebita posco Roma meis satis Latio considere Teucros, Errantesque Deos, agitataque numina Trojae. Tum licebo se Triviae solido do marmore templa Instituam, festosque dies de nomino Phoebi. β

re quoque magna manent regnis penetralia nostri r Hic ego namque tua Sortes, arcanaque fata Dicta ines genti, ponam lectoSque Sacrabo, Alma, viros foliis tantum ne carmina manda,

No turbata volent rapidis tu libria ventis: Ipsa canas, oro. Finem dini oro loquondi. At, Phoebi nondum patiens, immani in antro

Bacchatur Vates, magnum Si detor poSSit

Excussisso Deum tanto magis illo fatigatos rabidum, sera corda domans, fingitque proin0ndo si Ostia jamque domus patuere ingentia centum

Sponte ina Vatisque ferunt responsa Per auras:

tandem magnis uingi do uncto periclis Sed terra graviora manent. In regna Lavini Dardanidae venient mitte hanc de pectore curam: Sed non et venisse volont Bella horrida bella, Et Tybrim multo spumantem Sanguine cerno. Pon Simois tibi, noc inthus, nec Dorica caStra DoLuorint Alius Latio aut partus Achides, Natus et ipse Don nec Teucris addita uno Usquam aberit Quum tu supplex in rebus egenti Quas gentes Italum, aut qua non oraveris urbes Causa mali tanti conjux iterum hospita Teucris; Extorniquo iterum thalami. Tu ne cede malis; sed contra audentior ito, Qua tuario fortuna sinut Via prima salutis, Quod minime oris, Graia pannotur ab urbe. V

libus sex adyto lictis Cumaea Sibylla

Horrenda canit ambages, antroque emugit,

Obscuris Vera involvens : a lamna furonti ' Concutit, et Stimulos sub pectore vertit Apollo. Ut primum cessit furor, et rabida ora quierunt, Incipit udas heros Non ulla laborum, virgo, nova mi facie inopinaVe Surgit;

295쪽

LIBER n. 97 Unum oro quando hic inferni anu regis

Dicitur, et tenebrosa palus Acheronte refuso, De ad conspectum cari genitori et ora Contingat doceas iter, et sacra ostia Pandas. Illum ego per flammas et mille sequontia tota istEripui his humoris, medioque ex hoste recepi Ille meum comitatus iter, maria omnia mecum, Atque omnes Pelagique mina coeliquo ferebat

Invalidus, vires ultra Sortemque Senecti E.

Quin, ut te Supplex peterem et tua limina adissem, λβ Idum orans mandata dabat Natique patrisque,

Alma, recor, mi8erere pote namque omnia; nec te

Nequicquam lucis Hecate praefecit Avernis. Si potuit manes arcessere conjugi Orpheus, Threicia fretu cithara fidibusquo canoris; in 'Si fratrem Pollux alterna morte redemit, Itquo oditque viam toties quid TheSea, magnum Quid momorum Alciden i et mi genus ab ove summo. Talibus orabat dictis, arasque tenebat. Tunc sic orsa loqui vates Sate sanguitio Divum, *βTros Atichisiade, laedi descensus Averno;

Nocte atque dies patet atri anua Ditis

Sed revocare gradum, SuperaSque Vadere ad auras,

Hoc opus, hic labor est Pauci, quos sequus amavit Jul iter, aut ardens VeXit ad n thera virtus, δ' Dis geniti, potuere aenent media omnia Sylvae, Cocytusque sinu labens circumVenit atro. Quod si tantus amor menti, si tanta cupido est, Bis Stygios innare lacus, bis nigra videre Tartara et insano juvat indulgero labori ββ Accipe quae peragenda prius latet arbore opaca Aursus et foliis et lento Vimine ramus, Junoni infernae dictus sacer hunc tegit omnis Lucus, et obscuri claudunt OnVallibus umbrae: Sed non ante datur telluris operta subire, 'Auricomo quam qui decerpserit arbore foetus. Hoc sibi pulchra suum ferri Proserpina munus Instituit Primo avulso non deficit altor Aurui et simili frondescit virga metallo. Ergo alte Vestiga oculis, et rito opertum kβCarpe manu : Namque ipSe Volens faciliSque sequetur Si te fata vocaD aliter, non viribus ullis

296쪽

98 VIRGILIT AENEIS. Vincere, nec duro potoris convellere serro. Praeterea aco exanimum tibi eo us amici, Heu nescis totamque incestat funere classem Dum consulta petis, noStroque in limine pendes.

Sodibus hunc refer ante suis, et conde SepUlero. Duc nigras pecudes : en Prima iacula Sunto.

Si domum lucos Stygios regna iuria ViViS, Aspicies. V Dixi pressoque obmutuit oro. --

Eneas, moesto defixus lumina vultu, Ingreditur, linquens antrum caecosque Volutas Eventus animo secum cui fidus Achates It comes, et paribus curis vestigia figit. Multa inter sese vario sermone serebunt Quem socium exanimem Vates, quod corpUS huma'; lum,

Dicoret at o illi Misonum in littor sicco,

Ut ensero, vident indigna morte peremptum Misenum Foliden, quo non praestantior alter Ere ciere Viros, Martemque ReeeDdere cantia. Hectoris hic magni fuerat comes mectora circum

Et lituo pugnas insignis obibat et hasta. Postquam illum victor vita spoliavit Achilles,

Dardanio Enem sese fortissimus heros Addiderat socium, non inferior Secutus. Sed tum forte cava dum perSonat aequora conciti f. Demetis, et cantu vocat in certamina DiVos, Emulus exceptum riton si crodere dignum es

Inter saxa Virum spumosa immerserat unda. Ergo omnes magno circum clamore fremebant;

Praecipue pius Eneas Tum jussa Sibyllae Haud mora fostinant flentes aramque Sepulcri

Congerere arboribus, coeloque educere ertatit.

Itur in antiquam sylvam, stabula alta ferarum: Procumbunt piceae sonat icta securibus deX, Fraxineaeque trahes cuneis et fissiles robur Scinditur advolvunt ingentes montibu Ornos. Necnon Eneas opera inter talia primus Hortatur Socios, paribusque accingitur armis Atque haec ipse suo tristi cum corde volutat λββΑSpectans sylvam immensam, et sic Oe precatur nunc so nobis illo aureus arbore amUSO' cotidat nemore in tanto quando omnia Ver' Heu nimium de to vates, Misone, locuta est.'

297쪽

IP, Au ora viri coelo venere Volatiles, Et viridi sod0ro solo : tum maximus heros Matornas agnoscit RVes, laetusque Precatur: isto duces o, si qua via est, cursumque Per RUTAS

Dirigit in lucos, ubi pinguem dives opacat

Ramus humum tuque, o dubiis ne defice rebus, Diva parens. V Sic offatus vestigia pressit, Observans quae Sigua ferant, quo tendere Pergant. Pascente illae tantum prodire volando, Quantum acie possent oculi servare Sequentum Inde ubi voti0ro ad fauces graveolentis Averni, Tollunt A celeres, liquidumque per aera laPSM, Sedibus optatis gemitis super arbore Sidunt, Discolor unde auri per ramos aura refulSit. Quale solet sylvis brumali frigor viscum Fronde Virere nova, quod non sua Seminat arboA, Et croceo foetu teretes circumdare truncos Talis erat specios auri frondentis opaca Ilico sic lani cropitabat bractea Vento. Corripit extemplo Eneas, avidusque refringit Cunctantem, et vatis portat sub tecta Sibyllae. Nec minus interea Misenum in littore Teucri Flebant, et cinori ingrato suprema ferebant. Principio pinguem sedis et robore secto Ingentem truXere pyram cui frondibus atris Intexunt latera, et ferale ante cupreSSOS Constituunt, decorantque super fulgetitibus armis. Pars calido laticus et non undantia flammis Expediunt corpusque lavant frigenti et unguunt. Fit gomitus Tum mombra toro defleta reponunt,

Purpureasque Super VeStes, Velamina uota,

Conjiciunt Pars ingenti subiere feretro, Tristo ministerium t et subjectam more parentum

Aversi tenuere facem congesta remantur Thurea dona, dapes, fuso cratere oliVO.

Postquam collapsi cineres, et sarum quieVit, Reliquias vino et bibulam lausere favillam Ossaque loeta cado texit Corynaeu aeno. Idsem ter socios pura circumtulit unda, Spargens rore levi et ramo felicis olivae Lustravitque viros, dixitque novissima Verba. 2

298쪽

At pius AEneas lagonti mole sepulcriam

Monte sub sterio, qui nunc Misenus ab illo

Dicitur, aeternumque tenet per secula nomen. δ'

His actis propere exsequitur Priecepta Sibyllae. Spelunca alia fuit, vastoque immanis hiatu, Scrupea tuta lacu nigro nemorumque tenebris Quam super haud ullae poterant impune velantes Tendere iter pennisci talis os halitus atris γ' Faucibus frundens supera ad convexa ferebat; Undo locum Graii dix0ruti nomine A non. Quatuor hic primum nigrantes terga uVeneos Constituit, frontique invergit vina sacerdos

Et Summa carpen media inter comita setas, μ'

Ignibus imponit sacris libamina prima, Voce vocans Hecaten coeloque Ereboque Potentem. Supponunt alii cultros, tepidumque cruorem Suscipiunt pateris Ipse atri velleris agnam AEnea matri Eumenidum magnaeque sorori 'Eus ferit sterilemque tibi, ProSerpina, Unceam. Stygio regi nocturna inchoat arRS, Et solida imponit taurorum viscera flammiS, Pingue super oleum infundens ardentibus extis. Ecce autem, primi sub lumina Solis et ortus, Sub pedibus mugire solum, et juga coepi moVeri

Sylvarum viSseque canes ululare per umbrRm,

Advontant Deu Procul O procul este, Profani, Conclamat vates, totoque absistite lueo. Tuque invade viam, vaginaque eripe ferrum

NUne animi opus, Enea, uno peetore firmo. VTantum effata furens antro se immisit aperto Illo duco haud timidis vadentem passibus aeqUnt. Di, quibus imperium est animarum, Umbrieque Silenies, Et Chaos, o Phlegethon, loca nocte silentia late, ' Sit mihi fas audita loqui sit Lumine VeStro Pander res alta torra et caligine merSRS. Ibant obscuri sola sub nocte per Umbram, Perque domos Ditis vacuas, et inania regna Quale per incertam lunam sub luce maligna 'Est itur in sylvis ubi coelum condidit uΠ1brn Jupiter, et rebus nox abstulit atra colorem.

Vestibulum ante ipsum, primisque in faucibus rei,

299쪽

Luctus ut ultrices positor cubilia Curae Pulloniosquo habitant orbi, tristisque Senectus, Et Motus et mulesuada Fames, et turpis EgeStas, Terribiles visu formae Letumque, Labosque ;Tum consanguineus Leti Sopor, et mala mentis Gaudin mortiferum tu adverso in limine Bellium, Ferreique Eumenidum thalami, et Discordia demens, Vipereum crinem vittis inneXa cruentis. In medio ramos annosaque brachia panditUlmus opaca, ingens quam sedem Somnia vulgo Vatia tenere forunt, foliisque sub omnibus haerent.

Multaque taeterea Variarum monStra ferarUm,

Cotitauri in foribus stabulant, Scyllaeque biformes,

Et centumgeminus Briareus, ac bellua Lernae Horrendum stridens, flammisque armata Chimaera, Gorgones, Harpyiaeque, et forma tricorpori umbrae. Corripit hic subita trepidus formidino ferrum ' ' Eneas, Strictamque aciem venientibus offert; Et, Di docta comes tenues in corpore vitas Admoneat volitar cava sub imagine formae, Irruat, et frustra ferro diverberet umbras. Hinc via Tartarei quae fert Achorontis ad undas. 'in Turbidus hic coeno vastaque Voragine gurgeSAEAtuat, atque omnem Cocyto eructat arenam.

Portitor has horrendus aquas et flumina Servat Torribili squalore Charon cui plurima mento Canities inculta acet; stati lumina flamma; δ' 'Sordidus ex humeris Dodo dὰpendet amictuS. Ipse ratem conto Subigit, velisque miniStrat, Et ferruginea subvectat corpora cymbia Jam senior; sed cruda Deo viridisque SenectuA. Huc omni turba ad ripas effusa ruebat; δ βMatres, atque Viri, defunctaque corpora vita Magnatiimum heroum, ueri iunuptaeque Puell8Θ, Impositique rogis juvenes ante Ora urentum. Quam multa in sylvis autumni frigore primo LupSa cadunt folia, aut ad terram gurgit ab alto . 'Quam multae glomerantur aves, ubi frigidus annus an pontum fugat, et terris immittit apricis Stabant orantes primi tranSmittere HI Stim, Tendebantque manus ipse ulterioris amore

NaVita Sed tristis nunc hos, nunc accipit illos; η '

300쪽

102 LRGILII EX EIS. Ast alios longe summotos arcet arena. Eueas miratus enim motusque tumultu), 'Dic,' ait, virgo, quid vult concursus ad amnem lQuidve petunt animasci vel quo discrimine ripas Ηa linquunt, illae remis vada livida verrunt ira 'olli sic roviter freta est longaeva SacerdOS Anchisa generate Deum certiSSim Proles, Cocyti stagna alta vides, Stygiamque Paludem, Di cujus jurare timent, fallere numen. Haec omni8, quam cernis, inops inhumataque turba est ΦΡortitor ille, Charon: hi, quos vehit unda, sepulti;

Nec ripas datur horrendas nec rauca fluenta Transportare prius quam sedibu OSSa quierutit. Centum errant annos volitantque haec littora circlun Τum demum admissi stagna Xoptata revisunt. ν δ 'Constitit Anchisa satus, et Vestigia reSSit, Multa putans, sortemque animo miseratus iniquam. Cernit ibi moestos, et mortis honore carentPS, Leucaspim et Lyciae ductorem classis Orontem: Quo simul a Troa ventosa per sequora vectos . . Obruit Auster, aqua involVeu ΠaVemque VirOSquo. Eede gubernator SeSe Palinurus agebat: Qui Libyco nuper cursu, dum Sidern SerVnt,

Exciderat puppi, mediis effusus in undis. Hunc, ubi vix multa moestum cognovit in Umbra, Sic prior alloquitur Quis te, Palinure, Deorum Eripuit nobis, medioque sub aequore mersit 'Dic, age: namque mihi, fallax haud ante repertus, Hoc uno reSponso animum delusit Apollo; Qui foro te ponto incolumem finesque cauebat Venturum Ausonios Euci haec promissa fides est 'Ille autem Neque te Phoebi cortina ofellit,

Dux Anchisiada, nec me Deus aequore merSit: Namque gubernaclum multa vi forte reolsum, Cui datus haerebam custos, curSUSque egebam, Praecipitans traxi mecum Maria Spera uro, Non ullum pro me tantum cepiSSe timorem; Quam tua ne spoliata armis excuSSa magiStro, Deficeret tantis navis surgentibus undis. Tros Notus hibernas immensa per aequora tic t 'RVerit me violentus aqua: Vix lumine quarto Prospexi Italirem, summa sublimis ab unda.