[Opera;

311쪽

Q iiii et avo comitem sese Mavortius addet Romulus, Assaraci quem sanguinis Ilia mater Educet Viden ut gernim stant vertice cri'tae, Et pater ipse suo superum jam signat honore iEn hujus, nate, auqpiciis illa inclyta Roma Imperium terris, animos sequabit olympo, Septemque una sibi muro circumdabit arces, Felix prole virum : qualis Berecynthia mater i Iuvehitur curru Phrygias turrita per urbes,

Laeta Deum partu, centum compleX ΠePoteS, Omne coelicolas, omne Super alta tenentes.

Huc geminas nunc flecte acies hanc aspice gentem, RomanoSque tuo : hic pesar, et omnis Iuli δ' Progenies, magnum coeli ventura sub aXem. Hic vir, hic est, tibi quem promitti saeptu audis, Augustus Caesar, Divi genus aurea condet Saecula qui rursus Latio, regnata per MVRSaturno quondam, super et Garamantas, Indos

Proferet impserium cincet extra sidera tellus, Extra anni solisque vias, ubi coelifer Atlas Axem humero torquet stellis ardentibus aptum. Hujus in adventu jam nunc et Camia regna Responsis horrent Divum, et Maeotia tellus, Et septemgemini turbant trepida ostia Nili. Nec vero Alcides tantum telluris obivit, FiXerit eripedem cervam licet, aut Erymanthi Pacarit nemora, et Lernam tremefecerit arcu Nec, qui pampineis victor juga flectit habenis, Liber, agens celso Nisae de vertice tigres. Et dubitamus adhuc virtutem extendere factisqAut motus Ausonia prohibet consistere terra lQuis procul illo autem, ramis insignis olivae, Sacra fersens y nosco Crine incanaque menta Regis Pornan primus qui legibus urbem Fundabit, Curibus parvis et paupere terra Missus tu imperium magnum Cui delud subibit, Otia qui rumpet patrim, residesque movebit Tullus in arma viros, et jam desueta triumphis Agmina Quem juxta sequitur jactantior Ancus, Nunc quoque jam nimium gaudetis popularibus auris. Vis et Tarquinios reges, animamque HPerbam Ultoris Bruti facesque videre receptos l

312쪽

Cousulis imperium hic primus sev qu secures M' Accipiet natosque pateae, OV a bella moVenteS, Ad poenam pulchra pro libertate vocabit Itifelix Utcunque fereti ea facta minores,

Vincet amor patriae laudumque immenSa cupido. Qui Decios Drusosque Procul, Momque Securi Aspice Torquatum, et referentem Signa Camillum. Illae autem, paribus quas fulgere cernis in armiS,

Concorde adiimae nunc, et dum nocte remuntUT,

Heu quantum inter se bellum, si lumina vitae Attigerint, quatitas acies stragemque ciebunt lAggeribus socer Alpinis atque arce Monoeci DeScendens gener adversis instructus Eois. Ne pueri, e tanta Dimis assuescite bella Neu patrio validas in lacera vertite ires. Tuque Prior, tu parce, genus qui ducis Olmpora

Projice tela manu Sangui meuS.

Ille triumphata Capitolia ad alta Corintho

Victor aget currum, caesis insigni Achivis Emet ille Argos Aguine Onias e MyeeΠRS, IpSumque Eaciden, genus armipotentis Achillei; Ultus avos Trojae, templa et temerata MitierVM. Qui te, magne Cato, tacitum, aut te, Cosse, resila rati

Quis Gracchi getius i aut geminos, duo fulmina belli, Scipiadas, cladem Libyaeci parvoque potentem Fabricium t vel te sulco, Serrano, serentem l 3βQuo fessum rapitis, Fabii Tu Maximus ille es,

Unus qui nobis cunetando restituis rem Excudent alii spirantia mollius Cera, Credo equidem, vivos ducent de marmore Vultus orabunt causas meliusci coelique meatus Describent radio ; et surgentia sidera dicent Tu regere imperio populos, Romane, memento Hos tibi erunt artes pacisque imponere mOTUm, Parcere Subjectis, et debellero superbos. V Q.

Sic pater Anchises atque tu e miratilibus addit Aspice, ut insignis spoliis Marcellus opimiis

Ingrediti tu, Victorque Viro supereminet omnes lHic rem Romanam, magno turbante tumultu,

Siste eques sternet Poenos, Gallumque rebellem Tertiaque arma patri suspendet capta Quirino. Atque hic Tueas una namque ire videbat

313쪽

ggregium forma juvenum et fulgentibus armis, Sod frons laeta parum, et dejecto lumina vultu : Quis pater, ille virum qui sic comitatur euntem lFilius i anno aliquis magna de stirpe nepotum Qui strepitus circ comitum P quantum instar in ipso ost

Sed nox atra caput tristi circumvolat umbra. Tum pater Anchises lacrymis ingreSSUA Ohortis nato, ingentem luctum ne quiere tuorum ostendent terris hunc tantum fata, neque ultra 'i' Esse sinetit Nimium vobis Romana propago ViSa potens, Superi, propria haec Si dona fuissent. Quanto illo virium magnam Mavortis ad urbem Campus aget gemitu vel quae Tiberine, videbis Funera, quum tumulum praeterlabere recentem: βῖβNec puer Iliaca quisquam de gento Latinos In tantum spe tollet avos nec Romula quondam

Ullo so autum tellus actabit alumno. Hseu pietas heu prisca fidos i invicta ius bollo Dextera non illi quisquam se impune tuliss0 8 β'

Obvius armato seu quum pedes iret in hostem, Seu spumantis equi foderet calcaribus armos. Hu misorande puer Si qua fata Spera rumpas,

Tu Marcollus eris. manibus date lilia planis

Purpureo SPargam flores, animamque nepotis 84 His saltem accirinulem donis, et fungar inani Munere.' Sic tota passim regione aguntur Auris in campis latis, atque omnia luStrant. Quae postquam Anchises natum per Singula duxit, Incenditque aDimum famae Venienti amore,

Exin bella viro memorat quo deinde gerenda Laurentesque docet populos, urbemque Latini Et quo quemque modo fugiatque feratque laborem. Sunt gemini Somni portae quarum altera sertur Cornea, qua veris facili datur exitus umbris η Altera, candenti perfecta nitens elephanto Sod falsa ad coelum mittunt insomnia nulS. His ubi tum natum Anchises unaque Sibyllam Prosequitur dictis, portuque emittit eburna, Ille viam secut ad naves, Sociosque revisit; Tum se ad Caietae octo fori limite portum. Ancora de prora jacitu Stant littore puPPeA.

314쪽

AENEIDOS

LIBER SEPTIMUS

Tu quoque littoribus nostris, Eneia nutrix, Eternam moriens famam, Caieta, d0disti Et nunc servat honos sedem tuu OSSaque nomen Hesperia in magna, Si qua est ea gloria, Sigunt. At pius exsequii AEnea rite solutis, Aggere composito tumuli, postquam alta quierunt Equora tendit iter Veli portumque relinquit. Aspirant auro in noctem nec candida cursum Luna negat splendet tremulo sub lumine potitus. Proxima Circaeae raduntur littora terrae Divos inaceossos ubi Solis filia lucos Assiduo resonat cantu tectisque superbis Urit odoratum nocturna in lumina cedrum, Arguto tenues percurrens pectine telas. Hinc exaudiri gemitus, iraeque leonum Vincla recusantum, et sera Sub nocte rudentum Setigerique Sues, atque in raeSopibus ursi SMViro, ne formae Abgnorum ululare luporum Quos hominum ex facie Dea saeva potentibus herbis Induserat Circe in vultus a terga fer um. Quae ne monstra pii paterentur talia Troos Dolati in portus, neu littora dira subirent, Neptunus ventis implevit vela Secundis, Atquo fugam dedit, et praeter Vada fervida exit. Jamque rubescebat radiis mare, et aethere ab alto Aurora in roseis fulgebat lutea bigis Quum Venti poSuere, Omnisque repente resedit Flatus, et in lento luctaritur marmore OnSae. Atm hic uen ingentem ex aequore lucum Prospicit: hunc inter fluvio Tiberinus amoeno, Vorticibus rapidis, et multa flavus arena, In mare prorumpit Variae circumque Supraque Assuetae ripis volucres et fluminis alveo

315쪽

AEthara mulcebant cantu, lucoque Volabant. Floetor iter sociis, terraeque adVertere roras, Impora ; et laetus fluvio succedit opaco. Nunc age, qui regeS, Erato, quae tempora rerum, Quis Latio antiquo fuerit Atatus, advena elaSSem Quum primum Ausoniis Xercitus appulit oris, Expediam, et primae revocabo Xordia Pugnae Tu Vatem, tu, Diva, mone. Dicam horrida bulla Dicam acies, actosque animi in funera regeS, Tyrrhenamque manum, totamque Sub arma coactam Hesperiam. major rerum mihi nascitur ordo Majus opus moveo. Rex arva Latinus ot urbes μὴ Jam senior longa placida in pace regebat. Hunc Fauno et nympha genitum Laurente Marica, Accipimus Fauno Picus pater isque parentem Te, Saturne, refelici tu Sanguinis ultimus auctor. Filius huic fato Divum prolos ius virilis 'Nulla fuit priuinque oriens erepta juventa est Sola domum et tantas servabat filia sedes, Jam matura viro jam pleni nubilis annis. Multi illam magno e Latio totaque petebant Ausonia : petit ante alios pulcherrimus omnes Turnus, avi ataViSque potens quem regia conjuXAdjungi generum miro properabatismore Sed variis portenta Deum terroribus obstant. Laurus erat tecti medio in penetralibus altis,

Quam Pater inventum, prima quum conderet arces, Ipse ferebatur Phoebo aera se Latinus Laqkrentisque ab e nomen PosuiAA ColoniS. Hujus apes summum densae mirabit dictu ), Stridor ingonii liquidum trans aethera Veeta, obsedere apicem ; et, pedibus per mutua nexis, Examen subitum ramo frondente pependit. Continuo Vates Externum cernimus,' inquit, adventaro virum, et parte petere agmen eaSilem Partibus ex isdem, et summa dominarier arce. VPraeterea castis adolet dum .ulsaria taedis,

Et juxta genitorem adstat Lavinia virgo, Visa notas longis comprendere crinibus i 2m,

Atque omnem ornatum flamma crepitatis cremari, RegaleSque accensa comm ReeenS coronam

316쪽

Insignem gemmis tum fumida lumine fulvo Involvi ac totis Vulcanum Spargere tectis. Id vero horrendum ac visu mirabile ferri: Namque fore illustrem fama fatisque canebant Issam, Sed populo magnum Portendere bellum. At rex, sollicitus monstris, oracula Fauni,

Fatidici genitoris, adit, lucosque sub alta

Consulit Albuneari nemorum quae maximn Sacro Fonte Sonat, Saevamque Xhalat opaca mephitim.

Hinc Italos gentes omnisquo innotria tellus In dubiis responsas tunici huc dona sacerdos Quum tulit, otis sarum ovium sub nocte silenti Pollibus incubuit stratis, Romuo'que petiVit, Multa modis simulacra videt volitantia miris, Et varia audit voces fruiturque Deorum Colloquio, atque imi Acheronta affatur Avernis. Hic et tum pater ipse, petens reSΡΘΠSa, Latinus Centum anigeras mactabat rite bidentes, Atque harum offultus tergo stratisque jacebat Volturibus Subita ex alto vox reddita luco est

poto connubiis natam sociare Latinis, O mea progenies thalamis neu crede paratis Externi veniunt generi, qui sanguine noStrum Nomen in astra ferant quorumque a Stirpe nepote8 omnia sub pedibus, qua Sol utrumque recurrens Aspicit Oceaniam, vertique regique videbunt. Haec reSponsa patris Fauni, monitusque silenti Nocte datos, non ipso suo premit ore Latinus Sod circum lato volitans jam Fama per urbeAAusonias tulerat, quum Laomedontia pubes Gramineo ripae religavit ab aggere claSSem. Eneas, primi tu duces, et pulcher Iulus, Corpora sub ramis deponunt arboris altae Instituuntque dapes, et adorea liba per herbam

Subjiciunt opulis sic upiter ille monebat),

Et Cereale solum pomis agrestibu aligent. Consumptis hic forte aliis, ut vertere morSUS Exiguam in Cererem ponuria adegit edendi, Et violaro manu malisqtie audacibus orbem Fatalis crusti patulis nec parcere quadri : moti l etiam monsa consumimus '' inquit Iulus, Nec plura, allud0ns Ea vox audita laborum

317쪽

L1BER VII. Is sPrima tulit noui primamque loquenti ab ore

Eripuit pater, ac Stupefactu numine, TeSSit.

Cotitinuo Salvo, fatis mihi debita tellus 'Vosqu0,' ait, i id Trojae salvete Penates. Ilio domus, haec, patria est Genitor mihi talia jam quo

Nun rcpoto Anchises fatorum arcana reliquit Quum te, nate, fames, ignota ad littora Vectum,

Accisis coget dapibus consumere mensas, ' 'Tum sperare domos defessus, ibique memento Prima locare manu molirique aggere tecta. Haec erat illa fames ; hae nos Ruprema manebat, Exitiis positura modum.

Quare agite, et primo laeti cum lumino Solis, Quae loca, quive habeant homines, ubi moenia gentiA,

Vestigemus, et a portu diVersa petamus. Nunc pateras libate Jovi, precibusque Vocate Anchisen genitorem, et Vina reponite mensis. VSic deinde effatus, frondenti tempora ramo λδ. Implicat, et Geniumque loci, primamque Deorum Tellurem, Nymphasque, et adhuc ignota preentur Numina tum Noctem Noctisque orientia Sigila,

Idmumque Jovem, Phrygiamque ex ordine matrem, Invocat, et duplices Coeloque Ereboque parentes. 'Hic pater mutpotens ter coelo clarus ab alto Intonuit, radiisque ardentem lucis et auro Ipse manu quatiens ostendit ab aethere nubem. Diditur hic subito Trojana perrumina rumor, Advenisse diem, quo debita moenia condant. Certatim instaurant epulas, atque omine magno Crateras laeti statuunt, et Vina coronRnt. Postera quum prima lustrabat lampade terra AOrta dies, urbem, et fines, et littora gentis

Diversi explorant osse fontis stagna Numici, 40Hunc Tybrim fluvium, hic fortes habitare Latinos.

Tum satus Anchisa delectos ordine ab omni Centum Oratores augusta ad moenia regis Ire jubet, rami velatos Palladis Omnes, Donaque ferre Viro, pacemque exposcere Teuca A. J

Haud mora festinant ussi, rapidisque feruntur Passibus Ipso humili designat moenia fossa. Moliturque locum, primasuve in littore Sedo'.

Castrorum in re orem, irini atqueinggere cingit.

318쪽

120 VIRGILII AENEIS. Jamque iter emensi, turre ac tecta Latinorum βρ dua cernebant uVeneS, muroque subibant. te urbem pueri et primaevo flore juventus Exercentur equis, domitaritque in pulvere currus ;Aut acres tendunt arcus, aut lenta lacertis Spicula contorquent, cursuque ictuque lacessunt. ββ Quum proeVectu equo longaevi regis ad aures Nuncius ingentes ignota in veste reportat Advenisse viros cille intra tecta vocari Imperat, et solio medius consedit avito. Tectiun auguStum, ingens, exitum sublime columnis. 'p'Urbo fuit summa, Laurentis regia Pici, Horrendum sylvis et religione parentum. Hic sceptra accipere, et primos attollere fasces Regibus omen erat : hoc illis curia, templum Haec acris Sedes epulis hic arietes caeso, ΤῖβΡ0 stui soliti patre conSidere menSis. Quin etiam veterum effgies ex ordine avorum Antiqua e cedro, Italusque, paterque Sabinus Vitisator, curvam SerVans sub lina ne falcem,

Sat HSque Senex, anique bifrontis imago, λη'Vestibulo astabantu aliique ab origine regeS,

Martiaque ob patriam pugnando Vulnera PaSSi. Multaque praeterea Sacris in poStibus arma, Captivi pendent curTUS, HYUDeque SecuTES, Et riStae capitum, et portarum ingentia claustra, Spiculaque clyseique ereptaque Tostra Carinis.

Ipso Quirinali lituo parvaque sedebat

Succinctus trabea laevaque ancile gerebat Picus, quam domitor quem capta cupidine conjuX, Aurea PercuSSum Virga, Versumque Venenis, 'qFecit avo Circe sparsitque coloribus QRS.

Tali intus templo Divum patriaque Latinus

Sede sedens, Teucros ad sese in tecta Vocavit Atque haec ingressis placido prior edidit ore Dicite, Dardanidae, neque enim nescimus et Urbem Et genus, auditique advertiti aequor c Sum), Quid petiti l quae causa rates, aut civi H egent 'S,Littus ad Ausonium tot per vada coemia vexitu

Sive errore viae, seu tempestatibus acti,

Qualia multa mari nautis patiuntur in alto Flumbii intrasti ripas, Portuque SedetiS,

319쪽

LIBER VII. 1 ta No fugito hospitium neu ignorat Latinos Saturni gentem, haud vinclo nec legibus sequam, Sponte sua veterisque Dei se more tenentem. At que equidem memini fama est obscurior antiis Auruncos ita ferre sones, his ortus ut agris Dardanusadsuas Phrygiae penetravit ad urbes, Threiciamque Samum, quo nunc Samothracia fertur. Hinc illum, Corythi Tyrrhena ab sede profectum, Aurea nunc solio stelinutis regia coeli Aecipit, et numerum Divorum altaribus addit. VDixerat: et dicta Ilioneus sic Voce Secutu : ReX, genu egregium Fauni, nec fluctibus aetos Atra subegit hiem vostris succedore terriS, Nec Sidus regione vim, littusve fefollit Consilio hanc omnes animisque olentibus urbem Asserimur, pulsi regnis, quae maxima quondam Extremo veniens Sol aspiciebat Olympo. Ab Jove principium generis Move Dardana pubeRGaudet avo ; rex ipso Jovis de gente Suprema Troius AEneas tua nos ad limina misit. Quanta per Idaeos saevis offusa Mycenis Tempestas erit campos, quibus actu uterque Europae atque Asiae fati concurrerit orbis, Audiit si quem tellus extrema refuSOSubmovo oceano, et si quem extenta plagarum

Quatuor in modio dirimit plaga solis iniqui.

Diluvio si illo tot Vasta per aequor Vecti Dis Aedem exiguam patriis littuSque Ogamu

Innocuum, et cuncti undamque nuramque PRtentem. Non erimus regno indecoro nec vestra feretur

Fama levis, tantive abolos et gratia facti No Trojam Ausonius gremio excepi se pigebit.

Fata per Tnes juro, dextramque Potentem. Sive fide, sua qui bello est expertus et armis Multi nos populi, inlise ne temne, quod ultro Praeferimus manibus Vitta ac verba precantin- Et potior sibi et voluere adjungere gentes Sod nos fata Deum vestras exquirere terraSImperiis egore suis Hinc Dardanus ortus Huc repetit, jussisque ingontibus urget Apollo Tyrrhenum ad Tybrim et fontis vada sacra Numici. Dat tibi praeterea fortians Parva PrioriS

320쪽

Munera, reliquias Troja ex ardente restes RSI.

Hoc pator Anchises auro libabat ad aras Hoc Priami gestamen erat, quum jura Vocatis More daret populis Sceptrumque, Reerque tiar IS, Iliadumque labor, VestOS. VTalibus Iliono dictis Ofixa Latinus

obtutu tenet ora soloque immobilis haeret,

Intento Volven oculo : e purpΠΓ regem Picta movet, nec sceptra movent Priamea tantum,

Quantum in connubio natae thalamoque moratur, Et votoris Fauni volvit sub pectore sortem Hunc illum fatis externa a Sed profectum Portendi generum, paribusque in regna Vocari Auspiciis mi progeniem Virtute futuram Egregiam, et totum quae Viribus occupe, orbem. Tando laetus ait Di nostra in opta secundoDt Auguriumque suum Dabitur, Trojane, quod pipMunera nec sperno Non obis, rege Latino, Divitis uber agri Trojaevo opulentia deerit. Ipse modo Eneas, nostri Si tanta cupido est, Si ungi hospitio properat, SociuSque Oe i, Adveniat vultas neve exhorre ea amicos. Pars mihi pacis ori d0xtram totigisse tyranni.

Vos contra regi mea nunc mandata referte. Est mihi nata, viro genti sinusta jungere OStrae Non patrio ex a dyto sortes, non Plurima Celo Monstra sinunt genero eXternis affore ab oris, Hoc Latio restare canunt, qui sanguine nostrum

Iomon in astra forant. Hunc illum poscere sata Et ruor, si si quid veri men RUgurat, Opto. Haec effatus, equo numero pater eligit omni Stabant for contum nitidi in privsopibus altis Omnibus extemplo Teucris ullo ordine duci Instratos ostro alipodes pictisque tapetis Aurea pectoribus demissa monilia pendent Tecti auro fulvum mandunt Ub dentibus aut in. Absonti Enor currum geminosque UgnleS, Semino ab aetherio, spirante naribus ignem,

Illorum de gonto, patri quos Daedala Circe

Supposita domntre notho furata Creavit.

Talibus Enondo donis dictisquo Latini