[Opera;

321쪽

Saeva Jovis conjux, aurasque invecta tenebat Et sutum Enean classemque ex aethere longe

Dardaniam Siculo prosp0Xit ab usque Pachyno. Moliri jam tecta videt, an si iuro terrae,

Deseruisse rates stetit acri fixa doloro Tum qua SSans caput, limo effudit pector dicta Heu stirp2m invisam, et fatis contraria nostris Fata Phrygum i num Sigeis occumbere CampiS, Num capti polusere capi num inconsa crumavit 'βTroja viros i modius acies, mediosque per ignes InVenere iam. At, credo, mea numina tandem Fessa jacent, odiis aut Xsaturata quievi Quin etiam patria excussos infesta per undas AHSa equi, et profugis toto me opponere ponto. 'μAbsumptae in Toucro Vires coelique marisque.

Quid Syrtes, aut Scylla mihi, quid vasta Charybdis

Profuit i optato conduntur Tybridis alveo, Socuri pelagi atque mei Mars perdere gentem Immanem Lapithum valuit concessit in iras Ipse Deum antiquam genitor Calydona Dianae Quod scelus aut Lapithas tantum, aut Calydona merentem iAst ego, magna Jovis conjux, nil linquere inausum Quod potui infeliX, quί memet tu omnia Verti, Vincor ab Eusa Quod si mea numina non Sunt Magna satis dubitem haud quidem implorare quod usquam est;

Flectere si nequeo superos, Acheronta moVebo.

Non dabitur regnis esto prohibere Latinis,

Atque immota manet fatis Lavinia conjux At trahere, atque mora tantis licet addere robus δ'' Α licet amborum populo exscindere regum.

Hac gener atque Socer coeant mercede Horum.

Sanguine Trojano et Rutulo dotaboro, Virgo Et Bollona manet te pronuba nec face tantum CiSMIS praegnans gues nixa jugalos 'Quin idem Vonori artus suus, et Pari niter, I unestaeque iterum recidiva in Pergama sena3. NM ubi dicta dedit, torras horrenda potivit Lin tificam Allecto dirarum ab sede sororum In sernisque ciet funebris cui tristia bolla, ν δ li. Cque in Sidiaeque, Et crimina noXia, cordi Odit et ipse preter Pluton, odere oro S G2

322쪽

Tartarae monstrum tot SΘSe Vertit in ora, Tam saevae facies, tot pullulat atra colubris. Quam uno his acuit verbis, ac talia fatur Hunc milii da proprium, virgo ut nocte, laborem, Hane operam noSter honos, infractave cedat Fama loco neu connubiis ambire Latinum. Enendae possint Italosve obsidere nos. Tu ote unanimos armare in praelia fratres, βψ Atque odiis versare domos tu verbera tectis Funereasque inferre faces tibi nomis mille, Millo nocendi artes Foecundum concute Pectus,

Di te compositam pauom fore crimina belli Arma Velit, poscatque simul rapiatque juventus, 'VExin Gorgoneis Allecto infecta venenis Principio Latium set Laurentis tecta tyranni Celsa petit, tacitumquo obsedit limen Amatae

Quam Super ad Ventu euePlim Turniquo hymenaeiA. Foemines ardentem curaeque ii seque coquebant Huic ea coeruleis unum de crinibus anguem

Conjicit, inquo sinum praecordia ad intima subdit

Quo furibunda domum mori Stro permi Seeat omnem.

Ille inter estos et leVia pectora BPSUS, Volvitur attactu nullo fallitque si entem, Vipeream inspirans animam : fit tortilo collo Aurum ingens coluber, fit longae taenia vittae,

Iunectitque comas, et membri lubricus errat. Ac dum prima lues udo sublapS Veneno Pertentat sensus, atque ossibus implicat ignem Necdum animus toto percepit pectore flamma in Mollius, et solito matrum de more locuta St,

Multa super nata lacrymans, Phrygisque hymeni eis Exsulibusti datur ducenda Lavinia Teucris, gonitor ' nec te miseret nataeque tuique Neo matri miSeret, quam primo Aquilone relinquet Persidias, alta petetis, abduci virgin praedo At non sic Phrygius penetrat Lacedaemona PaStor, Ledaeamquo Helenam Trojanas verit ad urbeΗ. Quid tua sancta sicles, quid cura antiqua ΠΟΓΠm, Et consanguineo toties data sextera imio Si gener externa petitur de gente Latinis, Idque Sedet Fauniquo promunt te jussa parentia omnem equidem Sceptris terram quae libera nostris

323쪽

Dissidet, externam reor ; et sic dicor Divos. δῖ' Et Turno, si prima domus repetatur origo, Inaclois Acrisiusque patres, mediaeque Mycenae. VHis ubi nequicquam dictis experta, Latinum

Contra stare videt penitusque in Viscera lapsum Serpentis furiale Dialum, totamque pererrat Tum vero infelix, ingentibus Xcita monstriS, Immensam Sine more furit lymphata per Urbem. Ceu quondam torto volitans sub verbere turbo, Quem pueri magno in gyro Vacua atria circum Intenti ludo exercent ille actus habena Curvatis fertur spatiis stupet inscia supra ImpubeSque manus, mirata volubile buxum ;Dant animos plagae non cursu segnior illo Per medias urbe agitur, populoSque feroceS. Quin etiam in sy vas, simulato numine Bacchi,

Majus adorsa nefas, majoremque OPS furorem,

Evolat, et natam frondosis montibus abdit Quo thalamum ripiat Teucris, taedasque moretur Moe Bacche I fremens solum tu virgine dignum V Vociferans etenim molles tibi sumere thyrsos,

Te lustrare choro, Sacrum tibi paScere crinem. VFama volat Furiisque aceetisa pectore AtreSIdem omnes simul ardor agit nova quaerere tecta Deseruere domo ; venti dant colla OmnSque.

Ast aliae romulis ululatibus Bethera comPlent, Pampineasque gerunt incinctae pellibus hastas. Ipsa inter medias flagrantem fervida pinum Sustinet, a natae Turnique canit hymenaeOS, Sanguineam torquens aciem torvumque repento Clamat Io matres, audite ubi quaeque, Latinae. Si qua piis animi manet infelicis malae Gratia, si juris materni cura remordet Solvite crinale Vittas, capite Orgi mecum. 'Talom inter sylvas, inter deserta ferarum,

Reginam Allecto stimulis agit undique Bacchi.

Postquam visa Satis primo aeuiSSe furoreS,

Consiliumque omnemque domum vertisse Latini, Protinus hinc fuscis tristis De tollitur alis Audacis Rutuli ad muros quam dicitur urbem Acrision sis Dana fundaSSe colonis,

Principiti delata Noto. iocus Ardea quondam

324쪽

Dictus avisci et Uuue magnum mutiet Ardea nomen

Sed fortuna fuit Tectis hic Turnus in altis

Jam mediam nigra carpebat nocte quietem.

Allecto torvam faciem et furialia membra ih Exuit in vultus es transformat anileS, Et frontem obscoenam rugis arat induit albos Cum vitta crine ; tum ramum innectit olivae Fit Calybe, unonis anus templique Sacerdos Et juveni ante oculos his secum vocibus offert Turne, tot incaSAum fuso patiere laboreS, Et tua Dardaniis transcribi sceptra colonis lRex tibi conjugium et quaesita sanguine dotes Abnegat, externuSque in regnum quaerit aceres. I Duue ingratis offer te irriSe periclis TyrrhenaS, , Sterne acie ; tege pace Latinos. Haec adeo tibi me placida quum nocte jacereS, Ipsa palam fari omnipotens Saturnia jussit. Quare age, et armari pubem portisque moveri

Laetus in arma paraci et Phrygios, qui flumine pulchro

Coelestum vis magna jubet Be ipse Latinus, Ni dare conjugium et dicto parere fatetur,

Sentiat, et tandem Turnum experiatur in armis.'Hic juvetiis, vatem irridens, sic orsa vicissimore refert Classes invectus Tybridis alveo Non, ut rere, mea effugit nuncius aures Ne tantos mihi finge metu ne regia Juno Immemor est nostri Sed te victa situ verique e et senectus, 'O mater, curi nequicquam Xercet, et, a RRegum inter falsa vatem formidine ludit. Cura tibi, Divum 111gies et templa tueri Bella viri pacemque geretit, quis bella gerenda. VTalibus Allecto dictis exarsit in iras. 30 At juvoni oranti subitus tremor occupat artu Dirigusere oculi tot Erinnys sibilat hydris,

Tantaque se facies aperit Tum, flammea torquens Lumina, cunctantem et quaerentem dicere plura Reppulit, et geminos ereXit crinibus ungueS, Verberaque insonuit, rabidoque haec addidit ore En ego victu situ, quam Eri est Oeta euectus

Arma inter res uti falsa foranidino ludit l

325쪽

LITER VII. 12 Respice ad limo : desum dirarum ab Sede Urorum Bella manu letumque gero. V

Sic est uia, sacein juvetii conjecit, et atro

Lumine minantes lxit sub pectore taedas. Olli sonitium ingens rupit avo ; OSSaque et artus Perfudit toto proruptus corpore Sudor. Arma amens fremit, arma toro tectisque requirit. A Ssevit amor ferri, et scelerata insania belli Ira Super magno elut quum flamma O re Virgea Suggeritur costi undantis aheni, Exsultantque aestu laticesci furit intus aquai Fumidus atque alte Pumi exuberat amni ;Nec jam se capit unda olat vapor ater ad auraS.

Ergo iter ad regem, Olluta Pace, Latiuum Indicit primis uvenum, et jubet arma parari, Tutari Italiam, detrudere finibus hostem U Se satis ambobus Teucrisque venire Latinis ius. V εῖ' Haec ubi dicta dedit, Divosque tu vota Vocavit,

Chrtutim sese Rutuli exhortantur in arma Hunc decus egregium formae movet, atque juventae Hunc atavi rege ; tunc clari dextera factis.

Dum Turnus Rutulos animis audacibus implet, 'λ' Allocto in Teucros Stygiis se concitat alis Arte nova speculata locum, quo littore pulcher Insidiis cursuque foras agitabat lassus. Hic subitam canibus rabiem Cocytia virgo Objicit, et noto nares contingit odore, 'Ut cervum ardente agerent: quae prima laborum Causa fuit, belloque animo accendit agresteS.Cervus erat forma praestanti et cornibus ingens, Tyrrhidae pueri quem matris ab ubere raptum Nutribant, Tyrrheusque pater cui regia parent s)A1 metita, Ut late custodia credita campi. Assuetum imperiis soror omni Sylvia cura Mollibus intexens ornabat cornua eritis, Pectebatque ferum, puroque in fonte lavabat. Ille muniam patienS monSaeque assuetus herili:, ε 'Errabat Sylvisci rursusque ad limitia nota Ipse domum Sera quamvis Se octa ferebat Hune procul errantem rabidae venantis Iuli CommoVere cane fluvio quum forte Secundo Deflueret, riPaque 223tus viridante loeuarol. 3 β

326쪽

1 8 VIR GILII AENEIS. Ipso etiam, eximio laudis ReeeΠSUS amore, Ascanius curvo direXit spicula cornu Nec dextrae erranti Deus afuit actaque multo Perque uterum sonitu perque ilia ei t rundo. Saucius at quadrupes nota Lira tecta refugit, μ' Successitque gemetis inhvlisci queStuque cruentUS, Atque imploranti similis, tectum omne repleVit. Sylvia prima Soror, nimis pereuSSa laceriOS, Auxilium Voceti, et duro coiiclumniingreStes.

Olli pestis otii in tacitis lato asp0ra sylvis βqβImprovisi adsunt hic torre armatus ObuSto,

Stipitis hic gravidi Dodi quod cuique reperium Riinanti, totum ira facit Vocat agmina Tyrrheus,

Quadrifidam quoreum cuneis ut forte coactis Scindebat, rapta spirans immane sectui. βὶρ At saeVa o speculis tempus De nacta nocendi Ardua tecta petit Atabuli, et de culmine Summo

Tartaream intendit vocem : qua Protinus Omne Contremuit nemus, et Sylvs intonusire profundis βλῆ

diit, Trivio longo lacus, nudiit amnis Sulfurea Nar albus aqua fontesque Velini

Et trepidae matre pressere ad pectora MOS. Tum vero ad Vocem celere' qua buccina latium

Dira dedit, raptis concurrunt undique totis Indomiti agricoltu necnon et Troia subeSAscanio auxilium castris effundit apertis. DireXere acies: non jam certarulae greSti, Stipitibus duris agitur sudibusve proeHSila Sest ferro ancipiti decernunt atraque luto Horrescit strictis seges ensibus, aeraque fulgent Sole lacessita, et lucem sub nubila ac aut: Fluctus uti primo coepit quum albescere euto, Paulatim os tollit mare, et altius undas Erigit, inde imo consurgit ad ethera fundo. Hic juveni primam ante aciem stridente sagitta, Natorum Tyrrhi fuerat qNi maximus, Almo Stertiitu haesit enim sub gutture vulnus, et udae Vocis iter senuemque inclusit Sanguine Vitam.

Corpora multa Virum circa seniorque Galesus, Dum paci medium se offert juStiSSimVS HUS.

Qui fuit, Ausoniisquo olim ditissimu arviS.

327쪽

LIBER VII. 129 Quinque gregus illi balantum, quina redibant

Armenta, et terram centum vertebat aratris. Atque ea per campos equo dum Marte gcruntur,

Promissime facta potens, ubi sanguine bellum Imbuit, o primae commiSi funera pugnae,

Deserit Hesperiam ; et, coeli convexa Per auras, Junonem victrix assatur Voce Superba

En perfoeta tibi hello discordia tristi QDic, in amicitiam coeant, et foedera jungunt. Quandoquidem Ausonio resperia Sanguine Teucros, Hoc etiam hi addam, tu si mihi certa voluntas Finitiinas in bella feram rumoribus urbeS, Accendamque animos insani Martis amore, 'Undique ut auxilio veniant: spargem arma per ΠΟΝ. Tum contra uti Terrorum et fraudis abunde est; Stant olli causo pugnatur cominu R iS. Quae fors prima dedit, sanguis no u imbuit, arma. Talia connubia si tales celebrent hymenaeos Egregium Veneri genus et re ipse Latinus.

Te super Betheria errare licentius auras

Haud pater ipse velit, summi regnator Olympi

Cede loci : ego, si qua super fortuna laborum est Ipsa regam. V Tales dederat Saturalia voces. θ' Illa autum attollit stridentes anguibus alas, Cocytiquo petit sedem, supera ardua linquens. Est locus, talis in medio sub montibus altis, Nobilis, et fama multis memoratus in oriS, Amsancti vallas : densis him frondibus atrum Urget utrimque latus nemoris, medioque fragoSuADat sonitum saxis et torto Vertice torrenS. Hic pecus horrendum, sevi spiracula Ditis, Monstratur, ruptoque iugens Acheroute ora PHStifera aperit fauces mulis condita Erinnys, si 'InVisum numen, terras coelumque levabat.

Nec minus inturo extremam Saturnia bello Imponit regina manum Ruit omnis in urbem

Pastorum ex acie numerus, caeSOSque reportant,

Almonem puerum, foedatiquo ora Galesi βῖδImplorantque Deos obtestanturque Latinum. Purnu adest, medioque in crimine caedis et ignis Terrorem iugominat Teucros in regne vocari, Stirpem admisceri Phrygiam, se limine pelli. V a

328쪽

Tum quorum attulans Baccho nemora avia inretros si 'Insultant thiasis neque enim leVe Ome A ntin J, Undique collecti coeunt, Martemque fatigarit. Illicet infandum cuncti contra omina bellum, Contra fata Deu ui perverSo numine OSeunt. Certatim regis circumstant tecta Latini. . . Ille velut pelagi rupe immota, resistit Ut pelagi rupes, magno euiente fragore, Quae Sese, multi circum latrantibus undis, Mole tenet scopuli nequicquam et Spumea circum Saxa fremunt, laterique illi a refunditur alga. Verum, ubi nulla datur caecum XSuperare poteStnSConsilium, et saevae nutu Junoni eunt TeS, Multa Deos, aurasque pater testatus inanes Frangimur heu fatis,' inquit, derimurque procella. Ipsi has sacrilego pendeti Sauguine in nudi, miseri Te, Turne, nefas, te triste manebit Supplicium ; votisque Deo Venerabere OriS. Nam mihi parta quies, omnisque in li: iue ortus Funere felici spolior. Nec plura locutus Sepsit e tectis, rerumque reliquit habenas. Mos erat Hesperio in Latio, quem protinu urbes

Albanae coluere Sacrum, Uue Raetina erum

Roma colit), quum prima movent in praelia Martem, Sive Getis inforro manu lacrymabile bellum,

HyrcaniSVe, Tabi,Ve parant Seu tendere ad Indos Auroramque equi, Parthosque OPUSCere Signa.

Sunt gemitiae Belli portae si Domino dicunt)Rolligione aera et Asevi formidine Martis Centum sere claudiati Vectes, aeternaque ferri Roboraci nec custos absistit limine Janus. Has ubi certa sedet patribus Sententia pugnae, Ipse Quirinali trabea luctuque Gabino Insignis, reserat Atridentia limina consul Ipse Vocat pugna Sequitur tum cetera PubeS,

Hoc et tum Euendis iudicere bella Latiuus More jubebatur, tristesque recludere Ortus. Abstinuit tactu pater, VersuSque refiigit Foeda ministeria, et caecis o ndidit umbris. Tum regina Deum, coelo dela9Sn, OrnutOS Impulit ipsa manu ortas et, a dine e m

329쪽

LIBER VII. 131Belli serratos rupit Saturnia OStes. Ardet inexcitu Ausonia atque immobilis ante Pars pede ire parat campisci par arduus aliis Pulverulentus equi furit ornate arma requirutit. ρ βPars leves clypeos et spicula lucida tergutit Arvina Pitimi, Subiguntque in cote secures Signaque erre iuvat, SonituSque audire tubarum. Quinque adeo magno positis incudibus urbos Tela ovant Atina Potens Tiburque superbuin, δ'

Ardea CruStu1uerique, et turrigerae Antemnae. Tegmina tuta cavant capitum flectuntque Salignas Umbon uti crates alii thoraca neHOS, Aut leves cereas lento ducunt argento. Vomeri liuo et falcis honos, liuo vitiis aratri 'Cessit amor ; recoquunt patri O fornacibus enses

Classica jamque sonant i bello tessera Signum. Hic galeam sectis trepidus rapit ille homontos Ad juga cogit equos, clypeumque auroque trilicem

Lori eam induitur, fidoque acciti tuae ense. 640Ρaudito nunc Helicona, Deae cautuSque movcte Qui bollo exciti reges mus quemque Secuta Complerint campos acies ; quibus Itala jam tum Floruerit terra alma viris, quibus urSerit urniis Et meministis enim, Divae, memorare potestis βAd nos vix tenuis famae perlabitur aura. Primus itiit hellum Tyrrhenis asper ab oris Contomptor Divum MezentiuS, agminaque armat. Filius 1uic juxta Lausus quo Pulchrior ulter Non fuit, excepto Laurentis corpore Turni 649 Lausus equum domitor, debellatorque ferarum, Ducit Agyllina nequicquam ex urbe SecutOSMille viros diguus, patrii qui laetior esset Imperiis, et cui pater haud Megentiu esset. Post hos insignem puluia e gramina currum, βψ4 Victoresque stetita equos, Sutu Hercule pulchro Pulchor Aventinus clypeoque iHSigue Paternum, Celatum ungues cinctamque gerit Serpentibus hydram

Collis Aventini sylva quem Rhea Sacerdos Furtivum partu sub lumini s edidit oras, sis' Mixta Deo mulier postquam Laurentia victor, Geryone XAtincto Tirynthiu attigit arva, Tyrrhenoque boves in flumine lavit Iberas.

330쪽

I32 VIRGILII AENEIS. Pila manu, saevosque gerunt in bella dolonus ;Et teret pugnant mucrone Veruque Sabello. Ipse pedes tegmen torquetis immane leonis, Terribili impexivi feta, cum dentibus albis, Indutus capiti sic regia tecta subibat Horridus, Herculeoque humero innexus amictu. Tum gemini fratres Tiburti moenia linquunt, τ' Fratris Tiburti dictam cognomine gentem, Catillusque acerque Coras, Argiva juventus Et primam ante aciem deus inter tela feruntur :Ceu duo nubigenae quum Vertice montis ab alto Descendunt Centauri, Homolen Otii nque nivalem Linquentes cursu rapido dat untibus ingens Sylva locum, et magno cedunt virgulta fragore. Noc Praenestinae fundator defuit urbis Vulcano genitum pecora inter agrestia regem, Inventumque focis omni quem credidit petas, Caeculus : hunc legio late comitatur agrestis Quique altum Praeneste iri, quique arva Gabino Junonis, gelidumque Anienem, et roscida rivis Hernica saxa colunt HOS diVe Alinguia, aseis Quos Amasene pater Non illis omnibus arma, '

Nec clypei currusve sonant: par maxima glandes

Livontis plumbi spargit pars spicula geStat Bina manua fulvosque lupi de pelle galeros Tegmen habet capiti vestigia nuda sitiistri

Instituere pedis, crudus tegit alter pero. At Messapus quum domitor, Neptunia proles, Quom neque fas igni cuiquam nee sternere ferro, Jampridem resides populos desuetaque sello Agmina in arma vocat subito ferrumque retractat. Hi Fusconuina acies AEquosque aliScos, Hi Soractis habent arces, FlaViniaque TUR, Et Cimini cum monte lacum, lucoSque RPenos. Ibant sequati numero, regemque eanebunt Ceu quondam Divo liquid inter nubila cycni,

Quum sese e pastu referunt, et longa ennoros Dan per colla modo : sonat amnis, et Asia longe Pulsa nil S. Nec quisquam serata acies ex agmine tanto

Misceri putet, storiam sed gurgite ab alto Urgeri Volucrum raucarum ad littora nubem. ἐφ'