[Opera;

341쪽

Lernaeus turba capitum circumstetit angui Salve, Vera Jovis proles, decus addite Divis Et nos, et tua dexter ad pede aera Secundo. Talia carmiDibus celebrant Super omnia Caci

Speluncam adjiciunt, spirantemque ignibus ipsum.

Consonat omne nemus trepitu collesque resultarit.

Exin se cuncti divinis rebus ad urbem Perfectis reserunt: ibat re obsitus 20VO, Et comitem Unoan juXta Datumque tenebat

Ingrediens, Varioque iam Sermone levabat. Miratur, facilesque oculos fert omnia circum δ' AEneas, capiturque locis, et singula laetus Exquiritque auditque Virum monumenta Priorum. Tum rex Evandrus Romanae conditor areis

Haec nemora indigens Fauni Nymphaeque tenebans,

Gensque virum trianei et duro robore nata Quei neque mos, neque cultus erat nee Utigere tauro , Aut componere ope DOTADt, aut arcere Pario Sed rami, atque asper ictu Venatu alebat.

Primus ab ethere venit Saturnus Olympo, Arma Jovis fugiens, et regnis exsul adomptis -'Is genus indocile ac dispersum montibus altis Composuit, legesque dedit Latiumquo vocari Maluit, his quoniam latuisset tutus in oris. At ea, qui perhibent, illo sub rogo uorunt Saecula; sic placida populos in pace reges at : --

Dotorior donec paulatim ac decolor aetas, Et selli rabies, et amor successit hahendi. Tum manu Ausoniae, et gente Venere Sicanae; Saepius et nomen posuit Saturnia tellus. Tum eges, Sperque immani corpore Tybris δ '

quo post Itali fluvium cognomine Tybrin

Diximus amisit Verum vetus Albula nomen. Me pulsum patria, Pelagique Xtrema Sequentem, Fortuna omnipotens et ineluctabile fatum His posuere loci ς matrisque eg0re tremorida d. Carmenti Nymphos monita, et Deias auctor Apollo.'Vix a diei deliinc progressu monstrat et rerunt, Et Cormento lam Romano nomine Portam, Qt in m memorant Nymphse Priscaim Carmenti honorem Vatis fatidiosos coinitium rima futuros AEneadas magnos, et nobile Pallanteum.

342쪽

114 VIRGILII ENEIS. Hinc lucum ingentem, quem Romulus acer Asylum Bottulit, et gelida monstrat sub rupe Lupercal, Parrhasio dictum Panos de more Lycaei. Necnon et sacri monstrat Domus Argileti δ' Testaturque locum, et letum docet hospitis Argi. Hinc ad Tarpeiam sed0m o Capitolia ducit, Aurea nunc, olim Sylvestribus horrida dumis Jam tum religio pavido terrebat agrestes Dira loci, jam tum sylvam saxumque tremebant. β' M2 nemus, hunc,' inquit, frondoso verite collum Quis Deus, incertum est habitat Deus Arcade ipsum Credunt se vidisse ovem quum Saepe nigrautem Egida concuteret dextra nimboSque ieret. Haec duo praeterea disjectis oppida muris, βδRoliquias veterumque Vides monumenta Vi Torum: Hanc Janus pater, 'De Saturnus condidit urbem Janiculum huic, illi fuerat Saturnia non1en. VTalibus intor so dictis ad octa subibant Pauperis Vandri passimque armenta videbant βη Romanoque foro et inutis mugire Carinis. Ut ventum ad sodes Haec,' inquit, dimitia victor Alcides subiit haec illum regia cepit.

Aude, hoSpes, contemnere opes, et te quoque dignum Finge Deo, rebusque Veni non asper egenis. V β

Dixi ot angusti subis fastigia tecti Ingontem Enean duXit, stratisque locavit, Effultum foliis ot pollo Libystidis ursae.

Nox ruit, et fuscis tellurem amialectitur alis. At Venus, haud animo nequicquam Xterrita, mater, Laurentumque minis et duro mota tumultu, Vulcatium alloquiti Π thalamoque haec conjugis aureo Incipit, et dictis divinum aspirat amorem Dum bollo Argolici vastabati Per in regeSDebita, casurasque inimicis ignibus ny Θ, Non ullum auXilium miseris, non arma roguVi Artis opisque tuae ; nee te, cari Asime ConjUX, Incassumve tuo volui Xercere labores Quamvis set Priami deberem plurimamniis, Et durum Eties flevi Asom Saepe laborem. Nunc, ovi imperiis, Rutulorum constitit oris Ergo eadem Supplex Venio, et sanctum mihi, iratu DArma rogo, genitrix obsto filia Neria,

343쪽

To potuit lacrymis Tithonia flectere coliJUX. ASPico, qHi coeant populi, qua utienia clausis VJ

Ferrum acuant portis, in me excidiumque oomam. 'Dixerat: et niveis hinc atque hilio Diva lacertis Cunctantem amplexu molli fovet illo repente Accepit solitam flammam, notusque madullas Intravit calor, et labo acta per ossa cucurrit: δῖ'

Non secus at tu olim, tonitru qui1m rupta coruSeo Ignea rima micans percurrit lumine nimbos: Sonsit laeta dolis et formae conscia conjuX Tum pater aeterno fatur devinctus amore

Quid causas potis sex alto ' fiducia cossit 'βQuo tibi, Diva, mei ' simili si cura fui ssat,

Tum quoque fas nobis euero armar fuisset Nec Pater omnipotens Trojam, nec fata vetabant Stare decemque alios Prinvium SupereSS Pe nnΠOREt nunc, si bellare paras, atque haec tibi mens est, Quicquid in arte mea posSum promittere curae, Quo fiori ferro, liquidove potest electro, Quantum ignes animaeque Valens, absiSte precando

Viribus indubitare tuis. V Ea orba locutus Optatos dedit amplexus, placidumque petivit

mugis infusus gremio per membra ΟΡΟΓOm.

Indo ubi prima quius medio jam noctis abacim Curriculo expulerat somnum, quum foemina Primum, Cui tolerare colo vitam tenuique MinerVa ImpoSitum, cinerem et sopitos suscitat ignos, δ' Noctem addens operi famulasquo ad lumina longo Exercet pensori castum ut Servare cubile Conjugis, et possit parvo educere natos ;Haud secus ignipotens, nec tempore semior illo, Mollibus e stratis opsera ad fabrilia surgit. Φ- Insula Sicanium juxta latus Eoliamque Eric itur Liparen, fumantibus ardua Saxi ;Quam Subter specu et Cyclopum exesa caminis Antra Lino a tonant, validique incudibus ictus Auditi referunt gemitum, striduusque cavernis Stricturm Chalybum, o fornacibus igni anhelat: Vulcani domus, et Vulcani nomine tellus. Huc tunc ignipotens coelo descendit ab alto. Ferrum exercebant vasto Cyclope in antro, Onte'que, feropesque, et nudus more bra Pyracmor 'q

344쪽

140 VIRGILII AENEIS. His informatum manibus jam parte polita Fulmen erat, toto genitor quae plurima coelo Ddicit in terras pars imperfecta manebat; Tres imbris torti radios, tres nubis aquosae

Addiderant, rutili tres ignis ot alitis Austri 'Fulgores nunc terrificos, Oestumque metum ῬοMiscebant operi, flammisque sequacibu iras. Paris alia Marti currumque rotasque Volueros Instabant, quibus ille viros, quibus eXcitat urbes; Egidaque horrificam, turbato Palladis arma, Certatim squamis serpentum auroque polibant; COΠΠeXΟSque angues, ipsamque in pectore Divae Gorgona, desecto vertentem lumina collo. Tollit cuncta, V inquit, coeptosque auferte labores, AEtnaei Cyclopes, et huc advertite mentem. 'AE' Arma acri facienda viro nunc viribus Sus, Nunc manibus rapidis, omni nune arte magistra. Praecipitate moras. V Nec plura flatus at illi Oeos incubuere omnes, pariterque laborem Sortitici fluit aes rivis, aurique metallum ' βVulnificusque chalybs vasta fomace liquescit. Ingentem clypeum informant, unum omnia contra Tela Latinorum septenosque orbibus orbes

Impediunt Alii ventosis follibus auras Accipiunt redduntque alii stridontia tingunt δ' Era lacu Gemit impositis incudibus antrum Illi inter sos multa vi brachia tollunt

In numerum, versantque tenaci forcipe a Sam.

Haec pater Uoliis properat dum Lemnius oris, EVandrum ex humili tecto linx suscitat alum, ββ Et matutini volucrum sub culmine cantus. Consurgit senior, tunicaque inducitur artus, Et Tyrrhena pedum circumdat vincula latitis Tum lateri atqus humoris Tegeaeum subligat enseIn lDemissa ab lίeva panther e terga retorqueES. Nec non et gemini cu todes limino ab alto Procedunt, gressumque canes comitantur herilom. Hospitis ne, sedem et secreta petebat, Sermonum memor et promissi muneris heros. Nec minus AEneas se matutinus agebat. ζ.

Filius huic Pallas olli comes ibat Aelia e S. Congressi jungunt dextras, medii que residulab

345쪽

LIBER VIII. 147 AEdibus, et licito tandem sermone Diruntur. Rex prior haec Maxime eucrorum ductor, quo sospito nunquam pq Re equidem Trojse vieta aut regna fatebor, Nobis ad selli auxilium pro nomino tanto Exiguae vires 'in Tusco claudimur amni Hinc Rutulus premit, et murum circumsonat armis. Sed tibi ego ingentes populos opulenta tuo regnis ' JUngere enStra Paro, quam fors inopina salutem Ostsentat: satis huc to poscentibus affers. Haud procul hinc saxo colitur fundata Vetusto Urbis Agyllius sedes ubi Lydia quondam Gens bello praeclara, jugis insedit Etruscis. 3 Hanc multos florentem annos, rex deinde superbo Imperio et saevis tenuit Megentiu armis Quid memorem in andas sedec quid facta lyaeanni Essor i l capiti ipsius generique reservent Mortua quin eti m ungebat corpora vivis, 3

Componens manibusque manu atque Oribi Amra

Τormenti genus ), et sanie taboque fluentes, Complexu in miSero longa sic morte necabat. At fussi fando cives infanda furentem Armati circumsistunt ipsumque domum tuo : M'. obtruncant A cios, ignem ad fastigia actant. Illo inter caedes Rutulorum elapsu in agros Confugere, et Turni defendier hospiti armis. Ergo omnis furiis surrexit Etruria ustis Regem ad supplicium praesenti Marte repoReunt. His ego te, Enea ductorem millibus addam. Toto namque fremunt conde m littore puppeA, Signaquo ferre jubent retinet longaeo aruspOX, Fata canens lmonis delecta juventus, Flos veterum Virtusque Virum, quos justus in hostomFert dolor, Et merita accendit Mezentius ira, Nulli fas Itido istam subjungere gentem Externo Optate duces. Tum Etrusca r sedit

Hoc acie campo, monitis exterrita Divum. Ipse oratores ad me regnique coronam Cum sceptro misit, mandatque insignia Tarcho, Succedam castris, Tyrrhenaque regna RPOSSam Sod mihi tardi gotii saeclisque est et SenectuAInvide imperium, seraeque ad Ortia vires.

346쪽

Natum eoortarer, ni mixtus matre absella, JRHinc partem patris traheret Tu, cujus et annis Et generi fatum indulget, quem numina POScunt, Ingredere, o Teucrum atque Italum fortissime ductor. Hi in tibi praeterea, spes et solatia noStri, Pallanta adjungam : sub te tolerare magistro λβ Militiam et grave Martis opus, tua cernere facta Assuescat primis et te miretur ab amis. Arcadas huic equites bis centum, robora pubis Lecta, ah totidemquo suo tibi nomine idias. VVix ea fatus erat defixique ora tenebant ' Eneas Anchisiades et fidus Achates, Multaque duro suo tilati cum Orde ut ibant Ni signum coelo Cytherea dedisset aperto. Namque improviso vibratus ab aethere fui rCum Ouitu venio et ruere omnia visa repente, *βTyrrhenusque tui se mugire per aethera clangor.

Suspiciunt: iterum atque iterum fragor intonat ingens Arma inter ubem, coeli in regione Serena, Per sudum rutilare rident, et pulsa tonare. Obstupuere animis alii ; sed Troius horos δ' Agnovit sonitum, et Dium promissa parentis. Tum memorat Vero, hospes, ne quaere profecto Quem caSum portenta ferant ; ego OScor Olympo. Hoc signum cecinit missuram Diva creatriX, Si bellum ingrueret Vulcaniaque arma per aura 'δ' Laturam auxilio. Heu quantae miseris caedes Laurontibus instant Quas poenas mihi, urne, dabis i quam multa sub undas Scuta Viriam, galeaSque, et fortia corpora OlVeS, Tybri pater: poscant acies, et foedera rumpunt. VHaec ubi dicta dedit, solio so tollit ab alto

Et primum Herculei sopitas ignibus aras Excitat hesternumque Larem, parVo que PeΠateSLaetus adiici mactat lectas de more bidentes Evandrus pariter, pariter Trojana HVentus. Post hinc ad naves grassitur, sociosque revisit Quorum de numero, qui seAe in bella sequantur, Praestantes virtute legio par cetera prona Fertur aqua, SemiSquo Secundo defluit amni, Nuntia ventura Ascanio rerumque patriSque. Dantur equi eucris Tyrrhena petentibus arva

347쪽

LIBER VIII. 110

Dueunt exsortem Eneseri quem fulva leonis Pellis obit totiani, praefullaeos unguibu Rur eis. Fama volat arvam Subit Vulgata Per urbem, Ocyris 1 equites Tyrrheni ad limina regis. ββ Vota metu duplicant matres, propiusque periclo 1 timor, et major Martis jam apparet imago. Tum pater Evandrus dextram complexus uitiis Haeret, inexpletum laerymans, ac talia fatur mihi praetoritos reforat si Jupitor annos Quali eram, quum primam aciem Praeneste sub ipsa

Strari, scutorumque incendi Victor cerVOS,

Et regum huc Heritum dextra sub Tartara misi Nascenti cui tres animas Feronia mater

Horreudum dictu i dederat, terna arma movenda , 'ΦTer leto sternendus erat: cui tune tamen Omnes

Abstulit haec animas dextra, et totidem exuit armis. Non ego nunc dulci amplexu diVellere usquam, Nate, tuo : neque finitimus Megenti US Squam, Huic capiti insultans, tot forro saeva dodisset δῖ'

Funera, tam multi viduasset civibus urbem. At vos, o superi, et Divum tu maXime rector,

Jupiter, Arcadii, quaeSo, miSereScite regis, Et patrias audite proces Si numina Vestra Incolumem Pallanta mihi, si fata roso aut PSi visum eum vivo, et Venturus in unum Vitam oro patiar quemvis durare laborem. Sin aliquem infandum casum, Fortuna, minaris, Nunc o, nune liceat crudelem abrumpere Vitam, Dum curae ambiguae, dum spes incerta futuri

Dum te, care Puer, mea Sera et Sola voluptas, Complexu teneo : gravior ne nuntius aureSVulnerot. V Haec genitor digressu dicta Supremo Fundobat famuli collapsum in tecta ferebant. Jamque adeo exierat portis equitatu apertis . Enea inter primos et fidus Achates Inde alii Troj se proceres ipse agmine Pallas In medio, chlamyde et pictis conspectus in armis Qualis ubi eoani perfusus Lucifer uda, Quem Venus ante alios astrorum diligit ignos, ''

Extulit os sacrum coelo, tenebraSque reSolVit. Stant pavidae in muris matres, oculisque Sequuntur Pulveream nubem, et fulgentes dere caterVRS.

348쪽

l 50 VIRGILII AENEIA.

Olli per dumos, qua prorima meta Vi UID, Amati tendunt It clamor et agmine facto, 'in Quadrupedante Putrem Sonitu quatit ungula campum. Est ingens gelidum lueus prope Caeriti amnem, Religione patrUD late sacer undique colles Inclusere cavi, et nigra emus late Cingit. Sylvano fama est Veteres inerasse PelaSgos, Arvorum pecori8que Deo, lucumque diemque,

Qui primi fines aliquando habuere Latinos. Haud procul hinc Tarcho et Tyreheni tuta tenebant Castra locisci celsoque omnis de collo videri Jam poterat legio, et latis tendebat in arvis. Huc pater Eneas et bello lecta juventus

Succedunt, fessique et equo et O ora Curant. At Vonus aethereos inter De candida Dimbos Dona feretis aderat natumque in valle reducta Ut procul egelido secretum flumi no vinit, inqTalibus assuta est dictis, seque obtulit ultro perfecta mei promissa conjugis arie Munera mOX Ut Laurentes, nate, HPe OS, Aut acrem dubites in pretesia poscere Turnum. VDixit, et amplexus nati Cytherea petivit Arma sub adversa posuit radiantia quercu. Ille, Deae donis et aut laetus honore, EXpleri nequit, atque oculos per singula Volcit, Miraturque, interque manus et brachia versat Terribilem cristis galeam flammasque vomentem, 'Fatiferumque ensem, loricum X aere rigentem, Sanguineam, ingentem ali quum coemia ub Solis inardescit radiis longeque refulget. Tum leves oerea electro auroque recocto, HaSIamqUe, et stype non enarrabile textum. -'Illic res Italas, Omatiorumque triumphOS, Haud fatum ignarus Venturique iriSeiu R Vi, Fecerat ignipotens es illic genus omne uti me Stirpis ab Ascanio pugnataque in ordine bella. Fecerat et viridi cetam uavortis iis antro Procubuisse lupam : geminos huic ubera circurn Ludere pendetites pueros, et lambere matrem Impavidos cillam, tereti cervice reflexam, Mulcere alternos, et corpora fingere lingua. NC Procul hinc Romam, et raptas sine more Sabin

349쪽

COneeSSu caVeae, magnis CircenSibus actis, Addiderat subitoque novum consurgere bellum Romulidis Tatioque seni, Curibusque SeVeris. Post idem, inter e posito certamine TegeSArmati Jovis ante aram, paterasque tenentes Stabant, et caesa jungebant foedera porca.

Haud procul inde citi Motium in diversa quadrigae Distulerant at tu dictis, Albane, maneres ), Raptabatque viri mendacis viscera Tullus

Per sylvam, et sparsi rorabant Sanguine V2PTOS.

Nec non Tarquinium ejectum Porsena jubebat Accipere, ingentique urbem obsidione premebat Eneadae in ferrum pro libertato ruebant Illum indignanti similem, similemque minanti ASpiceres pontem auderet quod vellere Cocles, Et fluvium vinclis inuaret Cloelia ruptis. In Summo custos Tarpeiae Manlius arcis Stabat pro templo, et Capitolia celsa tenebat;

Romuleoque recen horrebat regia culmo. Atquo hic auratis volitans argenteus ΠSer

Porticibus, Gallos in limino adesse canebat;

Galli per dumos aderant, arcemque tenebant, Defensi tenebris et dono noctis Paeae Aurea caesaries ollis, atque aurea veStis Virgatis lucent sagulis tum lactea colla Auro innectuntur duo quisque Alpina coruscant Gae' manu, cuti Protecti corpora longis. Hic sexsultantes Salios, nudosque LupercOS, Lanigerosque apices, et lapsa ancilia coelo Extuderat: casis ducebant Sacra per urbem

Pilentis matres in mollibus Hinc procul addit

TRrtareas etiam sedes, alta ostia Ditis Et scelerum poenasci et to Catilina, minaci Pendentem copulo, Furiarumque ora trementem

Secretosque Pio ; his dantem jura Catonem. βῖ' Haec inter tumidi late maris ibat imago

Aureari sed fluctu Spumabant coerula cano Et circum argento clari delphines in orbem Equora verrebant audi A MAtumque Secabant. In medio classes aeratas, Actia bolla, θῖβCemere erat totumque instructo Marte viderea Fervere Leucaten auroque essulgere fluctus.

350쪽

1 DE VIRGILII AENEIS. Hinc Augustus agetis Italos in praelia Caesar Cum patribus, poPuloque Penatibus, et magnis Dis, Stans celsa in puppi geminas cui tempora lammas Laeta Voruunt, Patriumque aperitur vertice idus. Parte alia, ventis et Dis Agrippa secundis Arduus agmen agens cui belli insigne superbum, Tempora navali fulgent OStrata corona Hinc ope barbarica variisque AntoDius armis Victor ab Aurora populis et littore rubro Egyptum, Viresque Orientis, et ultima secum

Bactra vehit sequiturque nefas i AEgyptia conjux.

Una me ruere, ne totum Spumare, eductis

Convulsum remis rostrisque tridentibus, equor. Alta petunt pelago credas innare mola Cycladas, aut montes concurrere montibus altos Tanta mole viri turritis puppibus instant. Stupea flamma manu telisque volatile ferrum Spargitur va nova Neptunia caede rubeSeunt. Regina in me iis patrio vocat agmina sistro Necdum etiam geminos a tergo respicit angues. Omnigenumque Deum monstra, et latrator Anubis, Contra Veptunum et Venerem, contraque MinerVam

Tela tenent: saevit medio in certamine Mavors 7 Caelatus ferro, tristesque ex aethere Dirae Et scissa gaudens vadit Discordia palla Quam cum sanguineo sequit 1 Bollona flagello. ActiuS, haec cernens, arcum intendebat Apollo DeSUPer : Omnis eo terrore AEgyptus, o Iudi, 'βOuinis Arabs, omnes vertebant terga Sabaei. Ipsa videbatur ventis regina Vocatis Vela dare, et laxos jam jamque immitere sines. Illam inter sΘdes, pallentem morte futura, Fecerat ignipotens undis et Iapyge ferri

Contra autem magno moerentem corpore Nilum, Pandentemque Sinus, et tota Veste Oeantem

Coeruleum in gremium latebrosaque flumina Victos. At Caesar, triplici invectus Rottiana triumpho Moenia, Dis Italis votum immortale inerabat, Maxima ter centum totam delubra per urbem. Laetitia ludisquo visu plausuque fremebaut

Omnibus in templis matrum chorus, intabu arde te aras terram caesi stravere juVenci