[Opera;

331쪽

LILER VII. 183 Ecce Sabinorum Prisco de Sanguine, magnum Acmen agens Clausus, magnique ipso agmini instar, Claudia nunc u quo dissunditur et tribus et gens Per Latium, postquam in partem data Roma Sabinis. Una ingens Amiterna cohors priscique Quiritos in 'Ereti manus omnis oliviseraeque Mutuscae Qui Nomentum urbem, qui rosea rura Velini, Qui Tetricae horrente rupes, montemque SeVCTum, Casperiamque colunt, Forulosque, et flumen Himolim

Qui Tybrim Fabari quo bibunt quos frigida misit λβ

Nursia, et Hortinae classes, populique Latini; Quosque Aecans infauStum, interluit Allia nomen Quam multi Libyco volvuntur marmore fluctus, Saevus ubi orion hibernis conditur undis Vel quam Sole novo densae torretitur aristae, pyAut Hormi campo, aut Lyciae flaVentibus arvis. Scuta sonans, utSuque pedum contorrita tellus. Hinc Agamemnonius, Trojani nomitiis hostis, Curru ungit Halesus equos, urnoque feroceSMille rapit populos Vertunt folicia Baccho a. Massica qui rastrisci et quos de collibus altis Aurime missere patres, Sidicinaque juxta Equorari quique Cales linquuti amnisque vadosi Accola Vulto P pariterque SaticuluS Sper,

OScorumque manus Tereis sunt aclydos illis δ' Telari sed haec letito mos est aptare agello Laevas caetra tegit sulcati cominu enses. Nec tu carminibus nostris indictus abibis, oebale quem generasse Telon Sebethido Nympha Fertur, Teleboum Caprea quum regna oneret ββ Jam Sonior patriis sed non et filius arvis Contentus, late jam tum ditione premebat Sarrastes PopUlΟS, et quae rigat aequora Sarnus Quique Rufras Batulumque tenent, atque arva Celennae; Et quo malifero despectant moenia Abellae 'Teutonico ritu soliti torquere cateia ;Tegmina queis capitum raptus de subere cortex ; Hrataeque micant peltaeci micat pereus ΠSiS. Et te montosae misere in praelin Versae, Ufens, inSignum fama et folicibus armis: 7 βHorrida praecipue cui gens, Ssuetaque multo Venatu nemorum, duris AEquicola glebis

332쪽

4ri::ahi terram exercent, semperque recentes Convectare juvat vividas, et Vivere rapto. Qui et Marrubia venit de gente sacerdos, 'Fronde super galeam et felici comptu oliva, Archippi regis missu, sortissimus Umbro Vipereo generi et graviter spirantibus hydris Spargere qui Somno cantuque manuque Solebat, Mulcebatque iras, et morsus arte levabat. -- Sed non Dardaniae medicari cuspidis ictum Evaluit neque eum juvere in Vulnera cantias Somniferi, et Marsis quoesum in montibus herbos. Te nemus Anguitiae, vitrea te Fucitius unda,

Te liquidi ovor laeus. 60 Ibat, Hippolyti proles pulcherrima bello, Virbius insignem quem mater Aricia misit, Eductum Egerio lucis humentia circum Littora, pinguis ubi et placabili ara Dianae.

Namque ferunt fama Hippolytum, postquam ni te noverca ' Occiderit, atriaSque explerit Sanguine CenaS, Turbatis distractus equis, ad Sidera rurSIIS Etherea et Supera coeli veniSA SU auras, P. Eouis revocatum herbis, et amore Dianae. Tum Pater omnipotens, aliquem indignatus ab umbris 'Mortalom infortiis ad lumina Surgere ita , I9Se repertorem medicitis talis et artis

Fulmin Phoebigenam Stygias detrusit ad undas. At Trivia Hippolytum secretis alma recondit Sedibus, et Nymphae Egerim nemorique relegat: ἐῖ Solus ubi tu sylvis Italis ignobilis sevuin

Erigeret, Versoque ubi nomine Virbius esset. Unde otium Trivite teniplo lucisque Sacratis Cornipedes arcentur equi, quod littore currum Et juvenem monstris pavidi offudere marinis. 7 RFilius ardente haud secius aequore campi EXercebat equos, curruque in bella ruebat. Ipse inter rimos Imstanti corpore Turnus Vertitur, arma tenens, et toto Vertice Supra SiciCui triplici crinita juba galo alta Chitiiseram p)Sustinet, Ettimos est'autem faucibus igne ; ram magis illa fremens, et tristibus effera lamniis, Quam magi essus crudescunt Sanguiue Pugum At levem Incum Sublatis cornibus Io

333쪽

LIBER VIII. Ita Auro insignibat jam solis obsita, jam hos,

Argumentum iugetis et custos virginis Argals, Caelataque am11em fundetis uter InachUS Urna. Insequitur nimbus peditum clypeutaque toti AAgmina densantur eampis, Argivaque PubUS, Auri incaeque manus, tutuli, veteresque Sicani, Et Sacranae acies, et icti scuta Labiei Qui saltus, Tiberino, tuos, aerumque Numici Litius araut Rutulosque exercent Omere COLOS, Circarumque jugum queis dupiter Anxurus arvis Prmsidet, et viridi gaudens Feronia luco Qua Saturae jacet atra palus, gelidusque per ima SQhi rit iter valles, atque in mare conditur UfenS. Hos super advenit Volsca de gente Cantilla,

Agmen agens equitum et florentes dere caterVas, Bellatrix Dou illa colo calathisve Minervae Foeminea assueta manu ; Sed praelia virgo Dura pati, curSuque Pedum PTMVerter Ventos. Illa vel inlaetae segetis per Avium Vol et Gramina, eo euera cursu hesisset ariStu :Vel mare per medium, fluctu AusPeu Sa tumenti, Ferret iter, celere nec tingeret aequore plantaS. Illam omni tectis agrisque est usa juventus Turbaque miratur matrum, et 1 OSpectat euntem,

Attonitis inhiatis animi ut regius Stro Velet honos lovos humeros ut fibula crinem Auro internectat Lyciam ut gerat ipsa Pharetram, Et pastoralem praefixa cuspide myrtum.

AENEIDOS

LIBER OCTAVUS.

Um bulli signum Laurenti Turnus ab arce Extulit, et rauco tres uerunt coruua causu Utque acre concuSSit equOS, utque impulit urina Ext0mplo turbati animici simul omne tumultu Covi ut trepido Latium, levitque juventus

334쪽

125 VIRGILII AENEIS. Effora Ductores primi, Messapus, et Ufen8,

Contemptorque Deum Mezentius, undique cogunt Auxilia, et luto vastant cultoribus agroS.

Mittitur et magni Venulus Diomedis ad urbem, Qui petat auxilium et Latio consistere Teucros, 'Advectum Enean classi, victosque Penates Inferre, et fatis regem se dicere OSci, Edoceat multasque viro se adjungere genteADardanio et late Latio increbrescere nomen Quid struat his coeptis quem, Si fortuna Sequatur, EVeutum pugnae cupiat manifestius ipsi, Quam Turno regi, ut regi apparere Latino. Τalia per Latium: quae Laomedontius heros Cuncta ridens, magno curarum fluctuat aestu Atque animum nunc huc celerem, nunc dividit illuc, In partesque rapit varias, perque omnia Versat Sicut aquae tremulum labris ubi lumen aenis, Sole repercussum, aut radiantis imagine lunae,

Omnia pervolita late locari jamque sub auras Erigitur, summique ferit laquearia tecti. βNox erat, et terra animalia fessa per omnes

Alituum pecudumque genus sopor altus habebat :Quum pater in ripa gelidique sub aetheris axe, Eneas, tristi turbatus pectora bello,

Procubuit, seramque dedit per membra quietem. Huic Deus ipse loci fluvio Tiberinus amoeno, Populeas inter senior se attollere frondes Visus eum tenuis glauco velabat amictu Carbasus, et crines umbrosa tegebat arundo. Tum sic assari, et curas his demere dictis sate gent Deum, Trojanam ex hostibus urbem Qui revehis nobis, eternaque Pergam SerVRS,

Exspectate solo Laurenti arvisque Latinis, Hic tibi certa domus certi, ne absiSte Penate ;Neu selli terrere minis tumor omnis et isse 'Concessere Deum.

Jamque tibi, ne vana putes haec fingere Somnum,

Littoreis ingens inventa sub ilicibus sus, Triginta capitum foetus enixa, jacebit

Alba, Solo recubans, albi circum ubera nati. 3 Hic locus urbis erit, requies ea certa laborum: Ex quo ter denis urbem redeuntibus annis

335쪽

LIBER VIII. 37 Ascanius clari condet cognomitiis Albam. Haud inoorta cauo Nunc, qua ratione, quod in Stat, Expedias victor, paucis adverto docebo.

Arcades hi oris, genus, a Pallante profectum, Qui regem Evandrum comites, qui Signa Secuti, Delegere locum oti uere in montibus urbem, Pallantis proavi de nomine, Pallanissum. Hi bellum assidue ducunt cum gente Latinaci Hos castris adhibe socios, et foedera Huge. Ipse ego te ripis et recto flumine duenna,

AdverSum remis Supere Sub Vectu ut amnem.

Surge, age, nate Deari primisque cadentibus astris Junoni fer rite preces, iramque minaS UOSupplicibus supera votis mihi victor honorem Persolves Ego sum, pleno quem flumine eernis Stringentem ripas, et pinguia culta Sedantem, Coeruleus Tybris, coelo gratiSSimus amniS. Hic mihi magna stomus, celsis caput urbibus, Xit.'

Dixit : deiiid lacu Fluvius se condidit alto,

Ima petens oc Enon somnusque reliquit.

Surgit, et milieri spectans risentia Solis Lumina rite cavis undam de sturnino palmis Sustulit, ac talos effudit ad aethera voeus Nymphae, Laurentes Nymphae, genus amnihil ride λι,

Tuque, o Tybri tuo genitor cum flumin Sanet: ἰ, Accipite AEnean, et tandem arcete pericliS. Quo te utique lacus, miserantem incommoda HOAtlo, Fonte tenet, quocutique solo pulcherrimu exiS, Semper honore meo, semper celebrabere donis, Corniger Hesperidum fluvius regnator m. Adsis o tantum, et propius tu numina firmes. VSic memorat, gerninasque legit de classe biremes, Remigioque aptat: socios simul instruit armis. Ecce autem subitum atquo oculis mirabile monstrum Candida por sylvam cum foetu concolor albo Procubuit, viridique in littore conspicitur u : Quam pius Eneas tibi enim tibi, maxima uno, Mactat, Sacra ferens, et cum grego iStit ad aram. Tybris ea fluvium, quam longa est, noctu tumoritem

Leniit, set tacita ostiaeus ita substitit unda, Mitis ut in morem stagni placidaeque paludis,

Sterneret equor aquis, remo ut luctamen sie M.

336쪽

188 VIRGILII AENEIS.

Ergo iter inceptum celerant rumore secundo 'Labitur uncta vastis abies mirantur et Undae, Miratur nemus insuetum fulgentia longe Scuta viruin fluvio pictaSque innare caris .

Olli remigio noctemque diemque fatigant,

Et longo Superant flexus, variisque teguntur βArboribus, viridesque Seeant placido equore SylV . Sol medium coeli conscenderat igneu Orbem,

Quum murOS, arcemque Procul, et rara domorum

Tecta Videui qum nune Romana potentia coelo AEquavit: tum res inopes Evandrus habebat. Ocuus advertuti proras, Thique Propin Uant. Forto di solemnem illo rex Arcas honorem Amplhitryoniadi magia Divisque ferebat, Ante urbem, in luco Pallas huic filius una, Una omne juveΠum primi, pauperque Senatus, Thura dabaut tepidusque cruor fumabat ad aras. Ut celsas videre rates, atque inter opaeum Allabi nemus, et taciti incumbere remiS, Tectentur risu subito cunctique relictis COΠSurgunt mensis audax quo rumper Pallas qSacra Vetat, raptoque Volat telo obvius ipse, Et procul e tumulo Juvenes, quae cauS Subegit

IgDotas tentare via. quo tenditis ' inquit. Qui gotius undo domes pacemne huc fertis, an arina VTum pater Eueas puppi sic fatur ab alta UPaciferaeque manu ramum praetendit olivae

Trojugenas ac tela vides inimica Latinis Quo illi bello profugos egere SVPerbo Evandrum petimus ferte haec, et dicito lectos

Dardaniae VeniSSe duces, Socia arma rogantes.' 'Obstupuit tanto perculsus nomine Palla : agredere o quicunque es, ait, Oravique Arentem Alloquere, ac nostris Succede penatibus hospes.' Excepitque manu, dextramque amplexus inhaesit.

ProgreSSi Subeunt luco fluviumque retia quunt. t Tum regem Eneas clictis assatur amicis optimo Grajugenum, cui me Fortuna Precari, Et vitta comptos voluit praetendere amOS, Non equidem extimui, Danaum quod ductor et Arcas, Quodque a stirpe foros geminis coDjunctus Atridis δ' Sed mea me Virtus, et Saucta rucula Divum,

337쪽

LIBER VIII. Iob Cognatique patres, tua torris didit fama,

Coiviunxere tibi, et fatis egere volentem. Dardanus Hiaco primus pater Urbi et auctor,

Eloctra, ut Graii perhibent, Atlantide cretus, Advehitur Teucros lectiam maximus Atlas Edidit, aethereos humero qui sustinet OrbeS. Vobis Mercurialis pater est, quena candida Maia Cyllenae gelido coticoptum vertice fudit. At Maiam, auditis Si quicquam credimus, Atlas, '' Idem Atlas generat, coeli qui sidera tollit.

Sic genus amborum eludit se Satiguine ab uno. His fretus non legatos, neque rima Per Iriem

Tentamenta tui pepigici me, me ipSe me quo Objeci caput, et supplex ad limina veni. MGen eadem, quae te crudeli Daunia bello IuSequitur, nos si pellant, nihil abfore credunt, Quin Omnem Hesperiam petiitu Sua Sub juga mittant, Et mare, quod Supra teneant, quodque alluit infra. Accipe daque fidom sunt nobis fortia bello 'VPectora, Sunt animi, et rebus Spectata juventus. VDixerat Enea : illo os oculosque loquelatis Jamdudum, et totum lustrabat lumine OPPUS. Tum sic pauca refert Ut te, fortissime Teucrum, Accipio agnoscoque libens ut verba parentis Et vocem Anchisae magni vultumque recordor

Laomedontiaden Priamuni, Sulamina petentem, Protinus Arcadiae gelidos invisere fines. Tum mihi prima genas vestibat flore juventa Mirabarque duces Teucros, mirabar et PSum Laomedontiade sed cunctis altior ibat Anchi es Mihi metis uvunali ardebat amore Compellare Virum, et dextrae conjungere dextram. Accessi, et cupidus Phenei sub moenia duxi. Illo mihi insignem pharetram Lyciasque SagittIS, Discedens chlamydemque auro dedit intertextain,

Fraenaque bina meus quae nunc habet, aurea Pallas.

Ergo et, quam petitis, juncta est mihi foedere dextra Et lux quum rhnum terris se crastitia reddet, Φῖ' Auxilio Adtos dimittam, opibusque uVabo.

Interea Sucra haec, quando huc venisti amici, Annua, quae differre nefas, celebrate faventes

338쪽

J J VIRGILII IENEIA.

Nobiscum, et jam nunc ociorum Ssuescite menSis.

Haec ubi dicta, lape jubo si sublata oponi ipsi

Pocula gramineoque viros locat ipso sodili Praecipuu1mque toro et villos pelle uouis Accipit Enean solioque invitat acerno. Tum lecti juvenes certatim araeque SacerdoSViscera tosta ferunt taurorum onerantque canistris Dona laboratae Cereris, Bacchumque miniStrant. Voscitur Eneas, simul et Trojana juventus, Perpetui tergo bovis et lustralibus extis.

Postquam Xempta fames, et amor Compressus edendi, Rox Evandrus ait Non haec solemnia nobis, Has ex more dapes, hanc tanti numini aram Vana Superstitio veterumVe ignara Deorum Imposuit Saevis, hospe Trojane, periclis Servati facimus, meritosque ΠOVnmu honores. Jam primum axis suApensam hanc aspice rupem 'qDisjectae procul ut moles, desertaque montis Stat domus, et scopuli ingentem truxere ruinam. Hic spelunca fuit, Vasto Submota receSSH,

Somihominis Caci facies quam dira tenebat, Solis inaccessam radii ; Semperque recenti Caedo iopebat humus foribusque aflixa superbis ora virum tristi pondobant pollida tabo. Huic monstro Vulcania orat pater illius atros

ore Omen ignes, magna e mole ferebat.

Attulit o nobis aliquando optantibus aetas

Auxilium adventum quo Deiri nam maximus ultor Tergemini nece Geryonis poliisque SuperbHS, Alcides uderat, taurosque hac Victor agebat Ingentes vallemque bove amnemque tenebant. At suriis Caci mons effera, ne quid innuSum Aut utentatum scelerisve dolive fuisset, Quatuor a Stabulis praestanti corpore tauros Avertit, totidem forma superante uVenea Atque hos, ne qua forent pedibus vestigia rectis, Cauda in speluncam tractos, VerSique Viarum Indiciis raptos, saxo occultabat Paeo. Quaerentem nulla ad Speluncam signa ferebant. Interea quum jam stabulis saturata moveret Amphitryoniades armenta, abitumque Pararet, Di8ce8su mugire boves, atque omne querelis

339쪽

LIBER VIII. IclImpleri nemus, et colle clamore relinqui Reddidit una boum vocem, Vastoque Sub antro Mugiit, et Caci spem custodita fefellit. Hic vero Alcidae furiis exarserat atro Felle dolor rapit arma manu nodisque gravatum *qRobur et storii cursu petit ardua montis. Tum primum nostri Cacum videre timentem, Turbatumque oculis fugit ilico Ocyor Euro, Speluncamque petit pedibus timor addidit alas. Ut sese inclusit, ruptisque immane cateniADejecit saxum, quod ferro et arte paterna Pendobat, fultosque emuniit objice poStes, Ecce furens animis adorat Tirynthius omnemque Accessum lustrans, huc ora ferebat, illuc, Dontibus infrendens tor totum fervidus ira Lustrat Aventini montem ter saxea tentat Limina nequicquam ter fessus Valle resedit. Stabat acuta silex, praeei Si undique SaXiS, Speluncae dorso insurgens, altissima visu Dirarum nidis domus opportuna volucrum 'βLIano, ut prona jugo laevum incumbebat ad amnem, Dexter in adversum nitens concussit, et imis Avulsam solvit radicibus cindo repente Impulit impulsu quo maximus insonat aether, Dissultant riptD, refluitque exterritus amniA. At specus o Caci detecta apparuit ingens

DLegia, et Umbrosae enitu patuere eaVernae Non secus ac si qua penitus vi terra dehiscens Inferna reseret Sestes, et regna recludat Pallida, Dis invisa superque immane barathrum Cornatur, trepidentque immisso lumine Manes. Ergo insperata deprensum in luce reponte, Inclusumque RV Saxo, atque insueta rudentem, Dosuper Alcides telis premit, omniaque arma Advocat, et ramis vastisque molaribus instat.

Illo autem, neque enim fuga jam super ulla pericli, Faucibus ingentem fumum mirabiles dictu )Evomi involvitque domum caligine emen,

Prospectum eripiens oculis glomeratque sub antro Fumiferam noctem, commixtis igne tonobris. '

Non tulit Alcidos animis seque ipse per ignem Praecipiti jecit saltu, qua plurimus undam

340쪽

Fiamus agit, nebulaque ingsens specus aestust refram Cacum in tenebris, incendia vana vomeutem, Corripit in nodum cor plexus, et angit inno rens V Elisos oculos, et siccum sanguine giat tur. Panditur extemplo foribus domus atra revulsis Abstractaeque boves abjurataeque rapinae Coelo ostendulitur pedibusque informe castaver

Terribiles oeulos, vulti an villosaque Setis Pectora semiferi, atque exstinctos faucibus ignes. Ex illo selsebratus honos laetique minores avere diem : primusque Potitius auetor, Et domus Herculei custos Pinaria sacri, 2 VHane aram lueo statuit quae Maxima Semper

Quare agite, o juvenes latitarum in munere laudum Ciugite fronde comas, et pocula porgite dextris, Communemque Oeat Deum, et date viva voi Dixserat: Herculea bicolor quum populus umbra Velavitque comas, foliisque innexa pependit Et sacer implevit dextra an scyphus : Oem omneSI meusam laeti libant, Divosque Precati T. Devexo inter a propior sit vesper Olympo Jauique Sacerdotes primusque Potitius ibant, Pollibus in morem cincti, flammasque ferebant

Instaurant Pul ', et men e grata Seeundae Dona ferunt, cumulantque otieratis lancibus arRS.

Tuin alii ad cantus, incensa altaria circum, Populeis adsunt evincti tempora ramis: Hic juvenum chorusci ille senum qui carmine laudes

Herculeas et facta ferunt ut Prima noverem Monstra manu geminosque premen eliserit angue ;Ut bello egregias idem disjecerit ur es, 'VTrojamque inelialiamque ut duros mille labores Roge sub Eurystheo fati Junom iniqum. Portulserit nubigenas, inViere, b embrem Hylaeumque, Pholumque manu ; tu Cressiti nancta Prodigia ; et vastum Nemeae sub rupe leonem ' T Stygii tremuis lacusci te a Litor Orci,

i Ma Super recubari antro semesa cruento

Ne te ullis facies, non terruit ipse Typhoeus