장음표시 사용
351쪽
IPSe, Sedens niveo candentis limin Phoebi, δ' Dona recognOScit populorum, aptatque Superbis Postibus: incudunt victae longo ordine gentes, Quam varis linguis, habitu tam Vestis et armis. Hic Nomadun genus, et discinctos Mulciber Afros, Hic Lelegas, Carasque sagittiferosque Gelonos ψβFinxerat: Euphrates ibat jam mollior undis, Extremique hominum Morini Rhenusque bicornis, Indomitique Dahae, et pontem indignatus ArnXes. Ta' in Dor clypeum Vulcani, dona parentiSMiratur, rerumque ignarus imagine gaud0t, δ' Attolletis humero famamque et fata ePotum.
ATQUE diversa penitus dum parte geruntur, Irim de coelo misit Satunnia uno Audacem ad Turnum Luco tum forte parentia Pilumni Turnus sacrata valle sedebat; Ad quem sic roseo Thaumaritias ore locuta est Turne, quod optanti Divum promittere Π2mo Auderet, Volvenda dies, en attulit ultro.
AEueas, urbe, et Sociis, et classe relicta,
Sceptra Palatini sodemquo petit Evandri Nec Satis extremas Corythi penetravit ad urbosa 'Lydorumque manum, collecto armat agreStes. Quid dubita. Duti tempus equos, nunc OSUCTO UITUS Rumpe mora omnes, et turbata arripe cnStra.'
Dixi ot in coelum paribus se sustulit alis Ingentemque fuga secuit sub nubibus arcum. . Agnovit juvenis, duplicesque ad sidera palmas Sustulit, ac tali fugientem est Voce SecutuS Iri, decus coeli, qui te mihi nubibus actam Dotulit in torra. unde haec tam clara resente Tempestas i medium video Hiscedere coelum, VPalantesque polo stellas Sequor omina tanta,
352쪽
154 VIRGILII AENEIS. Quisqui in arma vocas.' Et, sic effatus, ni uridam Processit. Summoque hausit de gurgite lymphas,
Multa Deos orans oneravitque aethera Votis. Jamque omnis campi exercitus ibat a portis, βDives equum, di Ves picta Vestis et auri. Me8Sapus prima acies, OStrema coercent Tyrrhidae juvenes medio dux agmine Turnus Vertitur arma tenens, et toto vertice supra est Ceu SePtem Surgens sedatis amnibus altus δVPer tacitum Gango aut ingui flumine Nilus, Quum refluit campis, et jam se condidit niveo.
Hic subitam nigro glomerari pulvere nubem Prospiciunt Teucri, ne tenebras inSurgere campis. Primus ab a versa conclamat molo Caicus: β Quis globus, o cives, caligine volvitur atral Ferto citi ferrum, dato tela, candite mi OS Hostis adsest, Ha V Ingenti clamore Per Omnes Coudunt se Teucri portas, et moenia complent. Namqtie ita discedens praecepserat optimus armis ' Enea ; Si qua interea fortuna fuisset,
Ne Struere auderent aciem, e credere enmpo Castra modo et tuto Servarent aggere muΓΟS. Ergo, etsi conferre manum pudor iraque OnStrat,
Objiciunt portas tamen, et praecepta facessunt, βArmatique cavis X spectant turribus hostem. Turnus, ut antevolans tardum PraeceSSerntlagmen,
Viginti lectis qui tum comitatus, et urbiImprovisus adest maculis quem Thracius albis Portat equus, cristaque tegit galea auro rubra β' Ecquis erit mecum, juvene. qui primus in hostem iEn ' ait: t aculum attorquens emittit in auraS,
Principium pugnae et campo sese arduus infert. Clamore excipiunt socii fremituque equuntur Horrisono Teucrum mirantur uertia corda Non aequo dare e campo, non obvia ferre Arma Viro sed castra fovero. Huc turbidus atquc huc Lustrat equo muros, aditumque or avia quaerit
Ac veluti plotio lupus insidiatus ovili,
Quum fremit ad caulas, vento perpessus et imbres, qNocte super modiari tuti sub matribus agni Balatum exercent cille asper et improbus ira SMvit tu absentes collecta satietu edundi
353쪽
Ex longo rabies, et siccae sanguine fauces Haud aliter Rutulo muros ot castra tuonti si Ignescunt irae, et duris dolor ossibii ardet Qua tentet ratione aditus, et quae via clauSOS Excutiat Teucros vallo, atque effundat in aequori Classem, quae lateri castrorum adjuncta latebat, Aggeribus septam circum et fluvialibus undis, 'Invadit sociosque incendia poscit ovantes Atque manum pinu flagranti fervidus implet. Tum vero incumbunt urget praesentia Turni Atque omnis facibus pubes accingitur atris Diripuere focos : piceum fori fumida lumisti βTaeda, et commixtam Vulcanus ad astra favillam. Qui Deus, o Musae, tam saeva incendia Teucris
Avorti l tantos ratibus quis dopulit ignos i Dieito Prisca fidos facto, sed fama PerenniS.Τempore quo primum Phrygia formabat in Ida
Eneas classem, et Pelagi petere alta parabat, Ipsa Deum fertur genitrix Berecynthia magnum Vocibus his assata Jovem Da, nate, Petenti, Quod tua cara parens domito te poscit olympo. Pine sylva mihi, multo dilecta per ΠΠΟS, Lucus in arce fuit summa, quo Sacra ferebant, Nigranti picea trabibusque obscurus acernis: Has ego Dardanio juveni, quum claSSi egeret, Laeta dedi; nunc sollicitam timor anxius urget SolVe metuS, atque hoc precibus sine posse parentem 'Ne cursu quassatae ullo, neu turbine venti Vincantur prosit nostris in montibus ortas. VFilius huic intra torquet qui sidera mundi genetriX, quo fata vocasa aut quid potis istis ΤMortaliue manu facta immortalo carina 'βFas habeant i certusque incerta pericula lustret mneas i cui tanta Deo permissa potestas Immo, ubi defunctae finem portusque tenebunt AusoniOS, Olim quaecunque VaSerit undis, Dardaniumque ducem Laurentia vexerit arva, 'st Mortalom eripiam formam, magnique jubebo Equoris esse eas quales Nereia Doto Et Galatea secant spumantem pectore Pontum. VDixerat id quo ratum, Stygii per flumina fratris,
Per pice torrentes atraque voragine ripas, 'β
354쪽
156 VIRGILII AENEIS. Annuit et totum nutu tremefecit Olympum. Ergo aderat promissa dies, et tempora Parcae Debita compl0rant quum Turni injuria matrem Admonuit sacris ratibus depellere taedas. Hic primum nova lux oculis effulsit, stringons '
Visus ab Aurora coelum transcurrere nimbus, Idaeique chori tum vox horrenda per auras Excidit, et Troum Rutulorumque agmina complet: mo trepidate meas, Teucri, defendere RVES, NeVe armate manus maria ante exurere Turno λβ
Quam sacras dabitur pinus oscito solutos, Ite, os pelagi monitri jubet.' Et sua quaeque
Continuo puppes abrumpunt vincula ripis, Delphinumque modo demersi sequora roAtriSIma potunt Hinc virginem mirabile monstrum l), Quot prius aeratae steterant ad littora prorae, Roddunt se totidem facies, pontoque feruntur. obstupuere animis Rutulici conterritus ipse Turbati Messapus equis cunctatur et amnis Rauca OnanS, QVocatque pedem Tiberinus ab alto. At non audaci cessit fiducia Turno; Ultro animos tollit dictis, atque increpat ultro Trojanos haec monstra petunt hi Jupiter ipso Auxilium solitum eripuit: non tela, nec ignoAExspectant Rutulos Ergo maria ii a Teucris, Nec Spes ulla fug2 rerum pars altera adempta eS : Terra autem in manibus nostris tot millia gentUA Arma forunt Italae Nil, fatalia torrent, Si qua Phryges pro se aetant, responSa Deorum. Sat fatis onerique datum, tetigere quod arva Fortilis Ausoniae Troes sunt et mea colatra Fata mihi, ferro sceleratam exscindere gentem, Conjuge praerepta nec solos tangit Atridas Isto dolor, solisque licet capere arma Mycenis. Sed periisse semel satis est peccare fuisset
Foemineum quibus haec medii fiducia valli, Fossari inque morae, leti diserimina parVn, Daut animos At non viderunt moenia Trojae, Neptuni fabricata manu, considere in igne. λεβ Sed vos, o lecti l fore quis scindere Vallum Apparat, et mecum invadit trepidantia castras
355쪽
Non armis mihi Vulcani, non millo carinis Est opus in Teucro addant se protinus Omnes Etrusci socio ; tenebras et inertia furta 140
Palladii, caesi summae custodibus arcis, No timeant nec qui caeca condemur in alvo Luce palam certum est igni circumdare muros.
Haud sibi cum Danais rem faxo et pube Pelasgal Esse putent, decimum quo distulit Hector in annum *βNunc adeo melior quoniam Par acta diei, Quod superest, laeti bene gesti corpora rebuΗProcurate, Viri et pugnam Sperate Parati. VInterea vigilum excubiis obsidere ortas Cura datur MeSSapo et moenia cingere flammis. β' Bis septem Rutulo muros qui milite servent, Doloetici ast illo centeni quemque equUntur Purpiurei cristi juvenes auroque coruSci. Discurrunt, Variantque vices, fusique per herbam Indulgent Vino, et vertunt crateras aenos. 6. Collucent ignes: octsem custodia ducit Insomnem ludo. Haec Super e Vallo prospectant roses et armis
Alta tenent: necnon trepidi formidine portasEXPlorant, Ontesque et propugnacula jungunt δῖ'
Tela gerunt: iustati Mnestheu acerque Serestus Quo pater Eneas, Si quando adVeTS vocarent, Rectores juvetium et rerum dedit esse magistros. Omnis per muros legio, Sortita Periclum, EXcubat, Xercetque Vices, quod cuique tenendum ost iβ
Hyrtacides comitem Luem quem misserat Ida Venatrix, aculo celerem levibusque sagittis :Et juxta comes Euryalu8, quo pulchrior alter Non suit Eneadum, Trojana neque induit armari 'δ'
Ora Puer Prima Signans intonsa juventa. Hi amor unus erat, pariterque in bella ruebant; Tunc quoque communi portam Statione tenobant.
Nisus ait Dino hunc ardorem mentibus addunt, Euryales an sua cuique Deus fit dira cupido i it. Aut pugnam, aut aliquit jamdudum iuvadere magnum Mens agitat mihi ; o placida contenta quiete est. Cemis, quae Rutulos habeat fiducia rerum
LV in rara micant Somno tuoque soluti
356쪽
Procubuereri silent lato loca percipe porro, ''Quid dubitem, et quae nunc auimo Aententia Surgat. Enea acciri Omnes, PopuluSque PatreSque, Exposcunt, mittique Viros, qui certa reportent. Si tibi, quae posco, promittunt nam mihi facti Fama Sat est), tumulo videor opserire sub illo Posse iam ad muros et moenia Pallantea. Vobstupuit magno laudum perculSu amore Euryalus ; simul his ardentem affatur amicum suo igitur socium summis adjungere Tebus, Nise, fugis i solum te in tanta poricula mittam 3 Non ita me genitor, bellis assuetus, pheltes, Argolicum torrorem inter Troseque labores Sublatum, erudiit nec tecum talia gessi, Magnanimum Enean et fata extrem Secutus. Est hic os animus lucis contemptor et istum Qui vita bene credat emi, quo tendis, honorem. VNisus ad haec Equidem de te nil tale verebar Nec fas non cita me referat tibi magnus ovantem Jupiter, aut quicunque oculis haec aspicit equis.
Sod si quis quae multa vides discrimine tali),
Si quis in adversum rapiat casuSV DeuSVe, Te superesse Velim tua vita dignior petas. Sit, qui me raptum pugna Pretiove redemptum, Mandet humo solitari aut, si qua id fortuna vetabit, Absonti forat inferias, decoretque Sepulcro. Neu matri miserae tanti sim causa doloris Quae te sola puer, multi e matribu auSn, Persequitur magni ne moenia curat Acestae.VIllo autem Causa nequicquam necti inanes, Nec mea am mutata loco sententia cedit.
Acceleremus, ' ait Vigilo simul oxcitat: illi
Succedunt, SerVantque Vice : Statione relicta, Ipse comes Niso graditur, regemque requirunt. Cetera per terras Omne animalia Somno
Laxabant curas, et corda oblita laborum Ductores Teucrum primi, et delecta juventus, Consilium summis regni de rebus habebant; Quid facerent, quisVe Eneae jam nuncius SSet. Stant longis adnixi hastis, et scuta tenenteS, Castrorum et campi medio. Ium Nisus, et una Euryalu8, confestim alacres admittier orant
357쪽
Ren magnam, pretiumquo morae soro Primus Ilitus Accepit trepidos ac Nisum dicere jussit. Tum sic Hyrtacides Audite o mentibus aequis,
Eneadae neVe haec nostris spectentur ab anuis, ββ
Quae serimus Rutuli somno vinoque sepulti Conticuere locum insidiis conspeXimus ipsi, Qui patet in bivio portae, quae proxima Ponto IInterrupti ignes, torque ad sidera fumus Erigitur : Si fortuna permittitis uti, 30Qusesitum AEnean ad moenia Pallantea
Mox hic cum spoliis, ingenti caede peracta, Assor cornetis Nec nos via fallit euntes Vidimus obscuris primam sub vallibus urbem Venatu asSi duo, et totum cognovimus amnem. V *3' Hic annis gravis atque animi maturus Aletes Di patrii, quorum semper Sub numine riua St, Non tamen omnino Teucro delere paratiS, Quum tales animos juvenum et tam certa tulistis Pectora. V Sic memorans, humeros dextras ius tonobat 'Amborum, et vultum lacrymi atque ora rigabat
Quae vobis, quae digna, viri, pro laudibus istis,
Praemia osse rear Solvit pulcherrima primum Di moresque dabunt vestri tum cetera reddet Actutum iu . Eneas, atque integer sui M. Ascanius, meriti tanti non immemor unquam. V Immo ego vos, cui Aola Salus genitore redueto,' Excipit Ascanius, per magnos, Ni Se PenateS, Assaracique Larem, et num penetralia Vestae,
obtestor quaecunque mihi fortuna fidosque est, . β'
Reddito conspectum nihil illo triste recepto. Bina dabo argento perfecta atque Spera SigniSPocula, devicta genitor quae cepit Arisba Et tripodas geminos auri duo magna talentari ββ Cratera antiquum, quom dat Sidonia Dido. Si vero capere Italiam sceptrisque otiri Contigori victori, et praedae ducere Sortem Vidisti, quo Turnus equo, quibus ibat in armis, Aureus i ipsum illum clypeum criStasque rubentes 7' Excipiam sorti jam nunc tua praemia, Ni Se.
Praeterea bis se genitor lectissima matrum CorPOra captivoSque dabit, Uaque omnibus arma
358쪽
160 VmGILII AENEIS. Insuper his, campi quod rex habet ipse Latinus.
Τ Vero, me quem Spatiis propioribus aetas *ῖβInsequitur, Venerande puer, jam pectore toto Accipio, et comitem casu complector in omnes Nulla meis sine te quaeretur gloria rebuS, Seu pacem, Seu bella geram tibi maxima rerum
Verborumque fides. Contra quem talia fatur 'qEurycus nulla dies tam fortibus ausis Dissimilem arguerit: tantum fortuna secunda Aut advorsa cadat Sed te super omnia dona Unum oro genitrix Priami de gente vetusta Est mitii, quam misisam tenuit non Ilia tellus
Meeum excedentem, non moenia regi Acestae.
Hanc ego nunc ignaram hujus quodcunque pericli est, Inque Salutatam linquo Nox et tua testis Dextera, quod nequeam lacrymas perferre Parentis. At tu, oro, Solare inopem, et succurre relictae Hanc in me spem ferre uici audentior ibo In caSus omnes. V Perculsa mente dederunt Dardanidae lacryma ante omnes pulcher Iulus Atque animum patriae strinxit pietatis imago. Tum sic effatu : 29
pondo digna tuis ingentibus omnia coeptis Namque erit ista mihi genitriX, nomenque relisae Solum defuerita nec partum gratia talem Parva manet Casu factum quicunque SPquuntur, Per caput hoc juro, Per quod pater aut solebat, 'qQuae tibi polliceor reduci, rebuSque Seeundi S,
Haec eadem matrique tuae generique manebunt. Sic ait illacryman humero simul Xuit ensem Auratum, mira quem fecerat arte Lycaon Gnossius, atque habilem vagina aptarat eburna.
Dat Viso Mnesth us pollem, horrentisque leoni SExuvias galeam fidus permutat Aletes. Protinus armati incedunt: quos omnis euntes Primorum manus ad portas juVenumque enumqUe Prosequitur voti necnon et pulcher Ilitus,
Ante anno animumque geren curamque Virilem,
Multa patri portanda dabat mandata : est aurae omnia discerpunt, et nubibus irrita donant. Egressi Superant fossas, noctisque per umbram Castra inimica petunt, multis tamen ante futuri
359쪽
LIBER IX. et Exitio. Passim vino somnoque per herbam
Corpora sus vident arrectos littore currus ;Inter lora rotaSque viro Simul arma acere, Vina simul Prior Hyrtacide sic ore locutus Euryale, audendum dextra nunc ipsa vocat rus es 'Hac iter est tu, ne qua manus 2 attollare nobis tergo possit, custodi, et consule longe Haec ego vasta dabo, et lato te limite ducam. Sic memorat, vocemque premit : Simul enAe superbum Rhamnetem aggreditur, qui foris tapotibus altis R*Exstructus, toto prosabat Pectore Omnum Rex idem, et regi Turno grati simu augur Sed non augmno potuit depellere PeStem. Tres juxta famulos temere inter tela acentes, Armigerumque Remi promit aurigamque sub ipsis δ' Nactus equis, ferroque secat pendentia colla Tum caput ipsi aufert domino, truncumque relinquit Sanguino singultantem atro tepefacta cruore Terra torique madens. Necnon Lamyrumque LamumqNO,
Et juvenem Sarranum, illa qui plurima nocto 'Luserat, insignis facio, multoque jacebat Membra Deo victus felix, si protinus illum AEquasso nocti ludum, in lucemque tuliesset. ImpaStu ceu plena leo per ovili turbans Suadet enim vesatia fames manditquo trahitquo 'Molle pecus mutumque metu, fremit ore cruento Nec minor Euryali caede incensu et ipse Perfurit ac multam in medio sine nomine Plebem, Fadumque Herbesumque subit Rhoetumque, blirimque, Ignaros Rhoetum vigilantem et cuncta videntem AERSed magnum metuens e post cratera tegebat; Pectore in adverso totum cui comitius ΠSem Condidit assurgenti, et multa morte recePit. Purpuream omit ille animam, et cum Sanguine milata
Vina refert moriens hic furto fervidus instat. βρJamque ad Messapi socios eudebat, ubi ignem Descere extremum, et religatos rite videbat Carpere gramen equo breviter quum talia Nisus, Sensit enim nimia caedo atque cupidine ferri : absistamus,' ait, nam lux inimica propinquat: --δPoenarum exhaustum Satis est: via laeta per hostos. VMulta virum solido argento perfecta relinquunt
360쪽
Euryalus phaleras Rhamnetis et aurea bullis Cingula Tiburti Romulo ditissimus olim fistQuae mittit dona, hospitio quum jungeret abSenS, Caedicus cille suo moriens dat habere nepoti Post moris bello Rutuli pugnaque potiti);
Haec rapit, atque humeri nequicquam fortibus aptat. Tum galeam Messapi habilem cristisque decoram Induit Excedunt castriS, et tuta RPOS utit. Interea praemissi equites ex urbe Latina, Cotora dum legio campis inStructa moratur, nant, et Turno regis responSa ferebant, Tercentum, Scutatiis es, VolScente magistro. Jamque propinquabant caStris, murosque Subibant, Quum procul hos laevo flectente limite cornunt Et galea Euryalum sublustri noctis in umbra Prodidit immemorem, radiisque adVersa refulSit. Haud temere est viSum conelamat ab agmine Volscens
State, vilici quae causa via i quive ostis in armis δῖ' Quovo otiolis iter ly Nihil illi tendero contra
Sed colorare fugam in sylvas, et fidere nocti. Objiciunt equites sese ad divortia nota Hinc atque hinc omnemque aditum custod coronatit
Sylva fuit late dumis atque ilico nigra
Horrida, quam densi complerant undique Sentes ;Bstra per occultos ducebat semita calles.
Impodiunt, fallitque timor regione viarum Nisus abit jamque imprudens evaSerat hOStes, Atque lacus, qui post Albin do nomino dicti Albani tum rex stabula alta Latinus habebat. Ut stetit, et frustra absentem respexit amicum Euryale, infelix qua te region reliqui 'Quave sequar V Rursus perpleΣum iter omne reVolvens Fallacis sylvos, Simul et vestigia retro Observata legit dumiSque siletitibus errat. Audit equos, nudi Strepitus, et Signa Sequentum Nec longum in medio tempus, quum clamor ad nurus '' Pervenit, ac videt Eumalum quem jum manu omnis Fraude loci et noctis, subito turbante tumultu, oppreSSum rapit, et Onantem Plurima frustra