Trismegistus Christianus, seu, Triplex cultus conscientiae caelitum corporis

341쪽

LIBER II L in

novitia repertura emergit,quae pretium saepe a novitate metitur. Adjicit ornatus proxima quaeque dies.

Pileus jam fastigiatus caput circum- tegit , jam depressus; jam acuminatus placet, jam in rotunditatem planus; iam cum spiradam sine spira elegantior habetur; jam cineret, jam candicantis,

jam mustelini aut cervini coloris praesertur. Pallium modo simplex, modo alatum est , jurares vespertilionis eXuvias esse. Et an non istud insignioris luxus nobile argumentum,cum pallium elana , quantum quantum est holoserico subducitur,quasi tegere velimus expensarum superbiam,dum maxime ostendiis mus. Et quis thoracis patriam investigaverit, quem modo ex Gallia , modo ex Italia , ex Hispania modo petimus,

jam dissectum , jam institis obductum

serimus , quandoque singularem elegantiam censemus,vestis materiem omisnem fimbriarum numero caelare. Manicae quae modo amplae,arctissimae,& adhrachium strictae. Et quis omnes caligarum figuras explicet Caligae nunc ad genu , nunc infra , nunc supra genua clauduntur; nunc Iaxar, nunc adstrictae sunt; iam volitant 3c genibus illudunt, iam in globum aptantur: modo sollicant,modo crassa farctura intumescunt; aliqui Gallos caligis , alii Anglos iis aemulantur. Ligulae olim in eum dunta zat usum erant, ut caligas thoraci necterentz

342쪽

cterent: nunc numerosa ligularum agmina,todis caligis sparse,puerilem prorsus & ridiculam concinnitatem exhibent. Vere,ut vetus verbum habet,Ast: aves sumus. Omnia hic varia & paenin dies nova; infinita series est mutationum cum statim moritura novitate. Neque tantum se circumspectat qui ha novitates excogitare , sed & qui seqvscit & imitari. Sed & alius atque aliuin veste color placet: ater, nimi S lugubris est anae nativus simplex nimis .Luxuria vestibus quoque provocavit eo Lores qui colore commendantur.Veste quaerimus non solum quae muniant pepinguedinem, sed quae mulceant pemollitiem di nec solum quae per mollitiem tactum mulceant, sed quae pe Olorem oculos seducant. Τertullian .ωρ. eleganter & facete , versicolorum ves . stium & purpurae usum perstringens Nimirum Deus , inquit, demonstravi succis herbarum , & concharum alvei incoquere lanas. Exciderat illi,cum universia nasci iuberet,purpureas & cocci.

nea S Oves mandare.

Et o quoties,.vestium partim ponde

re , partim tormento misere vexalaurillum calceus urit, tolerat tamen; istum thorax constringit tamen dissimilati hunc frigus ultro advocatum contra hit , non tamen queritur, ne sua vestpereat venustas.

O curas hominumireliqua taceo,qua i

343쪽

LIBER III. 279 ipsa per se oculis loquuntur di sileo aurium vulncra , olim usitata , quasi satis anulorum digiti non caperent: omitto nebulas lineas, ventos textiles,topas vitreas , ut Arbiter & Varro loquuntur:

oratione nemo satis evolvat tot taenias,

tot redimicula , tot strias & fimbrias, tot undas & uncinulos,tot globulos &

clavos. Nam habitu ad omnem novitatem mollis elegantiae assidue correcto, peregrina semper magis aestimamus quam nostra et modo aliunde fit forma vestis quaecunque , mox in laudem.trahitur, nec formam tantum, sed & materiam vestis peregrinam amamus , lanam , dc rudioris naturae beneficium spernimus Peregrinitas ubique gratiam, reperit, a qua res quaeque pretium pos sidet. Quis vestes. parat in quod invenistae sinati victum cultumq; ad nova identidem exempla componimus. Hinc luxus noster transalpino serico pretium

fecit; hinc non mollissimis tantum peltilibus contecti, sed serico splendore ad

luxuriam vibrantes , vestium ambitiosa pretia mire augemus. Non est locus ut defleam satis , aut ut satis execrer ludibria haec externorum habituum , quos

nobis ab extremis mundi finibus furiabunda praesens aetas intulit, dc etiamnum quotidie inserti. Minatur Deus per Sophoniam e vis, τὸ ρι- tabo super principes, dc super filios re- I.

si , dc super omnes qui induci sunt ve- 8. ste

344쪽

-go DE CvLTV COR P. . ste peregrina. Divus Leo Pontifex de

Roma vetere: Haec civitaSonquIr,igri rans suae provectioni S auctorem , cum paene omni S dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus: re magnam sibi videbatur assum piisse religionem, quia nullam respuebat fal- statem. Idem ego Paene ausiam dicere de Germania,quae cum suos in omnIum

nationum terras emittat, omnium nationum ritus recipit, & magnum sibi videtur adsciscere ornamentum , fli nut- tumetespuat peregrinum habitum. VIS videre vestitu Gallos, Italos, Hispanos, Anelos, Polonos , tantum GermanIam Comus lustra,& videbis. Iusserat sibi,ut serunt, Erycii Turcarum Imperator,ommam gentium V - habitum vestitumque pingi. Pictor, uo plurimarum nationum dIversiissimas vestes expres et, hominem Indusio te elum statuir,8c juxta vari1 generia pan nos. Hanc picturam suam Interpretata

iussus: Hi,inquit, Ungari sunt,hi Poloni, hi Galli, hi Britanni, Itali isti,ita & de

aliis. ubi ad hominem illum investem devenit,Hic,inquit,GermanuS est;certa vestitus forma pingi non pOIcit, nam quotidie novam excogitat. Rem ViXrthic pictor. Hinc videre est peregrinas omnis stultitiae ineptias , & eXoticum lasciviae habitum ornatumque, unus ferme nec in moribus quidquam patrii ac vernaculi superest. Tanquam origInis pudeat, hoc unum

345쪽

LIBER II L 28 avideantur a majoribus descivisse. Et haec illa ornamenta sunt, quibus superbus cinis nescio quam altum stemma mentitur,& paene Adamum transilit. VI. Interjungamus hic paullisper. E

quid, Gerarde, hoc libri est quod manu

tenes' GER. En nomen auctoris in fronte. Por. Non hoc quaero. GER. Quid ergo i POL. Quod gaudeo me non reperire. GER. Ergo suspicabaris maliquid latere POL. Metus potius quam suspicio erat. 8c quid apud te dissmu- Iem t mores aevi nostri corruptissimos jam nosti;nihil non audemus. Hinc aliquibus non satis est domi, horas optimas pessime conterere inspiciendo speculo, libellis etiam inseri, & una compingi curant speculum , ut ubi demum locorum sint, vitrei hujus judicis responsa in promptu habeant. Et quoties aliqui de die domesticum hoc oraculum consulunt,quanta patientia responsum quantumvis prolixum praestolantur , quam sollicite ocu Ios in omnem partem flectunt, ne quid narvuli industriam oculorum effugiat. Vahl vanitatem vanissimam to vane quid speculum ri, ast consulis mores tuos intuere, conscien- d. ctiam tuam inspice, in Christum crucifixum oculos coniice, c tibi speculum, α opifex splendor sit , in hoc non fabram laevitatem, sed cruenta tubera, realia vulnera considera. Quid vis specui omni occasione consiuere, anxis

346쪽

DE CULTU COR P. inspicere , cum tamen cognito Deo de adempta placendi voluntate , per luxu rior vacationem, omnia illa ut otiosa, ut hostilia pudicitiae recusantur. Nam ubi Deus,ibi pudicitia, ibi gravitas adjutrix& socia ejus. Tertullianus, quasi pudivit citiae nundinatrices eas feminas habet, quaesiit loquitur consilium sormae aspeculo petunt.Potiori jure 3c in viris hocoli. ipsum reprehendit. Verissime Seneca: fem. Iam speculum, inquit, ornatus tantum lc. 8. caussa adhibit m, nulli non vitio neces- I. sarium factum est. Scis, Gerarde, quid N t qq olim Phidens in oratione censoria velut 6 7' grande crimen detestetur, δc clamitet: Habet speculum philosophus, possidet speculum philosophus. An nos non vehementius vociferemur Habet speculum alumnus Parthenius, possidet speculum sodalis beatae Virginis, inspicit speculum juvenis Marianus. Quid hoc, mei j uvenes,ad pietatem aut litteras facit,formam suam spectaculo assiduo exploraret Socrates quidem philosophus, suis suasisse sertur, ut semet in speculo Contemplarentur , sed in morum ac disciplinae , non in formae gratiam id suasit. hoc enim volebat vir sapiens , ut siquis suorum a pulchritudine commenis dare tur,impendio procuraret ne dignitatem corporis malis moribus dedecoraret , qui vero minus se commendabilem forma putaret, sedulo operam daret, ut virtutis laude turpitudinem te- lleret.

347쪽

LIBER III. 283 geret. Non jussit Socrates, ad speculum

curiosius comam struere , non capilla mentum in statione disponere, non crines velut suggestum aedificare, non turres sublimibus cincinnis in occipitio

excitare, non denique tempus nobilissimum apud vitreum hunc censorem perindere , quod nos injussi inpe facimus.

Gravissime queritur Seneca contra ο- Τ. detiosos hos fucos, quibus apud tonsorem brevit. multae horae transmittuntur, dum decerpitur si quid proxima nocte succre- vit, tum de singulis capillis in consilium itur dum aut disjecta coma restituitur, aut deficiens hinc atque illinc in frontem compelli rur. Quomodo irascuntur si tonsor paullo negligentior fuit quomodo excandescunt,si quid ex juba sua decisum est , si quid extra ordinem ja-zuity &c.Quis est istorum qui non malit empublicam turbari, quam comam uamtqui non solicitior sit de capitis suilecore', quam de salute qui non comis tior esse malit quam honestiori Hos tuniosos vocas inter pectinem speculumque occupatost Si haec Seneca non im-nerito exprobrar,ignoscendum Cyrillo Alexandrino exclamanti : Vae calamitratis ad Iaedendas & vulnerandas ani nas. Crede mihi, haec talia omnia ,spe-ulum , & ad speculi examen vibratus apillus , cirri, cincinni, gypsatissimae

hirothecae,peregrini odores,moschum, migmata, tot quaesitae elegantiae, tam

V a diverin

348쪽

diversae amictus deliciae , haec inquam, omnia castitatis & pudicitiae amorem non olent. Qui castimoniam amat, hapc fugit & vitat omnia : optimus odor in corpore , est nullus. Iam olim minatus alba, Isaias : Et erit, inquit, ero suavi odore V. 4' saetor , &pro zona funiculus , & pro

crispanti crine calvitium.Mirabilis mutatiolillis ego carere malim,quam cum istis mutare r alterutrum necessarium. Qui illis abstinere non vult,audiet tan- ενορ. dem horrendum istud: Quantum se gi a. 18. rificavit,& .in deliciis fuit, tantum datem p. illi tormentum dc Iuctum. Neque tantum graviorem centram incurrunt

haec talia, ubi honestas Christiana viget, sed & ab idololatris honesti amantibus damnantur. Flavio Vespasiano Imperatori juvenis quidam gratias egit pro

impetrata praefectura. At haec gratiarum actio minime placuit Caesari, ea. solum de caussa: juvenis ille plus aequo Comptus videbatur , de quia etiam unis guento fragrabat, Vespasianus severo eum nutu contemnens: Maluissem, inquit, allium oboluisses. mox & litteras

concessas revocavit.

Optime oletiqui nil olet,& satis sorismosus est, qui formae judice speculo

potest non. egere.

VII. GER. Sisipeculum damnes, P wchroni, multo magis pigmenta damnabis , quae ad speculum presimantur vultui . POL. Optime mones; omi sexam Paene

349쪽

LIBER III. paene nobilissimum genus colendi cor

poris. Fui tamen,fateor,in errore ante

hac r feminas nostri aevi fuco non uti credebam. GER. Errabas sane , o mi Polychroni, pridem revixit Iezabel, nec jam una tantum cerussatas buccas os tentat. In urbibus tales invenire est, quae sibi ipsae non placerent,ni si purpurissatum os speculo propinarent. Novi feminas quae ut tutiore nequitia hanc artem factitent, maritos id velle fin- unt POL. Pulchre conveniunt, fingerec stibio se pingere, quid enim figmentum, nisi falsitatis stibium Sed 5 miserae,& in propriam perniciem vafrael velint nolint, jubeant non jubeant mariti, cerussatam cutem nunquam satis excusabitis. hic ratio & Christianae leges reclamant. Audite, oro, quid prisci aevi Patres in pessimum hoc pingendi se

studium pronunciarint. Tertullianus non sine stomachor In illum, inquit, delinquunt, quae cutem medicaminibus ungunt, genas rubore fetu. maculant,oculos fuligine collinunt. displicet illis nimirum plastica Dei, in ipsis redarguunt, reprehendunt artificem omnium, reprehendunt enim cum emendant,cum adjiciunt,utique ab asversario artifice sumentes additamenta

ista id est,diabolo. Quod nascitur, opus Dei est, ergo quod fingitur, diaboli negotium est. Quantum autem a vestris

350쪽

α86 DE CULTU COR P. sunt,quam indigna nomine Christiano, faciem ficta gestare, quibus simplicitas

omnis indicitur, effgiem mentiri, quibus lingua non licet appetere quod datum non sit, quibus alienum abstinentiam in speciem exercere , quibus studium pudicitiae est. Atque utinam miserrimus ego in illo die Christianae exultationis vel inter

calcanea vestra caput elevem,Videre,an

cum cerussa, & purpurisso, dc croco, dc in illo ambitu capitis resurgatis, an ta liter expictam Angeli in nebula sublevent obviam Christo.

Τὼm De cetero cultu corporis moderando. in eo sic monet Τertullianus: Quamobrem erisse. pqu ga vestitum quoque,& reliqua compositionis vestrae impedimenta, perinde vobis curanda est amputatio, & decessio redundantioris nitoris. Nam quid

prodest, faciem quidem frugi, & expeditam , & simplicitate condignam divinae disciplinae exhibere,cetera vero corporis , laciniosis pomparum Sc deliciarum ineptiis occupare t Hae pompae quam de proximo curent luxuriae negotium , & obstrepant pudicitiae di sciplinis,dignoscere in facili est.

Clemens Alexandrinus non minus acerbus in tam sterilem solertiam: Tur-c.a. pe est, inquit, pudicam facere flaventes pilos, sed & genas fucare,dc oculos depingere.Non intelligunt autem miserar,

se propriam perdere pulchritudinem dum