장음표시 사용
181쪽
SECTIO I. COMMUNIA UTRIUSQUE RESTITUTIONIS
177 et ipsi non sine gravi in re gravi culpa theologica eos prohibere neglexerint. Immo si animal, quod in custodia tua est, damnum fecerit ut puta, si bos in alieno depascuit, si calce, aut cornu sinriit; si anis in taberna solutus ingredientem momorderit 41ὶ si ferox animal velut leo, ursus, evasit et nocuit 42); tecum damni agitur, quando non sine gravi tua culpa haec acciderint 43ὶ Huc demum spectat si ex re tua, nempe Vitio ipsius rei, non UO X-trinseco casu damnum mihi contigerit utputa ex aedibus incuria tua, aut Vetustate, collapsis sed si plures fuerint eius rei domini, quisque pro sua tantum parte tenebitur 44).211. M liis autem, nemo, nec is qui damnum sua manu intulit, nec is qui iussit, aut consuluit, excusatur quod se non dante, Vel iubente, vel consilianto, alius certissime damnum fecisset suis manibus, Vel iussum, aut consilium dedisset: nam fecit, dedit. Et seo, qui ipse damnum intulit, estniti iuris est 45); de eo qui iug-cent quod strectari non licst: at aliis merito imputatur, quod taleS habeant L. Nec Narat et . ex L. Proculus, Ad L. Aquia. . Qitos habere instar maleflcii elint L. 1, ult. De A. et O.). Ceterum, OmnΘS hactenus memorati ita demum tenomtur, A gravi culpa trili in foro externo Cit. A.), theologica in in
tur si bigatus erat: nam exinde R-tis quisque admonetur, ut eum QRVent.
42 Ex C. G. 1985 It. 1184. Contra cit. L. 1 g In bestiis, qua
caVetur, damni cum domino agi non ΡοSse, quia desinit dominus Seso V.
ψω. XXI, 9, 35, 3 . 43 Ad haec, si animal, Sine
cuiusquam culpa, damnum Noaeam, seu potius pauperiem fecerat v. , si canis momorderat, o cornu ferierat, a duo animalia commiserant)lex velut in ipsum animal actionem dabat. Nempe statuit aut dari quod nocuit, aut noxae aeAtimationem Osferri atque ideo nisi animal mortuum fuisset et non ab eo noaea capti sequitur', cuius animal tunc fuit, cum noceret. Sed uiu tunc erat cum peteretur L. 1 ff. InSt., un. Si tu iuris. φ . De Oaeret s
1156. Non quo, te. cui nempe, etSi PraeViso, noe potuit Occ irri puta, Si subita terra depression asdificium ruerit non item si aqua vitiaverit fundamenta L. 24 φ idem Servius, d.). Incuria etsi culpa theologica exsulet ut puta Si aede reparare distulerit naturali sua ignavia, et dosidia; vel distentus curis foris gravioribus hei enim velut in quasi
dificium ponit cum vicino inire intolligitur aliud iuris os si illud reparare non potuit, quia impossibilium nulla est obligatio . Nec damnum tantum refundere debes, es et id quod intereest ut ecce i, quia Sua RedeS non fulsit, inquilini vicinae domuΗiuSt metu migraverint L. 28, Md.). Item si arbore vicini vetuestate corruptae non item si vi tempostatis Confractae, aut avulsae in meum deciderint, et aedibus meis, vel segeti
Aquit. Lugo, XIX, 5, etc. Et si alius dedisset, is teneretur. Alioquin, Si duo trabem sustulerint, quam singuli
tollere potuisSeut nemo Θneretur,
182쪽
17 LIBER III. - TRACT. II. TIT. III. DE RESTITUTIONEI GENERE
sum vel consilium dedit, merit recepta contra nonnullos antiquiores et certa sententia est 46) Alia causa egi eius, qui tibi cooperatur; nam si tu sine ea cooperatione adhuc dedisse damnum, e cusatur 47ὶ Vix enim, aut ne vix quidem cooperari videtur is, qui superVacaneam operam prae8tat Prol. l74 n. 92ὶ Eoque magis excusatur is, qui non prohibuit, si intellexit, Vel putavit, se frustra id conaturum.
DE RESTITUTIONE FACIENDA.ART. I. Quid restituendum sit. 212. Restitutio est in pristinum repositio φ 1943 sic igitur facienda est, ut damnum passus recipiat omne id, quod sine e damno habiturus fuisset si , neque plus, neque minus; sive, uti Nostri alui facienda est ad aequalitatem 2 . Duo igitur necessario exigit restitutis ut restituatur id quod ademptum fuit, et id quod interest. Et primo, id quod ademptum fuit sive existimatio, sive res et si de re agatur, is qui tenetur ex iniusta acceptione, restituere debo ro pretium is qui ex re iniuste accepta, rem ip8am. De re et pretio dicam postea ordiamur ab eo quod interest.213. Id quod interes est, quantum ex facto tuo mihi abest, quantumque lucrari potui 3). Hoc cum in acto non in iure consistat, in foro externo aestimandum est arbitri boni viri 4ὶ et in dubio ad minimam summam deducitur 5ὶ in intern ex assecta, idest opinione laedenti s 230, . ). Proinde in hoc foro id solum, idque totum praestandum est, quod saltem in confuso, praevisum fuit 63.
Hanc praestationem cessare aequum est statim ac damnum passus si Soto, IV VII, 3; 0ss , II, puta, exusti aedibus, qua partim
13, 2. habitare, partim locare solitus fue- 47 S. Alph. II, 64. Ut puta, si te ram, pensione et qua cogor solVere,neat sciatam et, qui ascenderet sine et qua percepturus fuissem, quoad susiuinitio S. Alph. III, 563, in h.). aedes reposita iterum habitari, Iuverit nunc singulas restitutio cari possint. Et si ex quadriga, Vel nis causa complecti notissimis penes pari equorum, unum occideris, debeSNostros versiculis : Iussio 203), nedum occisi pretium restituere, Sed
183쪽
SECTIO I COMMUNIA UTRIUSQUE RESTITUTIONI 179
potuisse aliam aequalem rem comparare seu preti sibi persoluto ab eo qui damnum dedit, seu citra Omne suum incommodum iecunia sua sed illis iustitia versatur quia pretium succedit in locum rei , hi caritas ideo, si non comparavit, iure restitutio cessat, hic
non item. 214 Dein resa et hoc expeditum est, neque enim dominus cingitur pro re sua pretium, Vel ultra supremum, accipere Di 27 n. 8 . At si res consumpta, interempta fuerit, Vel dominus malit eum furedamni agere, solvendum erit quanti tune aluit, cum interempta, consumpta est aut si adhuc exta penes alium quanti Valet nune,
quippe eo usque ua manet. Et ideo, seu pretiosior, seu vilior sit facta seu melior, seu deterior, lucrum, damnum totum suum est; lucrum quodam quasi iure acce88ionis, damnum qui eousque re8gui periculi fuit 73 non item quanti pluris valuit ante aut quanti postea vendi potuisset, nisi forte eae eo quod in errat 83. Et in primis hoc nomine tenetur qui restituendi moram fecit, si interim regaliquo fortuito eas sit acta deterior, quia mora praece rete, etiam casus fortuitus imputatur 93 debuit enim periculum timere, et vere ex iustitia, cum eam detineret iniuste l0). Quaeri potest, quanti aestimanda sit res, si eam consump8eris mox interituram; velut in incendio, naufragio, in direptione urbis, in latronum incursu Et proculdubio tanti aestimanda erit, quanti eo tempore omnibus valuit g 106ὶ sive e tempore periculum latuit Il), sive apparebat si 2). At si consumpseris ereptam iam a te e periculo,
T Lugo, XVIII, 127, 131. Quia XVIII, 128, 143. Et iuro prorsus,
tunc sestitutio ex iniusta acception quia non eae post facto, sed eae pr-- deberi incipit a quo ideo tanti res senti statu damnuri factum it, Ne aestimanda est, quanti tunc omnibus ne estimari debet L. Est et
pta, aliam carius emerim aut si il- 12 Lugo, Oc. it. n. 144. Atquelam pluris Venditurus, non item si ideo mi in cipso periculo. V. in statim consumpturuΗ, fuissem. ipRo incendio, aut naufragio eum con-
9 C. , De Deposito. empe si sumpseris, nihil tibi restituendum non ofuit culpa theologica Lugo, erit, quippe tunc nihil aluit L. it., XVIII, 36), atque ideo si periculum g 1, ad L. Rhostiam L. 14 g 1,
mature animadvertit, et praecavere Depositis Salin. 13, 1 b1). ametsi potuisset facillimo potuissem ex his periculis 10 V. Lugo, XVIII, 143 145. eam eripore, et domino artum te- Alia cauSa est eius, qui rem e e clam SerVare quippe hoc non iurioido eripuit, qui si haec in periculo titia iubebat, sed caritas g 199,
iterum esse coeperit, tenetur eum n. 16). Dixi in citronum incursu, servare, non ex iustitia, ed ex ea nam et hic in iure inter castis for-
184쪽
et servatam, quia non desinit esse cuius fuit, asstimabitur quanti per se eo loco, ac tempore, valuit, detracto tibi laboris, et periculi
215. Et haec fere expedita sunt difficultas esso potest, si sorte aestimati damni sit incerta Et siquidem nunquam certa nori intest V. c., si prohibueris me ad parochiam concurrerH, incertum huius rei in praesens aestimari debet 14). Secus utputa, si sata mea laeseris), expectandum erit, ut damnum appareat Verum si convenerit in praesen aestimari, aestimatio quasi alea erit; quae subinde nec augmentum, nec diminutionem recipit, si postea ny ruerit maioris vel minoris damnum revera fuisse 163. 216. Ad ultimum, quia restitutio facienda est ad aequalia em, cavendum est, ne damnificator ditior stat ex re eius qui damnum patitur neve is ex re, si industria damnilicatoris licet hic sit fur, aut praedo flat locupletior 16). Orm locupletior, seu ditior ex re aliena factus is dicitur, qui sco aliquid lucri fecit l73 idest, qui ex ea patrimonium suum at it, ut puta, si ex pretio si alienae nomen secit, aut aliam rem emit 183 vo illud non diminuit 193,
surrepta fuerit, a quibus facile pretium repoti potuisset. At quod Lessius II, 12, 92 hoc extondit etiam ad iniustam hostium incurSionem, quis hi emerentur, quod et ibo latius docere, et S. Alph. III, 620 v. Diaei 1' probare videtur, displicet et pintior omnino mihi est sensentia Lugonis docentis XVIII, 27 id solum
Spectandum eSSH, quanti in eis rerum adiuncti vendi potuisset.
IV, 2 Verum hoc ex bono et aequo aestimari obst quid enim si in domum rem detuliΗt -- comedendam γHactenus de eo qui rem alienam consumpsi mox interituram aliud iuris est si eam retinebat iniuste, et mox interiit, aeque apud dominum intoritura Lugo, L c. n. 142); de quo serius. Quae duo multi ex Nostris, doctissimis licet, permiscentibus, implexam et dissicilem hanc mu- teriam reddiderunt.
Ibi, si exinde rem suam meliorem habuit, aut non deseriorem.
licet, ut ibi ologantissime dicitur, hoc ipso quod non pauper est factuε, locuplesior est. Veluti si x pecunia, quam hereditariam putavit, aut fuditivam, filiam dotavit, roditores dimisit. Et in primis iis re, Vel Ρε-
cunia aliena necessariam rem sibi emit, quum de suo nec sario erat
empturus L. I, Solution.): putas alieno humonto aluit amiliam; vel eae pretio domum labaxitem ubsit immo i donavit, alias tantumdem de suo donaturus L. Seis ML 28, De Petit heredit.). Quamobrem, si quis V. , Ris heredem AB, Vel solum heredem putans, lautius Vix rit, quasi diVes esse coe pit, adhuc uidobitur factus ditior in his, quae solebat ipse erogaro ante delatam
185쪽
181idost, si ex ea erogavit, quod alias de su erogaturu fuisset, V. c., necessaria ad Vestitum, ad vicιum. At vero si rem alienam minoris emit, aut pluris vendidit, eatenus videbitur laetus ditior, quatenus iusti pretii nnes non excemit; nam quod ultra citrave mi, aut furtum est, aut compendium ex liberalitate ementis, aut vendentis. Sed etsi iusti pretii fines non praeterierit, si quid rei suae vel l bori vel industriae tribuendum sit, non videbitur in his factus ditior et in primis si, ut rem carius distraheret, eam sui periculi
sedit 20): sit si illam donavit, et antidora remunerationem accepit, in hoc olum videbitur factus ditior 21). Quid si id, in quo factus fuerat locupletior, postea ei depereat et si ex eo patrimonium suum auxerat, non idebitur factus locupletis, et planum est 223 secussi non diminuit, quippe alias de su impensurus, et congumpturu8 fuisset 23). Age modo; qui et rem adomptam vel pretium restituit, et id quod interest, i ad aequalitatem restituit quid igitur, si ex a naturaliter aliquid lucri fecerit, quod dominus facturus
At si neque patrimonium suum auxit,
noque Miminuit, non videbitur factus ditior ex re aliena, puta, si in impensis voluptuariis erogavit Cit L. 3 Sed si mutua, De in rem Ner-- quamvis dilapidavoris, ordiderit, in turpe usu consumpserit L. 28, g Consuluit, De Pela here f. sLugo, XVII, 18); neque enim Spectatur, an bono, sed an lucro domini accesserit quod consumptum os, Cit. L. Necnon). Atque ideo is quies Eolum heredem existimavit, nihil ex his in portionem suam imputabit Cit. L. 28 Adeo). Quid, si ex pecunia aliena ei solvit, quem falso creditorem existimavit 'Utiquo ditior factus videbitur, quia indebiti repetitions habet Cit. L. 3, Sed etsi errat u); sed si pecuniam Suam Pu--Vit, actiones cedere potest Ex it.
si vitulum furtivum saginaveriΗ Si in re aliena aliquid impenderis con--rVandae eius causa Si eam alio ad-VΘxBris, et carius vendideris. M inprimis si, etc. Exiit L. 62); puta, si rem furto ablatam advexeris distrahendam clues loco plurimi erat, cum periculo incidendi in latrones; ideo si pecuniam furtivam foenori
ris. Et nihilominus quidam ex Ostria putant, industriae venditoriΗ tribuendum ess id, quod pluri supra medium pretium vendidit. Quo iure, sodes 3 Quid, si emptor ipse pretium summum obtulerit V. L. 2b, De Petit mred.)
Miuna, quia species lucri est, beneficii debitorem sibi acquirere L M, De Furi.).
22 Ex cit. φ Consului . Veluti
si ex pretio rei diana nomen fecit, Vel praedium, domum emit si postea debitor solvendo esse desierit, medium inundatione, domus terraemotu perierit. 23 L. 18, Quod mesu cauβa. Puta, si eunti ad nundinas, frumentum familiae necessarium mendi
CRUS cum pecunia non ua, haec ei surrepta fuerit vel emptum frumentum postea fuerit corruptum, vel Rr-ουerit; nam alia pecuniam uum Γω
gasset L. 3, inde, De is rem eriso): si, oum laribu careret, domum sibi comparavit quae posse terraemotu corruit Ex citi inde .
186쪽
182 LIBER 111. TRACT. II. TIT. III. DE RESTITUTIONE IN GENERE
non fuisset ut puta, si rem surreptam, quam dominu Venditurus fuisset quo tempore minus alebat, ipse quo tempore pluris fuit carius vendidit, num et hoc restituere debeat quidam negant, ne plus sit in restitutione quam in damno alii affirmant, quia quod e re mea provenit, meum est hoc Verius 24 . Et contra, restituere debet lucrum quod non fecit, si dominus facturus honeste fuisset 26).ART. II. Quando, cui, et a quo, et quomodo restitutio sit facienda. 217. Obligatio restituendi ex iniusta acceptione te non obstringit nisi certo moraliter con8tet, damnum revera sequutum l), et te auctore 2 sequutum fuisse. Quamobrem, si cui iusseris, aut persuaseris damnum dare, et is dederit, quamdiu non apparet iussu, vel consili tu dedisse, et non potius sua improbitate et nequitia)restitutionem cessare verius est 3, quia non semper iuraum auteonsilium est causa damni 4). Quid igitur, si duo seorsum, sed eodem temporis momento, praestiterint causam damni, sed unus solu nocuerit, nec uter appareat V. e. duo in eumdem bovem telum iniecimus, et, uno solum ictu percussus, interiit ignoratur me ne an tuo. Sane neutrum teneri, cum bos fuerit occisus aut utrumque in solidum cum unu occiderit, utrumque iniquum Videtur ergo uterque viritim, quippe aut occidit, aut fecit ne ast pareret uter occiderit, quocum damni agi possit 5 . Dixi eodem, etc., nam si diverso is qui posterior feriit ita demum tenebitur, si animadvertit, altem in confu8o, se in his rerum adiunctis, reddere 24 L. 59 De Pesit hered. L. 23, 3 Less. II, 13, 38 S. Alph. III
Neque refert, De Aedilit. edicto: 562. S. Alph. ΙΙΙ. 621. Inhonesta quo 4 D. h. 2, 2, 2 T. quo lucra L. 56, De petit hered.): 5 EL L. 30, De Testam uia. veluti si domum locavit aleatoribus, Lugo, ΙΙΙ, 23 XIX, 22 V. S. ΑΙ-
meretricibus, et i leo pluris locavit. phon. III, 658. Idem iuris si in eo, 25 Cit. L. 23. uni redhibe qui suMagium cum aliis iniustum turetur. Ut ecce, i aedes non locavit, lit, et dubitat utrum suffragia sum- quas dominus locare solitus fuerat; si cientia ante vel post suum lata suo- ex prato hortum voluptuarium fecit rint Lugo, XIX, 22 S. Alph. 566). 1 S. it,h. III, 562, V. Securi Secu Si duo mihi, V. , ΘOrSum
do Ex L. 15, Ad L Aquil. V. , nummum dederint, unus probum. Lsi cui dotraxeris, quamdiu tibi mo ter adulterinum ne appareat uteret aliter non constat, quore idem hunc dederit, neuter, ne pro rata,
apud auditores obtinueris S Alph. tenebitur Exiit L. 30 et S. Alph., III. 998). 62 v. Concina), quia non eΗt idem 2 S. Alph. III. 65S: EX L. 46, nummuS. Cum Strammia, Ad L. Aquit.
187쪽
incertum auctorem damni 6). Porro quid restituendum sit, a quo, cui superius dixi. 218. Ubi autem nulla dubitatio Oecurrit, restitutio, in acceptione iniusta, acienda est ab eo, qui damnum dedit ei, cui datum fuit damnum eoque forte, Vel hoc ita functis, ab heredibus, vel heredibus, pro portionibus hereditariis. In re iniuiae accepta, acienda est ab eo, penes quem res extat et ei est facienda cuius iustior ost spetitio sed de hoc latius suo loco. Si eri nequit damnum passo vel heredibus), intererit, si quid opinor, utrum is ignotus sit, an incertus. Si ignotus idest, si quis passus sit damnum neque scitur, neque adhibita diligentia sciri potuit, nec probabile est resciri posse aliquand*, restituti pauperibus Vel in pia causas est facienda 7 . Si est incertus idest si quis damnum a te passus sit
non penitus ignoratur, nempe, si scias, unum esse, V. c., e quatuor, aut quinque), facienda est omnibus pro rata dubii 8). Denique si damnum passi, plures Vel plurimi fuerint, sic facienda est, ut
omnibus, Vel quamplurimi eorum prosit hinc, V. c., et a mercatore, qui falsi ponderibus, mensuris usus est; et ab eo, qui ultra pretium supremum vendidit, hi est facienda, qui ab eo emerint; aut, si id dissicile sit, facienda erit vilius vendendo eo loci, ubi vendidit carius et si ne id possit sine incommodo gravi, restituendum erit pauperibus eius loci, ex praesumpta Voluntate eorum qui damnum passi sunt sed si aliis restituerit, probabile est, non osse letale s) 219. Et protinus est facienda, quia damnilicator semper in mora est, et in statu damnationis 10). empe, si non caret culpa theologica suis impensis, et e loco unde illam subtraxit, vel ubi nunc extat, arbitrio damnum passi secus, impen8is creditoris, et ubi res extat sine tu dolo malo il) nisi forte sit in mora ex hac enim possessori . f. aequiparatur. At si pretium restituendum
6 S. Alph , III, 6 , in fi Veluti re nempe scpraesumpta domini,
si nupta adulterata cum Cato et Seio, luntate), ceu putant olina et Lugo, conceperit, nec Sciat utrum ex illo, an ex dispositione iuris Canonici, uti an ex hoc, si i primum adulterium VaSq. et LeSS. V. Lugo n. 144, etc.).
134. Adeoque tibi rotinere poteriΗ, 28. Hi vere si pauper Moli. III, 4T; 10 D. h. 2, 2, 62, 8. omnes; Less., II, 14,41 Lugo n. 148). Quae Salm. 13, 1, 261. stionis est, utrum haec reΗtitutio sit 11 LL. 10. 11. 12, De R. C; facienda pauperibus ipso naturali tu L. 49, o De via. I.
188쪽
sit, possessor m. f. restituit ubi creditor petit; . f. possessor atque ideo si non est in mora restituendi), ubi ipse domicilium lavet 1 M. 220. Ad extremum, restitutio facienda est, in re graVi Sub gra-Vi sive damnum graye fuerit per se, sive per accidens in re ero undequaque evi, acienda est sub levi. Hae diglinguere interest maximi quia si facienda est sub gravi, poenitens ante eam factam,
regulariter, absolvendus non 8t. Haec autem aestimare, confessarii cum primis ossicium est, quia plerumque e conditione quoque pedi 8Onarum, locorum, temporum, singulariter aestimari oportet itaque
ob oculos habere debet regulas alias a Τ traditas 13). Sed in primis oportet animadvertere, utrum is qui alicui damnum intulit, illud intulerit simul et semel an iterando, per plura damna levia ad materiam denique gravem pervenerit, quia in hoc posteriori casu duo ei prosunt; nam et materia dimidio graviori pus est, ut ad letale pertingere possit et haec damna, si modica fuerint, quindecim dierum spatio; in prope gravia, bimestri inter unum et alterum interiecto, coale8cere non intelliguntur 14).
DE CAUSIS A RESTITUTIONE EXCUSANTIBUS.
restitutione, undecumque debeatur, excusant V ex parte damnum passi, si is remiserit debitum 2' ex parte debitoris, si is nequeat restituere 3 'ex re ipsa, si haec aut omnino, aut sine damno gravi ipsiusmet repetentis, vel alterius, restitui non possit; aut perierit fortuito casu.
12 Ex cit. L. 49 C. G. 1242 - vel quatuor vel octo 3 divul-Ιt. 1249. μου, prout eis, si X proprio secti- 13 Prae oculis habeam S. Al gali detractis sumptibus, nihil Θ-phonsum, duplicato saltem, e eo dundat- aut parum- aut multum- aut tempore, quo i ViVebat, rerum pre plurimum, trium et forte minus Qveltio V. g 107 n. 30). Itaque, pro prae quutuor Vel Septem - Vel decem. De- senti nummorum alore, Semper levo mum D quoad persona morales per se esse dixerim damnum, quod quae habent corpus collegii damnum ad unam libellam circiter non per graVe St, quod decem, Vel Si fuerint
tingit, etSi mendico contra, grave opulentae, quod viginti aestiviatur per se, quod 30 circiter libella ex S. Alph. III, 27, 28). Ceterum, superat, etsi ditissimo, Vel regi sue quod parum diSint v materia gravi, rit illatum. Intor haec damnum re nihil diatare intelligitur Less. 12, latit e, idest ex personis, metiri de 32 V. Magnotta, r. IV Disp. ΙΙ, Q. bet reor igitur grave esse 1 pati I, Cap. I, ). peribus, idest mendico, vel opera 14 S. Alph. ΙΙΙ, 530. Quid si in
riose vel artifici, damnum unius ii novissimo furtulo non animadvertit, bellae, vel duarum, Vel duarum cum Se ad materium denique graVemie
189쪽
SECTIO I. OOMΜUNIA UTRIUSQUE RESTITUTIONIS
185ART. . Si damnum passus remiserit damnum. 221. Ρrincipi debitor liberatur, si damnum passus ei remiserit scilicet, si is remittere iure potuit et sciens li, et volens 2 remiserit. orro remissi instar donationis est ideo nunquam praesumitur, nisi sorte in casu aliquo speciali, et ex iustissima causa 3). Et eum fuerit sacta, strictae interpretationi est nec ad alias ros, vel ad alias personas trahenda erit 4).222. Sed quaeri potest, an esset restituti eius damni, quod ipsemst damnum passus potuisset impedire sine incommodo gravi. Et si alter posuit inadaequatam V. Prol. φ 58 n. 21 causam damni, V. , si animal percusserit non mortifere, quod postea domini negligentia periit, conVenit percussorem teneri de Vulnorato, non de occiso, 201 n. 33): in adaequatam, puta, si aliquis ignem tuae segeti admovit, quem tu iniecta protinus aqua, extinguere potuisses, dubitari potest; quia ex uno capite vere is damnum vult volenti autem non sti iniuria ex alio vero iustitia neminem cogit damnum a se prohibere, ut restitutioni eximat damnificatο- rem, licet id exigat caritas rati brevis et urgen8 utcumque possidet obligatio restituendi.
antea tenebatur sub levi: viderint sapientΘS.
V. , i remiserit, qui e pauperem finxit, is non liberatur.
45, etc. Ex hoc capite, remiSSi non intelligitur nisi forte vere animum donandi habueris), si partem debiti accepto tuleris debitori, qui alia sol- Vere non vult, nisi ossicio iudicis; vel eo quod alioquin minatur e foro cesSurum; et i qui, etsi revera non SSet Solvendo, partem d0biti obtulit a lege ut reliquam accel toferres Lugo n. 49).
Probat. Leess. n. 35 V. S. Alph., III, 700. Nec Veriuου, riseSumenda est, eo quod damnum RSSu perSequutus iudicio suerit damnificatorem, isque per sententiam iudici poenam
Ad alias res quamobrem si quis morien proteΗtatu fuerit, e remititere occisor omnem iniuriam, d damnis sibi illatis hoc accipiendum nonost Lugo XI, 60). Ad alias pera
stitutionis obligati essent in solidum uni remiseris, pars eius dumtaxat remissa intelligitur nisi is uorit praecipuus auctor damni Ex L. 63, De viction.). Quid, i debitor, cui ob inopiam remissi facta fuit, ad pinguiorem fortunum devenerit, an teneatur Solvere Negant Bonacina,
bene, nam ita demum is negat debitorem liberari, Siciliqim eiu culpa, aut fraus intervenerit. illi sontentia
190쪽
ART. II. Si debitor nequeat restituere. 223 Deinde ex parte eius qui damnum dedit, excusat impotemtia, Vel damnum grave. Disquisitio apud ostros dissicilis et perob-ουcura, propter Varia eorum sententias, quippe iure fori exterioris hei non utuntur, et merito. Sane, recepta apud eos regula est: tamdiu posse debitorem restitutionem differre, quamdiu creditor non potest eam urgere salva caritate si in immo nam et hoc receptum videtur quamdiu, restituendo, debitor multo gravius egeret restituto 2), quamvis in hanc necessitatem sese coniecerit culpa sua 33. In his igitur anfractis, restitutio, regulariter, non omittenda, sed differenda est, quamdiu spe erit, ut saltem heredibus, Vel ab heredibus steri possit. Sed multum interest, utrum Versetur impotentia debitoris, an damnum impotentia inopis est, damnum etiam divitis esse potest. Impotentia ita demum excusat debitorem, si restitutio fleri nequit, nisi ex necessariis suae conditioni, seu statui idest, quin ipse excidat e sua conditione, seu detrahendo quae sibi pro sua conditione nece8saria sunt, seu Viliorem, pro sua conditione, artem, vel ministerium exercendo 4 . Sed ipse necesse habet x suo vectigali sumptus resecare, quotquot necessarii omnino ei non sunt, et quam parcissime Vivere b); et si quae occasio acquirendi sibi occurrerit, ea uti debet, ut restituendo par steri possit 6). Amplius, si statum seu conditionem huiusmodi illicite fuerat adeptus, ex hoc capite nullatenus Xcusatur Τ).224. raeterea excusat damnum grave 8). Damnum hic accipimus, non iacturam sive rei quae re8tituenda est, sive lucri quod ex ea fecisti, vel facere potes sin immo, regulariter, nec honestum lucrum,
1 Less. II, 16, a u. 21 Lugo, eum Statum perVenerat, V. , furti XXI, a n. 8 S. Anton. laym. XII, SuriS, Oto. non e Suo Statu decidere,1 Croix, ΙΙΙ, ΙΙ, 30 S. Alph. III, Sed ad pristinum redirs intolligitur 698 702. Alias, quando et quamdiu luess. 16, 29). Sed etsi licit ipse
dominus non est rationabiliter invi ad eum statum devenerit, non si ei
tus Salin. 13, 1, 282 Croix 424). indulgendum idotur, ac illi qui a 2 Laym. L . Lugo n. 10: Sui maioribus eum Statum accepit. Salm. n. 267. Etiamsi restitutio fa- 6 Salin. n. 269 S. Alph. l. c. cienda sit ex re accepta Less. 16 15). Timoli.. o. II. D. 435 Sanch., 3 S. Alph. III, 702. Utputa est, II. VI, 4 9 iugo, XX, 132 V. n. b. Vivendo luxuriose, facultatibus lapsus S S. Alph. III, 69T.