장음표시 사용
191쪽
187 quod ex tuis rebus, Vel negociis tibi, facta restitutione, amittendum foret 10), sed praesentis rei tuae familiaris detrimenta sit . Grave; et si de restitutione disserenda res est, excusat quodvis damnum grave i2ὶ si de omittenda graviori quidem damno opus est, sed quodnam hoc, deflnire perdissicile est 13ὶ Quid, si etiam dominus
gravi necessitate laboret utique is potior erit, si vel res restituenda extat in specie, vel ille in eam necessitatem coniectus est per damnum a te illatum 14 . Nec excusari8, quod restituendo, in gravem necessitatem te coniiceres nisi forte iam ea laboras, et restitutione facta, longe ingravesceret 15 . Dixi gravi: nam si uterque Versatur in extrema necessitate, cum omnia in ea sint communia, res incipit eius Me qui eam abstulit dum ne, auferendo, dominum in eam necessitatem coniecerit si6ὶ vel is
10 Less. 16, 23. Dixi regulariter; nam et lucrum faciendum excusat, si dominus nullum o dilatione damnum capit, et debitor eo lucro opus habet ad alios roditores dimittendos Salm. 13, 1, 271); si si restitutio rovi sit differenda. V.Crota, ΙΙΙ, II, 24). 11 V. Salm. 13, 1 171, t . 12)Less. II, 16, 21 Laym. XII, 1 Salin. 13, 1, 267 S. Alph. III, 598 702. Ut ecco, si ad restitutionem
iaciendam nece8ου Sit re suas multo minori distrahero, Vel his carerΘ,
quae sibi multum lucrosa sunt V. Lugo, XX, 186, te ). Ceterum, d
exigit, in debitis x facto haud illicito, damnum duplo in ρbitis ex delicto, quadruplo maius; quod . Alphons. n. 202 non videtur improba
ce8s habeas praedium vendere 100 aureis, quod valo 200, aut 400.mihi, si restitutio facienda est eae delicto, quadruplum, quod erat poma dolicti gi De Obligat et me eae delici. V. II Regum XII, 6), videtur prorsus immodicum dicam quod sentio ego vermiculus et pulex. Si restit. tio debetur eae delicto, quando cari-ritas non patitur ro iniuste acceptae restitutionom exigere cum tanto debitoris dispondio quod in asstimatione boni viri esse debet puto eam in praesens non obligare; et si dispendium subest in re damnificato 6- mittonda, rem distrahendam esse et pretium domino remittendum V. Lugo, XX, 189 S. Alph. l. c.): et con- Sequens est hi quae superius dixi 223 n. 1. Secus, ut si quis . f. rem emerit a fure, cur damnum patidobst 3 nam sufficit eam restituere ubi os sine dolo suo malo. Ceterum, si rostitutio tota simul fieri nequit, per parte facienda erit. Et si nullatenus, Vel non sine gravi9simo diου- Pendio, neque res, neque pretium domino restitui possit, restitutio facisnda est regulariter in in cau-S.
S. Alph. 701. In necessitate inquam, Sive tui, sive alterius Lugo, XXI, 4); st planum esti 101). Dum ne, etc. Alias daretur bellum iustum ex utraque parte Less. II, 16, 13). Sed an postea debeat restituere, Si poSSit, pretium rei Non puto, quippe Su
perveniente extrema neceSSitare, res
sua licta est, sive licite penes sofuerit, sive illicito.
192쪽
prior in eam inciderit, quia exinde res communis amplius eri non potuit. 225. Ad haec restitutio cessat quoad fleri nequit sine damno gravi bonorum superioris ordinis; utputa restituti rei familiaris, sine aestimationis, huius sine libertatis aut vitae dispendio 17 . Dixi damno gravi, nam si minima iactura foret, teneretur, quia non semper bona superioris ordinis pluris uni si 83. Quod si uterque Versetur in eodem damno, aut periculo, ei quoque potior est is qui nihil nocuit 19ὶ An igitur excuset a restitutione periculum grave gravis damni spiritualis etenim pericula huiusmodi, etsi
superioris ordinis, nihilominus ex gravi causa ea subire licitum ost. Et si tuum hoc periculum sit, puto non excusari, opitulabitur enim, ut alias, Deus si eum oraveris ut puta, vi nequeas aliter re8tituere, quam chirurgiam exercendo V. b, n. 33 sin alterius, cui tu consulere debes, veluti si nece8se habeas liam collocare, ne pudicitia periclitetur, excusare omnes docent 20ὶ et recte non enim sci8, an te pro alii orantem exaudiet Deus.
226. Quaeri potest, utrum is qui restitutioni obligatur eae delicto, si impotentiae, vel cuiusvis damni gravis causa distulit restitutionem, praestare debeat quanti ob moram factam interest creditoris Sententia communior et probabilior amrmat, quia etsi praesens mora careat culpa, culpa tamen in causa fuit 2l in sententia minus communi negat, quia impotentia vel damnum huiusmodi purgat
17 Ex C. 9 De Poenit. Laym. iiii patrimoniunt, quam digitum, e
653 v. Seri dices. Itaque i, periurio niatus est, cogitur dicta retractarct tuo. Cuius, I indebitum Solvere, etiam cum suae existimationis doti4-2 si infamias, i vel triremi mento qui falso Suo teRtimonio, R -nibus, vel 4 capiti damnatus est, cusatum in capitis diΗcrimen addu- non cogeris cum tuo existimationi Xit, tenetur suum testitimonium m in Q casu , vel libertatis in ris, vocare etiam cum periculo vitae.
rium fateri. At cogeris profecto cum ut periculum sit, ne illi furtis sodetrimesnto, non tamen inimodico, o dedant. Oria tu consulere, Secus Ai, lius rei familiaris in ' Ε S. Ab v. in ele0mosyna facienda SSet.
18 Sot , IV VII. 2 Laym. XII, debeat restituere ex iniusta accepti 2 Salm, 13, 1 283 S. Alph. III, ne an ex re iniuSte acceptis, x ,h3. Quia non emnper, etc. Lugo, quo in Mora culpabili osse coepit
193쪽
morum, et damnum passus non rationabiliter est invitus 22ὶ mihi, si damniflcator id praevidit, saltem in confus et praevisionis tempore nulla suberat iusta differendae restitutionis causa, prior Sententia Vera prorsus videtur; in minus, posterior, quia restituti ametitur ex affectu, et aestimatione laedentis 23ὶ ART. III. Si damnum per se retiitui non omit. 227 Demum, si damnum in ea re datum sit, quae per hominem restitui non potest ut ecce si cuius fama onerata fuit proditis veris criminibus, aut membrum abscissum), Videamus utrum restitutio in pecunia numerata, vel qua alia re pecunia aestimabili sit facienda et si quis exinde in re quoque familiari damnum sen8erit, hoc ei sarciendum esse nemo dubitat, et manifesti iuris est 13. Secus, quidam affirmant, qhia, cum non potest idem reddi, id quod in potestate nostra est reddi debet 23; longe plures negant, quia restituti est in pristinum repositio, et iustitia suum cuique, non aliud, reddi iubet 33. Utrumque probabile; sed hoc probabilius 4), immo verius b). Ceterum si aliud aut legibus cautum sit 63, aut inter laesum et laedentem nec metu inductum, nec errore dece- 22 Roginat. X, 221, in . Νa-
n. 33. Et probabile putat Croix III, II, 252). 23 Demum ossa probabiliter
restitutio pro rata, si debitor, immemor debili S. Alph. III, 700),
donavori siliquid damnum RSSO.
ies. . . Si iS, cuius existimatio onerata est, loco motus fuerit, si is, cui brachium abscissum, impendia in curatione fecit, Vel operi caruit, aut Carituru est forte inutilis factus L. ult. De his qui deiec.).ma re. si oculum sit exclusum puellae, cui forma erat pro dote, Hic do ei augenda St, ut aeque bene nubere poS-
v. Restitutio Sot. Agor. Armilla, Silvester, te Nituntur Morii, XXI, 22, quo cavetur, eum qui mulierem Praegnantem percussit, At illa eiecerit, teneri marito quanti arbitri iudicaverint.
ult. De his qui desee. Et ita obtinuit Croix III, II, 299).mo obstat ψω. XXI, 22 nam praeterquam quod ius hoc positivum fuit), Vel poenam continet, uti rentur Lugo XI, 11), Salmant. 13, 2 M), etc. Vel huc
non pertinet, quia etiam penes ΗΘ-braeo liberi erant in boni patriΗ-
familias V. IV Regum 41 Mawιh.. XVIII, 25); et vendi poterant L it.,
alium percuSSit, opera tantum eius et impensa in medicos restituere iubetur.
6 V. C. Poen. It. a. 38 quo iudici fas est, pro quovi delicto, quod
personae, Vel familiae alicuius honorem laedit, etiam omni saeclus du-mno, reum condemnare in certam aliquam pecuniam Summam. Quin olim alicubi, et nunc apud GermanOS, PTO animi quoque moerore reStituti con-coditur. Disj1jgod by
194쪽
LIBER III. TRA . II. TIT. ΠΙ. DE RESTITUTIONEM GENERE
ptum convenerit, restitutioni locum esse dubitandum non est; nempe illic post sententiam iudicis, ut opinor hie statim ac laesus eam petit. 228. raeterea restituti disserenda est, quoties in praesens steri nequit sine damno gravi ipsius repetentis, vel alterius. Sed utrum hoc damnum cavere iubeat caritas, an iustitia ut puta, si quis ensem repetat depositum apud in Utiquo caritas, si ipsi tantum creditori restituti sit nocitur. 7):. sin alteri, quaestionis est, utrum restitutionem vetet, caritas, uti retur olina, quippe acti indifferens est 8); an iustitia, quia cooperatio est, ceu fert sententia longe communior sy Molinae sententia est fortassis verior quia haec cooperatio est materialis, nec proxima est; atqui cooperationem butiusmodi non iustitia, sed caritas Vetat. 229. Denique, si restitutio facienda sit ex debito, ut vocant incerto l04 n. ), cessat, impetrata a S. Sede compositione 10): incerta vero debita accipere debemus, i dominus ignoratur, nec amplius probabile est eum aliquando appariturum li). Sed ut compositio haec licite impetrari possit, et ut rata sit, necesse omnino est, ut subsit suffcien et iusta causa 123. Eaque rite facta, debitum extingui etiam in foro externo atque ideo domino, si postea forte apparuerit, nullam competere restitutionem, communius est 13). I Less. II, 16, Diab. 4; Lugo XXI,
26. Ut puta, si repetat, ut se interimat contra Sol. IV, VII, 1), non laeditur iustitia, quia volenti et comsontienti non fit iniuria visi forte
tinent, officio iudicis irrogandam.
Compositio, de qua hic nihil commune habet cum illa, quae fit circa
Θ quae iure canonico alicui extorquentur in poenam, de qua mox Sed
hic de ea re agitur, cuius dominus ignoratur; sivo 1 inventae sive, 2 o dolicto quaealtae, . , furto,
rapina; ive 3 restituendae ex contractu, utputa Si e g. Viator, ut
pauper tibi ignotus, aliquid pΘne te dep0Suerit, nec amplius appareat V. Lugo, VI, 132, etc.).
Est et alia compositio, quae OnCΘ-ditur de his quae restituendae Sunt ex iure canonico ut ut pro C-cepti Simoniace, vel a beneficiatis,
o omissam fidei professionem, Vel hora Canonicas. Haec in iuris di- Spensationem recidit atque ideo ta Rom. Pontifice fieri posse, et ab
eo tantum, etsi nulla iusta causa sit facta, ratam esse nulla unquam dubitati fuit.
195쪽
De utraque restitutione eomum. 230. Hactenus de his, quae communia sunt utriusque restitutionis; nunc de his, quae sunt propria utriusque separatim agendum est paucis nam distant in multis. Et in primis ex obiecto etenim restituti ex iniusta acceptione rem interemptam, restitutio ex re iniuste accepta rem aetantem supponit Verum quia hoc non est perpetuum puta, cum quis rem alienam tantum deteriorem secit, aut ex re aliena percepit fructus, quos consumpsit , plerumque concurrunt quando autem concurrunt, utraque, ut dixi 195 n. s), suo iure suisque regulis metiri debet. Hoc primum deinde restitutio ex iniusta acceptione nititur iniuria formali, restituti ex re iniuste accepta vel sola materiali iniuria nititur Datque ideo illa velut poena quaedam est, haec non item. At vero si quis ex iniusta acceptione lactus sit locupletior, in restitutione eius in quo factus est locupletior poena non intelligitur; ideo utrum eum teneat iniuria larm lis, an materialis tantum, vix ad rem pertinet: nam quasi ex iniusta acceptione tenetur de hoc igitur agendum erit cum de restitutione ex re iniuste accepta erit agendum quod Velim animadverti.
ART. I. Quo facto opus sit ad obligationem restitiaionis eae hoe capite contrahendam. 231. Haec restitutio, cui apprime convenit restitutionis deflnitio Diso n. 33, quod ad damnum passum, creditum est sed quod ad eum qui damnum dedit, est quaedam quasi poena pecuniaria , quippe patrimonium eius diminuit l). Quamobrem, ex hoc poste-
i Ex L 3, sianc. Si mensor. tiam iudici debetur illa, 3 heredes
ibiq. l. D. h. 2, 2 67, 2 Less. non tenet, haec tenet, e iure unins II, 7, 7 S. Alph. III, 5b0 Quasi nico ubique recepto. Itaque X partet Lugo, VIII, 59 g 196 n. 10): eius qui damnum dedit, est poena pe- etenim a mera poena pluribus distat cuniaria, quia diminuit patrimonium: nam 1 haec est poena dumtaxat, eius ex parte Mumnum laSSi. St. restitutio debitum quoquo naturale acti rei persecutoria Ε L. 34, Deest Lugo, XIX, 94); 2 poena sim A. et O.).pliciter post, restituti ante Senten-
196쪽
192 LIBER III. - RA . II. TIT. III. DE UTRAQUE RESTIT SEORSUM
riori capite, si quis damnum dederit sine iniuria, ut aiunt, formali, idest sine culpa theologica 2), sive, ut in iure dicitur vpressis verbis, in dolo malo 3ὶ restitudo cessat. Ideo necesse est, ut damnum dederit sciens, volens s 100 . Non tenetur igitur damni, qui, ' ignoravit, Vel non animadvertit ΡrOL, g 132, n. 46), se iniuriam facere; sive erraverit in iure, sive in facinoreaverit 43 ut puta, si in ludis consumpserit rem inVentam, ratus eam inventori cedere vel hereditariam, putans se solum heredem b); vel 2 noluit facere iniuriam ut ecce, si aliquem laesit per iocum, vel corrigendi gratia 63 aut compulsus vi, cui non potuit resisti 73 eoque magis si fecit, ut se tueretur 8 . Haec primum deinde, ' iniuria aestimatur ex animo et affectu laedentis s): nempe, si forte plus damni sit in re, quam in opinione eius qui damnum fecit; non contra, quia damnum sola operantis opinione non flι proinde is non tenetur de e damno, de quo a se gitatum non fuit; sive circa rem ipsam erraverit 103, 2 Sol. IV, VII, 2 Regin , ,
dicend. V. o. Ob Oram expertem
culpae theologicae. Lugo, VIII, 125).
Quod autem ob damnum quoque Oluculpa civili datum, competiit restit tio, hoc ex iure positiVO, non X R-turali, os repetendum et Vera poena
indebitum, sibi ignaro solutam L. 64, pen , De Cona indeb. . Et si rem
alienam vendidit, donavit et . ER- tenus tantum tenebitur, quatenus suctus est locupletior L. 28 Consuluit, De Petit Hereri.). t vero, Squi non ignoravit se iniuriam fucere, non excusatur, Si forte ignoravit obligationem reestituendici et planum est.
8 V. Di 91 n. 13. . , Si fugien hoStem, conculcaverit alienas Segetes, Vel uero per viam fusoes obtriverit equo, Vel curru Less. II,
navi mea Vi ventorum impulsa, in funes anchorarum alterius, vel cimn retia piscatorum inciderit, et funes, aut retia praeciderim, cum nullo alio modo explicare eam potuissem L. 29, 3, Ad L. Aquil.). Item i, incendii ab aedibus meis arcendi causa, vicini
aedes interciderim L. 59, I, E . alia aeque periturus L. T, tagat erim, Quod i). 9 L. 3 Q. De init r. L. 33, De A. et O. V. Croix, ΙΙΙ, ΙΙ. n. 194, S. Alph. III, 18 Salin. 13, 4, 118, 124.
10 Si v. o. anulum aureum Surripuerit, et postea, ueneum utunS, in mure proiecerit, aenei fiet
ctandum cenSet, utrum laedens mtaVΡrit, leVem Se an graVem iniuriam afferre et si gravem ad totum damnum teneri, etsi minu graVem
exiestimaverit. Sed non bene scilicet, si iniuria eae affectu fit g 231 n. 9), idest, uti Nostri aiunt, ex prueviesione Sultem confusa S. Alph. 618 , X huc praevisione metiri debet: DesteXPr0SSum in iure L. 44, Dult. De A. A et M.).
197쪽
sive circa id quod intorest si1ὶ tametsi facile cogitari de his po
tuisset. 232. Age nunc nemo facit iniuriam, nisi ei cui facere vult g 100, n. 25ὶ proinde, verius, cessat restitutio, si quis actionem quidem damnosam sciens Volens fecit, sed erravit circa personam utputii,si Ρaulum caeciderit, Seium putans nihil dubitans vel Pauli messem incenderit, putans esse aii 12ὶ Nisi forte aut damnum datum sit, non contemplatione personae, sed alia causa aut error circa personam ancidentalis, aut concomitan fuerit; quia praevalet utrinbique id quod principale est, nempe te iniuriam facere velle 13). Denique, tametsi nec circa personam erratum fuerit, si damnum illatum sit grave, culpa vero h 3ologica damniflcatoris levis, restituti cessat quippe nec sub gravi debetur, ne poena sit gravi culpa nec sub levi, quia vix non absurdum Videtur, id, quod grave est suapte natura deberi sub levi 14ὶ puta, si gemmam surreptam, postea Vitrum putans, in mare proieceris 1 53 aut fregeris in motibus primo primis. 233. Ex quibus manifestum est, non teneri damni eum, qui 11 Cit. L. 44 φ ult. Itaque i tignum Vitiosum vendideris, et aedes vitio tigni corruerint, siquidem ignorans VitiOSum esse, Soliu tigni; sin Sciens, aedium quoque aestimationem praostabis. Nec aedium tantum, sed et earum rerum quae pro conditione domini, in odibus fuerant L. 14,Pr. De A. E. et .); V. c. pecudis quod in stabulo erat. At si qua pretiosissima dominu forte in eis re-POSuerat, quaeque vix credibile erat penes dominum aedium fuisSe horum
12 Suar. De censur. 22, 1, 54 Lugo, XVII, II S. Alph. III, 628,
,29. Sane, sic deest iniuria num At haec in personam dumtaxat cadits 100 n. 18 , et idoo is, qui amicum laedit errans, amico non facit iniuriam Prol. ν 299 n. 33): cuinam alii, sodes, iniuriam facit 3 Sod quia alii, non improbabiliter, aliud putant,
lens cles, icum percutere, percuSSerit Osium clericum, Seium clericum pu
Quid, si volens Osium laodere in aliqua re, laeseris in alia 3 Utputa, si VOlen mulam eius coidere, Occideris squam Multi putant, te damni neri, quia iniuria, tum formalis, tum materialis, in sium cadit alii negant, qui non est occisi volu taria: Sane, iunt, cuius fiet ostimatio 3 non mulae, quia non occidit; non equae, quia noluit occidere. Sed prior sententia Videtur Velior, qui non mulae, Vel equae, sed domini spectatum est a te damnum iniuria uestimationem vero facientiam puto eius rei, quae minoris Valet. -
Oulpa levis nempe ratione sive in- advertentiae, iis indelmoraitionis, ait S. Doctor l. c. orro ina 'Vertentia errore continetur V. ProL. 132, n. 46); ideo procul dubio etian error huc pertinet, et utriusque eudom St
198쪽
194 LIBER ΙΙΙ. - TRA . II. N. II. DE UTRAQUE RESTITUT SEORSUM
nocuit casu 16); vel sola culpa civili l7), quippe quae in casum recidit Prol. 297 n. 183, quamvis lata 18): nisi forte vel illo
casum in se susceperit pacto iri vel is per senisnuam iudicis damnatus fuerit damnum praestare culpa datum 20), vel animadvorterit, culpam suam civilem , . , negligentiam suam, mihi periculosam futuram, quia culpa haec non caret dolos213. Amplius; damniflcati formalis et materialis non mutant speciem, quia uir quo ius alterius, atque ideo iustitiam laedit pariter quamobrem, etsi casu feceris rem alteri damnosam, si postea potes damnum impedire, flud procul dubio impedire debes ex iustitia quippe quae, non forum oblissat ad damnum non inferendum, sed et ad procurandum, ne eae actione tua aueri damnum sequatur 22): verum in hoc casu mitius obligat, ideoque tunc domum teneris impedire damnum huiusmodi, si possis absque incommodo gravi 23). dul- 16 L. 1 Ad L. AquiL Lugo,
VIII, 123. Quamvis daret oporam rei illicitas Ρ L, g 157 n. 15) utputre,
si ingressus domum alienam, furandi causa, aliquid fortuit incendorit.
Vol fregerit a quae attrectat, dum fligere vult Croix, ΙΙΙ, ΙΙ, 168); vel, domino insequente, impetu fugae aliquid overterit, fuderit, ruperit Salm.,
V. c. si putator, ex urbore ramum dolicisn iuxta viam publicam, non proclamavit, o praetereuntem imprudens oppresSit.
Θ pacta servari debent, quae non contra lege et more bonos fiunt; et culpa civili iuste coercetur, quia
S. Alph. ΙΙΙ, 398 Utputa, non refeceris tua labontia aedifioia, si collapsa oppresserint domum vicini L. 43, pr. De dumn inf) licet tibi propositum uorit, huic damna sarcire, nam ius eius laedis V. I m
564. Voluti, si rem alienam Vendideris, tuam putans, et possis eam redimere L. 3, Depos.); si imprudens, die ventoso, tuam stipulam incenderis Venenum pro medicina miseri aegroto consilium Cato dedoris, sibi vo alii perniciosum , -- ture ignem coercere OSSiS, Θ Θ pat ad segetes vicini aegrotum ceditiorem acore Caium dedocore Lugo, VIII, 95 De Poenit. XXII, 66; S. Alph. III, 584 994 . 23 Lugo S. Alph. III, 994. μα-
vi, quod Varie pro damni gravitate aestimari debet Lugo, De Poenis., XXII, 3).Itaque, si falsum crimΘn
imposueris Cato, rutus Verum et publicum esse, non cogeris dicta retructare eum gravi existimationis tuae
si ferculum venenatum porreXOris Osio, o is tradiderit Seio prope incumbenti, hune admonere, si citra
199쪽
timum, etsi nihil omnino tibi nec in intem foro, nec in extemo, Obiici possit; si ex iniusta accoptione locupletior Vmeris, eatenus teneris quatenus factus es locupletior. T. II. De ordine restitutionis fariendae. 234 Deinde i damnum a pluribus uni vel contra, ab uno pluribus datum sit, videamus in priori casu quatenus quisque teneatur damnum passo ac proinde, si unus huic olVerit, quatenus inter se teneantur; idest an ceteri necesse habeant aliquid ei infundere; et quantum quisque, quo ordine. In 08teriori, si is qui pluribus damnum dedit omnibus solvendo non est, quantum ingulis, et quo ordine restituere ipsum oporteat disquisitiones implexae, dissiciles, alebro8Re. Quoad damnum passum, restituti ab omnibus competit, sed non ab omnibus eodem modo scilicet restitutio aestimatur ex damno, hoc autem e causa, qua quisque influit in damnum l) verum
damnum tunc datum intelligitur, cum damni causa posita fuit 23. Ρrimo igitur loco tenetur is, qui fuit praecipuus damni auctor, idestis, sine cuius iussu aut mandatοὶ, Vel ope Vel consilio 3ὶ Vel quo
non ocio, Vel comite, damnum datum non fuisset et si hi plures fuerint, omnes tenentur in solidum 43. Cum nullus fuit praecipuus auctor damni, si omne causam adaequatam idest quae sola totum damnum inferre potuisset dederunt, omnes tenentur in olidum, etsi seorsum admiserint b). Si omne inadaequatam, recepta in foro conscientiae sententia est, neminem in solidum teneri seu regdividua sit, quod sere omnes seu individua, quod plures docent 63:
1 Laym. VI, 1 S. Alph. III. terutrius iussum, conSilium, instigu-5 9 Lugo, XIX, 83, omnino viden tio satis fuisset vel si unus tandus a n. 114, ecl. IV. tum morum potuisset damnum im- 2 L. 16, g meo ita, Ad L. Aquil pedire v. g. conclamando, indi-Ρutu si anima vulneraveris, quod cando, etc. Cf. AHq. Cap. IX, es, Serius ex eo Vulnere periit; si alienae Dub. 2 Lugo, XIX, 12 84 V. Col- segeti prior ignem admoveris let, . t. Cap. III Art. IV, ecl. I,
m voluerit trabem auferro, quam Utputa si domum expilaverint, Vi- singuli tollers potuissent S. Alph. neam diripuerint Vel omne eumdem III 579). arborΘm Succiderint, rubem SuStu-
5 Lugo, XIX, 82 S. Alph. L c. lerint, domum ineenderint S. Alph.,
Ut puta si duo, eodem tempori mo III, 579). In foro externo singulimento, bovem tuum vulneraverint, in Solidum obligantur L. 6, Arbor.
utorque letaliter; si aliquid noxium furt. L. 46, Dult. De iure fiscis
iusserint, aut Huaserint ei, cui al C. 6, De I 1hic.).
200쪽
sed, si fecerint communi consilio, omnes Viritim si quisque seor-8um, unumquemque pro damno a se illato obligari s 7ὶ Demum, si alter adaequatam causam praebuit, alter inadaequatam, ille tenetur in solidum, hic pro damno a se illato 8) Ρorro si unus ex damni-sscatoribus solvendo non sit, hoc, si omnes tenentur in solidum, onerat ceteros; sin viritim, vel pro rata, creditorem onerat utrumque manifestam rationem continet. Et si damnificator, nondum facta restitutione, mortem obierit, heredes eius tenentur, licet ex
damno nihil ad ipsos pervenerit 9ὶ quia debitum naturale est 23i, ): nempe pro viribus hereditatis, et pro portionibus hereditariis licet defunctus in solidum teneretur. At vero si quis ex damno dat factus sit locupletior, hunc eatenus, ante omne teneri, quasi ex re accepta, nulla dubitati est 10 . 235. Nunc videamus quatenus hi, qui damnum dederunt communi consilio, inter se teneantur: idest si unus eorum totum instituit, utrum ceteri debeant aliquid ei refundere quo ordine; et quantum quisque. Et si is restituit, qui fuit praecipuus auctor damni nempe qui vel ipsemet suo nomine dedit, mandavit, iussit, coegit)nihil huic portet restitui. ost eum si forte nequit restituere, aut non vult tenentur 1' exequutores li); demum cooperatores; nempe primum quae nunc recepta sententia estὶ 2 ' causae positivae, id est qui consilium, Vel opem praestitit, palpo recursus, etc. l2ὶ 3 post hos denique causae negativae, idest qui non prohibuit 133.
Sicurus C. 24 Cau. 32 8 C. 18 De 119. Extraneus quoque, veluti si fur micis Aym. VI, , 5 S. Alph. rei surrepta partem tibi ignoranti
III, 536. Itaque si unus bovi tuo, V. doataVerit, quam in tuo usu ne μα, membrum ruperit, mox alius ut Sario consumpSiSti: nam perinde est,nΘraverit, quanti prior ictu corpuS ac si res ipsa penes te esset. Dixi
depretiavit, tanti minoris in poste ignoranti nam si accepisti sciens riori aestimabitur L. 11 g Sed si alienam esse, teneris praeterea furti plures L. 2 Aestimatio, Ad L. nomine.
uno vulneratum animal aliu malu l. c.
rius occidorit, illo de vulnerato te 13 Μolina; Iasqueet Loss. ΙΙ, nebitur, hic de Occiso cit. L. 30). Et, 13 8 etc. Lugo, XIX, 133 S. Alph ,s diverso, mi unus letaliter ulne l. c. Verum semper tenentur primo ravserit, alius ex intervallo maturius loco hi, qui consilium vel opem prae- occidfrit ille de occiso tenebitur, is uerunt ei, qui, Vel ignoravit, se fa- quanti tua interest maturius into cere rem alteri damnosam vel falso emptum fui SSe putavit, Se iure suo uti Lum, L c.,
9 C. 14 De Sepuit. C. 6, De R. n. 124); quia is restitutioni non obli-ptor. V. Di 96 n. 10; Zachar. g 190. gatur.