장음표시 사용
141쪽
DIVINO. et 'eum statuisse; atque semper perspectum habu CAP. III.
isse, quousque, et in quas partes, hominum i Centiam evagari, quamque facile ipse eandem reprimere po1set. Quum tanta pietate curaque religiosa, ne quid Dei virtutibus derogetur, moveri videantur, contrariarum in hac ardua quaestione sententiarum patroni a maledictis, contumeliis, iracundis contentionibus, et odiis, abstineant, neque inter se convicia, philosophia indigna, adtent.
142쪽
DE VOLUNΤATE DEI. 'lautus Ι. X OLUNTAΤΕΜ etiam Deo tribuimus, nos- Dei, qualis trae, remotis omnibus vitiis, debilitate, et imperfectione, similem neque perfecta foret natura intelligens quae voluntate careret. Nulli tamen in Deo sunt motus perturbati, humanis si, miles passionibus ; nullus sensus molestus, aut aegritudo : cum natura potentistima et sapientissima nulli obnoxia 1 laboris in re eXpetita consequenda defatigationi, aut timori ne spe
sua decidat . . Quamvis in eventibus eXternis, praesertim in optimo et beatissimo mundi statu, delectari censeatur Deus, non tamen inde vitae divinae prosperitas perpetua sit incerta, preca-Ipsim beata-ria, aut a rebus pendens Xternis quum haetre o Vii ob omnes, omnisque earum status, ab ipso potene ic Minpς' fissimo pendeant a Deo beatissimo vi quicquam e Philautia videri potes expetendum, quod suam augeat prosperitatem. . Ex stabili potius benignitate, et felicitatem cum aliis communicandi voluntate Deo naturali et immutabili, dimanare videntur omnia ipsius agendi
143쪽
Considia. s. Quaecunque Deo per se grata sunt Ap. IV. aut eXpetenda, OrUm majora, magis, et ma Nima quaeque maXime eXpetuntur. 6. Deo libertatem omnes ascribunt, ast variam Eumtamen quicquam suis virtutibus innatis contrarium velle posse vi quisquam dixerit aut non velle quae iisdem conveniunt. Non igitur ad ea omnia quae a voluntate ipsus pendent indifferens, aut utrique parti a primo aequus censendus ei Deus est enim quaedam etiam Dei voluntas necessaria. 7. Quamvis in ipsis Dei consiliis quaedam finis rationem habeant, quaedam mediorum quum quaedam viliora aliis praestantioribus inservire videat progressisionem tamen a fine Xpetito ad media decernenda, nostrae 1milem, haud admittit divina praestantia quae unico prospect u Omnia quaeque cernens, totam potius rerum omnium consecutionem stabili voluntate simul decernit. II. Deum esse omnino BoΝU et BENIG Armonenta NUM, colligimus non solum X naturali illa an . quae
licipatione, quod soli boni sint beati; quodque si diit
ipsa benevolentia maximam vim habeat ad vi ' 'ημ 'tam beatam, illi cui inest, parandam, meque alium quemvis vitae beatae Deo summis opibus pollenti fontem obstrueret, sitque etiam per se laudanda, et summa naturae cubus vis in-B a
144쪽
PLAs III telligentis praestantia et perseetio, cujus etiamia, in ipsa sensus erit laetissimus . verum etiam quod naturae praestantissimae, nullius rei sui causa indigae, nulla occurrere possint in partem
Triplex intelligi potest agendi prorsus ultimum consilium aut propositum vel enim sibi quis vitam beatam paret, vel aliis eandem Dficiat, vel miseriam aliis adsciscat: nam ut si1bi quisquam miseriam doloremve adsciscat, quia miseria est, intelligi nequit Sibi vitam parare beatam, haud in omnibus agendi consiliis spectare potest Deus; neque miseriis alios implicare ultimo et per se appetere Deo talis appetitio naturalis ascribi nequit, cum ne vel miseriae sensum aut notionem, aliter quam observatis iis quae rebus a se creatis et imperseditis accidunt, adipisci possit. Haud igitur miseria, vel sua vel aliena, a primo, Deo a natura sua commendata fuit; neque ulla natura conciliatio est eorum quorum nullus est sensus proximus et naturalis. Restat igitur ut Deo bonitatem sive Benevolentiam gratuitam et naturalem adscribam US. Huc accedat, quod, si quicquam ex vulgarium hominum nedum ex optimorum ingeniis de natura Dei conjectari liceat, malevolentia
145쪽
omnis et ira et invidentia eum cui insunt ad a Cap. IV.lios confestim laedendos, deprimendo aut in terimendos stimulat, quo peracto, per se cessant hae animi affectiones molestae, neque ampliussoveri solent, quippe gaudio nullo sensuve laeto amplius comitatae quum contra ingenii bonitas et benefaciendi studia, quo magis in beneficiis
tribuendis eXerceantur, eo magi Vigeant et augeantur, ita ut ex istiusmodi ossiciis insatiabilis
oriri possit naturae potentissimae voluptas. Tota etiam mundi machinatio Omnia quae
arte et consilio fabricata sunt, benigno consit mundi fabri lio videntur instituta, atque ad vitam et felici-ca beii ignotatem essiciendam aut conservandam destinata consili cxγ- neque quicquam arte solertiaque videtur consti- ις' 'si tutum in eum finem, ut dolorem efficiat inutilem aut miseriam. Maligni consilii, aut machinationis invidae aut saevae nullaim est vestigium; quod sub numinis maligni imperio saepius omnino in mundo, aut potius semper, cernere licuisset. Spectetur ea mundi figura et conformatio quae Deum esse ostendit quam pulchra solers et benignast quantam earum rerum copiam suppeditavit natura benignissima, quae ad vitam commode. immo jucunde agendam inserviunt L Ita hominum, ita animantium omnium sensus sunt constituti, ut quae sa-
146쪽
PAL III .lutaria et utilia, ea fere omnia sanis sint etiam grata; ad pestifera autem declinanda, sensu incitentur molesto Omnes a natura insiti appetitus, ad sui cujusque aut generum conservationem et felicitatem utiles sunt, immo necessa rii. Acri quodam decori et honesti sensu, una cum affectibus benignis et communibus, incitantur homines ut alii aliis prodesse velint, et mutua praestent auXilia: recti et honesti sensu laetissimo remunerantur, qui operam in aliorum felicitatem strenue navarunt; quos etiam gaudio afficiunt honestissimo aliorum omnium Comprobatio et laudatio. Qui vero haec deserunt officia, aut contraria agunt, acri conscientiae suae morsu et verberibu caecis puniuntur.
fh ajorem haec Omnia vim habent, quod loniis in mundo ge longeque plura Videamus in vita bona et lae-
exsuperan ta, quam tristia et lugubria es cita ut in vita matig nere, fere omnibus sit eXpetendum D atque his ipsis, quibus aliquando e vita eXcedere eXOptabile videtur, per plures multo annos vita fuerat laeta et expetenda. Quum autem in rerum coagmentatione sive mundo vel optime constituto debeant esse diversa animantium genera, superiora et inferiora, ut locus sit praeclaris animi virtutibus ubi seeXerceant: eXcluderentur enim commiseratio,
147쪽
et benescientia, liberalitatisque opera praeci CAP. IV.
pua prudentiorum curae sagaces, fortitudo, ae quanimitas, patientia, lenitas, et ossicia fere omia Varia Natuni gratuita quorum sensus est omnium longe rur m sentἶ
esset imbecillitas, nulla indigentia, nulla homi timum munianum vitia et errores quumque nulla officcidi Mema. honesta suscipienda essent, nullus consilio, prudentiae et industriae locus, nisi leges in rerum natura vigerent generales, quibus cognitis, rationes suas possint homines instituere, et eX certis actionibus certos sibi polliceri effectus et consequentia ex legibus autem vel optime institutis quaedam necessario orirentur mala : haudeam habebunt vim quae conspiciuntur in vita mala, ut probent mundum non fuisse a Deo b no constitutum. Fnimvero sub Dei vel benignissimi imperio mala istiusmodi evenirent. Atque quidem quae cernimus mala, multa licet et varia, non in ipsa rerum machinatione sive artificio destinata videntur, tanquam ipsius ni proprius verum ex materiei imbecillitate, inferiorum
agentium errore, aut casu, praeter naturale operis propositum sive scopum eveniunt, secundum leges omnino utiles et necessarias. Ea etenim quibus non pauci premuntur mala, sequi plane videntur X ea rerum structura
148쪽
PAR III et machinatione, iisque naturae legibus, quae omnino sunt necessariae et utilissimae. conser- Malorum vari nequirent animantium corpora, nisi ea quae eausae vari corporis fabricam laederent, ejusve compagem
G11iolverent, decimare et repellere, acta doloris
De boumi sensu monerentur et subigerentur, si non sine perni enisa, multo labore, possint homines necessaria ad vic- Osiderent. tum et amictum comparare neque sine majore
labore cultior seri possit vita labor ipse ad
sanitatem, ad vires, tum animi tum corporis, plurimum confert. In artibus autem excolendis usus et meditatio mortalia acuunt corda; et voluptates, non labores, dicenda sunt. Sensationes Quis autem contra naturae studia sensusque mi oe, tam vehementer obduravit, ut eos animi motus D ς 's vituperet, quibus aliorum infortunia deploramus, quibusque ad opem aerumnosis ferendam incitamur, quamvis molestiam aliquam secum ferant Aut eum animi morsum aut dolorem, quem ex criminum nostrorum conscientia capimus; quam Deus benignus vitiorum medicinam esse voluit Dummo, quis omnem damnabit iram et indignationem, quibus nempe, ad nos nostrosque et bonos quosque ab injuriis tuendos incitamur; ad malos etiam deprimendos, bonosque ad altiores dignitates promovendos stimulamuri
149쪽
Quid quod ipsa mors, a qua tam vehe CAP. IV. menter abhorremus, etiam necessaria videatur si mundi totius habeatur ratio: ut scilicet hi Mors etiam quos omnium vitae voluptatum satietas ceperat, '' ' quique bene vivere nesciunt, decedant iis quibus vita erit laetior, quique ea decentius uti possunt Neque quicquam habet mors immatura adeo triste et luctuosum, iis ipsis qui e vitaeKcedunt, neque iis parum consuluisse censendus est Deus. Aufert mors vitae voluptates quas Xpeetabant: ast post mortem, viris bonis aut laetus erit sensus, aut nullus si prius,
quod et resta ratio, et omnium gentium consensus affirmat; multo erunt feliciores posterius p certe non erunt miseri Neque breves morborum dolores id habent momenti, ut cum diuturna sanitate, crebrisque vitae voluptatibus
Exiguam denique mundi partem cernimus, Mala 'curta pro brevi etiam temporis spatio. In hoc angu si' pe Vl 'r'
lo, et in brevi hoc tempore, Ita muli longe
plura sunt bona, ita ut fere omnibu in Vitabis . ut manere, potius quam penitus interire praestabi- cum iis conlius sit omnisque rerum machinatio benignum lectuntur. ostendit artificis summi consilium. mala plurima, etiam in hoc aevo, magna videmus as Terre utilitates: quod hominum scelera saepe colit,
150쪽
PARAE III beant et puniant proborum virtutes exerceant
et augeant hominum mentes a rebus eXternis, et voluptatibus vilioribus, ad interna et vera bona convertant. Hinc certe sit vero similli
mum, ea etiam mala, quorum nullum nunc Cernimus usum, ad seculorum venturorum, mundi-Ve partium a nobis remotiorum, aut ad universi
prosperitatem et perfectionem fuisse destinata. Eciis certe neutiquamissicietur, mundi admi nistrationem esse invidam aut malignam. Djus est op Si igitur Deus sit benignus, animantiumque tim s. omnium felicitatem appetens major eorum felicitas, minori anteponetur. Quantumvis igitur non pauci haud levibus laborent in malis cum tamen Deus idem sit potentissimus concludi- .mus omnia optime in initio fuisse constituta, atque in optimo, qui fieri possit, statu conservari; spectato scilicet toto mundo, omnique ejus per omnia secula administratione . Dei justitia, . Cum ipsa bonitate connexa est Justitia,
ejusque pars quaedam merito censetur. Justitia alia in commerciis viget, alia in civitatis rectiones laec autem sola Deo tribuenda: cujus i-l De tota hac quae tione legantur. Leibnitii Theodicea, Comit deShaftesburn Rhapsodia, sam et Iohan Clerici,