장음표시 사용
131쪽
intelligi potest Ubi enim rerum quariamvis CAP. II. Certus est numerus, causae cujusdam voluntariae aut liberae voluntatem, sive consilium, quo hic numerus prae alio constitueretur, intervenisse omnino censendum est: quod de Natura prima fingi nequit. Hoc idem ostendit ipsa mundi fabrica: cu- Ius omnes partes nobis cognitae, ita sunt inter
se conneXae, aptae, et a se mutuo pendentes, ut
unici artificis consilium indicare videantur. Non obibet
x men Omnis pietas aut religio tolleretur, neque m. 'sin iu-
omnia virtutis fundamenta Verterentur, Icet Pietatem.
Credatur plures esse Deos si modo concordi Deorum benignorum et prudentium concilio imperium in mundum universum asseratur. IV. Simili plane ratione Virtutes 1ve Per Dessat i olatia se stiones Dei esse ΙΝP1K1ΥA ssive maximas, eumque omni Vera et pura perfectione praeditum, concludimus X eo quod sit omnino pri- mus a nullo ortus. Ubi enim res quaevis certis tantum gaudet virtutibus, non omnibus, aut sinito quodam persectionum modo et mensura; haec causae effectricis voluntate omnino determinata fuisse videntur Naturam igitur primam, quae nullam agnoscit causam, omnes habere virtutes, omnem praestantiam, eamque infinitam, merito colligimus. V. DE Uvi non esse corporeum, eaedem
132쪽
PAR III. ostendunt rationes quibus mentes humanas en res a corpore diversas, materiamque cogitare
De i s non posse, aut sui sensum habere conficitur . Neque quicquam sensus expers ullam habere
potest praestantiam aut perfectionem; quae tamen Omnis naturae omnium primae tribuenda est. dimplex. VI DEUM esse naturam IΜPLICEM. partium eXpertem, nequeeX rebus diversis concretam aut conflatam, essicitur ex eo quod sit spiritus quodque natura omnium prima a nullo orta sit perfectissima. Non igitur adscititiae sunt perfectiones Dei verum Omne a primo cum natura divina necessario conneXae . Est: - mutabμ gitur 1ΜΜUΤABILIs adventitia etenim Om-Hi nia, ad desectum aliquem supplendum accedunt. Recte igitur desinitur Deus ' Spiritus indepen- dens, cujus virtutes omnes sunt praestantissi- mae immensus et MI Quum in tempore omnia quae novi-
Aeternus, mus, successive durare videantur; Cusque no-qβρδευμ tionem quandam aut sensum secum trahat omnis mentis actio aut pasio, cujus ipsa est conscia D quumque ea omnia corporea, inter quaz 'versamur, spatium quoddam aut locum replere videantur; ardua extitit de natura divina quaestio; an successive duret, aut cum spatio Part. II. Cap. III.
133쪽
latifundatur. In contrarias abiere partes viri CAP. II. gravissimi Quidam Deum, omnemque rem cogitantem. ita simplicem censent, ut neque eum spatio coextendi, aut locum quemVi Occupare posites haec enim sine partibus vere diversis, utcunque similibus aut cohaerentibus intelligi nequeunt. Quod etiam ex eo confirmant; quod spirituum affectiones, virtutes, et vitia,
eaque omnia quae mentis ipsius naturam attingere identur, quaeque nos natura duce, mentis nosdrae assectiones esse judicamus neque per spatium quodvis diffundi, meque per locum quemvis eXtensum porrigi posse videantur. Iimili item ratione, quod tamen mentis aciem fugere videtur censent quidam, naturam divinam simplicem et immutabilem, omnia eadem semper unico intuitu et actu intelligentem et Volentem, ne vel successive durare. Alii contra viri etiam gravissimi, hanc non capientes sententiam, statuunt durationem aeternam esse ipsam Dei aeternitatem; ejusque immensitateiri
esse spatium ipsum infinitum. In diis cili ac
quaestione quae humani ingenii vires prorsus superat, vi quicquam quasi satis exploratum possumus assirmare praeter hoc solum, quod quae in omni spatio eveniunt, Deo semper
134쪽
Past III. sunt et fuerant percepta et comprehensa: quodque per omnia loca semper possit essicere quae voluerit: seros1milior videtur sententia prior, quamvis ita obscura, ut vix in cogitationem cadere possit. Taeon re VIII. Ex his Dei attributis aut virtutibus bessi illi naturalibus. quae cum aliis communicari nequeunt, praecipue cernere licet Deum Incomprehensum esse, neque ulli menti finitae satis perceptum Neque quidem de Deo hoc dicendum eo tantum sensu, quo de alia qualibet Resive Substantia dici potest, quod scit intima ipsius natura nos lateat, quodque ejusdem innumerabiles ad res alias habitudines nemo perspectas habeat et cognitas γ verum etiam quonnostrae horum attributorum deae minime sunt propriae, quae ipsa depingant aut repraesentent, quamvis eadem aliquatenus attingere videantur me attributis moralibus quae Communicabilia dicuntur, aliud statuendum. Eorum enim Ideae sunt propriae, eademque vere depingunt, quantumvis impersectae sint et minime adaequatae: omnia enim argumenta quibus conficitur Deum esse. docent etiam eum summa Sapientia, Potentia et Bonitate praeditum, etiam ejusdem modi cujus nos distinctam tamque informationem animo concipimus.
135쪽
Ad eas virtutes explicandas jam progredimur, CAP. II. quarum notitiam, is ea nostrarum virtutum intima conscientia, cujus antea mentionem fecimus, haurimus.
136쪽
nipotens. Sapiens et omni ciui. Ideae divi
QUUMDeum Viventem dicimus, hoc O
lumus, quod omnia intelligat, et percipiat, suaque voluntate essicaci moveat et regat. Neque alio sensu Anima Mundi dicendus est. Non enim ex materiae motibus, grato sensu aut molesto invitus assicitur Deus, prout a Corporum suorum motibus saepe hominum animae assiciuntur. Quinetiam cum natura divina sit plane actuosa, et simul omni perstinione absoluta non dubitandum est, Deum omnia quae voluerit efiicere posse : sive omnia ipsi possibi
lia esse, prout in Ontologia' possibilia definivi
II. DEUM esse Sapientissimum, neque Caeco agere impetu, docet mundi universi figura et fabrica solertissima, docet ea ratio et prudentia qua praediti sunt homines ; quam in hominum satore perfectiorem esse necesse est. Ideae divinae, re omni externa prioreS, ne que ab eXemplari externo, neque a natura superiori excitari poterant quumque ad earum' art. I. V. I. 4.
137쪽
DIVINO. Iasexemplar omnia fuere fabricata, res omnes a CAP. III. daequale repraesentant. Sensationes igitur et Imaginationes, ideaeve quaevis in adaequatae, Deo haud adscribendae. Rerum omnium creandarum, aut quae creari poterant, formas aut notiones Deum a primo in iis omnipotentiae et
sapientiae opibus quibus pollebat, quarumque planissime sibi conscius fuerat, involutas et impliciatas perspeXisse putandum est Neque credibile est primas rerum omnium Ideas, ipsum Deum in mente sua, rerum omnium finitarum a primo inscia, tanquam obscuras quasdam virtutum suarum adumbrationes, sponte olim L finxisse. Si quidem enim a primo ipse Deus, omnesque virtutes suae sibi perspeetae fuerant, res etiam alias omnes, in quibus ipsius sapientia, potentia et bonitas olim versatura esset, a primo perspeXerat. Quod uberius ex eo confirmatur, quod praeter ipsam Εntis notionem generalem, Omnes aliae aliquam ad alia habitudinem, in se includant, aut aliquid relativi contineantes Unde neque ipsae divinarum virtutum Ideae, apud Deum plenae distinctaeque esse poterant; misi et rerum aliarum deae adfuissent. Haec de quaestione hac ardua, vero similiora videntUr. . III. PARUM praestantiae in solis Ideis re-S'cientia n- periretur, nisi adsit etiam scientia, aut cognatio p/Π β'
138쪽
PAR III. num et conneXionum omnium quae inter eas- dem intercedunt perspicientia. inde Deo tribuenda et altera mentis operatio, quae Logicis Judicium dicitur aut Scientia infinita: ab omni dubitatione, errore, ignorantia, oblivione, et laboriosa a notioribus ad ignota eruenda progressione immunis, atque ad Omnia pertinens. sient a sim Duplicem Deo scientiam ascribunt scholastiplicis retelli ci. Scientiam nempe Simplicis Intelligentiae, et I '-- Visonis Illa veritates omnes abstractas, suamque naturam et virtutes necessarias perspicere censetur Deus, Ea nempe omnia, quorum ne vel ipsam Dei Voluntatem causam ese volunt: quum inter ipsas in mente Dei Ideas aeternas necessariae fuerant relationes aut neXus immutabiles, quae in veritatibus hisce aeternis et abstractis enunciantur. Neque quidem sibi fingere potest quisquam eas veritates aliter se posse habere aut rerum naturam ita immutari, ut propositiones istiusmodi falsae evaderent. Erientia vi Scientia visionis, a primo praescivisse cense- Dηii tur Deus omnes veritates absolutas, de rerum omnium Existentiis, et mutationibus quibuscunque quae ipsis eveniunt: quae scit ab ipsius
decreto omnes eventus regente pendere statuuntur. Maec omnia igitur non in effectis, sed in suo proposito efficaci Deus perspicere cense
139쪽
DIUINO. 27 Quicunque hoc duplex scientiae genus Deo Ap. III.
ascribentes, utrumque ad Omnia pertinere O lunt, mullum alteri generi, quam Scientiam Scientiae Mediam vocant, qua ex hypothesi provideat=Hediae ML
Deus quid acturi sint homines, relinquet locum 'Pro divel sis autem de libertate sententiis diversae sunt etiam de scientia divina De eventis quae a causis naturalibus et necessariis pendent, nulla controversias de solis causis liberis disputatur. Qui Stoicorum de Libertate sententiam ample Xantur, censent, quod perspectis omnium Agentium ingeniis, sive naturalibus sive adventitiis, cognitisque omnibus invitamentis et illecebris, quae ad has aut illas actiones assiciant, una cum subsidiis omnibus quae agenti suppetunt, certum praescientiae divinae
jactum sit fundamentum in quod innitatur idque ab ipso Deo, qui haec omnia suo Decreto
constituerat. neque Dei summam praestantiam pati censent, ut divina scientia, OVa eventuum observationes indies augeri, Deus ves incertas de rebus futuris conjecturas facere credatur. Qui contrariam de Libertate tuentur en Pera teti-tentiam, hanc Stoicorum doctrinam, de Praesci correm senentia et Decretis, in malis etiam actionibus de tζηt ες β- Cernendis et praevidendis Dei sanctitati et usititiae adversari putant, neque ullum virtuti aut
vitio locum relinquere me divina sanctitate
140쪽
PAR III. cum Certa omnium eventuum praescientia et decreto concilianda, alius ' erit agendi locus, ubi de operationibus d vinis. De virtute et vitio in actionibus certo provisis jam antea diximus. Hoc tamen ipsa aequitas postulat ut moneamus, Peripateticae de Libertate rationis patronos neutiquam providentiam ad omnia pertinentem Deo denegare neque omnes quidem,
certam omnium rerum praescientiam negant.
Quidam enim et homini indifferentem sui quaquaversus eStendi, non obstantibus quibuscunque invitamentis libertatem tribuunt; et simul
Deo ascribunt certam omnium actionum ab aeterno praescientiam quae quidem nobis in
constantissime dici videntur. Alii eam libertatem hominibus asserentes, praefracte negant actiones liberas certo fuisse provisas hoc enim fieri non posse contendunt neque inde magis quicquam omni scientiae divinae detrahi, quam omnipotentiae detrahitur, quum negamus Deum essicere posse ea quae fieri nequeunt, quaeque impossibilia dicuntur. Virique tamen statuunt, Deum ex certis causis plurima praescivisse semperque praesentem suaeque omnipotentiae conscium, se omnia sua vi subinde interposta optime remarum et administraturum, a primo se