장음표시 사용
111쪽
De Opi. max adeo impesectos, et ad vitiaim CADIU.nia proclives creatos fuisse sua igitur culpa has labes contraxisse videntur. Quicquid vero hac de re statuatur, spem habuerint omnes gentes probabilem, animam post corporis dissolutionem duraturam non solum ex eo, quod nullam substantiam intereuntem videamus ; neque ullam interire validis ostendere possimus argu menti γ neque e corporis interitu, diversam plane rem etiam interituram colligere liceat: Verum etiam, quod apud Omnes gentes, in omnibus seculis, invaluerit haec immortalitatis spes et desiderium es idque universi mundi admini is his tstratio, sub Deo justo et benigno eXigere Videa Soactitas et xur; me Viri vere boni, quos malis plurimis ex D Lateriternis saepe videmus oppressos, quique ideo quod boni sint, gravibus objiciuntur aerumnis,
idoneo excidant virtutum praemio: aut contra improbi, queis omnia e eorum voto eveniunt prospera, impuniti evadant: quorum neutrum
pateretur sanctissimi rectoris providentia benignissima; quae legum optimarum majestatem, in totius civitatis suae felic talem, sacrosanctam, poenisque idoneis munitam conservabit.
Quumque omnia in hoc mundo corporeo, Mon, Iliter, tanta arte et solertia, a summo omnium rerum t/iro bono
Conditore. In constituta. plurima etiam in 'mentis humanae fabrica, artificis summi osten
112쪽
dant benignitatem et sapientiam; non paucas1 mal in ignae hujus civitatis, quae totum continet humanum genus, ad rami fratione, impers ista et corrigenda maneant; quae si hanc solum vitam spectemus, tanto rediore, tamque benigno et potente forent indigna prorsus, et ab omnibus damnanda : quae tarne omnia, 1 Ο
do corporibus superstat animae, facile corrigi possint, ita ut tota mundi fabrica atque administratio meo primo maximo fiat dignissima: Quis dubitabit animas ore superstites . atque totam vin versa mundi administrationem esse perfect istimam Neque levia cernimus, et in hoc rerum statu. istiusmodi consilii indicia. Saepe enim quae pro tempore quodam, si sola spectentur, culpanda forent, tanquam tristia, crudelia, et injusta, quorum omne crimen in Deum ipsum foret conferendum. ea ipsa, si cum iis pensitentur, quae necessario, etiam in hac vita, consequuntur; solertissimo simul, et benignissino consitis instituta inveniuntur. Ubset,li mi. ' quod et quo propiui ad naturae suaero, olim perfectionem accedit mens hominis, in aeternicuique mi i-tem pori, immensa prospiciens spatia, Meum e exsipi mundi creatorem et aediorem agnoscens, et terrena omnia sit caduca despiciens propensa simul voluntate communi omnium consulens felicitati; et totum summa caritate et beneνο-
113쪽
ientia conplectens humanum genus; si qui CAp. IV. dem, omnia morte sunt delenda, eo magis ipsi . dii pliceoit tota mundi adminili ratio, et omne summi rei toris conisilium et providentiae rario. Quum mortalium nulli, non ipsis viris optimis, quibus saepe haec vita est aerumnosa, et inter moerores et lacrymas exigendan ne dicam, de innocentibus plurimis, praematura et luctuosa morte delet s sinceris liceat frui bonis et diuturnix aut alia sibi, aut suis, aut humano generi sperare, praeter haec brevia et evanida, niorte confestim abripienda quorum despicientiam ipsa hominum ratio commendavit; quae, immortalia et aeterna appetere et spectare ussit. Neque credibile est Deum qui se satis ostendit et solertissimum et benignissimum, haec ho-mmum optimorum dessideria votaque ardentia, quae ipse inseruisse videtur, et praecipue com meadesse, irrita et gua fieri voluisse.
114쪽
saturalis et frugifera ejus tamen nulla par fe- -- racior est et uberior illa quae Dei cognitioneni continet; quaeque dicitur Ago Locii A NATURALIS Xhibens scilicet, ea quae acute in enta fuere, aut accurate disputata a Philosophis, solis humanae rationis viribus subniXis: neque ea attingentibus, quae Deus optimus maximus, viros numine suo alatos, miris ultra sortem humanam indiciis, pro summa sua phi- Ianthropia, docere dignatus est haec enim ipsa, imperseeta licet rerum praestantissimarum Ognitio, non solum jucunda est, et viro digna; verum etiam summa praebet, ad omnem virtutem, ad omnia honesta vitae consilia, invitamenta; et firma simul acit verae magnanimitatis, constantiae, et tranquillitatis fundamenta. Neque sine aliqua theologiae naturalis cognitione, quisquam ad vera Dei oracula a falsa
115쪽
telisque secernenda, aut vera probe intelligen ἘΑp. I. da satis paratus instructusque accedet. Hujus scientiae brevem Synops tradentes; praecipuos breviter altingemus locos, quos copiose tractant philosophi primo, de quaestione illa gravissima, A si DE Us: et deinde
N hae domina, primum vindicat locum quae In quaesti stio ' an siti gus. Ut autem constet quae ne an curvis huic nomini subsit; Eu primo dicimus,
naturam quandam, humano genere multo su- periorem, mundum hunc universum ratione et consilio moderantem. Suffcit nobis haec adumbratio, accuratiorem moX tradituris divinae naturae descriptionem cum eas eXposuerimus rationes, quae et Deum esse, et natura Dei qualis sit ostendent. Quicunque vero mundum hunc, et praecipuas ejus partes, credit naturae
intelligentis ratione et consilio administrari, Deum ille aut Deos esse credit licet de natura aut attributis Dei, temere aut falso pluri-
116쪽
PAκ III na alia statuat enm soli sunt Athei, qui
mundum rectori sapientis consilio negant in initio constitutum fu si atque in omni tempore administrari. DEU Deum autem esse, qui mundum hunc in inis ESSE tio constituit, atque in omni tempore regit, Lyφη ltssit. Τ tendit solertissima mundi jusque partium om- ' nium descriptio; quae ita sunt fabricatae, ut
neque ad usum meliores esue potuerint, neque ad speciem pulchrioreS. . . l. CUPLICE intell)pimus agendi vim esse:
eud' his, unam, ubi demnat Consilio speciem quandam ex consilio, et aut formam rebus inducere cupientes, corpora ex ruta movemus: alteram, ubi de effectu, aut forma
quacunque efficienda securi, corpora quaevis nullo agitamus consilio. Hac agendi ratione, nihil pulchrum, ordinatum, rebus prioribus 1-mile aut utiliter confectum sperare licet. Ex illa facile oriuntur omnia pulchra, ordinata, siri uinishmilia, atque utilia. meque obscura est hujus eriterium discriminis causa; cum numero infinitae sint et discrimi gurae situsque deformes et inutiles qua recb. ni sitisi, pere possint materiae cujusvis partes unica Vero est forma, unicus fere partium situs, in data quavis specie pulchritudini aut usui, inserviens. Sine arte igitur et consilio spes nulla est ex bruta quavis vi impressa, vel pulchra, Vel l
similia, vel utilia, oriri posse. Quum igitur in
117쪽
m do quotidie tot oriantur formae pulcherri MAP. I. mae, res simili ratione fabricatae, quarum par te innumerae solertissime et ad speciem et ad usum sunt constitutae qui haec omnia, sine divina mente et ratione, confici potuisse credit, ipse certe mentis et rationis expers est habendus a
III. Hoc argumentum qui copiosius velit Corpori pertra stare nae illi tota Physiologia es percur- Vel strii renda: summa tantum attingemus capita Si φρ in f Vr
quis corporum coelestium Immensa magnitum nes et impetus, certos motus, ratosque ordines
cognovis et SOLI praesertim magnitudinem, pulchritudinemque, atque etiam efiicientiam; quod oriens essiciat Diem, diffusa undique luce et laeta et salutari; occidens, det locum Tenebris requieti aptissimis ; quodque idem constantissime efficiat tempestatum vicissitudines anniversarias, cum summa salute et conservatione animalium omnium et stirpium haec certe om-
Hunc locum Uberrime explicarunt philosophi et antici iri et novi; Plato Xenophon, Cicero, Arrianus, quique
De Mundo libellum scripsit, inter Aristotelis opera, elegantissimum IIOVorum nomina recitare longum foret Cud orthios. Stillingfletios, Newentytios Rayos, Pellin-gios Derhamos, Fenelonios, Cheyneos Clericos,
118쪽
PAR III nia excellenti divinaque rathone seri non dubia
Terrae. Re A TERRA Veniamus, Circumfusam antis retimque ter mali spirabilique natura, cui nomen est AER 7 est ium,fa- vestitam Floribus Herbis, Arboribus, Frugi -
- μ' bus quorum omnium incredibilis multitudo, insatiabili varietate distinguitur. Adde huc NU-
BIU Μ, quae Solis calore X vasto oceano et paludibus excitatae, aeris guavitate suspenduntur, magnitudinem et usum Montium Altitudines; Vim Ventorum atque inde natas Fontium Perennitates, liquores Amnium pellucidos et salutares; quae terram hanc essiciunt laetum, copiosum, et amoenum, animantibus cunctis, domicilium. Nemo haec intuens Dei benignissimi
vestigia non agnos Cet. Quam mira est eorum fabrica quae gignuntur e terra; quae radicibus iis continentur, quae succum ex terra trahunt quanta est eorum varietas et pulchritudo i quanta eorum omnium vis, ut extantillis seminibus Herbas, Stirpes, Truncos, Ramos, Olia Flores, et Semina iterum proferant, incredibili varietate distincta, et animantium tot usibus inservientia i quorum quodque caeteris omnibus X eodem genere, quorum infinita est multitudo, ita simile est, ut nulla manus, nulla ars istiusmodi quicquamessicere, neque vel mens sibi fingere possit.
119쪽
IV. ΑΝΙΜANΤIU vero quanta varietas CAP. I. . quanta ad eam rem is, ut in suo quaeque gene re permaneant L Pastum autem animantibus Artis, et Jarge et copiose natura, eum qui cuique aptus Rotu i Ui- est, suppeditavit: ad quem capessendum consi
Ciendumque, quae in figuris inest animantium, et quam solers subtilisque descriptio partium liquamque admirabilis fabrica membrorum i quae Omnia ita nata sunt atque locata, ut nihil eorum supervacaneum sit, nihil ad vitam retinendam
Datus est animantibus et Sensus et Appeti si oromtus; ut alter conatum haberent ad res salu t
pestifera a salutaribus. Instae sunt membris vi-Tes, ad motus voluntarios mira varietate ἀ- stinctos, quibus salutaria arripiant, et pestiferae repellant, aut declinent. Mi autem motus sensusque certa lege Xcitantur, miro, et Vix horninibus post longas disquisitiones, cognit ar- tificio. otus enim plurimos in corpore excitatos, haud ipsi animanti cognitos aut observatos, certi excipiunt sensus in animo : atque vi- cissim, mentis decretum, de corpori parte movenda, confestina Xcipiunt hi motus expetiti intervenientibus in utroque casu motibus quibusdam, earum partium quae intus sunt inclusae, quo neque mens perceperat, neque impe
120쪽
PARS III. raverat. Atque haec mutua corporis in men- - tem, mentisque in corpus efficacia, pertinet quousque utiliter pertinere posit, neque ultra porrigitur Hi enim internarum partium motUS continui unde pendet animantis vita, nobis dormientibus, aliud agentibus, aut etiam invitis Conservantur neque ullum sui sensum in mente Xcitant; qui nempe inutilis foret et molestus. meque nostra sponte moventur hae corporis nostri partes, quarum motus voluntarius neutiquam nobis prodesse possit.
Et Generum V. 13ΑΜ provido consilio conservantur Z- si crVoti nimantium genera: et eorum quae gignuntur terra quae eam seminis habent vim, ut ex uno aut duobus plura generentur. Animantes aliae sunt mares, aliae feminae partesque corporis ad procreandum et concipiendum aptissimae, atque Corporum commiscendorum mirae libidines. Quumque foetus eorum animantiunaquae lacte aluntur, ex utero primum eXcidit, omnis fere matrum cibus adtescere incipit eaque quae paulo ante nata sunt, sine magistro,
duce natura, mammas appetunt, et earum u
bertate saturantur. Atque, ut intelligamus, quam nihil horum sit fortuitum, quamque haec omnia sint providae solertisque naturae opera; insitus est iis omnibus animantibus, quorum